Zienswijze Raad Haarlem op Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028

Raadsvoorstel

Onderwerp Zienswijze Raad Haarlem op Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/394016 Berkhout, R.A.H. 5.1 Milieu OMB Plantaz, M.A.H.G. 023-5113517 mahgplantaz@haarlem.nl Negen gemeenten werken samen om bij regionale en landelijke overleggen meer aandacht te vragen voor de hinder van vliegverkeer in hun gemeenten. Dit is belangrijk omdat de overlast van vliegverkeer nog steeds toeneemt. Door de groei van het aantal vluchten van en naar Schiphol, maar ook doordat er steeds meer woningen worden gebouwd onder de aanvliegroutes van de Polderbaan, die voor onze regio bepalend is voor de hinder. Tegelijk biedt de luchthaven onze regio ook voordelen, zoals banen en internationale verbindingen. Met de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol vragen de gemeenten aandacht voor het toewerken naar een betere balans tussen de overlast van vliegverkeer en de voordelen ervan. Een nieuwe versie 2025-2028 van de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol is in voorbereiding en het college vraagt de raad om zijn zienswijze op voorliggend concept. De zienswijze zal tezamen met die vanuit de acht andere regiogemeenten worden verwerkt in de definitieve Agenda. Het college stelt de raad voor in zijn zienswijze uit te spreken dat inzet op beëindigen van nachtvluchten de volledige nachtperiode moet betreffen en dat het niet wenselijk is in te zetten op het openen van vliegveld Lelystad om vluchten van Schiphol daarheen te verplaatsen.

Het college stelt de raad tevens voor de overige onderdelen van de Concept Agenda te ondersteunen.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

De commissie Beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad voor een zienswijze op het concept voor de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer 2025-2028. • Vaststelling bestuurlijke agenda vliegverkeer 2019-2022 (2019458144); • RIB Verbeteragenda kwaliteit Leefomgeving Schipholregio (20232111704); • Verantwoording op Motie 21 Toekomst van Schiphol (2019567875).

Kenmerk: 2025/394016

1/8

Besluit college d.d. 15 april 2025

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt het voorstel aan de raad vast. 2. Het college legt de Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer vóór aan de Raad en nodigt de Raad uit daarop zijn zienswijze kenbaar te maken. 3. Het college stelt de raad voor in zijn zienswijze op de Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol uit te spreken dat: a. inzetten op nachtsluiting van Schiphol gericht moet zijn op de volledige nachtperiode (23:00-7:00 uur) in plaats van op een kortere periode (24:00-5:00 uur); b. inzetten op openen van vliegveld Lelystad en daarheen verplaatsen van vluchten van Schiphol niet wenselijk is ; c. de raad op de overige onderdelen de Concept Agenda ondersteunt. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Kennis te nemen van de Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028; 2. Als zijn zienswijze op de Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028 uit te spreken dat: a. inzetten op nachtsluiting van Schiphol gericht moet zijn op de volledige nachtperiode (23:00-7:00 uur) in plaats van op een kortere periode (24:00-5:00 uur); b. inzetten op openen van vliegveld Lelystad en daarheen verplaatsen van vluchten van Schiphol niet wenselijk is; c. de raad op de overige onderdelen de Concept Agenda ondersteunt. de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2025/394016

2/8

1. Aanleiding Via de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol (verder ook: Agenda) beschrijven negen gemeenten de noodzaak om toe te werken naar een betere balans tussen het belang van een internationale luchthaven voor Nederland en de kwaliteit van de leefomgeving, specifiek voor omwonenden. Het gaat om de gemeenten Alkmaar, Bergen, Beverwijk, Castricum, Haarlem, Heemskerk, Heiloo, Uitgeest en Velsen. Zij willen op deze wijze de leefomgeving beschermen en bevorderen voor haar inwoners. In de Agenda staan de gezamenlijke belangen en de standpunten beschreven waarmee de regio aansluit bij diverse overlegstructuren in de Schipholregio. Bestuurlijk is gekozen om de Agenda te actualiseren. Evenals voorgaande jaren staan gemeenten aan de lat om de belangen van wonen en vliegen (en de werkgelegenheid die daarmee samenhangt) goed tegen elkaar af te wegen. Dit met het strategisch belang van de mainportstatus van Schiphol op nationaal en internationaal niveau en de uitvoering van diverse internationale en nationale duurzaamheidsdoelen in gedachten. De minister en de Kamer stellen inbreng vanuit de regio op prijs om die mee te wegen bij hun besluitvorming. Bij de uitvoering van de Agenda is het belangrijk aansluiting te zoeken bij de standpunten van partijen met dezelfde belangen.

Gelijktijdig met het aflopen van de looptijd van de huidige Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer (20192022) kreeg de koers van het kabinet voor de komende jaren vorm en werd gewerkt aan een nieuwe vorm van interbestuurlijke samenwerking waarbij Rijk, provincies en gemeenten gezamenlijke doelen en ambities stelden. Ontwikkelingen die het ambitieniveau van gemeenten in deze Bestuurlijke Agenda bepaalden en aanleiding vormden om deze Agenda nu te actualiseren. 2. Beoogd resultaat Het college stelt met dit voorstel de gemeenteraad in de gelegenheid om een zienswijze in te dienen op de Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028. De input die de gemeenteraad het college meegeeft vormt onderdeel van de definitieve Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer. 3. Onderbouwing voorstel 3.1. Een betere balans is wenselijk tussen het economische belang van Schiphol en een goede leefomgeving voor omwonenden. Gemeenten werken elke dag aan een leefomgeving waar mensen prettig kunnen wonen, werken en ontspannen. In de regio rond Schiphol hebben gemeenten te maken met de invloed van het vliegverkeer op die leefomgeving. Negen gemeenten, Alkmaar, Bergen, Beverwijk, Castricum, Haarlem, Heemskerk, Heiloo, Uitgeest en Velsen, liggen onder de aanvliegroutes naar Schiphol.

Hierdoor ervaren inwoners in deze gemeenten overlast van vliegtuiglawaai en kan hun gezondheid worden beïnvloed door het vliegverkeer. Met de Agenda wil de regio de balans herstellen tussen het belang van een internationale luchthaven voor Nederland en de kwaliteit van de leefomgeving, specifiek voor omwonenden. Waarbij de balans komende jaren steeds meer doorschuift naar ruimte

Kenmerk: 2025/394016

3/8

voor het beschermen en bevorderen van de gezonde leefomgeving. Vanuit deze doelstelling heeft en vraagt de regio oog voor: • •

Sturen op gezondheid en niet alleen op minder hinder Behoud van de hub-functie ten behoeve van het economische belang

3.2. Een herstel van de balans moet beginnen bij de basis: actuele vergunningen en duidelijke normen In de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol legt de regio uit wat er nodig is om de balans te herstellen tussen het belang van een internationale luchthaven voor Nederland en de kwaliteit van de leefomgeving, specifiek voor omwonenden. Eerst moet de basis op orde komen. Dat betekent dat Schiphol de juiste en actuele vergunningen moet hebben. Sinds 2015 worden geluidsnormen rond Schiphol niet gehandhaafd als overschrijdingen het gevolg zijn van het gebruik van de primaire banen Polderbaan en Kaagbaan. Dit wordt ‘anticiperend handhaven’ genoemd. De bescherming van inwoners is hierbij niet geborgd, en dit moet stoppen door actuele vergunningen. Daarnaast wil de regio dat er duidelijke normen komen voor alle soorten uitstoot van vliegtuigen, niet alleen voor geluid, maar ook voor uitstoot die de luchtkwaliteit beïnvloedt. Een norm op de gevel, bijvoorbeeld over hoeveel geluid een woning mag ontvangen, maakt het voor individuele inwoners duidelijk hoeveel overlast zij maximaal mogen ervaren. Ook moet er duidelijkheid zijn over compensatie als deze norm worden overtreden. 3.3 De Agenda noemt de belangrijkste thema’s, prioriteiten en acties In de Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer zijn de volgende thema’s, prioriteiten en acties opgenomen en uitgewerkt. Onderwerp

Regionale inzet

Geluid en hinderbeleving;

De regio wil dat het Rijk toewerkt naar een basisbescherming voor inwoners. Dat betekent; • Het op orde brengen en actualiseren van de benodigde vergunningen voor Schiphol. • Stellen van geluidsnormen voor luchtvaart op de gevel van woningen (individuele bescherming). Niet alleen uitgaan van berekende waarden, maar ook het meten van vliegtuiggeluid.

Nachtvluchten

De regio wil meer rust in de nacht via: • Heropening van de nachtelijke naderingsroute ARTIP2C. • Inzet op een aaneengesloten periode van rust van tenminste 5 uur.

Kenmerk: 2025/394016

4/8

•

• •

Geen toename van de geluidbelasting in de randen van de nacht (tussen 23:00-24:00 uur en 05:0007:00 uur). Weren van lawaaiige vliegtuigen in de nacht. Verplaatsing van vluchten naar Lelystad Airport.

Luchtkwaliteit

De regio pleit voor een verbetering van de luchtkwaliteit in relatie tot luchtvaart. De regio vraagt het Rijk om: • Luchtkwaliteit onderdeel uit te laten maken van het normenstelsel. • Nader onderzoek uit te voeren naar de effecten van (ultra)fijnstof. • de WHO-advieswaarden in te passen in het luchtvaartbeleid.

Ruimtelijke ontwikkeling (wonen en vliegen)

De regio wil dat ontwikkelingen op de grond (zoals woningbouw) en in de lucht (het aantal vluchten, routes, ed.) beter op elkaar worden afgestemd.

Netwerkkwaliteit

Luchthaven Schiphol is een belangrijk knooppunt waar veel internationale vluchten samenkomen en reizigers makkelijk kunnen overstappen. Dit staat voor de hub-functie. Voor de regio is het van belang dat deze hub-functie wordt behouden en Nederland daarmee verbonden blijft met de rest van de wereld. Op dit onderwerp wil de regio dat het Rijk: • het aantal vluchten concretiseert dat past bij het behoud van de hub-functie van Schiphol. • uitwerkt welke rol prijsdifferentiatie kan spelen om voorrang te geven aan de voor Nederland belangrijkste bestemmingen en vluchten. • inzichtelijk maakt hoe substitutie door railverkeer bijdraagt aan de hub. • Opening Lelystad Airport en samenhang aanbrengen tussen de gezamenlijke luchthavens in Nederland, met de kanttekening dat de balans economie/gezondheid ook hier zwaar weegt.

Operationele oplossingsrichtingen

De regio vraagt om te komen tot maatregelen die de hinder in de regio reduceren. Met daarbij aandacht voor overlast als gevolg van: • Het op lage hoogte aanvliegen op de Polderbaan. • Het gelijktijdig aanvliegen op de Polderbaan en Zwanenburgbaan. • Continu dezelfde baaninzet. • De hoeveelheid vluchten per uur.

Kenmerk: 2025/394016

5/8

3.4 Werken vanuit een gezamenlijke agenda versterkt het belang van alle deelnemende gemeenten. De samenwerking tussen de negen gemeenten leidde afgelopen jaar tot veel aandacht voor de problematiek rondom vlieghinder in onze regio. Vanuit de samenwerking tussen de negen gemeenten wordt ook steeds meer buiten de regio gezocht naar samenwerking. Zo ervaren inwoners in een deel van de regio overlast van vliegverkeer doordat gelijktijdig op de Polderbaan en Zwanenburgbaan wordt aangevlogen. Om deze problematiek op de agenda te krijgen, werkt de regio samen met de gemeente Zaanstad en gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland. Ook de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS), de overlegstructuur waar circa 50 gemeenten en vier provincies samenwerken, is voor onze regio van belang. De nieuwe Agenda sluit nauw aan op de inzet van de BRS en stelt enkele prioriteiten die voor onze regio van extra belang zijn. 3.5 Een gezamenlijk gedragen Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer is van belang voor Haarlem. Het vaststellen van een gezamenlijke agenda versterkt de positie van de individuele gemeenten binnen het dossier Schiphol, ook van Haarlem. Voor inwoners en overige overheden is zichtbaar op welke wijze en met welke standpunten de gemeente de belangen van haar inwoners behartigt.

Door samenwerking van de negen gemeenten in de regio krijgen de standpunten meer aandacht bij de (regionale) bestuurlijke overleggen. Dit kan bijdragen aan meer invloed binnen het dossier. Het is daarom belangrijk dat de zienswijzen van alle raden van de deelnemende gemeenten zijn verwerkt in de Agenda. Zodat duidelijk is dat de Agenda breed gedragen is binnen de gemeente. Het College is van mening dat de Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028 de voor Haarlem belangrijke punten goed weergeeft behalve met betrekking tot nachtvluchten en vliegveld Lelystad. Het college adviseert de raad daarom in zijn zienswijze de Concept Agenda te bekrachtigen en ondersteunen, maar zich tevens uit te spreken voor onderstaande twee aanscherpingen. 3.6 Aanscherping met betrekking tot nachtvluchten is wenselijk: inzetten op een verbod voor de hele nachtperiode (23:00-7:00 uur). Een nachtsluiting zoals opgenomen in de Concept Agenda (24.00—5.00 uur) leidt waarschijnlijk tot een extra belasting aan de randen van de nacht (23:00-24:00 uur en 5:00-7:00 uur). Uit onderzoek van de GGD (2020) blijkt dat slaapverstoring met name aan de randen van de nacht plaatsvindt en dat piekbelasting (in de vroege ochtend) een grote impact heeft op de slaapverstoring. Een enkel moment van geluidbelasting kan daardoor al tot ernstige slaapverstoring leiden.

Nachtsluiting voor de hele nachtperiode (23:00-7:00) dient daarom de inzet te zijn, en is ook in lijn met het standpunt van de raad in Motie 21 Toekomst van Schiphol (2019). 3.7 Aanscherping met betrekking tot vliegveld Lelystad is wenselijk: niet inzetten op het openen van vliegveld Lelystad en het daarheen verplaatsen van vluchten van Schiphol. De Concept Agenda beoogt het aantal (nacht)vluchten op Schiphol te verminderen door vluchten

Kenmerk: 2025/394016

6/8

naar Lelystad te verplaatsen. Verplicht verplaatsen van vluchten is juridisch niet mogelijk. Vrijwillig verplaatsen van nachtvluchten op Schiphol naar dagvluchten op Lelystad lijkt niet kansrijk, gezien het businessmodel van charters en vakantievluchten. Openen van vliegveld Lelystad kan dan leiden tot uitbreiding in plaats van verplaatsen van vluchten. Ook afgezien van deze uitvoerbaarheidsproblemen is het onwenselijk om milieuproblemen door vliegverkeer in onze regio te proberen te verminderen door deze verder te verspreiden naar een nieuw, nog hindervrij en kwetsbaar gebied. Dit standpunt is in lijn met het standpunt van Haarlem ten aanzien van eerdere edities van de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer (2019). 3.8 Duurzaamheidsparagraaf Vliegverkeer heeft een impact op ons milieu. Door schoner en duurzamer te vliegen kan vliegverkeer een positieve bijdrage leveren aan de klimaatdoelstellingen. Met de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer roept de gemeente de sector daartoe op, maar vraagt zij ook het bevoegd gezag om gezondheid en duurzaamheid in haar beleid centraal te stellen en deze naast geluid ook in de normering te betrekken. 4. Risico’s en kanttekeningen (-) 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Aan de uitvoering van de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer zijn voor de gemeente, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden.

5.2 Participatie Binnen het dossier Schiphol werkt de gemeente samen met gemeenten in de regio, ook binnen de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS) waaraan circa 50 gemeenten en vier provincies deelnemen. De standpunten en inzet in deze Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer kennen een groot aantal raakvlakken met de inzet van de BRS. De gemeente overlegt met inwoners over de overlast die zij ervaren en de wijze waarop de gemeente die overlast agendeert. Voor de bestuurlijke overleggen voert de gemeente overleg met de clustervertegenwoordiger Polderbaan buitengebied, die ook onderdeel uitmaakt van de Maatschappelijke Raad Schiphol. Door het belang en de inzet met elkaar te bespreken wil de gemeente bijdragen aan meer invloed in het dossier. 5.3 Communicatie Na vaststelling van de definitieve Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer, zal deze worden gepubliceerd op de gemeentelijke website en op www.odijmond.nl.

Kenmerk: 2025/394016

7/8

5.4 Juridisch Er is geen sprake van gemeentelijke regelgeving die de luchtvaart raakt. Omgekeerd zijn er wel beperkingen vanuit de Wet luchtvaart: het Luchthavenindelingbesluit (LIB; de luchtzijdige ruimtelijke ordening) en het Luchthavenverkeersbesluit (LVB). Het LVB legt het aantal vliegbewegingen, baangebruik en routes vast. 5.5 Planning Procedure Het concept voor de Agenda wordt gelijktijdig in de negen gemeenten die samenwerken aan de raad voorgelegd voor een zienswijze. De zienswijzen gelden als input voor de definitieve versie van de Bestuurlijke Agenda, die na afronding weer ter vaststelling wordt aangeboden aan het college van B&W. Evaluatie In deze Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer is een evaluatie van de huidige Bestuurlijke Agenda opgenomen. De nieuwe agenda kent ook nu weer een looptijd van vier jaar. De voortgang van de Bestuurlijke Agenda en de eventuele behoefte om deze tussentijds te actualiseren wordt besproken in het Regionale Overleg Vliegverkeer Schiphol waaraan de negen samenwerkende portefeuillehouders deelnemen en dat wordt gefaciliteerd door Omgevingsdienst IJmond. Hier wordt ook per ontwikkeling besproken en besloten op welke wijze raden en overige belanghebbenden worden meegenomen/geïnformeerd. 6. Bijlagen Bijlage 1: Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028.

Kenmerk: 2025/394016

8/8