1. RV Voorjaarsrapportage 2022 (2022.0001024).pdf
Tekst van het document
gemeente Haarlemmermeer
raadsvoorstel Onderwerp
Portefeuillehouder Steller Collegevergadering
Voorjaarsrapportage 2022 drs. Jurgen Nobel Hans leeuwen 24 mei 2022
Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer
2022.0001024
1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. in te stemmen met het financiële kader voor de jaren 2023-2026 zoals opgenomen in de Voorjaarsrapportage 2022; 2. in te stemmen met de 20e kredietverstrekking van 2022 waarbij de volgende kredieten worden geautoriseerd en vrijgegeven: a. € 50.000, Dorpshuis Marijke te Burgerveen; b. € 198.000, Dorpshuis en Dorpsplein Zwanenburg; c. € 4.740.000, Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs en hiervan € 725.000 in 2022 vrij te geven; d. € 393.000, Aanschaf accupack ten behoeve van tijdelijke huisvesting IHP; e. € 520.000, Aanschaf drie noodlokalen voor de Zwaan te Zwanenburg; f. € 451.000, IHP (nog te autoriseren) en hiervan € 43.000 in 2022 vrij te geven; g. € 350.000, Pont Rijsenhout/Aalsmeer, met een afschrijvingstermijn van 20 jaar; h. € 3.200.000, Doorfietsroute De Hoek en hiervan € 229.000 in 2022 vrij te geven; i. € 300.000, Stadspark Hoofddorp en hiervan € 0 in 2022 vrij te geven; j. € 500.000, Vernieuwing Openbare Ruimte (VOR) 2022 Groen; k. € 80.000, VOR 2022 Groen Utochtzone; l. € 555.000, VOR 2020 Kunstwerken Spieringweg damwand; m. € 430.000, VOR 2022 Kunstwerken Polanenkade damwand; n. € 485.000, VOR 2021 Verhardingen; o. € 50.000, Herstel beschoeiing Ringvaart; p. € 816.000, Tijdelijke huisvesting gemeentelijke organisatie; q.
€ 335.000, Noodstroomaggregaat huisvesting gemeentelijke organisatie; 3. de uit de Voorjaarsrapportage 2022 voortvloeiende begrotingswijzigingen vast te stellen, te weten: a. de 24e begrotingswijziging van 2022 voor de autonome mutaties conform bijlage 1 van de Voorjaarsrapportage 2022; b. de 25e begrotingswijziging van 2022 voor de neutrale mutaties conform bijlage 2 van de Voorjaarsrapportage 2022; 4. de Voorjaarsrapportage 2022 vast te stellen.
Voorjaarsrapportage 2022
pagina 2
2. Samenvatting In de voorjaarsrapportage wordt de raad geïnformeerd over de beleidsmatige en financiële stand van zaken van het lopende begrotingsjaar 2022. Verder wordt het meerjarenbeeld herijkt en worden de kaders voor het opstellen van de Programmabegroting 2023-2026 door de raad vastgesteld. In verband met de gemeenteraadsverkiezingen is de Voorjaarsrapportage 2022 beleidsarm en de mutaties zijn gebaseerd op het bestaande beleid. Dit betekent onder andere dat de ombuigingen waartoe op 1 juli 2021 (2021.0001203) is besloten, ook volledig zijn opgenomen. Verder is vanaf 2024 geen rekening gehouden met extra personele capaciteit voor het oplossen van fricties tussen enerzijds de aanwezige capaciteit binnen de ambtelijke organisatie en anderzijds de bestaande en voorziene taken, huidige ambities en ontwikkelingen, zoals benoemd in het advies van Berenschot dat via een brief van 12 april 2022 (X.2022.02543) is toegezonden aan de raad. In het onderhandelaarsdossier voor de nieuwe coalitie is deze problematiek onder de aandacht gebracht. Mocht de noodzaak tot structurele uitbreiding van de formatie onderkend worden, dan worden de financiële gevolgen van de besluitvorming door de raad hierover opgenomen in de Programmabegroting 2023-2026. Dit geldt ook voor de financiële gevolgen van een nieuw coalitieakkoord.
Na verwerking van de mutaties ziet het meerjarenbeeld er als volgt uit: Omschrijving (bedragen x € 1.000; - is nadeel) Totaal meerjarenbeeld
2022 3.501
2023 4.295
2024 13.383
2025 18.846
2026 6.377
Opvallend is dat in 2026 een fors lager saldo wordt geraamd. Vanaf 2026 houdt het Kabinet voor het gemeentefonds rekening met een veel kleiner accres en komt de opschalingskorting weer voor 100% terug in de cijfers. Hierdoor is het begrotingssaldo in 2026 € 12,5 miljoen lager dan in 2025. Deze handelswijze van het Kabinet maakt het voor alle gemeenten bijna onmogelijk een gedegen structureel beleid te voeren. De bijdrage uit de algemene uitkering blijft hiermee één van de grootste onzekerheden. De belangrijkste verwerkte mutaties zijn: Omschrijving (bedragen x € 1.000; - is nadeel) Indicatie coalitieakkoord Rutte IV Herijking verdeling gemeentefonds Hogere inflatie in 2022 Mutatie aantal inwoners, woningen en nietwoningen Kapitaallasten/financiering Kapitaallasten nieuwe investeringen Bijdrage Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Herberekening kostendekkendheid riolering Programmakosten vijf programma's woningbouw Stelpost volumegroei jeugdzorg en Wmo Omgevingswet, opstellen omgevingsplan Coronamaatregelen
2022 4.480
2023 11.370
-1.781
-645 -1.781
2024 16.510 -1.900 -1.781
2025 15.810 -1.900 -1.781
2026 5.900 -1.900 -1.781
1.600
2.340
2.340
1.740
6.440
2.548 -4 -289 -1.189 -710
3.351 -183 -1.156 -1.532 -3.587 -1.118
2.255 -1.671 -1.190 -1.532
2.955 -835 -1.035 -1.535
2.666 -1.841 -1.092 -1.525
-1.192 -1.442
-1.267
-2.610
-1.881
In de voorjaarsrapportage worden de mutaties toegelicht
-175
Voorjaarsrapportage 2022
pagina 3
3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken?
We staan voor een gedegen financiële koers. Een sluitende begroting en een gezond meerjarenperspectief zijn hierbij noodzakelijke randvoorwaarden. Dit betekent dat er, zowel op de korte als ook op de lange termijn, sprake moet zijn van een evenwicht tussen de structurele baten en lasten. In termen van de wet- en regelgeving moet de begroting materieel sluitend zijn. Voor het opvangen van incidentele tegenvallers, bijvoorbeeld als gevolg van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne, is het van belang dat de Algemene dekkingsreserve op voldoende niveau blijft. Op basis van de huidige stand is het saldo van deze reserve voldoende robuust. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen ?
In de voorjaarsrapportage wordt het financieel meerjarenbeeld 2023-2026 en het financieel kader 2022 bijgesteld ten opzichte van de Programmabegroting 2022-2025 met de volgende onderwerpen: • Voordelen • Loon-en prijsontwikkelingen • Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen • Autonome ontwikkelingen • Genomen besluiten • Coronamaatregelen • Overige voorstellen • Nieuwe investeringen • Reserves en voorzieningen • Strategische heroriëntatie (ombuigingen) Hiernaast wordt ingegaan op ontwikkelingen die (nog) geen financiële gevolgen hebben, worden de risico's geactualiseerd en zijn de ratio's van de schuldbeheersing herberekend. Meerjarenbeeld Alle in de voorjaarsrapportage opgenomen mutaties leiden tot het volgende meerjarenbeeld: Omschrijving (bedragen x € 1.000; - is nadeel) Saldo meerjarenbeeld Programmabegroting 2022-2025 Structurele effecten Najaarsrapportage 2021 Begroting na wijziging Voordelen Strategische heroriëntatie Uitgangspositie VJR2022 Loon- en prijsontwikkelingen Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en nietwoningen Autonome ontwikkelingen Genomen besluiten Overige voorstellen Kapitaallasten nieuwe investeringen Coronamaatregelen Subtotaal Totaal meerjarenbeeld
2022 7.310 -250
2023 3.752 -250
7.060 8.445 243 15.748 -1.781
2025 7.564 -250 7.314 17.898 0 25.212 -2.053
2026 7.564 -250
3.502 15.101 343 18.946 -2.053
2024 4.212 -250 3.962 17.882 0 21.844 -2.053
1.600
1.387
1.322
887
3.464
-5.407 -60 -4.715 -4 -1.881 -12.247 3.501
-6.489 0 -7.139 -183 -175 -14.651 4.295
-4.135 0 -1.925 -1.671
-3.768 0 -598 -835 0 -6.366 18.846
-3.527 -150 -469 -1.841
0 -8.461 13.383
7.314 3.639 0 10.953 -2.053
0 -4.576 6.377
Voorjaarsrapportage 2022
pagina 4
De mutaties in de verschillende rubrieken worden gespecificeerd in de voorjaarsrapportage. Conform artikel 6 van de Financiële verordening Haarlemmermeer 2021 (2021.0000629) worden de mutaties van € 200.000 en hoger toegelicht in de voorjaarsrapportage. Hierna gaan wij in het algemeen nog in op een aantal onderwerpen. Inflatie Voor de inflatie (loon- en prijsstijgingen) in 2022 is in de Programmabegroting 2022-2025 rekening gehouden met de prognoses van het Centraal Planbureau (CPB) in het Centraal Economisch Plan (CEP) 2021. Als gevolg van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne zijn de prijsstijgingen substantieel hoger dan waarmee rekening werd gehouden. In de voorjaarsrapportage wordt rekening gehouden met de ten tijde van het opstellen van de rapportage bekende percentages. De budgetten voor onderhoud van de openbare buitenruimte en facilitaire diensten stijgen hierdoor structureel met € 1,1 miljoen. De kans is groot dat later blijkt dat de hoge inflatie nog doorwerkt in andere budgetten. Indien dit het geval is, zal hierover gerapporteerd worden in een volgend P&C-product. Voor de geraamde investeringen geldt dat hiervoor geen stelpost is voor indexering. Per investering wordt beoordeeld of er als gevolg van loon- en prijsstijgingen extra krediet aangevraagd moet worden.
Dit is onder meer afhankelijk van de aannames die zijn gedaan ten tijde van het berekenen van het noodzakelijke krediet en of er bijvoorbeeld ruimte is in de stelpost onvoorzien waarmee in kredieten rekening gehouden wordt. Naast inflatie is er hinder bij de uitvoering van projecten als gevolg van schaarste aan personeel en de wereldwijde schaarste aan materialen. Dit is het gevolg van de aantrekken van de economie na de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. Als gevolg van deze schaarste aan personeel en materiaal kunnen projecten duurder worden en kan de uitvoering vertraging oplopen. Oorlog in Oekraïne In de voorjaarsrapportage is geen rekening gehouden met hogere lasten als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Deze nieuwe crisis kan zowel incidentele als structurele financiële gevolgen hebben. Bij incidentele lasten kan gedacht worden aan de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, waarvoor nu nog niet duidelijk is of het Rijk die kosten volledig compenseert, alhoewel dit wel is toegezegd. Bij de structurele gevolgen kan onder meer gedacht worden aan het verder oplopen van de inflatie zoals hiervoor al aangegeven. In de Najaarsrapportage 2022 wordt de raad geïnformeerd over de gemaakte kosten en of die volledig gedekt zijn. Indien daar aanleiding toe is zal de raad ook tussentijds geïnformeerd worden.
Kredietaanvragen Op basis van de Financiële verordening kunnen nieuwe uitbreidings- of vervangingsinvesteringen via de voorjaarsrapportage worden toegevoegd aan het investeringsplan. Hiermee wordt bereikt dat de raad een goede integrale afweging kan maken bij het bestemmen van de financiële ruimte in het meerjarenbeeld. Bij een voorgenomen investering worden de benodigde kapitaal- en exploitatielasten geraamd onder een stelpost. Deze is opgenomen onder het meerjarenbeeld van het Overzicht
Voorjaarsrapportage 2022
pagina 5
algemene dekkingsmiddelen. De daadwerkelijke besluitvorming om een investeringskrediet te autoriseren en vrij te geven kan op verschillende momenten gebeuren: 1. bij de besluitvorming over een planning- en controlproduct. Dit is de standaard werkwijze voor investeringen kleiner dan € 2 miljoen. Uitzondering hierop zijn investeringen waar de raad aparte besluitvorming over wil, eventueel op advies van het college; 2. door de vaststelling van een separaat inhoudelijk raadsvoorstel over een specifieke investering. Dit geldt in ieder geval voor investeringen van € 2 miljoen en hoger. Over een dergelijk raadsvoorstel kan voorafgaand aan de vaststelling van de voorjaarsrapportage besloten worden, echter onder voorbehoud van het dekken van de betreffende lasten in de voorjaarsrapportage. Ook is het mogelijk dat een dergelijk raadsvoorstel later ter behandeling aan de raad wordt aangeboden. Met de lasten is dan al rekening gehouden in het meerjarenbeeld, zodat de nadruk kan liggen op de inhoudelijke behandeling van het voorstel.
Met deze voorjaarsrapportage wordt voorgesteld de volgende investeringen toe te voegen aan het investeringsplan: Omschrijving (bedragen x € 1.000) Dorpshuis Marijke te Burgerveen Dorpshuis en Dorpsplein Zwanenburg IHP (geautoriseerd) Tijdelijke huisvesting IHP Aanschaf accupack ten behoeve van tijdelijke huisvesting IHP Aanschaf drie noodlokalen voor de Zwaan te Zwanenburg IHP (nog te autoriseren) Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2023 (UPM) Doorfietsroute Haarlem - Amsterdam (F200) Pont Rijsenhout / Aalsmeer Doorfietsroute De Hoek Stadspark Hoofddorp Bovenwijkse voorzieningen Pionier-Bols VOR2022 Groen VOR2022 Groen Utochtzone VOR2020 Kunstwerken Spieringweg damwand VOR2022 Kunstwerken Polanenkade damwand Vernieuwing Openbare Ruimte (VOR) 2025 VOR2021 Verhardingen Herstel beschoeiing Ringvaart Tijdelijke huisvesting gemeentelijke organisatie Noodstroomaggregaat huisvesting gemeentelijke organisatie Investeringen huisvesting ambtelijke organisatie Totaal
Totaal brutoTe investering autoriseren 50 50 198 198 4.740 4.740 12.400 0
Vrij te geven 50 198 725 0
393
393
393
520
520
520
46.675 1.050 400 350 3.200 300 2.300 500 80 555 430 14.755 485 50 816
541 0 0 350 3.200 300 0 500 80 555 430 0 485 50 816
43 0 0 350
0 500 80 555 430 0 485 50 816
335
335
335
200 90.782
0 13.543
0 5.759
229 0
Voorgesteld wordt om met de vaststelling van de voorjaarsrapportage een totaalbedrag van € 13,5 miljoen te autoriseren en hiervan € 5,8 miljoen vrij te geven in 2022.
Voorjaarsrapportage 2022
pagina 6
Kortheidshalve wordt verwezen naar het hoofdstuk 'Nieuwe investeringen' voor een toelichting op deze kredieten. In het activabeleid is geen afschrijvingstermijn benoemd voor een pont. Op basis van de verwachte economische levensduur wordt voorgesteld een afschrijvingstermijn van 20 jaar te hanteren voor de pont Rijsenhout/Aalsmeer. 3.3 Wat mag het kosten?
Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. Wat zijn de financiële risico's?
De hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is voor een belangrijk deel afhankelijk van het aantal inwoners. In de ramingen is er rekening mee gehouden dat het aantal inwoners groeit door de toename van het aantal woningen. Uit de woningbouwprognoses blijkt een groei van het aantal woningen met 6.500 in de periode 1 januari 2022 - 1 januari 2026. Bij deze prognose is rekening gehouden met de harde en zachte plannen voor de woningbouw. Verder is in de voorjaarsrapportage rekening gehouden met een hogere algemene uitkering als gevolg van het coalitieakkoord Rutte IV. Hierbij is uitgegaan van de summiere informatie die van het Rijk is ontvangen in de Maartbrief 2022 waarover de raad is geïnformeerd per brief van 26 april 2022 (X.2022.02570). Pas in de meicirculaire 2022 volgt een definitieve uitwerking die wordt gebaseerd op de Voorjaarsnotabesluitvorming van het Kabinet. Ook de uitkomsten van de herijking van de verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds blijven onzeker. Eind 2022 zijn geactualiseerde uitkomsten gepubliceerd, wat voor Haarlemmermeer een nadeel van circa € 2,4 miljoen liet zien. Door het Rijk is besloten dat de herijking per begrotingsjaar 2023 wordt doorgevoerd. Met het nadeel van € 2,4 miljoen is in de voorjaarsrapportage rekening gehouden. In de meicirculaire 2022 worden de werkelijke herverdeeleffecten bekend gemaakt.
3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?
De raad heeft het budgetrecht en stelt de voorjaarsrapportage vast. Het college is verantwoordelijk voor het tijdig aanbieden van een notitie over de kaders voor het volgende begrotingsjaar en de drie opvolgende jaren en voor het tijdig aanbieden van een rapportage over de realisatie van de begroting van het lopende jaar. De portefeuillehouder Financiën is binnen het college eerste aanspreekpunt voor de totstandkoming van de voorjaarsrapportage. 3.5 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd?
De raad wordt via de reguliere Planning en control cyclus geïnformeerd. Het eerstvolgende P&C-product is de Programmabegroting 2023-2026. Over de realisatie van het lopende jaar wordt de raad geïnformeerd in de najaarsrapportage. 4. Ondertekening Burgemeester en wethouders van de gemeerite Haarlemmermeer, de secretaris, de burg meester,
Michiel Ruis
Cl
Voorjaarsrapportage 2022
Bijlage(n): • Voorjaarsrapportage 2022
pagina 7
Voorjaarsrapportage 2022
Colofon Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl Deze rapportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl Kees van der Veer, Jur Engelchor fotografie, en Danny fotografie Juni 2022
Gemeente Haarlemmermeer
Inhoudsopgave Inleiding...................................................................................................................................................................................................... 3 1. Leeswijzer...............................................................................................................................................................................................4 2. Financiën op hoofdlijnen 2022-2026......................................................................................................................................5 2.1 Uitgangspunten Programmabegroting 2023-2026.............................................................................................................. 6 2.2 Meerjarenbeeld 2022-2026................................................................................................................................................................8
3. Toelichting mutaties...................................................................................................................................................................... 11 3.1 Voordelen....................................................................................................................................................................................................12 3.2 Loon- en prijsontwikkelingen..........................................................................................................................................................14 3.3 Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen........................................................................................16 3.4 Autonome ontwikkelingen................................................................................................................................................................18 3.5 Genomen besluiten.............................................................................................................................................................................
25 3.6 Coronamaatregelen...........................................................................................................................................................................26 3.7 Overige voorstellen.............................................................................................................................................................................. 28 3.8 Nieuwe investeringen......................................................................................................................................................................... 34 3.9 Reserves en voorzieningen.............................................................................................................................................................. 42
4. Strategische heroriëntatie........................................................................................................................................................ 47 5. Ontwikkelingen................................................................................................................................................................................55 Invoering omgevingswet......................................................................................................................................................................... 56 Programma Zorg en Werk....................................................................................................................................................................... 57 Energietransitie.............................................................................................................................................................................................59 Verleende subsidies op basis van de Algemene wet bestuursrecht (Awb)..................................................................60
6. Actualisatie risico's.........................................................................................................................................................................61
Gemeente Haarlemmermeer 1
7. Ratio's schuldbeheersing............................................................................................................................................................65 Bijlagen.................................................................................................................................................................................................... 68 Bijlage 1: Overzicht autonome mutaties.........................................................................................................................................69 Bijlage 2: Overzicht neutrale mutaties............................................................................................................................................. 76 Bijlage 3: Verloop stelposten.................................................................................................................................................................80 Bijlage 4: Budgetten onderwijshuisvesting.................................................................................................................................... 82 Bijlage 5: Omschrijving taakveldnummers.................................................................................................................................... 84
2 Gemeente Haarlemmermeer
Inleiding In verband met de gemeenteraadsverkiezingen en de lopende coalitieonderhandelingen is de Voorjaarsrapportage dit jaar beleidsarm. Het meerjarenbeleid over alle jaren ruim positief. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de doorwerking van het coalitieakkoord Rutte IV in de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Tot en met 2025 is dat zeer positief maar vooral incidenteel. Vanaf 2026 vervallen deze incidentele meevallers en komen de gevolgen weer op ons bordje. Zo is het begrotingssaldo in 2026 bijvoorbeeld € 12,5 miljoen lager dan in 2025. De algemene uitkering uit het gemeentefonds vanaf 2026 veroorzaakt grote onzekerheid voor de gemeentelijke begroting vanaf dat jaar. Hierdoor is het voor gemeenten moeilijk om structureel beleid te maken. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten dringt er bij het kabinet op aan om uiterlijk bij de voorjaarsbesluitvorming 2022 met een oplossing te komen. Wij voorzien in 2022 een positief resultaat van € 4 miljoen dat oploopt naar € 18 miljoen in 2025 maar daarna scherp daalt naar € 6 miljoen in de plus. Naast de al aangegeven onzekerheid over de uitkering uit het gemeentefonds zijn er nog enkele onzekerheden die ons scherp moeten houden en zijn wij genoodzaakt om de al ingezette ombuigingen door te zetten.
Dan gaat het over de herijking van het gemeentefonds, de ontwikkelingen van de inflatie, de oorlog in Oekraïne en de ontwikkeling van de toeristenindustrie na corona en de gevolgen voor de te innen toeristenbelasting. Daarnaast is in de voorjaarsrapportage enkel incidenteel rekening gehouden met een eventuele uitbreiding van de gemeentelijke organisatie. Dit is noodzakelijk door enerzijds de ambities die er binnen de gemeente zijn en anderzijds de groei in zowel taken als ook omvang van de gemeente. Uit een rapport van het bureau Berenschot blijkt dat er maatregelen of keuzes noodzakelijk zijn om de geconstateerde fricties op te lossen. De te maken keuzes kunnen van grote invloed zijn op het nu gepresenteerde resultaat. Tot slot, zoals aangegeven is deze voorjaarsrapportage beleidsarm maar staan wij er wel financieel goed voor. Dat komt mede door de ombuigingen die de afgelopen collegeperiode is ingezet. Daarbij is de financiële weerbaarheid van de gemeente goed. Met name ons weerstandsvermogen in de vorm van de Algemene dekkingsreserve is uitstekend. Maar de onzekerheden zijn ook fors. Zuinig omspringen met de euro’s blijft het uitgangspunt.
Gemeente Haarlemmermeer 3
1. Leeswijzer In hoofdstuk 2 zijn de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2023-2026 opgenomen en worden de uitkomsten van het meerjarenbeeld samengevat. De mutaties die tot het actuele meerjarenbeeld hebben geleid worden toegelicht in hoofdstuk 3. De mutaties zijn onderverdeeld in diverse rubrieken, die tezamen het resultaat van het meerjarenbeeld bepalen. Elke rubriek start met een totaaloverzicht van de mutaties in de betreffende rubriek. Daarna worden conform artikel 6 van de Financiële verordening Haarlemmermeer 2021 (2021.0000629) de mutaties van € 200.000 en hoger nader toegelicht. De stand van zaken van de ombuigingen naar aanleiding van de strategische heroriëntatie wordt toegelicht in hoofdstuk 4. Eerst wordt over de mutaties gerapporteerd en daarna is een opsomming opgenomen van alle maatregelen. Belangrijke ontwikkelingen in de voortgang, accentverschuivingen in bestaand beleid of noemenswaardige wijzigingen die (nog) geen consequenties hebben op het resultaat worden benoemd in hoofdstuk 5.
4 Gemeente Haarlemmermeer
De risico’s die de gemeente heeft gedefinieerd worden in hoofdstuk 6 geactualiseerd. Dit is een actualisatie ten opzichte van de Jaarstukken 2021. Het gaat hier om de belangrijke risico’s die een negatief effect kunnen hebben op het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen of risico’s die mogelijk een gevaar kunnen vormen voor het adequaat uitvoeren van de gemeentelijke taken. Hoofdstuk 7 wordt gebruikt om de schuldratio’s te actualiseren en inzicht te geven in de ontwikkeling van deze ratio’s ten opzichte van de prognoses in de Programmabegroting 2022-2025. De voorjaarsrapportage wordt afgesloten met diverse bijlages. Voor de getallen in de diverse tabellen geldt dat een min (-) een nadeel is. Door het geautomatiseerd genereren van tabellen kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
2. Financiën op hoofdlijnen 2022-2026
Gemeente Haarlemmermeer 5
2.1 Uitgangspunten Programmabegroting 2023-2026 Voor het opstellen van de programmabegroting geldt als uitgangspunt artikel 189, lid 2 van de Gemeentewet dat de begroting structureel en reëel in evenwicht moet zijn. Volgens dit artikel moet de raad hier op toe zien. Verder is dit artikel ook de basis voor het financieel toezicht dat wordt uitgevoerd door de provincie NoordHolland. In verband met de gemeenteraadsverkiezingen is de Voorjaarsrapportage 2022 beleidsarm. Mede als gevolg hiervan is het meerjarenbeeld over alle jaren ruim positief. Dit wordt veroorzaakt door de doorwerking van het coalitieakkoord Rutte IV in de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze doorwerking is in de jaren tot en met 2025 zeer positief. Dit wordt veroorzaakt door het accres, het bevriezen van de opschalingskorting en de in het coalitieakkoord opgenomen compensatie voor de jeugdzorg. Echter de middelen zijn grotendeels incidenteel. Vanaf 2026 houdt het Kabinet rekening met een fors kleiner accres en komt de opschalingskorting weer voor 100% terug in de cijfers. Hierdoor is het begrotingssaldo in 2026 € 12,5 miljoen lager dan in 2025. Deze handelswijze van het kabinet maakt het voor alle gemeenten bijna onmogelijk een gedegen structureel beleid te voeren. De bijdrage uit de algemene uitkering blijft hiermee één van de grootste onzekerheden.
Door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is er bij het Rijk op aangedrongen dat er zo snel mogelijk, uiterlijk bij de voorjaarsbesluitvorming 2022 van het kabinet, duidelijkheid komt over de systematiek en de financiële ruimte die daardoor ontstaat vanaf 2026. Wij ondersteunen deze oproep van de VNG, ook via het Stedennetwerk G40. Bij het opstellen van de voorjaarsrapportage is uitgegaan van het bestaande beleid en de ombuigingen waartoe op 1 juli 2021 is besloten zijn ook volledig opgenomen. De financiële gevolgen van een nieuw coalitieakkoord worden verwerkt in de Programmabegroting 2023-2026. Uit een uitgebracht advies door het bureau Berenschot blijkt dat er in de organisatie fricties zijn tussen enerzijds de aanwezige capaciteit en
6 Gemeente Haarlemmermeer
anderzijds de bestaande en voorziene taken, huidige ambities en ontwikkelingen. Mede op basis van dit advies is in de jaren 2022 en 2023 rekening gehouden met incidenteel extra personele capaciteit voor structurele taken. Met een structurele uitbreiding van de capaciteit is nog geen rekening gehouden. In het onderhandelaarsdossier voor de nieuwe coalitie is deze problematiek onder de aandacht gebracht. Mocht de noodzaak tot structurele uitbreiding van de formatie onderkend worden, dan zal op basis van het advies van Berenschot aan de raad een voorstel worden gedaan. De financiële gevolgen van de besluitvorming door de raad worden opgenomen in de Programmabegroting 2023-2026. Onzekerheden Naast de hiervoor al benoemde onzekerheid rondom de hoogte van de algemene uitkering, spelen er nog meer onzekerheden. De belangrijkste noemen wij hieronder. Herijking verdeling gemeentefonds Door de beheerders van het gemeentefonds, de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de staatssecretaris van Financiën, is besloten om de nieuwe verdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023 in te voeren.
Door de minister wordt aangegeven dat de adviezen van de ROB en de VNG worden opgevolgd met uitzondering van het advies van de ROB om het onderzoek naar de maatstaven centrumfunctie, eenpersoonshuishoudens en het onderzoek naar de overige eigen middelen te hebben afgerond voorafgaand aan invoering van het model. Deze onderzoeken worden dit jaar gestart en de verwachting is dat de uitkomsten daarvan volgend voorjaar bekend worden. Dan zal bekeken worden wat de implicaties zijn van de onderzoeken voor het model dat nu wordt ingevoerd. De onzekerheid blijft dus langer voortduren. Omdat de geadviseerde onderzoeken nog niet zijn afgerond voorafgaand aan invoering van het model, heeft de minister besloten het ingroeipad het eerste jaar niet op maximaal € 15 per inwoner te zetten, maar op maximaal € 7,50 per inwoner.
Omdat nog nader onderzoek wordt gedaan naar de overige eigen middelen en de minister de verevening van de algemene middelen in samenhang wil bezien, is besloten het vereveningspercentage van de Onroerendezaakbelastingen nog niet aan te passen. Dit heeft gevolgen voor het herverdeeleffect per gemeente. Helaas kunnen wij op basis van de beschikbare informatie niet berekenen wat het effect voor onze gemeente is. In de Voorjaarsrapportage 2022 gaan we daarom uit van het eerder door het ministerie van BZK bekendgemaakte herverdeeleffect van structureel € 2,4 miljoen. Dit is afgerond € 15 per inwoner. In 2023 is het effect € 1,2 miljoen, € 7,50 per inwoner. In de programmabegroting is al rekening gehouden met een nadeel van structureel € 555.000. In de voorjaarsrapportage wordt in 2023 een extra nadeel van € 645.000 geraamd en vanaf 2024 structureel € 1,9 miljoen. Inflatie Voor de inflatie (loon- en prijsstijgingen) in 2022 is in de Programmabegroting 2022-2025 rekening gehouden met de prognoses van het Centraal Planbureau (CPB) in het Centraal Economisch Plan (CEP) 2021. Als gevolg van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne zijn de prijsstijgingen substantieel hoger dan waarmee rekening werd gehouden. In de voorjaarsrapportage wordt rekening gehouden met de ten tijde van het opstellen van de rapportage bekende percentages.
De budgetten voor onderhoud van de openbare buitenruimte en facilitaire diensten stijgen hierdoor structureel met € 1,1 miljoen. Wellicht dat later blijkt dat de hoge inflatie nog doorwerkt in andere budgetten. Indien dit het geval is, zal hierover gerapporteerd worden in een volgend P&C-product. Voor de geraamde investeringen geldt dat hiervoor geen stelpost is voor indexering. Per investering wordt beoordeeld of er als gevolg van loon- en prijsstijgingen extra krediet aangevraagd moet worden. Dit is onder meer afhankelijk van de aannames die zijn gedaan ten tijde van het berekenen van het noodzakelijke krediet en of er bijvoorbeeld ruimte is in de stelpost onvoorzien waarmee in veel kredieten rekening gehouden wordt. Naast inflatie is er hinder bij de uitvoering van projecten als gevolg van schaarste aan personeel en de wereldwijde schaarste aan materialen. Dit is het gevolg van de aantrekken van de economie na de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. Als gevolg van deze schaarste aan personeel en materiaal kunnen projecten duurder worden en kan de uitvoering vertraging oplopen.
Oorlog in Oekraïne In de voorjaarsrapportage is geen rekening gehouden met hogere lasten als gevolg van de regionale opvang en ondersteuning van Oekraïense vluchtelingen. Deze nieuwe crisis kan zowel incidentele als structurele financiële gevolgen hebben. Bij incidentele lasten kan gedacht worden aan de huisvesting van vluchtelingen uit Oekraïne, waarvoor nu nog niet duidelijk is of het Rijk die kosten volledig compenseert. Wij gaan hier wel vanuit. Bij de structurele gevolgen kan onder meer gedacht worden aan het verder oplopen van de inflatie zoals hiervoor al aangegeven. In de Najaarsrapportage 2022 wordt de raad geïnformeerd over de gemaakte kosten en of die volledig gedekt zijn. Indien daar aanleiding toe is zal de raad ook tussentijds geïnformeerd worden. Toeristenbelasting Op basis van de door de raad aangenomen motie 'Positief gestemd!' is de raming van de toeristenbelasting in 2024 met € 1 miljoen en in 2025 met € 2 miljoen verhoogd. De raad heeft de verwachting uitgesproken dat de toerismesector zich in de periode 2023 – 2025 zal herstellen en dat als dit herstel zich heeft ingezet de behoefte naar extra hotelkamers in Haarlemmermeer geleidelijk zal terugkeren. Deze meeropbrengst is onzeker.
Dit omdat de omzet van de hotels door de coronacrisis nog zwaar onder druk staat (lagere bezetting én lagere overnachtingsprijzen) en het nog de vraag is of met name de zakelijke reiziger weer in dezelfde mate terug komt na corona. Het grootste deel van de hotels in Haarlemmermeer is gericht op de zakelijke markt. Conclusie Op basis van het geschetste meerjarenbeeld, mede dankzij de ombuigingen en ondanks de benoemde onzekerheden, staat de gemeente Haarlemmermeer er financieel goed voor. Op basis van de cijfers die nu voorliggen valt er voor de korte termijn wat te kiezen. Op de lange termijn is de financiële ruimte op basis van de huidige informatie een stuk kleiner en daardoor is het lastig een gedegen structureel beleid te voeren. De financiële weerbaarheid van de gemeente is goed. Met name ons weerstandsvermogen in de vorm van de Algemene dekkingsreserve is uitstekend. Hierdoor kunnen we onze risico's goed afdekken. Een continue punt van aandacht blijft de hoogte van de schuld. De netto-schuldquote is hoog ten opzichte van de andere gemeenten. De verwachting is dat deze ook hoog zal blijven en nog hoger zal worden. Dit mede als gevolg van de noodzakelijke uitbreidingsinvesteringen in verband met de ambities op het gebied van de groei van de gemeente.
Gemeente Haarlemmermeer 7
2.2 Meerjarenbeeld 2022-2026 In de onderstaande tabel staat de samenvatting van de mutaties die in deze rapportage verwerkt zijn. In de volgende hoofdstukken worden de verschillende onderdelen toegelicht. Tabel 1
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min = nadeel)
2022
2023
2024
2025
2026
Meerjarenbeeld Programmabegroting 2022-2025
7.310
3.752
4.212
7.564
7.564
Structurele effecten Najaarsrapportage 2021
-250
-250
-250
-250
-250
Begroting na wijziging
7.060
3.502
3.962
7.314
7.314
Voordelen
8.445
15.101
17.882
17.898
3.639
243
343
0
0
0
Ombuigingen
Uitgangspositie Voorjaarsrapportage 2022
15.748
18.946
21.844
25.212
10.953
Loon- en prijsontwikkelingen
-1.781
-2.053
-2.053
-2.053
-2.053
Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen
1.600
1.387
1.322
887
3.464
Autonome ontwikkelingen
-5.407
-6.489
-4.135
-3.768
-3.527
Genomen besluiten
-60
0
0
0
-150
Overige voorstellen
-4.715
-7.139
-1.925
-598
-469
-4
-183
-1.671
-835
-1.841
Kapitaallasten nieuwe investeringen Coronamaatregelen
-1.881
Subtotaal
-12.247
Totaal
3.501
-175
-14.651 4.295
0
-8.461 13.383
0
-6.366 18.846
0
-4.576 6.377
Overzicht van baten en lasten Hieronder wordt de ontwikkeling van de baten en lasten per programma voor het begrotingsjaar 2022 getoond. Uitgangspunt is de begroting na verwerking van de mutaties van de Najaarsrapportage 2021. Ook wordt inzichtelijk welk percentage aan afwijking nu wordt gerapporteerd. De kolom mutaties VJR2022 is opgebouwd uit de autonome - en neutrale mutaties (bijlagen 1 en 2). Tabel 2
Programma (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Bestuur, samenleving en publiekscontact
Baten en lasten
Mobiliteit
2.543
-3
2.540
-0,1%
-12.137
-599
-602
-15.278
4,1%
Baten
1.133
600
1.733
53,0%
Lasten
-20.174
-439
-20.613
2,2%
8 Gemeente Haarlemmermeer
-19.040
161
-12.739
-18.880
Baten
32.517
4.068
36.585
12,5%
Lasten
-128.175
-9.127
-137.302
7,1%
-95.658
-5.059
-100.717
Baten
19.483
3.195
22.678
16,4%
Lasten
-101.982
-5.548
-107.530
5,4%
Saldo
-82.499
-2.353
Baten
164
800
964
489,0%
Lasten
-9.317
-1.097
-10.413
11,8%
Saldo Ruimtelijke ontwikkelingen
Mutatie VJR in %
-14.679
Saldo Maatschappelijke ontwikkeling
Begroting 2022 na VJR*
Lasten
Saldo Zorg en werk
Mutaties VJR 2022
Baten Saldo
Veiligheid
Begroting na wijziging
-9.153
-297
-84.852
-9.450
Baten
93.779
2.344
96.122
2,5%
Lasten
-91.994
4.502
-87.492
-4,9%
Programma (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Wonen
Baten en lasten
Begroting na wijziging
Mutaties VJR 2022
Saldo
1.784
6.846
Baten
216
Lasten
-1.970
Saldo Kwaliteit fysieke omgeving
Overzicht algemene dekkingsmiddelen
33.757
-0,6%
-72.690
6,1%
Overzicht algemene dekkingsmiddelen
3.250
243
3.493
7,5%
Saldo
-4.016
-636 -393
-7.902
-4.409
8,7%
Baten
324.874
7.607
332.481
2,3%
Lasten
-12.125
7.145
-4.980
-58,9%
5 Totaal van lasten reservemutaties
6 Resultaat reservemutaties (4-5) 7 Totaal van baten incl. reservemutaties (1+4) 8 Totaal van lasten incl. reservemutaties (2+5) 9 Gerealiseerd resultaat (7-8)
312.749
14.752
327.501
Baten
71
0
71
0,0%
Lasten
-59.928
-2.648
-62.576
4,4%
531.999
3,9%
-2.648
-62.504
-516.143
-14.029
-530.173
-59.857
Begroting na wijziging
Mutaties
Begroting 2022 na VJR*
Baten
4.046
114
4.160
2,8%
Lasten
-770
0
-770
0,0%
511.976 -4.167
Baten/ lasten
20.023 5.993
1.826
2,7%
Mutatie VJR in %
Saldo
3.276
114
3.390
Baten
855
-120
735
-14,0%
0
-2.207
0,0%
Lasten
-2.207
-1.352
-120
Baten
15.046
-7.495
7.551
-49,8%
Lasten
-14.228 818
-1.381
-8.876
-15.609
9,7%
Baten
169
0
169
0,0%
Lasten
-48 121
0
0
-48
0,0%
Baten
338
0
338
0,0%
Lasten
0
0
-1.471
-8.058
121
Saldo
338
0
338
0
0,0%
Baten
100
627
727
627,0%
Lasten
0
0
0
0,0%
Saldo
100
627
727
Baten
9.569
653
10.222
6,8%
Lasten
-1.644
-1.951
-3.595
118,7%
30.122
-6.220
23.902
-20,7%
11.226
-9.552
Saldo 4 Totaal van baten reservemutaties
-38.933
-7.267
Saldo
Economische zaken
-4.346
Lasten
Saldo
Kwaliteit fysieke omgeving
-34.587
Baten
Saldo
Wonen
-1.822
-190
3 Saldo van baten en lasten (1-2)
Ruimtelijke ontwikkelingen
72,5%
-69
-4.156
2 Totaal van lasten excl. reservemutaties
Mobiliteit
627,9%
-3.397
33.947
1 Totaal van baten excl. reservemutaties
Maatschappelijke ontwikkeling
1.575
-1.427
8.630
-68.534
Saldo
Programma/mutaties reserves
1.359
Lasten
Saldo Overzicht overhead
Mutatie VJR in %
Baten Saldo
Economische zaken
-1.753
Begroting 2022 na VJR*
7.926
-18.896
542.099
-535.039 7.060
-1.298
-3.332
13.802
-17.361 -3.559
6.628
-22.228 1.674
555.901
-552.400 3.501
17,6%
2,5% 3,2%
* VJR: Voorjaarsrapportage 2022
Gemeente Haarlemmermeer 9
Toelichting De kolom mutaties VJR 2022 is opgebouwd uit de autonome - en neutrale mutaties (bijlagen 1 en 2). De autonome mutaties worden in het volgende hoofdstuk toegelicht. Hieronder wordt per programma kort toegelicht wat de belangrijkste mutaties zijn als de afwijking 20% of groter is. Veiligheid De hogere baten en lasten betreft de Specifieke uitkering naleving controle coronatoegangsbewijzen 2022. Van het Rijk wordt een bijdrage van € 0,6 miljoen ontvangen. Hiertegenover staan uitgaven tot een gelijk bedrag. Mobiliteit De hogere baten betreft het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB). Haarlemmermeer heeft hiervoor een specifieke uitkering 'Slimme en duurzame mobiliteit MRA' van € 0,8 miljoen ontvangen. Deze specifieke uitkering wordt als subsidie verstrekt aan Schiphol als bijdrage in smart mobility maatregelen. Wonen Van het Rijk zijn bijdragen ontvangen voor huisvesting van kwetsbare doelgroepen en aandachtsgroepen (€ 1,4 miljoen). Dit betreft specifieke uitkeringen waarvan zowel de baten als de lasten worden geraamd. Overzicht algemene dekkingsmiddelen De lagere lasten betreft de inzet van stelposten. Met name gaat het om Volumegroei jeugdzorg en Wmo, Omgevingswet (opstellen omgevingsplan) en indexaties voor loon- en prijsstijgingen. De middelen die geraamd waren onder deze stelposten, worden nu geraamd bij het juiste programma.
Reservemutaties De lagere storting bij het programma Ruimtelijke ontwikkeling betreft de actualisatie van de storting in de reserve Ruimtelijke investeringen Haarlemmermeer (RIH) op basis van het Meerjarenperspectief grondzaken (MPG) per standlijn 1 januari 2022. In het programma Economische zaken wordt een onttrekking aan de reserve versterking van de (lucht)vrachtketen geraamd in verband met een uit te betalen subsidie voor de uitvoering van het investeringsplan Mainport logistiek Metropoolregio Amsterdam. Het gaat om bijdragen in het programma Zero Emission Corridors (ZEC) en het programma Connected Transport Corridor Amsterdam Westkant (CTC). Doordat de tijdelijke huisvesting van de gemeentelijke organisatie later in gebruik is genomen, ontstaat in 2022 een voordeel op de kapitaallasten. Dit voordeel wordt onder het Overzicht algemene dekkingsmiddelen gestort in de Algemene dekingsreserve. De verwachting is dat de tijdelijke huisvesting langer in gebruik blijft. Dit geeft in de jaren 2025 en 2026 een nadeel. Per saldo zijn de verschuivingen over de jaren heen budgettair neutraal.
10 Gemeente Haarlemmermeer
3. Toelichting mutaties
Gemeente Haarlemmermeer 11
3.1 Voordelen Tabel 3
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel) Besparing Cocensus Aanpassing FLO-bijdrage Veiligheidsregio Kennemerland (VRK)
2022
2023
2024
2025
2026
0
20
20
20
20
178
103
71
110
250
BUIG
484
484
484
484
484
BTW sport
308
308
308
308
308
Uitkeringen gemeentefonds
4.759
10.721
14.630
13.907
-203
Kapitaallasten/financiering
2.548
3.351
2.255
2.955
2.666
54
0
0
0
0
Extra opbrengsten interne doorbelastingen Vervallen bovenformatieve formatieplaats Totaal - Voordelen
114
8.445
114
114
114
114
15.101
17.882
17.898
3.639
2022
2023
2024
2025
2026
178
103
71
110
250
2022
2023
2024
2025
2026
484
484
484
484
484
2022
2023
2024
2025
2026
308
308
308
308
308
Veiligheid
Aanpassing FLO-bijdrage Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Beleidsdoel B Het verzekeren van de doelmatige en slagvaardige hulpverlening op het gebied van brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening.
De meerjarenprognose voor de kosten van het functioneel leeftijdsontslag (FLO)-overgangsrecht is herzien door de VRK. De voordelen zijn ontstaan doordat in 2021 meer kosten zijn gemaakt. Dit gaf een nadeel in de Jaarstukken 2021.
Zorg en werk BUIG
Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Beleidsdoel D Het garanderen van een bestaansminimum voor inwoners die dit tijdelijk niet zelfstandig kunnen.
In oktober 2021 is de voorlopige beschikking van de gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 (levensonderhoud ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie vastgesteld.
Maatschappelijke ontwikkeling BTW sport
Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Beleidsdoel E Inwoners beschikken over voldoende aantrekkelijke mogelijkheden om te recreëren, bewegen actief en nemen deel aan sport.
In de Najaarsrapportage 2021 hebben wij een structureel nadeel gemeld als gevolg van de verruiming van de btw-vrijstelling op sport per 1 januari 2019. Wij hebben, na afstemming met de Belastingdienst, door het maken van nieuwe afspraken met Sportfondsen dat nadeel flink weten te beperken.
12 Gemeente Haarlemmermeer
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Uitkeringen gemeentefonds
Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Onderdeel B Gemeentefonds.
2022
2023
2024
2025
2026
Decembercirculaire gemeentefonds
279
-4
20
-3
-3
Herijking verdeling gemeentefonds
0
-645
-1.900
-1.900
-1.900
Indicatie coalitieakkoord Rutte-IV
4.480
11.370
16.510
15.810
1.700
Uitkeringen gemeentefonds
4.759
10.721
14.630
13.907
-203
De effecten van de decembercirculaire 2021 worden nu verwerkt. Via een brief van 25 januari 2022 (X. 2021.08747) is de gemeenteraad geïnformeerd over de uitkomsten van deze circulaire. In december 2021 is door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een geactualiseerde indicatie gepubliceerd van de herverdeeleffecten van de herijking van het gemeentefonds met ingang van het uitkeringsjaar 2023. Op basis van deze informatie is het voorlopig negatief herverdeeleffect voor ons structureel € 2,4 miljoen vanaf 2024. Conform de van de minister van BZK ontvangen maartbrief 2022 over het gemeentefonds, wordt in 2023 de herverdeling beperkt tot € 7,50 per inwoner. In het meerjarenbeeld is rekening gehouden met € 0,5 miljoen. Het extra structurele nadeel is € 1,9 miljoen. Voor 2023 is het extra nadeel € 0,65 miljoen. Wat het nadeel daadwerkelijk wordt, wordt op zijn vroegst met de meicirculaire 2022 gemeentefonds bekend gemaakt.
Op 6 april 2022 is van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de maartbrief 2022 ontvangen. Hierin wordt een eerste beeld geschetst van de maatregelen uit het coalitieakkoord Rutte IV met betrekking tot het gemeentefonds en het provinciefonds. Via een brief van 26 april 2022 (X. 2022.02570) is de gemeenteraad geïnformeerd over de uitkomsten voor Haarlemmermeer. Daarnaast is de raad ook al eerder geïnformeerd over de doorwerking van het coalitieakkoord per brief van 4 februari 2022 (X.2022.00337). Met de indicaties op basis van de maartbrief, die alleen ingaat op het accres en de opschalingskorting, en onze brief van 4 februari, waarin ook een indicate wordt gegeven voor de compensatie jeugdzorg die is opgenomen in het coalitieakkoord, wordt nu rekening gehouden. Helaas zijn het nog steeds indicaties. Pas bij de meicirculaire 2022 worden de bedragen concreter. Kapitaallasten/financiering
Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Onderdeel C Financiering/bespaarde rente/dividend.
2022
2023
2024
2025
2026
2.548
3.351
2.255
2.955
2.666
Voor de berekening van de renetlasten voor de benodigde (her)financiering is voor 2022 rekening gehouden met 0,5% voor kort geld (tot de kasgeldlimiet) en 1,5% voor lang geld. Voor de jaren 2023 en verder wordt voor kort geld ook rekening gehouden met 0,5%. Voor langlopende geldleningen wordt rekening gehouden met 2%. De rentelasten worden met behulp van een rekenrente verdeeld over de taakvelden in de programmabegroting. Op basis van een door de commissie BBV voorgeschreven berekeningswijze is de rekenrente vastgesteld op 2%. Dit percentage is ongewijzigd ten opzicht van de rekenrente opgenomen in de Programmabegroting 2022-2025. De rente- en afschrijvingslasten (kapitaallasten) geven een voordeel in alle jaren. Dit wordt vooral veroorzaakt door het realistischer ramen van het jaar waarin investeringen worden uitgevoerd. Hierdoor starten de afschrijvingen later en hoeft er in een jaar minder gefinancierd te worden, waardoor de rentelasten lager zijn. Het voordeel in 2026 wordt voor € 0,9 miljoen veroorzaakt door vrijvallen afschrijvingslasten omdat oude investeringen in 2025 volledig afgeschreven zijn.
Gemeente Haarlemmermeer 13
3.2 Loon- en prijsontwikkelingen Tabel 4
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
2022
2023
2024
2025
2026
Indexering exploitatiebijdrage Sportfondsen en SKWA
-211
-211
-211
-211
-211
Inflatie 2022 budgetten onderhoud openbare buitenruimte
-927
-927
-927
-927
-927
Brandstofkosten Waterwolf
-70
0
0
0
0
0
-148
-148
-148
-148
CAO gemeentepersoneel
-393
-587
-587
-587
-587
Prijsstijging contracten facilitaire diensten
-180
-180
-180
-180
-180
Indexatie loon- en prijsontwikkelingen
Totaal - Loon- en prijsontwikkelingen
-1.781
-2.053
-2.053
-2.053
-2.053
2022
2023
2024
2025
2026
-211
-211
-211
-211
-211
2022
2023
2024
2025
2026
-927
-927
-927
-927
-927
Tabel 5
Maatschappelijke ontwikkeling
Indexering exploitatiebijdrage Sportfondsen en SKWA Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Beleidsdoel E Inwoners beschikken over voldoende aantrekkelijke mogelijkheden om te recreëren, bewegen actief en nemen deel aan sport.
De exploitatiebijdrage aan Sportfondsen Haarlemmermeer en Sportcomplex Koning Willem Alexander (SKWA) wordt jaarlijks conform de overeenkomst geïndexeerd. In 2022 is het percentage indexering conform overeenkomst 4,03%. In de Programmabegroting 2022-2025 is rekening gehouden met een algemene indexering van 1,4%.
Kwaliteit fysieke omgeving
Inflatie 2022 budgetten onderhoud openbare buitenruimte Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Beleidsdoel D Gemeentelijke wegen, straten en pleinen zijn goed begaanbaar, schoon en veilig.
Voor indexering van budgetten is in de programmabegroting een stelpost gereserveerd. Hierbij is rekening gehouden met een geraamde prijsmutatie van 1,4% voor de materiële overheidsconsumptie volgens de macro-economische verkenningen 2021 van het CPB gehanteerd. De daadwerkelijke inflatie is echter veel hoger dan waarmee rekening is gehouden. We hebben te maken met prijsstijgingen die oplopen tot ruim 9%.
Daarnaast indexeren wij jaarlijks het contract met De Waterwolf volgens de indexeringscijfers van het CBS. De cao-lonen stijgen echter harder dan de indexering. Het verschil tussen de contractuele indexatie van loonkosten bij de Waterwolf en de daadwerkelijke verhoging volgens de cao bedraagt € 183.000. Om de bedrijfsvoering van De Waterwolf niet in gevaar te brengen compenseren wij dit verschil.
14 Gemeente Haarlemmermeer
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Indexatie loon- en prijsontwikkelingen
Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
2022
2023
2024
2025
2026
Loonkosten (stelpost voor nieuwe CAO)
0
-3.600
-3.600
-3.600
-3.600
Materiële budgetten
0
-1.950
-1.950
-1.950
-1.950
Subsidies en bijdragen aan derden
0
-1.070
-1.070
-1.070
-1.070
Bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen
0
-1.300
-1.300
-1.300
-1.300
Belastingen, leges en huren
0
2.465
2.465
2.465
2.465
Algemene uitkering
0
6.700
6.700
6.700
6.700
Sociale uitkeringen in natura
0
-1.393
-1.393
-1.393
-1.393
Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.
Indexatie loon- en prijsontwikkelingen
0
-148
-148
-148
-148
Jaarlijks wordt de indexering van lonen, prijzen, areaalontwikkeling en baten voor de (meerjaren)begroting vastgesteld. Voor de salarisaanpassing en prijsstijging van goederen en diensten wordt uitgegaan van de prognoses van het Centraal Plan Bureau (CPB) zoals op 9 maart 2022 gepubliceerd in het Centraal Economisch Plan 2022 (CEP). CAO gemeentepersoneel
Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.
2022
2023
2024
2025
2026
-393
-587
-587
-587
-587
Door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de vakbonden is overeenstemming bereikt over een collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) die loopt van 1 januari 2021 tot en met 1 januari 2023. Hierin is een stapsgewijze salarisverhoging van in totaal 3,9% afgesproken. Daarnaast betalen gemeenten, jaarlijks een bijdrage aan de vakbonden van € 21 per voltijdsmedewerker. De financiële consequenties van de nieuwe CAO zijn vanaf 2023 meegenomen in de Programmabegroting 2023-2026. De effecten voor 2022 worden, na aftrek van de stelpost salarissen, nu geraamd. Voor loon- en prijsmutaties is bij het berekenen van het meerjarenbeeld rekening gehouden met de volgende percentages: • • • • •
loonkosten gemeentepersoneel 3,6% materiële budgetten (goederen en diensten) 2,3% inkomensoverdrachten (subsidies) 2,4% sociale uitkeringen in natura, loongevoelig deel 3,4%, overige budgetten 2,4% bijdrage gemeenschappelijke regelingen, loongevoelig deel 3,6%, overige budgetten 2,3%
De indexering voor inkomensoverdrachten (subsidies) is gelijk gesteld aan het inflatiecijfer van de Consumentenprijsindex (CPI). Dit conform de bestendige beleidslijn. De opbrengsten van de Onroerendezaakbelastingen (OZB), hondenbelasting en overige tarieven (onder andere leges en huren en pachten) worden verhoogd met 2,4%, de voorspelde inflatie voor 2023 (nationaal consumentenprijsindexcijfer). De indexatie van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de geraamde prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (Bbp) van 3,0% conform het CEP 2022. Investeringen Voor overheidsinvesteringen rekent het CPB met een indexatie van 2,5% voor 2023. Met deze indexatie wordt in de stelpost voor indexaties geen rekening gehouden. Per investering wordt beoordeeld of er als gevolg van loon- en prijsstijgingen extra krediet aangevraagd moet worden. Over 2022 zijn de prijsstijgingen fors hoger dan eerder geprognostiseerd. In het CEP 2022 wordt nu gerekend met een stijging van de prijzen van overheidsinvesteringen in 2022 van 5,2%. Ook voor de prijsstijgingen in 2022 geldt dat per investering wordt beoordeeld of een verhoging van het krediet noodzakelijk is.
Dit is onder meer afhankelijk van de aannames die zijn gedaan ten tijde van het berekenen van het noodzakelijke krediet en of er bijvoorbeeld ruimte is in de stelpost onvoorzien waarmee in veel kredieten rekening gehouden wordt. Mocht het noodzakelijk zijn extra krediet aan te vragen dan zijn deze aanvragen opgenomen in de paragraaf Nieuwe investeringen.
Gemeente Haarlemmermeer 15
3.3 Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen Tabel 6
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
2022
2023
2024
2025
2026
Mutatie aantal inwoners, woningen en niet-woningen
6.440
1.600
2.340
2.340
1.740
Stelpost areaaluitbreiding openbare ruimte
0
165
174
414
-366
Stelpost volumegroei jeugdzorg en Wmo
0
-1.118
-1.192
-1.267
-2.610
1.600
1.387
1.322
887
3.464
2022
2023
2024
2025
2026
710
900
900
300
5.000
Onroerendezaakbelastingen
1.000
1.550
1.550
1.550
1.550
Stelpost correctie OZB/WOZ-waarden
-110
-110
-110
-110
-110
1.600
2.340
2.340
1.740
6.440
Totaal - Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Mutatie aantal inwoners, woningen en niet-woningen Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen. Algemene uitkering
Mutatie aantal inwoners, woningen en nietwoningen
De ontwikkeling van het aantal inwoners en het aantal woningen is van belang voor de berekening van de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de te begroten opbrengst uit de Onroerendezaakbelastingen (OZB). Bij het opstellen van de Programmabegroting 2022-2025 is rekening gehouden met de prognoses uit januari 2021. Op basis van de waardeprognoses die 11 november 2021 zijn ontvangen van Cocensus is de opbrengst van de OZB over 2022 met € 1 miljoen verhoogd. Dit wordt veroorzaakt door een grotere areaaluitbreiding bij de niet-woningen. Hiertegenover staat een nadeel van € 110.000 als gevolg van een verhoging van de stelpost OZB/WOZ-waarde (zie ook raadsvoorstel 2021.0002739). Voor 2022 laat de algemene uitkering een voordeel zien. Dit betreft een saldo van een voordeel als gevolg van het actualiseren van de bevolkings- en woningbouwprognoses en een aantal andere maatstaven (op basis van informatie van het CBS) per 1 januari 2022. In februari 2022 is een geactualiseerde prognose opgesteld van het aantal inwoners en de woningproductie. In de prognose voor de woningbouw is rekening gehouden met een waarschijnlijkheidswaarde voor de realisatie. Hierbij wordt onder andere gekeken naar 'harde' en 'zachte' plannen. Bij de harde plannen zijn bestemmingsplannen vastgesteld of bouwvergunningen afgegeven.
Als gevolg van de nieuwe prognoses wijzigen de ramingen voor de te ontvangen algemene uitkering en de OZB in de jaren 2023 en verder. Stelpost areaaluitbreiding openbare ruimte
Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.
2022
2023
2024
2025
2026
0
165
174
414
-366
In de prognoses van het aantal woningen en inwoners wordt rekening gehouden met een grote toename van het areaal te beheren openbare buitenruimte, onder andere als gevolg van de schaalsprong. Via een stelpost worden de hogere lasten van gemiddeld € 300 per woning als gevolg van deze areaaluitbreiding geraamd. De raming wordt geactualiseerd in verband met de aangepaste prognoses.
16 Gemeente Haarlemmermeer
Stelpost volumegroei jeugdzorg en Wmo
Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.
2022
2023
2024
2025
2026
0
-1.118
-1.192
-1.267
-2.610
Voor de kosten van de jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ontwikkeling (Wmo) was voor 2023 eerder rekening gehouden met een volumegroei van 2,8%. We zien vooralsnog geen afvlakking in de vraag naar zorg zoals geraamd was in de Voorjaarsrapportage 2021. Daarnaast is het effect van de afbakening van de Verordening sociaal domein, de inkoop Jeugd en Wmo in 2023 en de Hervormingsagenda Jeugd op de volumes en het beheersen van de kosten nog onzeker en verwachten we daar in 2023 in ieder geval nog geen effect van te zien. Voor 2023 verhogen we daarom de stelpost volumegroei van 2,8% naar 4,5%. Deze verhoging werkt structureel door. Voor 2024, 2025 en 2026 houden we een volumegroei van 2% aan. Prognose ontwikkeling aantal inwoners en woningen In deze voorjaarsrapportage is rekening gehouden met de volgende prognoses voor de aantallen inwoners en woningen: Tabel 7
Omschrijving
2022
2023
2024
2025
2026
Inwoners
159.334
161.400
163.700
167.200
172.100
Woningen
65.730
66.390
67.770
69.670
72.270
Geactualiseerde prognose (stand 1 januari)
In de periode 1 januari 2022 - 1 januari 2026 wordt de groei van het aantal woningen geraamd op afgerond 6.500. Mede hierdoor stijgt het aantal inwoners naar verwachting met afgerond 12.800 in deze periode.
Gemeente Haarlemmermeer 17
3.4 Autonome ontwikkelingen Tabel 8
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
2022
2023
2024
2025
2026
0
-64
-20
-20
-20
Regionale inzet Metropoolregio Amsterdam
-110
-110
0
0
0
Omzetting krediet digitale dienstverlening naar exploitatiebudget
-120
-576
-456
-336
-216
GGD inspectie kinderopvang 2022
-49
-49
-49
-49
-49
Veiligheidsregio Kennemerland (VRK)
57
-390
-389
-387
-387
Regionaal expert team (RET)
-100
0
0
0
0
Projectleider inkoop en implementatie jeugdzorg en Wmo
-64
-37
0
0
0
Contractmanagers jeugdzorg en WMO
0
-292
0
0
0
Contractmanager participatie
0
-97
0
0
0
Data-analisten sociaal domein
0
-194
0
0
0
Stormschade recreatiegebieden, sportvelden en speelplekken
-92
0
0
0
0
Subsidie Het Cultuurgebouw
-100
-200
-200
-200
-200
Integrale aanpak parkeren stadscentrum
-250
0
0
0
0
Areaaluitbreiding Fysieke Leefomgeving
-103
-103
-103
-103
-103
Areaaluitbreiding openbaar groen
-213
-213
-213
-213
-213
Storm- en vuurwerkschade fysieke leefomgeving
-308
0
0
0
0
Afvalverwerking
-530
297
297
297
297
Van Afval Naar Grondstof (VANG)
-97
0
0
0
0
Bestrijding Mediterraan draaigatje
-250
0
0
0
0
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied
-289
-1.156
-1.190
-1.035
-1.092
0
0
0
0
-184
Herberekening kostendekkendheid riolering (inclusief kosten baggeren)
-979
-1.532
-1.532
-1.535
-1.525
Herstructurering kapitaalverstrekking Meerlanden Holding N.V.
-24
-87
-114
-22
398
Formatie digitale dienstverlening
0
-220
0
0
0
Transitie ontwikkelstraat e-formulieren
0
-871
356
356
159
-60
-60
-60
-60
-60
0
0
0
0
0
Functieherwaarderingen
-126
-126
-126
-126
-126
Prijsstijging brandverzekering
Webcare
Uitputting reserve Calatravabruggen
Loonkosten WIA Omzetting krediet gemeentelijk website naar exploitatiebudget
-205
-205
-205
-205
-205
Invoeren wetgeving toegankelijkheid dienstverlening
-75
-75
0
0
0
Uitbreiding werkplekken Centrum Jeugd en Gezin
-130
-130
-130
-130
0
Bijstelling Interne opdrachtensystematiek (IOS)
-970
0
0
0
0
Afkoopsom Tijdelijke huisvesting ambtelijke organisatie
-220
0
0
0
0
Totaal - Autonome ontwikkelingen
18 Gemeente Haarlemmermeer
-5.407
-6.489
-4.135
-3.768
-3.527
Bestuur, samenleving en publiekscontact
Omzetting krediet digitale dienstverlening naar exploitatiebudget Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
2022
2023
2024
2025
2026
Budget digitale dienstverlening
-120
-600
-600
-600
-600
0
24
144
264
384
-120
-576
-456
-336
-216
Beleidsdoel D Wij zijn goed bereikbaar voor inwoners, ondernemers en instellingen en open, deskundig en duidelijk in onze contacten. Vrijval kapitaallasten
Omzetting krediet digitale dienstverlening naar exploitatiebudget
In de afgelopen jaren heeft een verschuiving in de ICT-markt plaatsgevonden, waardoor steeds meer IT-voorzieningen als een dienst of abonnement worden aangeboden en afgenomen. De vervanging van dergelijke Software-as-a-Service (SaaS) mag op basis van het BBV – in tegenstelling tot traditionele softwareproducten – niet worden geactiveerd. In de komende jaren wordt een toename van dergelijke omzettingen verwacht. Deze trend brengt naast een andere dekkingsvorm ook een toename van de jaarlijkse ICT-kosten met zich mee. Om op de juiste wijze met deze marktontwikkeling om te gaan, heeft een evaluatie van de geraamde kredieten in het investeringsplan plaatsgevonden. Een deel van deze middelen moet, om aan de hiermee gemoeide wet- en regelgeving te voldoen, worden omgezet naar structureel exploitatiebudget. Hier staan lagere kapitaallasten tegenover in de jaren 2024-2026.