02. Spreektekst VVD Algemene Beschouwingen 2023.docx

Haarlemmermeer 29 juni 2023 De juiste balans zoeken tussen toekomstbestendig groeien en het hier en nu. Voorzitter, de lokale VVD gaat vandaag een boodschap meegeven n.a.v. de VJN, het MPI en de SAR: zoek de juiste balans tussen toekomst en het hier en nu. Ik zal beginnen met: • Een algemene beschouwing; hoog over, wat zien wij in deze gemeente gebeuren en wat wij daarvan vinden. Naar aanleiding hiervan zullen we ook een sessie aanvragen; • Vervolgens zullen we ingaan op de financiën van onze gemeente. Naar aanleiding hiervan zullen we een amendement op de SAR indienen. Bovendien zullen we ingaan op het door het college nieuw benoemde risico m.b.t. de huisvesting van statushouders en het uitvoeren van de inburgering. • Tot slot staan we stil bij de voorgenomen investeringen zoals die in het MPI zijn aangegeven. Daarbij willen we een idee voorleggen, waar geen extra investering mee gemoeid is. VJN: Onze Algemene beschouwing: Tijdens de bespreking van het jaarverslag ‘22, gaven wij aan dat het belangrijk is om de verleidingen van de korte termijn te weerstaan zodat we op de lange termijn onze ambities kunnen waarmaken. En we hebben nogal wat ambities. We willen deze coalitieperiode echt iets doen aan de woningnood en daarvoor willen we minimaal 3000 woningen in deze periode bijbouwen. Op de lange, lange termijn, tot 2040 zelfs 20.000 woningen.

En we lopen op schema, we gaan deze coalitieperiode waarschijnlijk zelfs meer dan 3000 woningen bouwen. Bovendien willen we dat we in Haarlemmermeer ook, veilig en snel ons kunnen verplaatsen en daarom hebben we flinke ambities m.b.t. verkeersveiligheid en bereikbaarheid en daar zijn flinke investeringen voor nodig. Bovendien willen we dat we voldoende en mooie groene ruimte blijven houden in onze polder. Die lange termijn doelen zien we duidelijk terug bij dit college en daar staat de lokale VVD vierkant achter. Die ambities vragen niet alleen om veel investeringen, maar ook om veel ambtelijke capaciteit. Ik ga het straks hebben over de financiële consequenties, maar eerst zal ik stilstaan bij de consequenties voor de uitvoering van deze grote ambities. De lokale VVD constateert twee zaken waar we aandacht voor willen vragen: 1. De grote gebiedsontwikkelingen die de meeste nieuwe woningen gaan opleveren vragen erg veel capaciteit. Aanvragen van ontwikkelaars en initiatiefnemers die op korte termijn onze gemeente welvarender en mooier kunnen maken komen daardoor soms op de plank te liggen.

We gaan hierover binnenkort uitvoeriger in gesprek tijdens de bespreking van de nota temporisering woningbouw, maar de lokale VVD wil hier al aangeven dat wij het belangrijk vinden dat er een goede balans is tussen het inzetten van ambtelijke capaciteit voor lange, lange termijn doelen en voor

ontwikkelingen/initiatieven die snel zichtbaar resultaat op kunnen leveren. Blijf aandacht houden voor het hier en nu; 2. Aandacht voor het hier en nu vraagt ook om aandacht voor de uitvoering. Wij vinden dat wij als VVD te veel worden benaderd door ontwikkelaars/initiatiefnemers die mooie dingen in onze gemeente willen doen maar totaal vastlopen in regelgeving en een enorme beleidsbubbel. Inwoners en initiatiefnemers lopen soms helemaal vast in een brei van regels en dan weer nieuwe regels waardoor bijna niemand meer kan terughalen wat de bedoeling ook alweer is of was van die regels. We hebben daarom eerder al de rekenkamer gevraagd onderzoek te doen naar de dienstverlening bij vergunningverlening en ook naar de door ons zo gewenste en in het coalitieakkoord genoemde “ja mits” houding. De rekenkamer kwam met een aantal constateringen en suggesties. O.a. de suggestie om een gesprek te starten met het college, ambtenaren, inwoners en ondernemers over het “ja mits” principe in de aankomende Omgevingswet. Met een amendement dat op 23 december 2021 is aangenomen hebben we bovendien extra gespreksonderwerpen voor dat gesprek meegegeven als raad. Vervolgens is er niks mee gedaan. Wat ons betreft pakken we dat op. Aangezien we geen werkgroep Omgevingswet meer hebben, zullen we als raad met elkaar eerst moeten aangegeven hoe we dat voor ons zien, en daarvoor vragen we een sessie aan.

Wij hopen op uw steun. Tot zover onze “hoog over” bespiegeling en onze oproep om naast onze mooie ambities oog te houden voor het hier en nu. Voor de lokale VVD is het echt belangrijk dat we ook oog houden voor de inwoners en de ontwikkelaars die nu onze gemeente mooier en welvarender willen maken. Financiën: Grote gebiedsontwikkelingen; gedeelde verantwoordelijkheid Om al onze ambities waar te kunnen maken hebben we een gezonde financiële gemeente nodig. Wij constateren dat wij onze nek uitsteken om grote gebiedsontwikkelingen mogelijk te maken en de uitdaging is zelfs of we dat kunnen doen zonder daar als gemeente financieel op achteruit te gaan. We hebben inmiddels financiële middelen gekregen maar die zijn onvoldoende om alle risico’s te dekken dus is de boodschap van de lokale VVD dat Den Haag en de Provincie meer rugdekking moeten geven als wij hier een aanzienlijke bijdrage gaan leveren om de woningnood te verminderen. Voor de bouw van woningen rond het station in Hoofddorp hebben we onlangs extra geld gekregen en dat onderstreept gelukkig het besef dat we deze opgave om zoveel betaalbare woningen te bouwen, niet alleen kunnen dragen. We zullen het Rijk en de Provincie moeten blijven wijzen op die gedeelde verantwoordelijkheid. De VVD wil graag horen of het college hierop blijft aandringen en dat zij de raad goed blijft informeren over de risico’s en de scenario’s.

Meerjarenbeeld; geen ruimte voor extra structurele uitgaven Verder zien we dat we de komende jaren diverse kosten incidenteel opvangen om nieuwe bezuinigingen te voorkomen, maar voor de jaren ‘26 en ‘27 ziet het er financieel slecht uit. Wij hadden graag het budget voor veiligheid verhoogd, zodat er nog meer aan bewustwording gedaan kan worden m.b.t. digitale veiligheid, ondermijning en polarisering. Er is echter geen ruimte voor extra structurele uitgaven. We zullen met elkaar weer moeten komen tot een positief meerjarenbeeld en daarom dienen wij samen met CDA en D66 een

amendement in om dit onderwerp op de strategische agenda van de raad te zetten zodat we als raad vroegtijdig in positie zijn. De drie O’s Onvoorzien, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar. Het college geeft aan dat zodra hier niet aan is voldaan, het niet opgenomen wordt in de begroting i.v.m. slechte financiële vooruitzichten. De Lokale VVD vindt het belangrijk om mee te geven: Zorg dat “Onvoorzien” zo min mogelijk voorkomt. Onvoorzien moet niet zijn, dit hebben we niet voorzien, maar dit konden we niet voorzien. Voorbeeld is als we nazorg aan jong aangeplante bomen niet opnemen, wordt het dan vanzelf geen kostenpost om de bomen te moeten vervangen en wordt het dan als onvoorzien gepresenteerd? Dat is geen financieel beleid waar wij achter staan. Onvoorzien is echt dat we het niet hadden kunnen voorzien. De VVD ziet te vaak bij o.a. beheer en onderhoud onvoorziene kosten en verhogingen van uitgaven, maar ook bij het gemeentehuis werden we geconfronteerd met onvoorziene kosten die wat ons betreft wel voorzienbaar waren. Wat ons betreft moet daar beter op gestuurd worden. Tot slot sta ik stil bij een nieuw financieel risico dat wordt aangegeven door het college: het huisvesten van statushouders, onze taakstelling, en de daarbij horende uitvoering van de inburgering.

Door de toename van het aantal statushouders is er incidenteel geld vrijgemaakt voor de jaren ’23 en ’24 om statushouders te huisvesten en in te burgeren. We hebben zelfs een pand aangekocht om ervoor te zorgen dat statushouders niet automatisch in sociale huurwoningen geplaatst worden. Bovendien heeft het college ervoor gezorgd dat daar tevens woonruimte voor spoedzoekers en jongeren wordt gerealiseerd. Dat is voor de VVD een mooi voorbeeld van een winwin situatie. Als we lezen hoe het college om gaat met dit nieuwe risico, stelt dat ons niet gerust: “we accepteren het en zullen de landelijke ontwikkelingen op dit gebied volgen”. Natuurlijk begrijpen wij dat onze invloed beperkt is, maar waar we invloed kunnen hebben, moeten we die inzetten. Het college heeft dat afgelopen jaar laten zien en dat verwachten wij ook de komende jaren. Als we de afwachtende houding aannemen zoals beschreven, dan gaan statushouders in sociale huurwoningen geplaatst worden en moeten we bezuinigen om de inburgering te kunnen betalen. Dat moet wat ons betreft worden voorkomen. Wij horen graag van het college of zij de eerder voortvarende aanpak voortzetten. MPI Hierover kan ik gelukkig korter zijn.

We zien veel van onze ambities terug; meer woningen bouwen, investeren in mobiliteit, ook voor de fiets en het OV, veel investeren in groen en bovendien denken we aan onze toekomst want er wordt veel geïnvesteerd in schoolgebouwen zodat kinderen en jongeren in Haarlemmermeer in een gezond en inspirerend gebouw kunnen leren. De lokale VVD stemt in met het MPI. We willen nog wel voor de toekomst een idee lanceren: naast wegen voor de auto, fiets en het OV hebben we rond onze gemeente ook een waterweg voorhanden die we tot nu toe nauwelijks inzetten. Ondernemers hebben ons benaderd met ideeën om ook die waterweg voor mobiliteit in te zetten, en wat ons betreft is het de moeite waard om naar te kijken. We blijven vasthouden aan onze lange termijn ambities m.b.t. mobiliteit maar in het hier en nu staan er ondernemers klaar om onze gemeente beter bereikbaar te maken via het water. Wat kan het college doen om dat te faciliteren?

Hiermee sluit ik af, voorzitter. Namens de lokale VVD, fractievoorzitter Beryl van Straten