01. Spreektekst Eerste termijn gemeenteraad GroenLinks

9 november 2023, 1e termijn Begrotingsraad In nationaal en internationaal roerige tijden bespreken we vandaag onze gemeentelijke begroting. De financiën zien er niet rooskleurig uit en sinds de val van het kabinet is de onzekerheid nog groter geworden. Het college doet een procesvoorstel om volgend voorjaar te komen tot een sluitend meerjarenbeeld. Financieel sluitend, wel te verstaan. Voorzitter, GroenLinks maakt zich zorgen. De afgelopen jaren moesten we als gemeente onverwachte gebeurtenissen opvangen, zoals de coronacrisis en vluchtelingen uit Oekraïne. De komst van vluchtelingen uit andere landen is minder onverwacht, maar vraagt wel extra inzet. We zagen klimaatverandering en de energietransitie allang aankomen, maar moeten nu echt aan de slag. Het is goed dat de ambitie voor een CO2-neutraal energiesysteem in deze begroting is opgenomen, want GroenLinks is er zeker van dat besparen op klimaatmaatregelen uiteindelijk alleen maar duurder is. Maar hoe gaat het college die ambitie realiseren? De gezondheid van mens én natuur mag niet verder worden benadeeld. Inwoners die zich niet voldoende zelf kunnen redden mogen niet tussen wal en schip vallen. De kloof tussen de mensen met zonnepanelen en elektrische auto’s, en de mensen in slecht geïsoleerde sociale huurwoningen mag niet verder groeien, maar zou juist kleiner moeten worden.

En wat doen we voor de mensen voor wie er helemaal geen woning is? Dat zijn de maatschappelijke opgaven waar we voor staan, maar in deze begroting vinden we geen antwoorden. Wat willen we bereiken? Welke keuzes maken we, welke besluiten worden voorgelegd? Wat kan de raad met dit stuk beginnen? In oktober is de nota risicomanagement en weerstandsvermogen opnieuw vastgesteld. Ook daarin werd klimaatverandering benoemd als een factor om rekening mee te houden. Dat is een goed begin, maar die risico’s zijn alleen maar financieel. Bezuinigingen, oh nee, ‘ombuigingen’ of ‘strategische heroriëntatie’, lijken een antwoord op onzekerheid. Maar GroenLinks stelt liever de vraag: wat zijn de risico’s als we onze maatschappelijke doelen niet realiseren? De gezondheid en het welzijn van onze inwoners zijn ontzettend belangrijk, dat vinden we allemaal. Dat geldt zeker voor de kinderen op onze scholen. Gym is essentieel voor hun lichamelijke en sociale ontwikkeling. Gymlessen worden gegeven door vakdocenten, in gymlokalen die wij als gemeente verhuren aan de scholen. Gymlokalen die ongezond oorverdovend zijn vinden wij niet acceptabel, daarom roepen we in een motie op om verantwoordelijkheid te nemen en aanpassingen tegen geluidsoverlast in gymzalen te financieren.

Van werkklimaat naar klimaatverandering. We lazen in de begroting tot onze schrik dat de kwaliteit van bomen in Haarlemmermeer sterk achteruit is gegaan. In veel gevallen is vervanging van die bomen de enige optie. Tegelijk wordt gesteld dat met name nieuwe aanplant veel last heeft van droogte en hoge temperaturen in het voorjaar. Er is dus grote kans dat bomen die herplant worden in de droge, verdichte bodem het niet redden. De voorgenomen kap van 393 gezonde bomen op de Geniedijk lijkt ons daarom onverantwoord. Wij hebben begrepen dat bij het grootste deel van deze bomen geen gevaar van takbreuk is, en dat er onvoldoende onderzoek is gedaan naar de gevolgen van het kappen voor beschermde diersoorten in de omgeving. Per motie roepen we op om de kap op zijn minst uit te stellen tot dat onderzoek is uitgevoerd. Klimaatverandering is niet alleen voor de bomen en dieren een probleem maar ook voor burgers. Om de energietransitie beter haalbaar en betaalbaar te maken dienen we opnieuw een motie in voor duurzaamheidsleningen van de SVn. De financiële risico’s daarvan zijn namelijk heel klein en de maatschappelijke winst juist groot. Klimaat is onderdeel van de sustainable development goals van de Verenigde Naties. Haarlemmermeer onderschrijft deze doelen, maar is niet aangesloten bij het gemeenten4globalgoals netwerk.

Wij roepen met een motie op om ons wel aan te sluiten om die doelen dichterbij te brengen. Global Goals zijn ook dichtbij huis belangrijk, zoals een groene en gezonde leefomgeving. Voorzitter, waar blijft toch het fietsplan dat al zo lang geleden is toegezegd? Waar blijft de visie op parkeren en bijbehorend beleid? Waar blijft de ambitie, de daadkracht? Het woningtekort is misschien wel de belangrijkste maatschappelijke opgave, maar door marktomstandigheden is het risico op een bouwdip levensgroot. Wij dienen een motie in om te voorkomen dat juist betaalbare woningen niet gebouwd kunnen worden. Ondanks onze focus op de maatschappelijke opgaven waar we voor staan houdt GroenLinks ook de financiën in het oog. Laten we beginnen met realistisch begroten, want de realisatiegraad van de plannen is laag. Voor plannen die we niet uit kunnen voeren hoeven we dan niet te bezuinigen. Door extra inkomsten te genereren kunnen we ook bezuinigingen voorkomen. Een toeristenbelasting voor Schiphol-passagiers is blijkbaar niet mogelijk, maar Schiphol profiteert wel van investeringen door de gemeente. Wij stellen daarom per motie voor een baatbelasting te onderzoeken en in de tweede termijn gaan we daarover graag in gesprek met onze collega’s. Voorzitter, dit is een bijzonder avond. Het is 9 november. 85 jaar geleden was 9 november de avond die later bekend zou worden als de Kristallnacht.

Vandaag zijn veel mensen bang. Bang voor wat er gebeurd is en op dit moment gebeurt in IsraëlPalestina, bang om te gedenken wat er op 9 november 1938 gebeurde.

De wereld is niet hetzelfde als toen. Wat er toen gebeurde is geen verklaring of rechtvaardiging voor wat er nu gebeurt. Maar de angst voor wat mensen elkaar aan kunnen doen, alleen omdat ze tot een ander volk behoren of een ander geloof hebben, die is net als toen. Als we elkaar niet meer als mensen zien, als we geloven dat de aanval het enige wapen tegen angst is, dat vergelding het enige antwoord is op verdriet, dan ontstaat er een kettingreactie van angst en haat. Verdriet heeft geen nationaliteit of religie. Net als burgemeester Halsema van Amsterdam zou ik willen vragen: laten we dicht bij elkaar blijven, want het verdriet van een ander is net zo pijnlijk als van mij of van ons. GroenLinks is blij dat we in deze raadzaal op een vreedzame manier met elkaar in gesprek kunnen gaan. We kijken uit naar een constructief debat. Eline Gumbert - GroenLinks Haarlemmermeer