1. RV Programmabegroting 2022-2025 (2021.0002249).pdf

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel

Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

Programmabegroting 2022-2025 drs. Jurgen Nobel Conny Mensen 5 oktober 2021 11 november 2021 2021.0002249 1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college heeft besloten om: 1. de taakveldenraming voor 2022, zoals opgenomen in de paragraaf 'Recapitulatie op taakveld' van de Programmabegroting 2022-2025, vast te stellen. Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. de Programmabegroting 2022-2025 vast te stellen en de totale baten en lasten voor het begrotingsjaar 2022 als volgt te autoriseren: a. beleidsdoel A van programma Zorg en werk; b. beleidsdoel B van programma Ruimtelijke ontwikkelingen; c. de andere beleidsdoelen van programma Zorg en werk en Ruimtelijke ontwikkelingen, de overige programma's, het overzicht algemene dekkingsmiddelen en het overzicht overhead; 2. in te stemmen met de meerjarenraming 2023-2025; 3. de T kredietverstrekking voor 2022 vast te stellen: a. een bedrag van € 4.193.000 aan nieuwe kredieten te autoriseren, waarvan € 4.193.000 vrij te geven voor besteding in 2022; b. een bedrag van € 63.677.000 vrij te geven voor besteding aan investeringen in 2022; c. een bedrag van € 2.477.000 vrij te geven in verband met het doorschuiven van kredieten uit 2021; 4. de 45e kredietwijziging van 2021 voor -/- € 347.000 vast te stellen; 5. een bedrag van maximaal € 10 miljoen voor strategische aankopen van grond en de daarop aanwezige opstallen te autoriseren en vrij te geven in 2022 en hiertoe de 8e kredietverstrekking vast te stellen. 2. Samenvatting

Met de programmabegroting wordt richting en inzicht gegeven aan de beleidsdoelstellingen, de voorgenomen beleidsuitvoering en de financiële consequenties hiervan voor het komende begrotingsjaar.

Programmabegroting 2022-2025

pagina 2

Uitgangspunten Programmabegroting 2022-2025 Uitgangspunt voor de programmabegroting is de Voorjaarsrapportage 2021 (2021.0001186), vastgesteld door de raad op 1 juli 2021. Gelet op het geprognotiseerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022- 2025 heeft de raad tevens op 1 juli 2021 besloten tot een pakket ombuigingsmaatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203). De uitwerkingen van deze ombuigingen en de hierbij aangenomen moties inzake de toeristenbelasting zijn verwerkt in de Programmabegroting 2022-2025. In het onderdeel Strategische heroriëntatie van de financiële begroting is een specificatie van de ombuigingen opgenomen. Na het opstellen van de voorjaarsrapportage heeft zich nog een aantal ontwikkelingen voorgedaan met effect op het meerjarenbeeld. Voor een juiste weergave van dit meerjarenbeeld zijn deze meegenomen in de begroting. Dit betreft onder meer een aantal onvermijdbare ontwikkelingen, zoals de meicirculaire gemeentefonds 2021 en reeds genomen besluiten. Ontwikkelingen en meerjarenbeeld Met name door de uitkomsten van de meicirculaire gemeentefonds 2021 en de incidentele toekenning door het Rijk van extra middelen in 2022 voor de jeugdzorg, sluit 2022 nu met een relatief klein positief saldo van € 1,3 miljoen.

In de jaren na 2022 wordt het saldo positief beïnvloed doordat tussen Rijk, het Interprovinciaal overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) is afgesproken, dat gemeenten in hun meerjarenbeeld rekening mogen houden met een stelpost van 75% van de bedragen die volgens de arbitrage uitspraak van de Commissie van Wijzen door het Rijk gecompenseerd moeten worden voor de uitvoering van de jeugdzorg. Vooral door de verhoging van deze stelpost en de geraamde meeropbrengst toeristenbelasting, verwerking van de motie 'Positief gestemd I', sluit het begrotingsjaar 2025 met een kleine plus van € 0,6 miljoen. De jaren 2023 en 2024 laten nog een tekort zien, maar dit was voorzien bij de besluitvorming rondom de ombuigingen. Op basis van de huidige ramingen is in 2025 weer sprake van een sluitende begroting. De marges zijn zeer klein, terwijl de onzekerheden nog groot zijn. Onder andere de kosten van de jeugdzorg, de herijking van de verdeling van het gemeentefonds en de inkomsten uit de toeristenbelasting zijn op dit moment nog onzeker. Coronacrisis De maatregelen in verband met het bestrijden van het coronavirus hebben grote impact op onze samenleving en daarmee ook op onze gemeente. Het beheersen van de crisis kost veel aandacht en energie van ons allemaal. En heeft gevolgen voor de gemeentelijke financiën, sowieso op de korte termijn, maar ook op de langere termijn.

In de ramingen 2022-2025 is nu geen rekening gehouden met eventuele financiële gevolgen van de coronacrisis. De financiële effecten zijn niet goed in te schatten, omdat het hoogst onzeker is hoe de coronacrisis zich ontwikkelt en wat de gevolgen zijn van de maatregelen die genomen worden. Infographic Sinds een paar jaar wordt bij de programmabegroting en de jaarstukken een infographic met de financiën op hoofdlijnen aangeboden. Vanaf dit jaar is deze infographic geïntegreerd in de programmabegroting. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken?

Met de programmabegroting wordt richting en inzicht gegeven aan de beleidsdoelstellingen, de voorgenomen beleidsuitvoering en de financiële consequenties hiervan voor het komende begrotingsjaar. Dit doen we door per programma antwoord te geven op de drie centrale vragen:

Programmabegroting 2022-2025

pagina 3

- wat willen we bereiken; - wat gaan we daarvoor doen; - wat mag het kosten? Daarnaast geeft de programmabegroting inzicht in het financiële meerjarenbeeld. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen?

Deze programmabegroting geeft een doorkijk naar de jaren 2022 tot en met 2025. De programmabegroting bevat negen beleidsprogramma's, het overzicht algemene dekkingsmiddelen, het overzicht overhead, acht paragrafen en de financiële begroting. Daarnaast is een hoofdstuk Financiële hoofdlijnen opgenomen, waarmee de raad beter in staat wordt gesteld om haar controlerende taak uit te voeren. De Voorjaarsrapportage 2021 (2021.0001186), vastgesteld door de raad op 1 juli 2021, is het uitgangspunt voor de Programmabegroting 2022-2025. Gelet op het geprognotiseerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022- 2025 heeft de raad op 1 juli 2021 tevens besloten tot een pakket ombuigingsmaatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203). Na het opstellen van de voorjaarsrapportage heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan met effect op het meerjarenbeeld. Voor een juiste weergave van dit meerjarenbeeld zijn deze meegenomen in de begroting. Dit betreft onder meer een aantal onvermijdbare ontwikkelingen, zoals de meicirculaire gemeentefonds 2021 en reeds genomen besluiten. Voor een uitgebreide toelichting op het meerjarenbeeld verwijzen wij naar het hoofdstuk Financiële hoofdlijnen.

Autorisatie programmabegroting Door de raad worden de baten en lasten van 2022 geautoriseerd, zodat het college gemachtigd wordt tot uitvoering van de beleidsdoelen en activiteiten in de begroting. Conform de Financiële verordening Haarlemmermeer 2021 (2021.0000629) artikel 6, lid 1, worden de baten en lasten per programma geautoriseerd, tenzij een beleidsdoel van een programma 10% of meer van het begrotingstotaal (lasten) voor mutaties reserves van de primitieve begroting omvat. Dan autoriseert de raad de baten en lasten voor een dergelijk beleidsdoel apart. Voor 2022 is dit het geval bij: • Beleidsdoel A, inwoners ontvangen zorg en ondersteuning thuis, van programma Zorg en werk; • Beleidsdoel B, Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het maatschappelijk doel, van het programma Ruimtelijke ontwikkelingen. Deze beleidsdoelen worden dan ook afzonderlijk geautoriseerd. Bij autorisatie van de baten en lasten per programma kan het college tot een maximum van € 2,0 miljoen aan budget verschuiven tussen de beleidsdoelen, mits het afgesproken beleid per beleidsdoel gerealiseerd wordt. Strategische heroriëntatie Gelet op het geprognosticeerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022- 2025 heeft de raad op 1 juli 2021 besloten tot een pakket ombuigingsmaatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203).

Oorzaken van het voorspelde tekort zijn met name de kosten van de jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte en structureel minder middelen van het Rijk na de herijking van de verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds. In het onderdeel Strategische heroriëntatie van de financiële begroting is een specificatie van de ombuigingen opgenomen.

Programmabegroting 2022-2025

pagina 4

Verwerking moties en amendement In de door de raad op 1 juli 2021 aangenomen motie 'Positief gestemd!' wordt verondersteld dat de toerismesector zich in de periode 2023 - 2025 zal herstellen en dat als dit herstel zich heeft ingezet de behoefte naar extra hotelkamers in Haarlemmermeer geleidelijk zal terugkeren. Gezien deze overweging verzoekt de raad het college voor 2024 en 2025 een meeropbrengst van respectievelijk € 1,0 miljoen en € 2,0 miljoen te ramen. Het college heeft dit verzoek overgenomen, ondanks dat deze meeropbrengst onzeker is. De ontwikkeling van de opbrengst zal goed gevolgd worden en de geraamde meeropbrengst is tevens opgenomen bij de risico's in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. In de motie 'Toerist doet ook mee!' die de raad op 1 juli 2021 heeft aangenomen is aangegeven dat toeristen die in Haarlemmermeer overnachten met de ontwikkeling van Hoofddorp Centrum en het stationsgebied steeds meer gebruik gaan maken van gemeentelijke voorzieningen. Daarom vindt de raad een verhoging van de toeristenbelasting te verdedigen. Voorgesteld wordt om naar aanleiding van deze motie het tarief van de toeristenbelasting met ingang van 2024 met 0,24% te verhogen tot 6,29%. De meeropbrengst is dan € 500.000 en het tarief ligt onder het tarief van de gemeente Amsterdam.

Naar aanleiding van het aangenomen amendement 'Hand in eigen boezem' (onderdeel b.) bij het raadsvoorstel Strategische heroriëntatie 2022-2025 (2021.0001203) wordt een besparing van 20% van het totale bedrag dat dient als tegemoetkoming voor de kosten van de werkzaamheden van de fracties voorgesteld. Een nadere uitwerking van onderdeel a. van het amendement volgt later. Naar aanleiding van de motie 'Sport in de breedte' wordt de ombuiging op de breedtesport verlaagd met € 147.000 naar € 756.000. Hiermee is deelname aan de rijksregeling Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) op het laagste niveau mogelijk. Wij blijven hierdoor de rijksbijdrage ontvangen, waardoor Team Sportservice Haarlemmermeer in afgeslankte vorm, overeind kan blijven. Team Sportservice Haarlemmermeer krijgt hierbij de reële opdracht om vanaf 2024 € 100.000 aan cofinanciering uit de markt te halen. Gemeentefonds De in deze programmabegroting opgenomen raming voor de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire gemeentefonds 2021. Met de brief van 22 juni 2021 (X.2021.03857) is de raad hierover geïnformeerd.

Indexatie Onroerendezaakbelastingen (OZB), overige lokale heffingen en retributies in 2022 Conform de uitgangspunten over de loon- en prijsontwikkelingen in de Voorjaarsrapportage 2021 worden de opbrengsten van de onroerendezaakbelastingen, hondenbelasting en overige tarieven (onder andere leges en huren en pachten) verhoogd met 1,5%, de voorspelde inflatie voor 2022 (nationaal consumentenprijsindexcijfer). Investeringen Op grond van artikel 6, lid 3a, van de Financiële verordening Haarlemmermeer 2021 (2021.0000629) vindt de autorisatie van investeringskredieten onder de € 2,0 miljoen plaats bij de programmabegroting. Investeringen van € 2,0 miljoen en hoger dienen te worden geautoriseerd via een apart raadsvoorstel. De toelichting is opgenomen in het hoofdstuk 'Investeringen' in de 'Financiële begroting'. De groen gearceerde bedragen, opgenomen in het 'Investeringsplan', betreffen investeringen die via een separaat raadsvoorstel geautoriseerd worden. Per jaarschijf worden de investeringen in de programmabegroting vrijgegeven

Programmabegroting 2022-2025

pagina 5

(beslispunt 3a, 3b en 3c voor totaal € 70,3 miljoen). Investeringen die worden vrijgegeven zijn reeds geautoriseerd. Strategische aankopen Net zoals in voorgaande jaren vraagt ons college ruimte om strategische aankopen te doen. Wanneer de mogelijkheid zich voordoet om tot een strategische aankoop over te gaan willen wij snel en discreet kunnen handelen. Deze aankopen moeten passen in de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente in de meest brede zin. Hiertoe stellen wij voor een bedrag van maximaal € 10 miljoen beschikbaar te stellen. Eventuele rente en eenmalige afschrijvingen voortvloeiend uit een strategische aankoop worden aangevraagd bij het eerste planning & control product volgend op de betreffende aankoop dan wel middels een raadsvoorstel. In de paragraaf Grondbeleid wordt nader ingegaan op de randvoorwaarden voor strategische aankopen. Wat zijn de kanttekeningen en risico's?

Strategische heroriëntatie Uit het nu gepresenteerde meerjarenbeeld blijkt dat het verder uitwerken en voorbereiden van de ombuigingen op dit moment noodzakelijk is. Mocht in de nabije toekomst financiële ruimte ontstaan, dan kan de nieuwe raad in samenspraak met het nieuwe college nog besluiten ombuigingen te verminderen. Het zwaartepunt van de ombuigingen ligt in 2025. Jeugdzorg Voor de jeugdzorg is in het meerjarenbeeld een stelpost opgenomen voor volumestijging, maar de vraag is of dit voldoende is. Vanaf 2023 is rekening gehouden met een trendbreuk en afvlakking van de groei. Het risico bestaat dat de volumegroei toch hoger is. Herijking gemeentefonds Het Rijk is voornemens om in 2023 een nieuwe verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds door te voeren. Op 12 augustus 2021 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de herverdeeleffecten van een herzien verdeelmodel gepubliceerd. Op basis van dit herziene voorstel zou het herverdeeleffect voor Haarlemmermeer structureel € 3,2 miljoen nadelig zijn. Een extra nadeel van € 2,7 miljoen ten opzichte van een eerste verdeelvoorstel gepubliceerd in februari 2021. Motie 'Positief gestemd!' Op basis van de door de raad aangenomen motie 'Positief gestemd!' is de raming van de toeristenbelasting in 2024 met € 1,0 miljoen en in 2025 met € 2,0 miljoen verhoogd. Deze meeropbrengst is onzeker.

Dit omdat de omzet van de hotels door de coronacrisis nog zwaar onder druk staat (lagere bezetting én lagere overnachtingsprijzen) en het nog de vraag is of met name de zakelijke reiziger weer in dezelfde mate terugkomt na de coronacrisis. Het grootste deel van de hotels in Haarlemmermeer is gericht op de zakelijke markt. De ontwikkeling van de opbrengst zal goed gevolgd worden en de geraamde meeropbrengst is tevens opgenomen bij de risico's in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Coronacrisis In de ramingen 2022-2025 is geen rekening gehouden met eventuele financiële gevolgen van de coronacrisis. Mocht er in 2022 sprake zijn van nadelige financiële effecten dan verwachten wij dat het Rijk haar toezegging dat de financiële gevolgen van de coronacrisis gecompenseerd worden nakomt.

Programmabegroting 2022-2025

pagina 6

3.3 Wat mag het kosten?

Het totaal van baten in 2022 (inclusief reservemutaties) bedraagt € 525,9 miljoen, het totaal van lasten 2022 (inclusief reservemutaties) bedraagt € 524,7 miljoen, waarmee een positief saldo van € 1,3 miljoen ontstaat. De in de programmabegroting verwerkte mutaties leiden tot het volgende meerjarenbeeld: Omschrijving (bedragen x C 1.000; - is nadeel) Saldo meerjarenbeeld Voorjaarsrapportage 2021 Strategische heroriëntatie (ombuigingen) Subtotaal Mutaties Programmabegroting 2022-2025 Geactualiseerd meerjarenbeeld

2022

2023

2024

2025

-10.021

-12.641

-13.926

-15.215

2.756

6.673

8.266

13.098

-7.265

-5.968

-5.660

-2.117

8.526

3.210

3.462

2.671

1.261

-2.758

-2.198

554

Op basis van de vastgestelde Voorjaarsrapportage 2021 en de ombuigingen waartoe de raad op 1 juli 2021 besloten heeft was de verwachting dat het begrotingsjaar 2022 een tekort van € 7,3 miljoen zou geven. Met name door de uitkomsten van de meicirculaire gemeentefonds 2021 en door de incidentele toekenning door het Rijk van extra middelen in 2022 voor de jeugdzorg, sluit 2022 nu met een relatief klein positief saldo van € 1,3 miljoen. De jaren 2023 en 2024 laten nog een tekort zien, maar dit was voorzien bij de besluitvorming rondom de ombuigingen. Deze tekorten kunnen opgevangen worden door een bijdrage uit de Algemene dekkingsreserve indien de raad daartoe besluit. Het begrotingsjaar 2025 sluit met een kleine plus van € 0,6 miljoen. Dit wordt vooral veroorzaakt door de verhoging van de stelpost jeugdzorg en de verhoging van opbrengsten uit de toeristenbelasting door verwerking van de aangenomen moties. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?

De raad heeft het budgetrecht en stelt de beleidsmatige en financiële kaders vast. Met het vaststellen van de programmabegroting autoriseert de raad het college om de per programma beschikbaar gestelde budgetten te besteden ter realisatie van de geformuleerde doelen en activiteiten. Het college is integraal verantwoordelijk voor het uitvoeren van deze programmabegroting. De portefeuillehouder Financiën is het eerste aanspreekpunt namens het college en verantwoordelijk voor de totstandkoming van de planning en control producten. 3.5 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd?

De programmabegroting is onderdeel van de bestuurlijke planning & control cyclus. Over de uitvoering van de begroting wordt de raad tussentijds geïnformeerd met de voor- en najaarsrapportage. Na afloop van het begrotingsjaar legt het college verantwoording af met de jaarstukken.

-

4. Ondertekening Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer, de loco-secretaris, de burgemeester,

^"RX

— .

Michiel Ruis Bijlage: • Programmabegroting 2022-2025

IV

ju?

Marianne Schuurmans-Wijdeven

Programmabegroting 2022-2025

Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl Deze raportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl Fotografie Danny de Casembroot Jur Engelchor fotografie Kees van der Veer

Gemeente Haarlemmermeer

Inhoudsopgave Inleiding...................................................................................................................................................................................................... 3 Infographic............................................................................................................................................................................................... 4 Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 8 Leeswijzer........................................................................................................................................................................................................... 9 Financiële hoofdlijnen................................................................................................................................................................................ 12 Overzicht van baten en lasten..............................................................................................................................................................27 Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W........................................................................................29

Programma's..........................................................................................................................................................................................31 Bestuur, samenleving en publiekscontact......................................................................................................................................32 Veiligheid.......................................................................................................................................................................................................... 44 Zorg en werk................................................................................................................................................................................................... 52 Maatschappelijke ontwikkeling........................................................................................................................................................... 66 Mobiliteit..........................................................................................................................................................................................................

86 Ruimtelijke ontwikkelingen......................................................................................................................................................................94 Wonen.............................................................................................................................................................................................................. 107 Kwaliteit fysieke omgeving.................................................................................................................................................................... 113 Economische zaken...................................................................................................................................................................................127 Overzicht algemene dekkingsmiddelen........................................................................................................................................ 137 Overzicht overhead.................................................................................................................................................................................. 146

Paragrafen............................................................................................................................................................................................154 Inleiding........................................................................................................................................................................................................... 155 Lokale heffingen.........................................................................................................................................................................................156 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................................................................163 Onderhoud kapitaalgoederen............................................................................................................................................................175 Vastgoed.........................................................................................................................................................................................................181

Financiering...................................................................................................................................................................................................185 Bedrijfsvoering............................................................................................................................................................................................. 192

Gemeente Haarlemmermeer 1

Digitalisering................................................................................................................................................................................................. 193 Verbonden partijen.................................................................................................................................................................................. 195 Grondbeleid.................................................................................................................................................................................................. 216

Financiële begroting....................................................................................................................................................................... 221 Grondslagen begroting..........................................................................................................................................................................222 Strategische heroriëntatie....................................................................................................................................................................224 Formatie en salarissen per cluster................................................................................................................................................... 234 Geprognosticeerde balans.................................................................................................................................................................. 235 Investeringen............................................................................................................................................................................................... 236 Beschrijving reserves...............................................................................................................................................................................

250 Financieel verloop reserves..................................................................................................................................................................252 Beschrijving voorzieningen...................................................................................................................................................................253 Financieel verloop voorzieningen.....................................................................................................................................................254 EMU-saldo.....................................................................................................................................................................................................255 Overzicht incidentele baten en lasten.......................................................................................................................................... 256 Overzicht structurele toevoegingen/onttrekkingen aan reserves................................................................................ 260 Verloop stelposten....................................................................................................................................................................................

261 Recapitulatie op taakveld....................................................................................................................................................................263 Verklarende woordenlijst.......................................................................................................................................................................270

2 Gemeente Haarlemmermeer

Inleiding Corona heeft ons leven de afgelopen jaren behoorlijk op de kop gezet. 2020 en 20121 waren jaren waarin we snakten naar versoepelingen die telkens maar niet kwamen. De pandemie bleek onvoorspelbaar te zijn en kwam in golven over ons heen. Pas nu kunnen we zeggen dat het virus enigszins onder controle is. We kunnen weer voorzichtig vooruitkijken. Ook zien we dat de economie gelukkig opveert. Ook financieel kruipen we weer uit het dal. Bij de Voorjaarsrapportage 2021 en de ombuigingen hadden we de verwachting dat het begrotingsjaar 2022 een tekort van € 7,3 miljoen zou opleveren. Door extra geld vanuit het Rijk sluit 2022 nu met een relatief klein positief saldo van € 1,3 miljoen.

In maart 2022 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Dus is dit de laatste programmabegroting van het huidige college. Met de ombuigingen waartoe de raad besloten heeft, wordt in deze programmabegroting een toekomstbestendig financieel meerjarenbeeld gepresenteerd. Waarmee we voor de nieuwe raad en het nieuwe college een goede uitgangspositie op het gebied van de gemeentefinanciën achterlaten.

Door afspraken tussen het Rijk en de gemeenten is er ook in de komende jaren wat meer financiële ruimte. De jaren 2023 en 2024 zullen echter nog wel een tekort laten zien. Het lijkt erop dat het begrotingsjaar 2025 met een kleine plus van € 0,6 miljoen zal sluiten. Daarin zitten ook de € 13,2 miljoen aan ombuigingen waartoe de gemeenteraad heeft besloten. Ondanks de tekorten in 2023 en 2024 is de financiële weerbaarheid van de gemeente Haarlemmermeer goed. Vergeleken met vergelijkbare steden, springen wij er op positieve manier uit.

Gemeente Haarlemmermeer 3

Infographic

4 Gemeente Haarlemmermeer

Inkomsten: waar komt het geld vandaan? € 525,9 miljoen Eigen inkomsten gemeente

Inkomsten van het Rijk

Lokale heffingen

€ 144,2 miljoen

OZB (2)

€ 81,7 miljoen

Afvalstoffenheffing (3)

€ 19,8 miljoen

Toeristenbelasting (4)

€ 12,8 miljoen

Leges omgevingsvergunningen (5)

€ 10,0 miljoen

Rioolheffing (6)

€ 10,4 miljoen

Leges en retributies (7)

€ 5,1 miljoen

Precariobelasting (8)

€ 0,1 miljoen

Parkeergelden (9)

€ 3,6 miljoen

Hondenbelasting (10)

€ 0,7 miljoen

Uitkering gemeentefonds (1 ) € 212,3 miljoen

Hoeveel betaal ik gemiddeld in 2022 aan: OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing

14 15 13

€ 169,4 miljoen

Grondopbrengsten en winstnemingen (11)

€ 80,8 miljoen

Reserves (12)

€ 20,9 miljoen

Werk en inkomen (13)

€ 32,4 miljoen

Overige (14)

€ 35,3 miljoen

1

12

11 10

Andere inkomstenbronnen

€ 296 € 382 € 138

9

8 7

6

5

4

3

2

Gemeente Haarlemmermeer 5

Uitgaven: waar gaat het geld naar toe? € 524,7 miljoen

Bestuur, samenleving en publiekscontact (1)

€ 14,6 miljoen

Veiligheid (2)

€ 19,4 miljoen

Zorg en werk (3)

€ 126,1 miljoen

Maatschappelijke ontwikkeling (4)

€ 101,1 miljoen

Mobiliteit (5)

€ 9,4 miljoen

Ruimtelijke ontwikkelingen (6)

€ 103,5 miljoen

Wonen (7)

€ 2,0 miljoen

Kwaliteit fysieke omgeving (8)

€ 69,7 miljoen

Economische zaken (9)

€ 7,2 miljoen

Algemene dekkingsmiddelen (10)

€ 14,8 miljoen

Overhead (11)

€ 57,0 miljoen 1

11

2

10 9

3

8 7

6 6 Gemeente Haarlemmermeer

5

4

Gemeente Haarlemmermeer 7

Algemeen

8 Gemeente Haarlemmermeer

Leeswijzer Wat is een programmabegroting? Een programmabegroting heeft verschillende doelen. Het is een instrument voor de gemeenteraad om kaders, zowel inhoudelijk als financieel, te stellen. In de begroting leggen wij vast: doelen en maatschappelijke effecten, de producten en diensten die we als gemeente leveren (output) en de middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld. Daarnaast is de programmabegroting voor het college van burgemeester en wethouders een middel om collegeprioriteiten te benoemen. Vervolgens legt het college bij de jaarstukken op basis van de programmabegroting verantwoording af over het behaalde resultaat. Deze programmabegroting is op basis van de volgende uitgangspunten opgesteld: • De Programmabegroting 2021-2024 en de Voorjaarsrapportage 2021 gelden als financieel uitgangspunt voor deze programmabegroting. De kapitaallasten zijn gebaseerd op het Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) naar de standlijn van 1 januari 2021 en het geactualiseerde Investeringsplan. Onder het kopje ‘Wat mag het kosten?' zijn verschillen ten opzichte van de bijgestelde begroting (begroting na wijzigingen in de Voorjaarsrapportage 2021) per beleidsdoel toegelicht. • Na het opstellen van de voorjaarsrapportage heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan met effect op het meerjarenbeeld. Voor een juiste weergave van dit meerjarenbeeld zijn deze meegenomen in de

begroting. Dit betreft onder meer een aantal onvermijdbare ontwikkelingen, zoals de meicirculaire gemeentefonds en reeds genomen besluiten. • Het investeringsplan is bij de voorjaarsrapportage geactualiseerd en deze effecten zijn verwerkt in het meerjarenbeeld. Het geactualiseerde investeringsplan maakt onderdeel uit van de financiële begroting. • Gelet op het geprognosticeerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022- 2025 heeft de raad op 1 juli 2021 besloten tot een pakket ombuigingsmaatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203). In het onderdeel Strategische heroriëntatie van de financiële begroting is een specificatie van de maatregelen opgenomen. De programmabegroting bestaat uit de volgende onderdelen: Algemeen In dit onderdeel komt het financiële meerjarenbeeld aan bod en wordt de financiële structuur van onze gemeente gepresenteerd. Om de informatie per programma in een breder financieel kader te kunnen plaatsen, presenteren wij in dit hoofdstuk een totaaloverzicht van onze baten en lasten. U vindt er ook de samenstelling van de raad en het college. Programma’s Ieder programma begint met een overzicht van de beleidsdoelen en activiteiten, de bijbehorende baten en lasten, en het verschil tussen de baten en lasten ten opzichte van het voorgaande

Gemeente Haarlemmermeer 9

begrotingsjaar. De hier opgenomen getallen zijn aan te sluiten met de onder 'wat mag het kosten" opgenomen baten en lasten voor mutaties reserves. Vervolgens wordt per programma ingegaan op wat we als gemeente willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoeveel het mag kosten. • Maatschappelijk doel Hier geven we informatie om de reikwijdte van het programma aan te geven en in perspectief te plaatsen. Bij het maatschappelijk doel beschrijven wij het gewenste maatschappelijk effect, waar het programma als geheel zich op richt en benoemen wij de daarbij betrokken verbonden partijen. Ook de beleidsnota’s die betrekking hebben op het programma staan hier op een rij. Tot slot worden de verbonden partijen hier toegelicht (de financiële gegevens en eventuele risico's hiervan zijn opgenomen in de Paragraaf verbonden partijen). • Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen? De beleidsdoelen die voortvloeien uit het bovenstaande contextuele deel dragen bij aan de realisatie van het maatschappelijk doel. Per beleidsdoel gaan we in op de activiteiten die de gemeente onderneemt en op de verantwoordelijkheid die de gemeente heeft, ook in relatie tot externe partijen. Daar waar nodig lichten we activiteiten nader toe.

• Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) moeten wij in de programma’s in de begroting (artikel 8 BBV) de beoogde en gerealiseerde maatschappelijke effecten van de verschillende programma’s toelichten aan de hand van zogenaamde beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarstukken. De raad kan zich op deze manier op belangrijke momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. Omdat het wenselijk is de resultaten van gemeenten onderling te kunnen vergelijken, is in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten een uniforme lijst van beleidsindicatoren vastgesteld. Voor de indicatoren wordt aangesloten bij reeds bestaande bronnen, zoals het CBS en DUO. De actuele lijst bestaat uit 34 verplichte indicatoren. Daarnaast heeft de raad besloten een aantal niet-verplichte lokale indicatoren te handhaven (2017.0063489). In de tabellen bij de programma's is aangegeven waar het de verplichte (BBV) en niet-verplichte lokale indicatoren betreft. De website waarstaatjegemeente.nl biedt een

10 Gemeente Haarlemmermeer

overzicht van indicatoren per thema, waaronder de verplichte BBV indicatoren. Indien deze website als bron bij een BBV indicator vermeld wordt, betreft het de daarop vermelde informatie per 16 augustus 2021. Indien er nog geen data bekend is, is dit met 'n/b' aangegeven. Aanvullend biedt de website onderzoek. haarlemmermeergemeente.nl kennis en onderzoeksresultaten over de Haarlemmermeerse samenleving. • Wat mag het kosten? De baten en de lasten van de beleidsdoelen staan hier meerjarig in een tabel. • Verschillen tussen 2021 en 2022 groter of gelijk aan € 200.000 lichten we toe conform de financiële verordening. Ook bij verschillen van die grootte in latere jaren geven we een toelichting. Verschillen die voortvloeien uit het (in de financiële begroting opgenomen) investeringsplan in de vorm van kapitaallasten worden alleen globaal toegelicht wanneer deze groter zijn dan € 250.000. • Conform de notitie overhead van de commissie BBV worden de personeelslasten van het primaire proces aan de programma's toegerekend. Het betreffen lasten van werkzaamheden die direct aan de in de programma's opgenomen beleidsdoelen kunnen worden toegerekend. De lasten van het ondersteunende proces worden verantwoord onder het 'Overzicht overhead'. Een gewijzigde inzet van personeel kan leiden tot verschuivingen tussen programma's waardoor budgettair neutrale voor- en nadelen kunnen ontstaan.

Een totaaloverzicht van de formatie en salarissen per cluster staat in de financiële begroting, Tabel 149. Paragrafen Het BBV bepaalt dat in de programmabegroting paragrafen worden opgenomen, waarin de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en lokale heffingen. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan worden gebundeld in een kort overzicht, zodat we u voldoende inzicht bieden. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting en leveren daarmee extra informatie voor het beoordelen van de financiële positie.

Financiële begroting In de financiële begroting zijn de algemene uitgangspunten en grondslagen opgenomen die gehanteerd zijn bij het opstellen van de programmabegroting. Verder worden verschillende financiële totaaloverzichten

gepresenteerd. Hier vindt u onder andere een overzicht van de strategische heroriëntatie, de geprognosticeerde balans, overzichten van reserves en voorzieningen, salarissen en het investeringsplan.

Gemeente Haarlemmermeer 11

Financiële hoofdlijnen Het financiële beeld Op basis van de vastgestelde Voorjaarsrapportage 2021 en de ombuigingen waartoe de raad op 1 juli 2021 besloten heeft was de verwachting dat het begrotingsjaar 2022 een tekort van € 7,3 miljoen zou geven. Met name door de uitkomsten van de meicirculaire gemeentefonds 2021 en door de incidentele toekenning door het Rijk van extra middelen in 2022 voor de jeugdzorg, sluit 2022 nu met een relatief klein positief saldo van € 1,3 miljoen. In de jaren na 2022 wordt het saldo positief beïnvloed doordat tussen Rijk, het Interprovinciaal overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) is afgesproken, dat gemeenten in hun meerjarenbeeld rekening mogen houden met een stelpost van 75% van de bedragen die volgens de arbitrage uitspraak van de Commissie van Wijzen door het Rijk gecompenseerd moeten worden. Vooral door de verhoging van deze stelpost sluit het begrotingsjaar 2025 met een kleine plus van € 0,6 miljoen. In dit saldo is rekening gehouden met de door de raad besloten ombuigingen die oplopen tot € 13,2 miljoen in 2025 en de moties over de toeristenbelasting die de raad heeft aangenomen bij de behandeling van de voorjaarsrapportage en de strategische heroriëntatie. De jaren 2023 en 2024 laten nog een tekort zien, maar dit was voorzien bij de besluitvorming rondom de ombuigingen.

Uit het nu gepresenteerde meerjarenbeeld blijkt dat het verder uitwerken en voorbereiden van de ombuigingen op dit moment noodzakelijk is. Mocht in de nabije toekomst financiële ruimte

12 Gemeente Haarlemmermeer

ontstaan, dan kan de nieuwe raad in samenspraak met het nieuwe college nog besluiten ombuigingen te verminderen. Het zwaartepunt van de ombuigingen ligt in 2025. Onder andere door de ombuigingen waartoe besloten is, is het begrotingsjaar 2022 materieel sluitend en ook het begrotingsjaar 2025, het laatste jaar van het meerjarenbeeld, is materieel sluitend. Dit is een belangrijk toetsingskader voor onze financieel toezichthouder, de provincie Noord-Holland. De verwachting is dat met deze uitkomsten, het toezichtniveau van de gemeente op repressief blijft staan. Ondanks de tekorten in 2023 en 2024 is de financiële weerbaarheid van de gemeente Haarlemmermeer goed. Dit wordt ook bevestigd door de accountant in het verslag van bevindingen bij de Jaarrekening 2020. Ten opzichte van de landelijk gemiddelden valt Haarlemmermeer qua weerbaarheid positief op door een hogere solvabiliteit en een hogere exploitatieruimte. De Algemene dekkingsreserve is groot genoeg om incidentele nadelen op te vangen en om de risico's zoals benoemd in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing af te dekken. De ratio van het weerstandsvermogen is uitstekend. Wel blijft de hoogte van de schuld punt van aandacht. De netto schuldquote is hoog ten opzichte van andere gemeenten. Dit is verklaarbaar, omdat Haarlemmermeer een groeigemeente is. Om een

groot aantal extra woningen te realiseren, is het noodzakelijk te investeren in voorzieningen. Hiernaast moet de gemeente ook het bestaande areaal in stand houden. Hierbij is steeds het uitgangspunt dat alleen de noodzakelijke investeringen gedaan worden. Het is aan de raad om te bepalen welke investeringen dit betreft. De berekening van de ratio's is een momentopname. De netto schuldquote is bijvoorbeeld de resultante van het totaal van de schulden gedeeld door de baten. Als de baten stijgen, daalt de schuldquote bij een gelijkblijvende schuld. De baten stijgen autonoom als gevolg van inflatie, waarmee in het meerjarenbeeld geen rekening is gehouden. Onzekerheden Door de ingrijpende ombuigingen waartoe besloten is, is de prognose van het meerjarenbeeld positief. In 2025 is op basis van de huidige ramingen weer sprake van een sluitende begroting. Maar de marges zijn zeer klein, terwijl de onzekerheden nog groot zijn. Met name betreft dit de kosten van de jeugdzorg, de herijking van de verdeling van het gemeentefonds en de inkomsten uit de toeristenbelasting. Voor de jeugdzorg is in het meerjarenbeeld een stelpost opgenomen voor volumestijging, maar de vraag is of dit voldoende is. Vanaf 2023 is rekening gehouden met een trendbreuk en afvlakking van de groei. Het risico bestaat dat de volumegroei toch hoger is.

Het Rijk is voornemens om in 2023 een nieuwe verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds door te voeren. Op basis van een eerste verdeelvoorstel waarvan de uitkomsten in februari 2021 zijn gepubliceerd is in het meerjarenbeeld rekening gehouden met een nadeel van € 0,5 miljoen. Naar aanleiding van dit verdeelvoorstel heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) vragen gesteld aan het ministerie van Binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties (BZK). De vragen van de ROB waren, samen met de ontvangen reacties van gemeenten, aanleiding voor het ministerie om een aantal onderdelen van het voorstel uit februari jongstleden nog een keer tegen het licht te houden. Het verdeelvoorstel is op een aantal onderdelen herzien. De twee belangrijkste wijzigingen in het verdeelvoorstel betreffen de

herziene verdeelmodellen van het sociaal domein en de manier waarop met overige eigen middelen (OEM) in de verdeling wordt omgegaan. Op 12 augustus 2021 is door het ministerie een tabel met de uitkomsten van de herverdeeleffecten per gemeente gepubliceerd gebaseerd op het peiljaar 2019. Op basis van dit herziene voorstel zou het herverdeeleffect voor Haarlemmermeer structureel € 3,2 miljoen nadelig zijn vanaf 2024. Een extra nadeel van € 2,7 miljoen. Dit bedrag is nog niet verwerkt in het meerjarenbeeld. Reden hiervoor is dat er nog veel onzekerheid is over het verdeelmodel. Zo is door het ministerie benadrukt dat nog steeds sprake is van voorlopige effecten. Ook leiden de nieuwe voorstellen tot veel commentaar van diverse gemeenten. Verder heeft de VNG al eerder besloten alleen akkoord te gaan met een nieuw verdeelmodel als de omvang van het gemeentefonds toeneemt. Op basis van de door de raad aangenomen motie 'Positief gestemd!' is de raming van de toeristenbelasting in 2024 met € 1 miljoen en in 2025 met € 2 miljoen verhoogd. De raad heeft de verwachting uitgesproken dat de toerismesector zich in de periode 2023 – 2025 zal herstellen en dat als dit herstel zich heeft ingezet de behoefte naar extra hotelkamers in Haarlemmermeer geleidelijk zal terugkeren. Deze meeropbrengst is onzeker.

Dit omdat de omzet van de hotels door de coronacrisis nog zwaar onder druk staat (lagere bezetting én lagere overnachtingsprijzen) en het nog de vraag is of met name de zakelijke reiziger weer in dezelfde mate terug komt na corona. Het grootste deel van de hotels in Haarlemmermeer is gericht op de zakelijke markt. Naast deze onzekerheden krijgen de gemeenten ook nog nieuwe taken zoals de Omgevingswet, Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen, de Wet open overheid (Woo) en het Klimaatakkoord. Of voor de implementatie en uitvoering van deze nieuwe taken voldoende compensatie van het Rijk komt is niet duidelijk. Gezien de financiële positie van de Nederlandse gemeenten in het algemeen heeft de algemene ledenvergadering van de VNG besloten dat gemeenten nieuwe taken alleen oppakken als het Rijk zorgt voor voldoende financiële compensatie. Hoe het Rijk en met name een nieuw kabinet hierop reageert is nog afwachten.

Gemeente Haarlemmermeer 13

Ontwikkeling meerjarenbeeld Na het vaststellen van het meerjarenbeeld 2022-2025 in de Voorjaarsrapportage 2021 zijn er autonome ontwikkelingen geweest waardoor het

meerjarenbeeld wijzigt. Het actuele meerjarenbeeld is nu als volgt:

Tabel 1

Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

-10.021

-12.641

-13.926

-15.215

Strategische heroriëntatie (ombuigingen)

2.756

6.673

8.266

13.098

Subtotaal

-7.265

-5.968

-5.660

-2.117

Meicirculaire gemeentefonds

2.352

769

-531

-1.288

Incidentele middelen jeugdzorg 2022

6.534 2.900

2.400

1.800

1.000

2.000

Geraamd saldo

Verhoging stelpost jeugdzorg tot 75% Toeristenbelasting extra hotelcapaciteit Toeristenbelasting verhoging tarief

500

500

Kapitaallasten en financieringsresultaat

-729

-925

-370

-725

Deels vervallen stelpost OZB/Woz-waarde

400

400

400

400

Herberekening kostendekkendheid riolering en inzameling en verwerking van grondstoffen en restafval

137

136

136

136

Ontsluiting Hoofddorp-Noord (AM-locatie)

-3

-13

-26

-105

Diverse mutaties

-165

-57

-47

-47

Geactualiseerd meerjarenbeeld

1.261

-2.758

-2.198

554

Strategische heroriëntatie (ombuigingen) Op 1 juli 2021 heeft de raad besloten tot ombuigingen om te komen tot een structureel sluitend meerjarenbeeld. De ombuigingen zijn gebaseerd op een strategische heroriëntatie. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het onderdeel Strategische heroriëntatie. Meicirculaire gemeentefonds Het netto-effect van de mutaties op basis van de meicirculaire 2021 gemeentefonds (brief aan de raad 22 juni 2021, X.2021.03857) wordt nu verwerkt. Incidentele middelen jeugdzorg 2022 Op 29 juni 2021 heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een brief gepubliceerd over de wijze van de verdeling van de extra middelen voor de jeugdzorg in 2022. De officiële verdeling wordt verwerkt in de septembercirculaire gemeentefonds 2021. Bij de brief is al wel een indicatieve verdeling per gemeente opgenomen.

14 Gemeente Haarlemmermeer

Voor Haarlemmermeer is het indicatieve bedrag € 9,6 miljoen. In de Voorjaarsrapportage 2021 is al rekening gehouden met een stelpost van € 3,1 miljoen, waarmee per saldo een voordeel van € 6,5 miljoen ontstaat voor het begrotingsjaar 2022. De raad is hierover geïnformeerd per brief van 9 juli 2021 (X. 2021.04688). Verhoging stelpost jeugdzorg tot 75% Tussen het Rijk, het Interprovinciaal overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) is afgesproken, dat gemeenten in hun meerjarenraming voor de jaarschijven 2023 tot en met 2025 rekening mogen houden met 75% van de bedragen uit de Hervormingsagenda Jeugd. Deze hervormingsagenda is gebaseerd op de arbitrage uitspraak van de Commissie van Wijzen. In de Voorjaarsrapportage 2021 is al rekening gehouden met een stelpost van € 5,1 miljoen per jaar. Op basis van de gemaakte afspraken kan deze stelpost conform Tabel 2 verhoogd worden.

Tabel 2

Omschrijving (bedragen x € 1 miljoen)

2023

2024

2025

Landelijk tekort

1.828

1.828

1.828

Al door Rijk en VNG ingeboekte maatregelen

-374

-463

-570

Saldo te compenseren volgens Commissie van Wijzen

1.454

1.365

1.258

Aandeel Haarlemmermeer (op basis van indicatie 2022)

10,6

10,0

9,2

Volgens afspraak VNG/BZK/IPO maximaal 75% ramen vanaf 2023

8,0

7,5

6,9

Al geraamde stelpost in voorjaarsrapportage

-5,1

-5,1

-5,1

Nog te ramen (maximaal) ten gunste van de algemene middelen

2,9

2,4

1,8

Toeristenbelasting extra hotelcapaciteit In de door de raad op 1 juli 2021 aangenomen motie 'Positief gestemd!' wordt er vanuit gegaan dat de toerismesector zich in de periode 2023 – 2025 zal herstellen en dat als dit herstel zich heeft ingezet de behoefte naar extra hotelkamers in Haarlemmermeer geleidelijk zal terugkeren. Gezien deze overweging verzoekt de raad het college voor 2024 en 2025 een meeropbrengst van respectievelijk € 1 miljoen en € 2 miljoen te ramen. Deze meeropbrengst is onzeker. Dit omdat de omzet van de hotels door de coronacrisis nog zwaar onder druk staat (lagere bezetting én lagere overnachtingsprijzen) en het nog de vraag is of met name de zakelijke reiziger weer in dezelfde mate terug komt na corona. Het grootste deel van de hotels in Haarlemmermeer is gericht op de zakelijke markt. Ondanks deze onzekerheid wordt, zoals de raad heeft verzocht, voorgesteld om in het meerjarenbeeld van de programmabegroting rekening te houden met deze meeropbrengst van € 1 miljoen in 2024 en € 2 miljoen in 2025. Wel zal de ontwikkeling van de opbrengst goed gevolgd worden. De geraamde meeropbrengst is tevens opgenomen bij de risico's in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Toeristenbelasting verhoging tarief In de motie 'Toerist doet ook mee!' die de raad op 1 juli 2021 heeft aangenomen is aangegeven dat toeristen die in Haarlemmermeer overnachten met de ontwikkeling van Hoofddorp Centrum en het stationsgebied steeds meer gebruik gaan maken van gemeentelijke voorzieningen. Daarom vindt de raad een verhoging van de toeristenbelasting te verdedigen. De meeropbrengst zou vanaf 2024 structureel tussen de € 250.000 en € 500.000 moeten liggen. Met hierbij als randvoorwaarde dat de verhoging gemaximaliseerd wordt tot een percentage dat 0,2% ligt onder het % toeristenbelasting in Amsterdam. Het tarief van Amsterdam ligt nu op 7%. Voorgesteld wordt om naar aanleiding van deze motie het tarief van de toeristenbelasting met

ingang van 2024 met 0,24% te verhogen tot 6,29%. De meeropbrengst is dan € 500.000 en het tarief ligt onder het tarief van Amsterdam. Voorwaarde voor het realiseren van deze meeropbrengst, door de verhoging van het tarief, is wel dat de omzet van de hotels weer op niveau van voor de coronacrisis ligt. Kapitaallasten en financieringsresultaat De financieringsbehoefte voor de jaren 2022-2025 is geactualiseerd ten opzichte van de voorjaarsrapportage. De prognoses van de saldi van de reserves en voorzieningen zijn bijgesteld, evenals de geplande uitgaven van het investeringsplan 2021-2025. De belangrijkste oorzaak van het verschil betreft de verwerking van het afsluiten van het krediet Bijdrage omlegging A9. Dit op basis van de besluitvorming van het MPG 2021 (raadsbesluit 2021.0000693, 10 juni 2021). In het meerjarenbeeld was nog rekening gehouden met een bijdrage uit de reserve Dekking afschrijvingslasten van € 1,4 miljoen. Omdat volgens het BBV de onttrekking gebaseerd moet zijn op de bedragen die gestort worden in de reserve en de onttrekking gedurende de hele looptijd van de investering (40 jaar) gedaan moet worden, is deze onttrekking verlaagd naar € 0,6 miljoen. Een nadeel van structureel € 0,8 miljoen. Hiertegenover staat een voordeel op de rentelasten van dit krediet omdat de betaalde bijdrage lager was dan geraamd.

Dit rentevoordeel (€ 0,7 miljoen) is al verwerkt in de Voorjaarsrapportage 2021. Deels vervallen stelpost OZB/Woz-waarde Bij de vaststelling van de tarieven van de Onroerendezaakbelastingen (OZB) 2021 is voor de Woz-waarde van het luchthavengebied rekening gehouden met een lagere waarde als gevolg van de coronacrisis. In de prognose in november 2020 werd door Cocensus voorzichtigheidshalve rekening gehouden met de vermoedelijk laagste waarde. Daarbij is door Cocensus aangegeven dat de waardeverschillen op zouden kunnen lopen tot enkele honderden miljoenen euro's. Als gevolg van de lagere Woz-waarde van het luchthavengebied ontstond door de lagere Wozwaarde een voordeel op de algemene uitkering

Gemeente Haarlemmermeer 15

uit het gemeentefonds, omdat de negatieve inkomstenmaatstaf lager werd. Bij de Voorjaarsrapportage 2021 is voorzichtigheidshalve een stelpost van € 1,7 miljoen opgevoerd. De reden hiervoor was dat de lagere Woz-waarde nog onzeker was en ook een incidenteel karakter zou hebben. Dit laatste omdat de verwachting reëel is dat in de periode 2021-2025 de activiteiten van Schiphol weer op pre-coronaniveau komen, waardoor de Woz-waarde van het luchthavengebied weer stijgt. In augustus 2021 is bekend geworden dat de Woz-waarde 2021 € 440 miljoen hoger ligt dan eerder ingeschat. Dit heeft als resultaat dat de algemene uitkering structureel € 710.000 lager wordt. Dit nadeel wordt gedekt door een

verlaging van de stelpost. Voor de jaren na 2021 blijft onzekerheid bestaan over de waardeontwikkeling van het luchthavengebied. Het is onzeker wanneer deze weer op pre-coronaniveau komt. De totale waardedaling, na verwerking van de € 440 miljoen, in 2021 ten opzichte van 2020 is € 365 miljoen. Als deze waardedaling in de komende jaren weer wordt rechtgetrokken dan is het nadeel op de algemene uitkering € 590.000. Voorgesteld wordt de stelpost te verlagen tot dit bedrag. Van de in de voorjaarsrapportage geraamde stelpost resteert dan € 400.000. Dit bedrag kan vrijvallen. Recapitulerend is het verloop van de stelpost als volgt:

Tabel 3

Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2021

2022 en verder

Voorjaarsrapportage 2021

1.700

1.700

Hogere waarde 2021 € 440 miljoen, nadeel algemene uitkering

-710

-710

Restant stelpost

990

Hogere waarde 2022-2025 € 365 miljoen, nadeel algemene uitkering Vrijval stelpost

Herberekening kostendekkendheid riolering en inzameling en verwerking van grondstoffen en restafval Bij het beheer en onderhoud van de riolering en de inzameling en verwerking van grondstoffen en restafvalbeheer is het uitgangspunt dat deze kostendekkend worden geraamd. Bij de riolering heeft de bijstelling van het investeringsplan geleid tot een aanpassing van de kapitaallasten. Verder worden conform het vastgestelde beleid in het Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) de tarieven met 2% verhoogd en wordt rekening gehouden met meer aansluitingen als gevolg van uitbreiding van het aantal woningen en bedrijven. Om de kostendekkendheid op 100% te handhaven wordt de onttrekking aan de voorziening verlaagd. Bij de inzameling en verwerking van grondstoffen en restafval was er in het meerjarenbeeld geen sprake van 100% kostendekkendheid. Als gevolg van een toename van het aantal aansluitingen door de uitbreiding van het aantal woningen stijgen de opbrengsten uit de afvalstoffenheffing. Verder is de prognose van de verdeling tussen 80 liter en 120 liter restafval rolemmers als gevolg van de uitrol van VANG geactualiseerd op basis van de uitrol in de eerste wijk. Door de hogere opbrengst van de afvalstoffenheffing is nu sprake van 100% kostendekkendheid in 2022.

Ontsluiting Hoofddorp-Noord (AM-locatie) Voor het project Hoofddorp-Noord is een intentieovereenkomst gesloten en deze is in 2020 vernieuwd (2020.0001703). Het project maakt deel uit van de Versnellingsopgave Woningbouw en in

16 Gemeente Haarlemmermeer

990 -590

990

400

2019 heeft de gemeenteraad met de vaststelling van een Ontwikkelingsstrategie de belangrijkste kaders voor de ontwikkeling gesteld. Samenhangend met dit project is in de Voorjaarsrapportage 2019 (2019.0027574) de investering Vooronderzoek aanpassing infrastructuur Hoofddorp Noord geautoriseerd. Met dit krediet worden de voorbereidingen voor de benodigde ingrepen in de infrastructuur uitgevoerd. Zonder die ingrepen kunnen er geen woningen worden gebouwd. Uitgangspunt is dat bij het sluiten van de anterieure overeenkomst een deel van de kosten voor de ontsluiting verhaald wordt bij de ontwikkelaar. Er wordt van uitgegaan dat circa 50% van de kosten verhaalbaar is. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat de verkeersoplossing meer woningen mogelijk maakt dan die op de AM-locatie, waardoor de kosten niet volledig ten laste van dat plan gebracht kunnen worden. Om deze infrastructurele aanpassingen en gebiedsontwikkeling voortgang te laten vinden is het aangaan van de anterieure overeenkomst in 2021 noodzakelijk. Randvoorwaarde om de anterieure overeenkomst aan te kunnen gaan is dat ook de dekking van de overige 50% van de kosten gegarandeerd is. Het streven is om deze kosten te verhalen bij toekomstige ontwikkelingen in Hoofddorp Noord. Op dit moment is hiervoor nog onvoldoende zekerheid en moeten we als gemeente de dekking verzekeren.

Het gemeentelijk aandeel in deze investering wordt geraamd op € 1,5 miljoen. Met de hiermee samenhangende kapitaallasten wordt nu rekening gehouden. Deze investering valt

onder de categorie Aanleggen open- en gesloten verharding van het activabeleid en wordt afgeschreven in 20 jaar. Coronacrisis In de ramingen 2022-2025 is geen rekening gehouden met eventuele financiële gevolgen van de coronacrisis. De financiële effecten zijn niet goed in te schatten, omdat het hoogst onzeker is hoe de pandemie zich ontwikkeld en wat de

gevolgen zijn van de maatregelen die door de diverse regeringen genomen worden. Mocht er in 2022 sprake zijn van nadelige financiële effecten dan verwachten wij dat het Rijk haar toezegging dat de financiële gevolgen van de coronacrisis gecompenseerd worden nakomt. De financiële impact van de coronamaatregelen is als risico benoemd in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Strategische heroriëntatie Gelet op het geprognosticeerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022- 2025 heeft de raad op 1 juli 2021 besloten tot een pakket ombuigingsmaatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203). Oorzaken van het voorspelde tekort zijn met name de kosten van de jeugdzorg en de Wmo, vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte en structureel minder middelen van het Rijk na de herijking van de verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds. In januari 2021 is daarom via een strategische heroriëntatie gestart om op alle beleidsterreinen te zoeken naar ombuigingen die bijdragen aan een toekomstbestendig meerjarenbeeld. Uitgangspunt daarbij was dat de keuzes waar te bezuinigen steeds voortvloeien uit het antwoord

op de vraag 'Wat voor gemeente willen we zijn?'. Daarbij gelden de volgende drie overkoepelende uitgangspunten: 1. Wij proberen individuele voorzieningen voor de minima in onze samenleving zoveel mogelijk te ontzien. 2. Wij zijn een gemeente die kan en wil groeien en daarin staat het realiseren van woningen voor onze inwoners centraal. 3. Wij proberen inwoners en ondernemers zoveel mogelijk te ontzien met lastenverzwaring. In Tabel 4 is een recapitulatie van de te realiseren ombuigingen opgenomen. In het onderdeel Strategische heroriëntatie van de financiële begroting is een specificatie van de maatregelen opgenomen.

Tabel 4

Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Totaal maatregelen conform raadsvoorstel 2021.0001203

2.591

6.497

8.379

13.198

11

22

Mutaties: - verlaging fractievergoedingen (aangenomen amendement) - aanpassing ombuiging breedtesport (motie 'Sport in de breedte') - verhoging inkomsten vastgoed en gronden Afrondingsverschillen Totaal strategische heroriëntatie

Het totaal van de ombuigingen is aangepast. In de eerste plaats als gevolg van het op 1 juli 2021 aangenomen amendement 'Hand in eigen boezem' (onderdeel b.) op basis waarvan de raming voor de fractievergoedingen geleidelijk verlaagd wordt tot uiteindelijk een verlaging van 20% in 2025. Een nadere uitwerking van onderdeel a. van het amendement volgt later. In de tweede plaats als gevolg van de motie 'Sport in de breedte', wordt de ombuiging op de breedtesport aangepast. Op deze manier is deelname aan de rijksregeling Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) op het laagste niveau mogelijk.