x RIB Interbestuurlijk toezicht en verscherpt toezicht jeugdbescherming Noord-Holland incl bijlagen

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Interbestuurlijk toezicht en verscherpt toezicht jeugdbescherming Noord-Holland Nummer 2022/1317212 Datum college 11 oktober 2022 Portefeuillehouder Leeuwen, B. van Programma/beleidsveld 2.2 Voorzieningen Jeugd Afdeling JOS Auteur F. Kamoschinski Telefoonnummer 023-5115681 Email fkamoschinski@haarlem.nl Bestemd voor: Het college stuurt deze raadsinformatiebrief ter kennisname naar de commissie Samenleving. Behoort bij BBV ‘Verlenging Interbestuurlijk Toezicht en Regiorapport verscherpt toezicht’ (2022/502958) besproken tijdens de commissievergadering Samenleving 9 juni '22 en 1 september '22. Bijlagen Bijlage 1. Vastgesteld regiorapport KKOB Amsterdam Noord-Holland Bijlage 2. Verbeterplan JBJR NW4 en GI3 Voortzetting Interbestuurlijk Toezicht vanuit ministeries nog onbekend Het bestuurlijk overleg (BO) met de ministeries over het IBT is voor de tweede maal door het ministerie geannuleerd. Het is onduidelijk of het toezicht verlengd of beëindigd wordt. De verwachting is dat we daarover op korte termijn meer weten. Wij informeren u, zodra er meer bekend is. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren van jeugdbescherming en jeugdreclassering (JBJR). Het gaat hierbij om verplichte hulp die een rechter kan opleggen aan kwetsbare jeugdigen en gezinnen.

Bijvoorbeeld omdat er een bedreiging is voor de veilige ontwikkeling van een kind (jeugdbescherming), of omdat de rechter besluit dat een jongere na een straf begeleiding nodig heeft (jeugdreclassering). Deze hulp (maatregel) wordt uitgevoerd door gecertificeerde instellingen (GI). De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: inspecties) concluderen dat niet iedere kind tijdig de juiste hulp ontvangt in Noord Holland. Op 9 juni '22 en 1 september '22 is dit middels een informatienota (2022/502958) gedeeld in de commissie Samenleving. Dit bericht is hier een vervolg op en gaat in op het nieuwe regiorapport (zie bijlage 1) dat op 22 september 2022 is gepubliceerd op de website van de inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ; hierna Inspecties), het Verbeterplan JBJR in samenwerking met de GI’s en de stand van zaken van het IBT vanuit de ministeries. Verscherpt toezicht inspectie en aanleiding Interbestuurlijk Toezicht De inspecties gaven in juli 2021 en februari 2022 aan dat de jeugdhulpregio’s in Noord-Holland (inclusief de IJmond) er op korte termijn niet in slagen om elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tijdig passende hulp te bieden. Hierop startten de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Justitie en

Kenmerk: 2022/1317212

1/3

Veiligheid (JenV) in juli 2021 een traject van interbestuurlijk toezicht (IBT). Het gaat om de regio’s van NoordHolland, namelijk Amsterdam-Amstelland, Gooi- en Vechtstreek, Haarlemmermeer, IJmond, NoordKennemerland, Kop van Noord-Holland, West-Friesland, Zaanstreek-Waterland en Zuid-Kennemerland. Nieuw Regiorapport 22 september 2022 Op basis van het Inspectierapport van februari 2022 is door de ministeries het IBT verlengd tot augustus 2022. In het ‘Regiorapport verscherpt toezicht kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd’ van 22 september 2022 geven de Inspecties opnieuw aan dat een van onze gecontracteerde aanbieders voor JBJR, de Jeugd- en Gezinsbescherming (DJGB), niet voldoen aan de gestelde normen. De norm is voor elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel binnen 5 dagen, na uitspraak van een rechter, een vaste jeugdbeschermer in te zetten en om binnen 6 weken tot een gedragen plan van aanpak te komen. Zij zien wel dat de samenwerking in Noord Holland sterk verbeterd is en geborgd. Er is meer zicht op het aantal kinderen dat wacht op passende jeugdhulp, maar nog steeds ontvangt niet ieder kind in de regio Noord-Holland met een jeugdbeschermingsmaatregel tijdig passende hulp.

De inspecties beëindigen het verscherpt toezicht (het IBT is wat anders, namelijk het toezicht op de gemeenten vanuit de ministeries) in Amsterdam en Noord-Holland, maar zetten het geïntensiveerd toezicht bij de DJGB voort. Er is veel werk verzet door de regio’s in Noord Holland om te voldoen aan de bestuurlijke afspraken. Verbeteringen zijn doorgevoerd en de intensivering van de bovenregionale samenwerking in Noord-Holland krijgt steeds meer vorm op diverse onderwerpen zoals Thuis voor Noordje, in de Regionale Expertise Teams (RET) en in de samenwerking met de GI. Als onderdeel van de bestuurlijke afspraken is bijvoorbeeld een Verbeterplan JBJR opgesteld (juli 2022, zie bijlage 2). Dit plan is opgesteld in de regio’s, Zuid-Kennemerland, IJmond, Noord-Kennemerland en Kop van Noord-Holland (NW4) samen met de drie gecontracteerde GI’s. In het plan staat aangeven dat er op verschillende onderdelen acties ondernomen zijn die zorgen voor de verbetering in de samenwerking, het efficiënter en effectiever inrichten van processen en de verbinding te maken met het voorliggende veld en de jeugdhulpketen. Voorbeelden hiervan zijn de inzet van een zorgmakelaar, de aanpak van complexe scheidingen en een goede aansluiting van de GI op het Regionaal Expertise Team (RET).

In maart 2023 rapporteren we uw raad over de voortgang van het verbeterplan inclusief advies voor eventuele koerswijzigingen. Landelijke problemen Ondanks dat het verscherpte toezicht vanuit de inspecties in de regio’s stopt, beseffen we dat ons doel om voor alle kinderen met een maatregel tijdige passende hulp in te zetten, nog niet gehaald is. Het is onze ambitie om alles te doen dat in onze macht ligt om tijdig jeugdhulp en -bescherming in te zetten. Met of zonder het IBT gaan we door op het ingeslagen pad om met elkaar en met het Rijk de noodzakelijke stappen te zetten om de GI en het jeugdstelsel duurzaam te stabiliseren. De Inspecties constateren bovendien dat de crisis in de jeugdbescherming in Nederland voortduurt. Ze concluderen dat de oorzaken, die voortkomen uit de (landelijke) problemen, niet volledig voor rekening

Kenmerk: 2022/1317212

2/3

komen van de gemeenten en GI’s in Amsterdam en Noord-Holland. De Inspecties hebben al meerdere landelijke en regionale onderzoeksrapporten gepubliceerd waar de knelpunten in de sector en binnen de gehele veiligheidsketen zijn beschreven. Een van de belangrijkste onderliggende knelpunten die in alle rapportages naar voren komt, is het gebrek aan voldoende personeel binnen de jeugdbescherming en jeugdhulp in brede zin. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt en de schommelingen bij de inzet van het personeel bij de gecertificeerde instellingen en jeugdhulpaanbieders kan moeilijk voldaan worden aan de normen. Begin september kwamen de staatssecretaris van VWS en de minister van Rechtsbescherming met maatregelen die op korte termijn moeten leiden tot het verlichten van de jeugdbeschermingsketen. Dit betreft onder andere de inzet van zij-instromers. Ook streven zij naar de versnelling van de doorontwikkeling van een toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, waarbij in regioteams nauw wordt samengewerkt tussen GI’s, de Raad voor de Kinderbescherming en Veilig Thuis.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris

de burgemeester

Kenmerk: 2022/1317212

3/3

Jeugdbeschermingsregio Amsterdam en Noord-Holland (Amsterdam-Amstelland, Gooi en Vechtstreek, Haarlemmermeer, IJmond (Midden-Kennemerland), NoordKennemerland, Kop van Noord-Holland, Westfriesland, Zaanstreek-Waterland en Zuid-Kennemerland)

Regiorapport verscherpt toezicht kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd

Utrecht, september 2022

Reactie wethouders

De vertegenwoordigende regiowethouders van de betrokken 9 jeugdhulpregio’s hebben namens de jeugdbeschermingsregio uitgebreid gereageerd. Deze reactie is in zijn geheel opgenomen als bijlage in dit rapport. De volgende alinea’s uit deze brief vatten deze r eactie samen. Wij herkennen het beeld dat u schetst. Wij hebben hard gewerkt, maar delen met u dat het voor de kinderen die wachten nog onvoldoende heeft opgeleverd. Dat frustreert ons. Er is nog veel werk te doen in het jeugdstelsel en het is onze ambitie om alles te doen dat in onze macht ligt om tijdig jeugdhulp en –bescherming in te zetten. Wij vinden het daarom belangrijk om de ontstane samenwerking binnen Noord-Holland met urgentie voort te zetten. Wij constateren ook dat de problemen in het stelsel te groot zijn om alleen vanuit de gemeenten en regio’s op te lossen en dat ook de stelselverantwoordelijke overheid hierop moet acteren. Wij ondersteunen hetgeen professor Bruning en u daarover hebben opgemerkt. Wij werken daarom graag samen met het Rijk aan de fundamentele veranderingen die met de Hervormingsagenda, de crisisaanpak voor de gecertificeerde instellingen en het Toekomstscenario kind - en gezinsbescherming worden beoogd. U beëindigt nu het toezicht, omdat u er alles aan gedaan heeft, maar het gewenste resultaat in de huidige omstandigheden niet kon worden behaald; we begrijpen deze keuze.

Wij nodigen u graag uit om de verantwoordelijken op alle bestuurslagen scherp te houden en mee te blijven werken aan oplossingen. Uw inzichten zijn waardevol.

Samenvatting In februari 2022 hebben de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: inspecties) de periode van de uitvoering van het verscherpte toezicht in de regio Amsterdam en Noord-Holland met zes maanden verlengd. De reden hiervoor was dat in deze regio niet elk kind met een maatregel tijdig een vaste jeugdbeschermer, tijdig een gedragen koers en tijdig passende hulp kreeg. In dit rapport doen de inspecties verslag van hun bevindingen u it het verscherpt toezicht in de regio Amsterdam en Noord-Holland in de periode van februari tot augustus 2022. Bevindingen en conclusies Tijdig een vaste jeugdbeschermer en tijdig een gedragen koers In de regio Amsterdam en Noord-Holland slaagt DJGB er nog niet in om tijdig aan elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel een vaste jeugdbeschermer te verbinden en om tijdig voor elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tot een gedragen koers te komen . De oorzaken die de inspecties in eerdere rapportages benoemden zijn nog niet weggenomen en zijn hierdoor nog actueel. Tijdig passende hulp In oktober 2020 hebben de inspecties de verwachting uitgesproken dat elk kind met een maatregel tijdig passende hulp ontvangt. Bijna twee jaar later stellen de inspecties vast dat de regio Amsterdam en Noord-Holland hier nog altijd niet in slaagt.

De inspecties zien dat de regio wel belangrijke stappen zet om dit te verbeteren. De regio’s beschikken nu over een ove rzicht van welke jeugdigen en gezinnen wachten op passende hulp, zowel op regio als bovenregionaal niveau. Ook wordt duidelijker wat het realiseren van de passende hulp belemmert. Op regionaal niveau is een aantal knelpunten aangepakt. Op bovenregionaal niveau (nog) niet. Daarbij is er nog verbetering mogelijk en noodzakelijk wat betreft bovenregionale bestuurlijke slagkracht om te komen tot een bovenregionaal kwalitatief en kwantitatief passend hulpaanbod. Tot op heden zijn er slechts de eerste voorzichtige stappen naar een vrijblijvende bovenregionale samenwerking gezet. De inspecties verwachten dat op de bovenregionale governance door de regio meer urgentie en daadkracht wordt getoond. Vervolg Tijdig een vaste jeugdbeschermer en tijdig een gedragen ko ers De belangrijkste oorzaak dat niet elk kind met een maatregel via DJGB tijdig een vaste jeugdbeschermer krijgt, is het personeelsverloop en –verzuim. Deze oorzaak overstijgt (deels) de invloedsfeer van de verantwoordelijke partijen in Noord-Holland. De inspecties spreken de stelselverantwoordelijken hierop aan 1. De inspecties continueren daarnaast het geïntensiveerde toezicht bij DJGB, voor de duur van een half jaar om te volgen of DJGB erin slaagt de ingezette lijn door te zetten.

Tijdig passende hulp De inspecties beëindigen het verscherpt toezicht in Amsterdam en Noord -Holland, hoewel de regio er nog niet in slaagt om voor elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tijdig passende hulp te bieden. De inspecties hebben hiervoor de volgende reden: de oorzaken die voortkomen uit de (landelijke) stelselproblematiek (financiële tekorten, arbeidsmarktproblematiek, en onvoldoende mogelijkheden toereikend specialistisch hupaanbod voor kinderen met een maatregel zonder vertraging in te zetten) zijn nog niet weggenomen en daarmee actueel. Deze oorzaken overstijgen (deels) de invloedsfeer van de verantwoordelijke partijen in Amsterdam en Noord -Holland. De inspecties spreken de stelselverantwoordelijken hierop aan 2.

Crisisaanpak nodig om kinderen met jeugdbeschermingsmaatrege l te beschermen | Nieuwsbericht | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl) 2 Crisisaanpak nodig om kinderen met jeugdbeschermingsmaatregel te beschermen | Nieuwsbericht | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl) 1

3 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Inhoudsopgave 1 Inleiding.............................................................................................................................5 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd ...............................................................5 Doorbraak nodig voor kinderen met een maatregel ......................................................5 Beschrijving regio Amsterdam en Noord-Holland ..........................................................5 Beschrijving betrokken GI’s .......................................................................................6 Conclusies inspecties doorbraakaanpak Amsterdam en Noord -Holland ............................6 Activiteiten gedurende het verscherpte toezicht ...........................................................7

2 Tijdig een vaste jeugdbeschermer en tijdig een gedragen koers voor elk kind met een maatregel 8 2.1 2.2 2.3 2.4

Verbeteringen DJGB ..................................................................................................9 Zorgpunten ..............................................................................................................9 Resultaat ............................................................................................................... 11 Conclusie en vervolg ............................................................................................... 11

3 Tijdig passende hulp voor elke jeugdige met een maatregel................................................... 13 3.1 3.2 3.3

Stand van zaken..................................................................................................... 13 Resultaat ............................................................................................................... 17 Conclusie en vervolg ............................................................................................... 17

Bijlage 1 Reactie van de verantwoordelijke wethouders............................................................ 19

4 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

1 Inleiding In februari 2022 hebben de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: inspecties) de periode van de uitvoering van het verscherpte toezicht in de regio Amsterdam en Noord-Holland met zes maanden verlengd. Gemeenten en instellingen zijn in de regio gezamenlijk aan de slag gegaan met de aanbevel ingen van de inspecties. In dit rapport doen de inspecties verslag van hun bevindingen uit het verscherpt toezicht in de regio Amsterdam en Noord-Holland in de periode van februari tot augustus 2022.

1.1 Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd In het najaar van 2019 hebben de inspecties in het rapport en signalement met de titel Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd respectievelijk Jeugdbeschermingsketen in gevaar geoordeeld dat de wijze waarop jeugdbescherming en jeugdreclassering op dat moment werd uitgevoerd niet acceptabel was. De inspecties oordeelden dat de overheid onvoldoende haar verantwoordelijkheid nam om kinderen te beschermen die ernstig in hun ontwikkeling werden bedreigd. Daarnaast constateerden zij structurele problemen die ertoe leidden dat de jeugdbeschermingsketen maximaal onder druk stond. De inspecties vonden dat er direct stappen moesten worden gezet die ertoe leidden dat kwetsbare kinderen zonder vertraging hulp zouden krijgen. Hierop hebben de in specties een intensief toezicht traject ingezet.

De bescherming van kwetsbare kinderen: een overheidstaak Ieder kind heeft recht op bescherming tegen mishandeling. Hieronder vallen alle vormen van lichamelijke en geestelijke mishandeling, verwaarlozing en (seksueel) misbruik. Zowel in het gezin als daarbuiten. De overheid is verplicht maatregelen te nemen om kindermishandeling te voorkomen. Ook moet de overheid zorgen voor opvang en behandeling van kinderen die hiervan slachtoffer zijn. (artikel 19 IVRK)

1.2 Doorbraak nodig voor kinderen met een maatregel In 2020 en 2021 volgden de inspecties de activiteiten die moe sten leiden tot een directe verbetering op de korte termijn en structurele verbetering op de langere termijn. In de voortgangsrapportage van oktober 2020 deden de inspecties verslag van de eerste bevindingen. De inspecties zagen dat er voor de langere termijn een positieve beweging in gang is gezet, maar stelden tegelijkertijd vast dat de hulp aan kinderen met een jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregel nog niet op orde was. Om die reden hebben de inspecties gevraagd om een doorbraak te forceren voor alle kinderen met een jeugdbescherming s- of reclasseringsmaatregel door middel van een onorthodoxe actiegerichte aanpak. De doorbraakaanpak moest ertoe leiden dat voor elk kind met een jeugdbeschermings - en/of jeugdreclasseringsmaatregel tijdig een vaste jeugdbeschermer wordt toegewezen, tijdig een gedragen koers is uitgezet en dat tijdig passende hulp wordt ingezet die leidt tot het opheffen van de ontwikkelingsbedreiging, respectievelijk het verminderen van het recidive risico. En dat daarmee de uitspraak van de rechter tijdig wordt uitgevoerd.

1.3 Beschrijving regio Amsterdam en Noord-Holland De regio Amsterdam en Noord-Holland bestaat uit negen jeugdhulpregio’s (Amsterdam-Amstelland, Gooi en Vechtstreek, Haarlemmermeer, IJmond, Noord -Kennemerland, Kop van Noord-Holland, Westfriesland, Zaanstreek -Waterland en Zuid-Kennemerland).

5 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

1.4 Beschrijving betrokken GI’s In Noord-Holland zijn vier gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming en jeugdreclassering (GI’s) actief, namelijk: De Jeugd- en Gezinsbeschermers (hierna: DJGB), Jeugdbescherming Regio Amsterdam (hierna: JBRA), Leger des Heils Jeugdbescherming en Reclassering (hierna: LJ&R) en William Schrikker Stichting Jeugdbescherming en Jeugdreclassering (hierna: WSS). DJGB en JBRA zijn de regionaal georganiseerde GI’s die zich richten op een brede doelgroep. LJ&R en de WSS zijn werkzaam in heel Nederland als landelijk werkende GI. Beide GI’s richten zich op een specifieke doelgroep. LJ&R heeft te maken met gezinnen en jongeren die vastlopen in complexe situaties en met meervoudige problematiek. Het gaat hierbij vaak om langdurige problematiek. De WSS biedt ondersteuning en hulp aan kinderen met een (verstandelij ke) beperking of chronische ziekte, en/of aan kinderen van ouders met een beperking.

1.5 Conclusies inspecties doorbraakaanpak Amsterdam en NoordHolland In juli 2021 hebben de inspecties gerapporteerd over de resultaten van de doorbraakaanpak in de regio Amsterdam en Noord-Holland.3 De inspecties constateerden dat sinds 2019 veel is verbeterd bij de gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming en jeugdreclassering, maar dat de vitale functie van jeugdbescherming zeer kwetsbaar bleef. De inspecties stelden begin 2021 vast dat de regio voor wat betreft de kinderen met een maatregel die wordt uitgevoerd door JBRA en de WSS JB&JR grotendeels voldeed aan de normen ‘tijdig een vaste jeugdbeschermer’ en ‘tijdig een gedragen koers’. DJGB en LJ&R waren er begin 2021 met de jeugdhulpregio’s niet in geslaagd om samen voorwaarden te creëren om elke jeugdige met een maatregel en hun ouders tijdig van een jeugdbes chermer en tijdig van een gedragen koers te voorzien. Voor LJ&R heeft er landelijk een vervolgtraject gelopen waarover is gerapporteerd in de ‘Stand van zaken jeugdbeschermingsketen’ van mei 202 24. Voor DJGB hebben de inspecties sinds juli 2021 hun toezicht op bovenstaande normen geïntensiveerd. De inspecties constateerden daarnaast dat de jeugdbeschermingsregio Amsterdam en NoordHolland er niet in was geslaagd om elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tijdig van passende hulp te voorzien.

De inspecties hadden niet voldoende aanwijzingen dat de betrokken partijen, onder regie van de accounthoudende regio, er op korte termijn in zouden slagen om elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tijdig passende hulp te bieden. Hiertoe heeft de IGJ , mede namens de Inspectie Justitie en Veiligheid, verscherpt toezicht uitgevoerd voor een periode van een half jaar en hierover indringende gesprekken gevoerd met de regio, gemeenten en andere stakeholders. Dit intensieve toezicht en nauw contact met de regio moest eraan bijdragen dat op korte termijn, alsnog elk kind met een beschermingsmaatregel tijdig passende hulp krijgt. In februari 2022 hebben de inspecties gerapporteerd over de resultaten van d it verscherpte toezicht.5 De inspecties concludeerden dat de regio Amsterdam en Noord-Holland belangrijke stappen hadden gezet. De jeugdhulpregio’s hadden beter in beeld welke kinderen er wachten op tijdig passende hulp. Voor hen werd gezocht naar passende hulp, zo nodig met behul p van de doorbraakaanpak. In elke regio was een regionaal expertteam (RET) aanwezig en werd dit team volgens de uitgangspunten ingericht. Ook was de regionale en bovenregionale samenwerking verbeterd en werkte de regio aan de bovenregionale governance.

Tevens werd met het plan ‘Een Thuis voor Noordje’ een positieve beweging in gang gezet om zo tijdig mogelijk, en zo thuis mogelijk passende hulp in te zetten. Echter, dit alles leidde nog niet tot het gewenste resultaat dat elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel in Noord-Holland tijdig passende hulp ontving. Hoewel het zicht van Regio Noord-Holland en Amsterdam Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd vervolgtoezicht | Rapport | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl) 4 Kwetsbare kinderen nog steeds onvoldoende beschermd | Rapport | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl) 5 Rapport jeugdbeschermingsregio Noord-Holland-Amsterdam | Rapport | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl) 3

6 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

de regio op het totaal aantal wachtende kinderen was verbeterd, was er nog geen volledig beeld en was nog onvoldoende geborgd dat er een functionerend systeem is waarmee de regio dit beeld systematisch en uniform kon uitvragen bij de GI’s. Niet in elke jeugdhulpregio was het RET daadwerkelijk operationeel volgens de vier f uncties: consultatie & advies, procesregie, signaleren en leren. Waarbij vooral doorzettingsmacht vaak ontbrak. Verder was er nog geen gezamenlijke aanpak die op korte termijn leidt tot een kwantitatief en kwalitatief toereikend passend specialistisch hul paanbod voor kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel. Om deze redenen verlengden de inspecties de periode van de uitvoering van het verscherpte toezicht in Noord-Holland met zes maanden.

1.6 Activiteiten gedurende het verscherpte toezicht In het kader van het verscherpte toezicht voerden d e inspecties verschillende toezichtactiviteiten uit in de regio Amsterdam en Noord-Holland. De inspecties hebben zich daarbij gericht op: • DJGB, vanwege noodzakelijke verbetering op de normen ‘tijdig een vaste jeugdbeschermer’ en ‘tijdig een gedragen koers’. • De regio Amsterdam en Noord-Holland, vanwege noodzakelijke verbetering op de norm ‘tijdig passende hulp voor kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel’. DJGB In maart, april en juni 2022 spraken de inspecties met DJGB om zo te volgen welke acties door DJGB waren ingezet en wat daar de resultaten van waren op de normen tijdig een vaste jeugdbeschermer en tijdig gedragen koers. Tussentijds hebben de inspecties relevante documentatie van DJGB hierover ontvangen. Op 11 juli 2022 heeft een bestuursgesprek plaatsgevonden met DJGB. Regio Amsterdam en Noord-Holland De inspecties hebben in april, mei, juni en juli 2022 monitoringsgesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van alle negen betrokken jeugdhulpregio’s in Amsterdam en Noord-Holland, om zo te volgen welke acties zijn ingezet en wat daar de resultaten van waren bij het tijdig realiseren van passende hulp.

Bij een aantal overleggen waren ook de ministeries van VWS en JenV aansloten in het kader van het interbestuurlijk toezicht dat door de ministeries wordt uitgevoerd. De inspecties zijn in juni 2022 aangesloten bij een leersessie georganiseerd door vertegenwoordigers van alle negen betrokken jeugdhulpregio’s in Amsterdam en Noord -Holland. De inspecties zijn aangesloten bij het bestuurlijke overleg dat heeft plaatsgevonden in april 2022 tussen de ministeries VWS en JenV en de betrokken wethouders. Verder voerden de inspecties in de afgelopen periode verdiepende gesprekken met relevante stakeholders waarbij informatie is opgehaald gerelateerd aan het verscherpte toezicht . De inspecties spraken onder meer de regioambassadeur van het OZJ, Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek en Veilig Thuis Kennemerland. Daarnaast ontvingen de inspecties op 1 juli 2022 een voortgangsrapportage van de regio Amsterdam en Noord-Holland waarin de negen regio’s beschrijven op welke wijze de structuur van de samenwerking is verbeterd, hoe dit tot nu toe heeft bijgedragen aan het resultaat vo or kinderen en wat de regio’s de komende periode te doen staat om resultaten te behalen en te behouden.

7 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

2 Tijdig een vaste jeugdbeschermer en tijdig een gedragen koers voor elk kind met een maatregel Norm 1

Tijdig een vaste jeugdbeschermer voor elke jeugdige met een jeugdbeschermings- en of jeugdreclasseringsmaatregel Vast: De jeugdbeschermer blijft gedurende de uitvoering van de OTS verbonden aan het gezin, of de wisseling van jeugdbeschermer vindt voorspelbaar/op vaste momenten plaats (bijv. na de afronding van het plan van aanpak). Er is hooguit één wisseling wegens verloop of ziekte. Bij wisseling komt het gezin niet bij bureau dienst/ wachtlijstbeheer terecht. Tijdig: Binnen vijf werkdagen nadat de GI in kennis is gesteld is een jeugdbeschermer aan het kind / gezin gekoppeld.

Norm 2

Voor elk kind met een jeugdbeschermings- en of jeugdreclasseringsmaatregel tijdig een gedragen koers Tijdig: De koers is tijdig wanneer deze binnen zes weken is bepaald, of zoveel eerder als de jeugdbeschermer en betrokkenen noodzakelijk achten gezien de onveiligheid/ ontwikkelingsbedreiging/recidive risico van het kind. De inspecties hanteren wat betreft de termijn hierbij het principe ‘comply or explain’. Gedragen: De koers is gedragen als deze is uitgezet in samenspraak met het gezin, netwerk en met betrokken professionals. Wensen, behoeften, mogelijkheden van jeugdigen, ouders en netwerk zijn bekend bij hulpverleners. De jeugdige en ouders bepalen, binnen hun moge lijkheden, in samenspraak met de hulpverlener de hulpvraag en de doelen van de geboden hulp. Koers: Er is sprake van een koers bij een jeugdbeschermingsmaatregel als de doelen en de noodzakelijke hulp zijn bepaald, die leiden tot het afwenden van de ontwikkelingsbedreiging/het recidiverisico. De inspecties spreken van een koers en niet van een ‘plan’. In de praktijk wordt de koers vastgelegd in een plan, maar het plan is het middel, niet het doel. Het moet voor hulpverleners, jeugdigen en hun ouders duidel ijk zijn wat de doelen van de hulp zijn en hoe hieraan gewerkt wordt. De doelen en afspraken zijn haalbaar, concreet en ontwikkelingsgericht.

De inspecties concludeerden in februari 2022 dat DJGB er nog altijd niet in slaagde om tijdig aan elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel een vaste jeugdbeschermer te verbinden en om tijdig voor elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tot een gedragen koers te komen. Om na te gaan of DJGB binnen een half jaar kon voldoen aan bovenstaande normen, continue erden de inspecties hun geïntensiveerde toezicht bij DJGB en n amen deze vraag nadrukkelijk mee in het verscherpte toezicht dat in de regio Amsterdam en Noord -Holland werd uitgevoerd.

8 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

2.1 Verbeteringen DJGB Financiering en caseload Om kwalitatief goed en tijdig uitvoering te geven aan een jeugdbeschermings - en jeugdreclasseringsmaatregel is het nodig dat een GI het personeelsbestand op orde heeft om op onvoorziene situaties te kunnen reageren. Daarnaast is het belangrijk dat een GI de middelen en mogelijkheden heeft om te kunnen investeren in de deskundigheid en het werkplezier van zijn medewerkers. Dit vraagt (financiële) bewegingsruimte bij de GI. In december 2021 is er overeenstemming bereikt over tarieven tussen de betrokken GI’s (DJGB, WSS JB&JR en LJ&R) en de gemeenten in de regio’s Kop van Noord -Holland, Noord-, Midden- en Zuid-Kennemerland. De tarieven zijn opgetrokk en tot het landelijk gemiddelde . De stijging van de tarieven betekent voor DJGB dat zij de caseload duurzaam kan verlagen, mits zij over voldoende personeel beschikt. DJGB streeft ernaar om in 2022 de caseload te verlagen naar 1 op 15 kinderen (nu 1 op 20). In 2023 is de ambitie dat de caseload 1 op 13 kinderen is. Hiertoe is echter nog geen passende financiering. Werving jeugdbeschermers DJGB is doorlopend personeel aan het werven. Intern bij DJGB wordt eveneens gezocht naar mogelijkheden om de personele krapte te verminderen. DJGB doet dit onder andere door functiedifferentiatie, meer mogelijkheden voor zij -instromers te creëren en door inzet van een ZZPpoule.

Met het programma Partner voor Jou wil DJGB een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven. Daarnaast wordt in afstemming met de andere GI’s en Jeugdzorg Nederland geprobeerd gezamenlijk invloed uit te oefenen op landelijke en regionale politiek. Zicht en regie op veiligheid DJGB heeft de afgelopen periode haar projectmatige aanpak gecontinueerd in het systematisch zicht en grip krijgen op de kwaliteit van zorg . Verder heeft DJGB haar oorzakenanalyse van 2021 geactualiseerd en waar nodig benodigde verbetermaatregelen bijgesteld c.q. geïntensiveerd . DJGB heeft de normen ‘tijdig vaste jeugdbescherm er’ en ‘tijdig gedragen koers’ gemonitord onder meer door het afnemen van een dossieraudit. Samenwerking jeugdhulpregio’s In de afgelopen maanden is er tussen de betrokken GI’s (DJGB, WSS JB&JR en LJ&R) en de gemeenten in de regio’s Kop van Noord-Holland, Noord-, Midden- en Zuid-Kennemerland intensief samengewerkt om te komen tot een gezamenlijk verbeterplan voor een dekkend zorglandschap en het arbeidsmarktvraagstuk/behoud van medewerkers . Dit heeft geleid tot een ambitieus verbeterplan waar alle betrokk en partijen zich aan hebben gecommitteerd. Deze verbeteringen worden voor heel DJGB doorgevoerd en niet uitsluitend voor deze vier regio’s.

2.2 Zorgpunten Arbeidsmarktproblematiek DJGB heeft moeite om SKJ-geregistreerde medewerkers te werven. Deze arbeidsmarktproblematiek wordt ook door andere gecertificeerde instellingen in het land ervaren. Hierover hebben de inspecties recentelijk in een landelijke publicatie 6 over gerapporteerd. DJGB heeft, net als andere GI’s, naast een tekort aan jeugdbeschermers ook te maken met een hoog verloop. Oorzaak van dit hoge verloop bij DJGB wordt verklaard doordat medewerkers elders met minder verantwoordelijkheden en werkdruk en tegelijkertijd met een zelfde of hoger salaris aan de slag kunnen. De negatieve beeldvorming in de maatschappij over werken als jeugdbeschermer en de hoge werkdruk maakt de jeugdbescherming geen aantrekkelijk werkveld. Daarnaast maken de eisen aan de jeugdbeschermer (SKJ) dat het aantal gekwalificeerde professionals beperkt is en de drempel voor zij-instromers hoog is.

6

Kwetsbare kinderen nog steeds onvoldoende beschermd | Rapport | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl)

9 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

Het tekort aan geregistreerde medewerkers die de jeugdbeschermingsmaatregelen kunnen uitvoeren is een belangrijke reden waarom het DJGB niet lukt om tijdig een vaste jeugdbescherming aan te stellen en tijdig samen met het gezin en jeugdige een gedragen koers op te stellen. Een hoog verzuim en verloop en onvoldoende instroom van nieuwe jeugdbeschermers maakt dat er te weinig mensen zijn om casuïstiek op te pakken. Hierdoor lukt het DJGB ook niet om de beoogde caseloadverlaging te realiseren. Wachtlijstbeheer DJGB probeert waar het kan direct een vaste jeugdbeschermer toe te wijzen. In de regio’s waar dat niet lukt en sprake is van een wachtlijst wordt wachtlijstbeheer ing ezet. Sinds 1 mei 2021 is voor heel DJGB het beleid over wachtlijstbeheer aangescherpt en wordt er actief wachtlijstbeheer gevoerd. Dat houdt volgens DJGB in dat er regelmatig contact is door een jeugdbeschermer met ouders en kinderen, veiligheidsrisico’s worden ingeschat en er regie op veiligheid wordt gevoerd. Tevens wordt er een plan opgesteld waarin staat welke hulp noodzakelijk is en op welke manier deze hulp (als dat mogelijk is) wordt ingezet. DJGB heeft in april en mei 2022 een audit uitgevoerd bij het wachtlijstbeheer en heeft de uitkomsten hiervan aan de inspecties doen toekomen.

Hieruit blijkt dat er binnen DJGB verschillende werkwijzen zijn rondom de wachtlijstzaken en er verschillende opvattingen/werkafspraken zijn over dat wat minimaal moet ge beuren in een wachtlijstzaak, waarbij niet in alle gevallen uitvoering wordt gegeven aan actief wachtlijstbeheer. De inspecties vinden wachtlijstbeheer ongewenst, maar de inspecties beoordelen dit als voldoende wanneer een jeugdbeschermer daadwerkelijk met het gezin aan de slag gaat, in contact is met het gezin en samen met hen werkt aan een gedragen koers. De inspecties constateren dat de invulling van het wachtlijstbeheer bij DJGB nog steeds varieert van onvoldoende actief werken aan een casus tot juist heel actief oppakken van een casus. Eenduidig gebruik dossiers De interne audit van DJGB van april en mei 2022 bevestigt eerdere bevindingen (van DJGB en de inspecties) dat er aandacht nodig is voor dossiervoering, zodat het dossier recht doet aan de inspanningen die in de praktijk door jeugdbeschermers en het gezin zijn gedaan. Dossiers lopen uiteen qua kwaliteit, van zeer goed tot onder de maat. Hierdoor is in een aantal dossiers niet aantoonbaar en navolgbaar of en hoe er samen met de je ugdige en de ouder(s) is gewerkt aan een gedragen koers.

Het is belangrijk om informatie op een navolgbare manier te registeren, zodat (zeker bij wisselingen van jeugdbeschermers als gevolg van de arbeidsmarktproblematiek ), signalen niet verloren gaan, in samenhang worden geduid en het dossier volledig om vervolgens te komen tot kernbeslissingen en het inzetten van passende hulpverlening. Daarnaast moeten jeugdigen en ouders (nu en in de toekomst) terug kunnen lezen welke afwegingen wanneer zijn gemaakt zo dat werkwijze/interventies van DJGB navolgbaar zijn. Interne sturing DJGB erkent zelf dat zij de al ingezette verbetering nog dient te versterken en te verankeren zodat onder meer de visie en verantwoordelijkheidsverdeling daadwerkelijk word en geïmplementeerd binnen DJGB. Waarbij er sprake is van een gedeelde verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de gehele organisatie en niet alleen het eigen team. Hiertoe is volgens DJGB een cultuurverandering noodzakelijk.

10 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

2.3

Resultaat

In het afgelopen half jaar heeft DJGB zelf gemonitord op de normen tijdig vaste jeugdbeschermer en tijdig gedragen koers. Tijdig vaste jeugdbeschermer DJGB slaagt er nog niet in om tijdig aan elk kind met een jeugdbeschermingsmaategel een vaste jeugdbeschermer te verbinden. In juni 2022 is het aantal wachtende kinderen op een vaste jeugdbeschermer in totaal 60. Dat is een toename van 16 kinderen ten opzichte van mei. Tijdig gedragen koers Ten aanzien van de tijdig gedragen koers slaagt DJGB er nog niet in om aan deze norm te voldoen. Dit wordt bevestigd door de interne audit die DJGB in april en mei heeft uitgevoerd. Op 2 mei 2022 lukt dit volgens de KPI voor heel DJGB in 63% van de gevallen wel.

2.4

Conclusie en vervolg

DJGB slaagt er nog niet in om tijdig aan elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel een vaste jeugdbeschermer te verbinden en om tijdig voor elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tot een gedragen koers te komen. De oorzaken die de inspecties hiervoor eerder benoemden zijn nog niet weggenomen en nog actueel. De belangrijkste oorzaak dat niet elk kind met een maatregel via DJGB tijdig een vaste jeugdbeschermer krijgt, is het personeelsverloop en –verzuim. Deze oorzaak overstijgt (deels) de invloedsfeer van de verantwoordelijke partijen in Noord -Holland. De inspecties spreken de stelselverantwoordelijken hierop aan 7. Het gegeven dat er niet tijdig een vaste jeugdbeschermer is en dat er daardoor wordt gew erkt met wachtlijstbeheer, waarbij er niet altijd sprake is van actief wachtlijstbeheer, zorgt ervoor dat er bij een groot deel van de gezinnen niet tijdig een gedragen koers wordt opgesteld. Daarnaast spelen ook andere aspecten hierbij een rol: Het zoeken naar een passende plek of passende hulp voor een kind of gezin die niet beschikbaar is; Bureaucratie/administratieve afhandeling bij gemeenten; Hoge caseload. De inspecties constateren dat zij inmiddels een jaar lang intensief toezicht hebben uitgevoerd bij DJGB en dat dit nog niet tot het gewenste resultaat heeft geleid.

Tevens constateren de inspecties dat bij DJGB - naast externe - ook interne factoren zijn die maken dat het gewenste resultaat niet wordt bereikt. Zo beschikt DJGB nog over onvoldoende sturingsinformatie en werken jeugdbeschermers niet eenduidig in en met de dossiers. Daarnaast spelen andere externe factoren als een ingewikkelde bestuurlijke context binnen de negen verschillende jeugdhulpregio’s waarin DJGB actief is een rol. DJGB is van mening dat een cultuurverandering noodzakelijk is om de benodigde verbeteringen te kunnen realiseren en te borgen. Hiervoor is gedeeld besef van de problematiek en urgentie nodig bij DJGB. De inspecties onderkennen dat een dergelijke cultuurverander ing tijd vraagt. De inspecties zijn van mening dat cultuur vanuit de organisatie zelf veranderd dient te worden. Aangezien de Raad van Bestuur zelf ook onderdeel is van de cultuur zien de inspecties daarom een expliciete rol weggelegd voor de Raad van Toezicht om zich steviger te positioneren, door zicht en regie te houden op het verbetertraject.

7

Crisisaanpak nodig om kinderen met jeugdbeschermingsmaatregel te beschermen | Nieuwsbericht | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl)

11 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

De inspecties continueren het geïntensiveerde toezicht, voor de duur van een half jaar om te volgen of DJGB erin slaagt de ingezette lijn door te zetten.

12 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

3 Tijdig passende hulp voor elke jeugdige met een maatregel Norm 3

Tijdige inzet van passende hulp die leidt tot het opheffen van de ontwikkelingsbedreiging, respectievelijk het verminderen van het recidive risico.

Passende hulp: Hulpverleners bieden hulp die aansluit bij de problematiek, ontwikkelingsbehoefte en mogelijkheden van jeugdigen en hun ouders. De hulp bij een jeugdbeschermingsmaatregel is passend wanneer professional(s) kunnen toelichten en ouders/jeugdige ervaren dat de hulp bijdraagt aan het opheffen van de onveiligheid/ontwikkelingsbedreiging, respecti evelijk verminderen van het recidiverisico. Daarnaast is de hulp passend als deze overeenkomt met het plan, dat een gedragen koers bevat. En de hulp is ook passend als blijkt dat professional en gezin het ingezette alternatief passend vinden. Tijdig: De hulp is tijdig wanneer binnen drie maanden na het uitspreken van de maatregel passende hulp is ingezet, of zoveel eerder als de jeugdbeschermer en betrokkenen noodzakelijk achten gezien de onveiligheid/ontwikkelingsbedreiging/ recidive risico van het kind. De inspecties hanteren wat betreft de termijn het principe ‘comply or explain’. De hulp is niet gestart als na de intake het kind/gezin op een wachtlijst terecht komt. Indien het kind / gezin heeft moeten wachten op passende hulp, maar deze is in de doorbraakaanpak tot stand gekomen, dan beoordelen de inspecties dit positief.

Om ervoor te zorgen dat elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tijdig passende hulp ontvangt, hebben de inspecties tijdens de verlenging van het verscherpte toezicht in februari 2022 zich voornamelijk gericht op drie verwachtingen: De regio heeft afdoende in beeld welke kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel momenteel geen tijdig passende hulp ontvangen ; Er is sprake van een functionerende escalatieroute (doorbraakaanpak); De regio heeft in beeld wat er regionaal en bovenregionaal nodig is om te komen tot een kwantitatief en kwalitatief toereikend jeugdhulp aanbod. Hieronder wordt ingegaan op de stand van zaken, gerelateerd aan bovenstaande verwachtingen.

3.1

Stand van zaken

In beeld brengen van kinderen met een maatregel die wachten op tijdig passende hulp De belangrijkste verwachting van de inspectie ten aanzien van de regio’s is dat zij ervoor zorgen dat elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tijdig passende hulp krijgt. Om aan bovenstaande verwachting te kunnen voldoen, is allereerst nodig dat de regio in beeld heeft welke kinderen (met een jeugdbeschermingsmaatregel) op dit moment geen tijdig passende hulp ontvangen. De inspectie verwacht dat de regio de eerder aangekondigde uniforme uitvraag aan de gecontracteerde GI’s daadwerkelijk ontwikkelt en implementeert. Zodat de regio op structurele en periodieke basis over actuele en betrouwbare data beschikt over (a) welke jeugdigen wachten op

13 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

hulp, (b) op welke hulp zij wachten en (c) welke belemmeringen bij realiseren van deze hulp in de regio worden ervaren. Er vindt sinds maart 2022 maandelijks een centrale uitvraag plaats bij alle GI’s voor alle jeugdhulpregio’s in Noord-Holland. Alle regio’s en de GI’s werken met een uniform regionaal format. In dit regionale format staan in ieder geval : welke jeugdigen op hulp wachten, op welke hulp zij wachten en welke belemmeringen er zijn bij het realiseren van passende hulp. Het is (volgens de regio’s) voor alle regio’s een goed functionerend systeem waarin de GI op systematische wijze data genereert, aanlevert en bespreekt met de regio’s. Dit helpt in de signalering van knelpunten en ev entuele trends en het doorvoeren van ver beteringen. Wat de inspecties daarbij positief vinden, is dat het een dynamisch systeem is, waarbij er sprake is van zicht op in- en uitstroom. Tevens is zichtbaar dat bovenregionaal, maar ook regionaal analyses worden gemaakt. De inspecties zien als aandachtspunt dat niet alle jeugdregio’s in hun uitvraag dezelfde definitie hanteren als de inspecties wanneer de hulp tijdig is. Uit de voortgangsrapportage d.d.

1 juli 2022 blijkt namelijk dat: De jeugdhulpregio Amsterdam-Amstelland uitgaat van een wachttijd van langer dan zes weken (nadat duidelijk is welke hulp moet komen), en niet van drie maanden na uitspreken van de OTS-maatregel door de kinderrechter. Verder wordt uit de rapportage niet duidelijk of expliciet in de uitvraag wordt meegenomen dat de hulp tijdig is binnen drie maanden na het uitspreken van de maatregel, of zoveel eerder als de jeugdbeschermer en betrokkenen noodzakelijk achten. De inspecties achten hier verbetering op mogelijk en noodzakelijk o mdat hiermee het overzicht momenteel niet een compleet is, en daarmee sturingsinformatie ontbreekt om uiteindelijk te komen tot een passend aanbod. Aanscherping doorbraakaanpak Als duidelijk is welke kinderen wachten op tijdig passende hulp, is het van belang dat door middel van een ‘doorbraakaanpak’ deze hulp ook voor hen op korte termijn beschikbaar is. De inspecties spraken in februari 2022 uit dat in een aantal regio’s de grootste knelpunten voor een effectieve doorbraakaanpak lijken te zijn; • Er vindt niet tijdig en laagdrempelig overleg tussen de GI en lokale teams plaats. • Het ontbreekt aan een doeltreffend regionaal expertteam met de vier beoogde functies (consultatie & advies, procesregie, signaleren en leren).

De inspectie verwachten in februari 2022 dat (a) het overleg tussen de GI’s en de lokale teams over het tijdig realiseren van passende hulp en (b) het operationeel maken van een RET met de vier functies de komende periode wordt geïmplementeerd en geborgd. En als hier andere knelpunten spelen, dat de regio deze knelpunten in kaart brengt en waar nodig/mogelijk opgelost. De doorbraakaanpak functioneert op het niveau van de jeugdhulpregio. In de voortgangsrapportage d.d. 1 juli 2022 is per regio aangegeven wat de werkwijze is van e lke jeugdhulpregio en hoe deze in de praktijk functioneert. De doorbraakaanpak komt er in grote lijnen op neer dat in gezamenlijk overleg tussen de betrokken GI (JBRA, DJGB, WSS JB&JR en LJ&R) en de gemeente wordt besproken welke kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel er wachten op tijdig passende hulp. Veelal is er al wel hulp aanwezig, maar niet passende hulp . Gezamenlijk wordt onderzocht wat nodig is en wordt er gezocht naar een oplossing zodat er een doorbraak komt in de casus. Lukt het ook niet om met de betreffende gemeente te komen tot een oplossing, dan kan er opgeschaald worden naar het regionaal expertteam (RET).

Tijdig en laagdrempelig overleg tussen GI en lokale teams De meeste jeugdhulpregio’s geven aan dat er tijdig en laagdrempelig overleg plaatsvindt tussen de jeugdbeschermer en de lokale teams, om vroegtijdig na te gaan welke hulp er nodig is. De lokale teams kijken en denken mee welke aanbieders passende hulp kunnen leveren binnen het gecontracteerde aanbod en onder zoeken alternatieven.

14 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

Regionaal expertteam De afgelopen maanden zijn de jeugdhulpregio’s verder gegaan met de ontwikkeling van een regionaal expertteam (RET). Het RET is in alle regio’s ingericht of in verregaande staat van ontwikkeling. In IJmond en Zuid-Kennemerland is deze in september 2022 operationeel, in overbrugging en tot die tijd worden de zaken gedaan via de Denktank. De Denktank zal het RET nog een paar maanden ondersteunen. In Gooi en Vechtstreek is de afgelopen maanden is met de betrokken partijen een voorstel voorbereid voor de inrichting van het RET. Na lokaal akkoord op dit voorstel zal het RET haar nieuwe taken zo snel mogelijk gaan uitvoeren . Nog niet in elk RET zijn alle vier de beoogde functies van het RET (consultatie & advies, procesregie, signaleren en leren) ook daadwerkelijk aanwezig. Door de regio is aangegeven dat in elke jeugdhulp regio de functies consultatie en advies en procesregie functioneren, en dat er verschil bestaat hoever elk e RET is in haar ontwikkeling op de functies signaleren en leren. Ook is het ene RET verder gevorderd dan het andere ten aanzien van hun zichtbaarheid. Deze RET’s vormen de toegang tot het bovenregionaal expertise netwerk voor Amsterdam en Noord-Holland (BEN-NH).

BEN-NH heeft een opdracht in het ondersteunen van de RET in het vormgeven van de vier functies: advies, procesregie, signaleren en leren; De RET’s en BEN-NH komen maandelijks bij elkaar waarbij zij informatie uitwisselen en dilemma’s delen. Inzet zorgmakelaar Bij JBRA en de WSS JB&JR zijn zorgmakelaars in dienst. Aan beiden is extra capaciteit ter beschikking gesteld (van Rijksmiddelen) om te komen tot betrouwbare informatie en intern medewerkers bij te staan in het vinden van de passende hulp. De inzet van zorgmakelaars bij DJGB en LJ&R maakt onderdeel uit van het verbeterplan van de regio ’s Kop van Noord-Holland, Noorden Zuid-Kennemerland en IJmond en wordt vanaf september 2022 ingezet. De inzet van de zorgmakelaar heeft als doel om enerzijds de GI (administratief) te ontlasten, wa ardoor er niet onnodig veel tijd en energie verloren gaat, die zo effectiever besteed kan worden aan de gezinnen. Anderzijds heeft het voor de GI als doel dat opgelegde maatregelen niet onnodig langer duren dan noodzakelijk en juist door de inzet van een z orgmakelaar sneller komt tot inzet van passende hulp.

Kwantitatief en kwalitatief toereikend aanbod De inspecties constateerden eerder dat veelal wel hulp aanwezig is voor jeugdigen en gezinnen, maar dat dit niet de hulp is die betrokkenen zien als pass ende hulp (in lijn met de gedragen koers). De inspecties spraken in februari 2022 de verwachting uit dat door de regio wordt geanalyseerd wat knelpunten zijn waardoor het niet lukt om passende hulp in te zetten en wat daarbij regionaal en bovenregionaal nodig is om te komen tot een kwantitatief en kwalitatief toereikend aanbod. Randvoorwaarde daarbij is dat de bovenregionale samenwerking/governance is geborgd. Bovenregionaal Op bovenregionaal niveau is de regio verder gegaan met de uitvoering en implementa tie van het plan voor specialistische jeugdhulp ‘Een Thuis voor Noordje’. Het gaat hierbij om een kleine doelgroep waarbij de hulpvraag dermate complex is dat passend aanbod uitsluitend bovenregionaal georganiseerd kan worden. De ambitie van de regio is dat elk kind met passende ambulante hulp thuis kan blijven wonen. En als dat niet kan, in een pleeggezin of gezinshuis. En als dat niet haalbaar is, in een kleinschalige woonvoorziening. De regio heeft de ambitie om kinderen in één keer de goede w oonplek aan te bieden met passende hulp en daarmee doorplaatsingen te voorkomen.

De bovenregionale onderwerpen waarvoor inmiddels drie werkgroepen zijn gestart, bestaan uit deelnemers uit de ‘4 pijlers’: onderwijs, gemeenten, jeugdhulpaanbieders en verwij zers. Er wordt gewerkt aan: • De businesscase kleinschalige woonvormen (looptijd juni tot en met september 2022 ). • Randvoorwaarden en Aanpak Extra Beschermende en Ondersteunende Voorziening (looptijd juni tot en met december 2022. • Opzetten en vormgeven multidisciplinaire Teams Noord-Holland.

15 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

•

In september 2022 start een vierde werkgroep met als opdracht om tot een aanpak en vormgeving van de triage en plaatsing op Noord -Hollands niveau te komen. Deze werkgroep gaat zich ook bezig houden met data en monitorin g.

De regio geeft aan dat de uniforme uitvraag bij de GI helpend is om op structurele en periodieke basis actuele en betrouwbare data te verkrijgen per gemeente over het aantal jeugdigen dat wacht op hulp, welke hulpsoort dit is en welke belemmeringen wo rden ervaren. Deze data dragen bij aan inzicht over waar knelpunten en hiaten in het zorglandschap te zien zijn op lokaal, regionaal en bovenregionaal niveau en welke oplossingen er nodig zijn op de diverse niveaus van schaalgrootte om dit te verbeteren of elders te agenderen. Op 20 juni jl. zijn de eerste inhoudelijke inzichten door de jeugdhulp regio’s met elkaar gedeeld. Dat leverde bovenregionaal bijvoorbeeld de volgende inzichten op: • Veel casuïstiek betreft complexe echtscheidingen en tekort aan passe nde ambulante jeugdhulp en tevens onvoldoende inzet mogelijk vanuit volwassen GGZ • Veel maatwerkwerkarrangementen nodig, wat ontwikkeltijd kost • Er is een tekort aan verblijfsplekken voor de zeer complexe doelgroep, vaak met een licht verstandelijke beperking • Er is een tekort aan hulp voor verslavingsproblematiek • Er is een tekort aan pleegzorgbegeleiding • Verder speelt arbeidsmarktproblematiek Regionaal Verder heeft de regio de verwachting dat als de RET’s volledig operationeel zijn en s amenwerken, deze casuïstiek en signalen informatie opleveren voor o.a (boven) regionale inkoop jeugdhulp.

Dit is nu nog niet het geval. Uit de aangeleverde voortgangsrapportage is zichtbaar dat vooral op regionaal niveau initiatieven worden ontplooid om te komen tot een kwantitatief en kwalitatief toereikend aanbod : • Zo is de jeugdhulpregio Zaanstreek -Waterland bezig met het verkennen van de mogelijkheden om integrale ambulante teams op te richten en wordt ten aanzien van de specialistische jeugd GGZ gesproken over het bieden van intensieve home training. • Zo hebben in de jeugdhulpregio Amsterdam -Amstelland vier aanbieders gezamenlijk een aanbod gecreëerd en geven nu twaalf keer per jaar een training aan ouders bij complexe (vecht)scheidingen, zodat ouders nu niet langer dan vier weken hoeven te wachten op zorg. En is er een initiatief ‘Handen in de wijk’ opgestart waarbij hulpverleners tijd en expertise hebben om direct in de wijk/aan huis laagdrempelige hulp bij gezinnen te bieden. Tot slot heeft de regio de ambitie uitgesproken dat de aanpak en inzichten die zijn ontwikkeld ook worden verbreed naar kinderen die wachten in het vrijwillig kader.

Bovenregionale samenwerking jeugdhulpregio’s De inspecties hebben in juli 2021 geconstateerd dat het in de regio Amsterdam en Noord-Holland ontbreekt aan effectieve (bovenregionale) samenwerking die nodig is voor een kwantitatief en kwalitatief toereikend passend specialistisch hulpaanbod voor kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel. Om de onderlinge samenwerking en de regie te versterken worden er sinds maart 2022 op ambtelijk niveau met vertegenwoordigers van elke jeugdhulpregio zogenaamde ‘leersessies’ georganiseerd waarin één specifiek thema centraal staat. Het streven is om deze leersessies vier tot zes maal per jaar te laten plaatsvinden. Met als doel: van elkaar leren, best practices delen en waar mogelijk uniformering en samenwerking in aanpak om de inzet van jeugdhulp met elkaar te verbeteren. Om de samenwerking duurzaam te bor gen is er gestart met de realisatie van een bovenregionale governance (Bovenregionaal netwerk NoordHolland/BoRN), in ieder geval op de thema’s een Thuis voor Noordje en het Toekomstscenario Kind - en Gezinsbescherming. Het netwerk beschreven en

16 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

bevat geen hiërarchische structuur, maar is een georganiseerde samenwerking en afstemming met een vaste structuur en gaat uit van wederzijdse afhankelijkheid. De concrete inrichting van de bovenregionale samenwerking is nog niet gereed. Hiervoor dient nog een procesregisseur/projectleider aangesteld te worden. En de ambitie is om in oktober 2022 de spelregels voor de samenwerking vast te stellen. De inspecties concluderen dat de eerste voorzichtige stappen naar een duurzame samenwerking hiermee zijn gezet.

3.2

Resultaat Totaal 127 130 147 98

Juni 2022 Mei 2022 April 2022 Maart 2022

Begin december 2021 heeft de regio Amsterdam en Noord-Holland in beeld gebracht dat er minimaal 87 kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel wachten op tijdig passende hulp. Waarbij werd onderkend dat dit geen volledig beeld betrof. Sinds de centrale en uniforme uitvraag vanaf maart dit jaar, is er een completer beeld ontstaan. De laatste maanden is daarbij een voorzichtige afname zichtbaar Waarbij zoals gezegd de inspecties als aandachtspunt zien dat niet alle jeugdregio’s in hun uitvraag dezelfde definitie hanteren als de inspecties wanneer de hulp tijdig is (zie 3.1, p14). De inspecties achten hier verbe tering op mogelijk en noodzakelijk omdat hiermee het overzicht momenteel niet een compleet is, en daarmee sturingsinformatie ontbreekt om uiteindelijk te komen tot een passend aanbod. Hierbij geldt voor heel Noord-Holland dat op dit moment niet voor elk kind tijdig passende hulp geboden wordt.

3.3

Conclusie en vervolg

In oktober 2020 hebben de inspecties de verwachting uitgesproken dat elk kind met een maatregel tijdig passende hulp ontvangt. Bijna twee jaar later stellen de inspecties vast dat de regio Amsterdam en Noord-Holland hier nog altijd niet in slaagt. De inspecties zien dat de regio wel belangrijke stappen zet om dit te verbeteren. De regio’s beschikken nu over een overzicht van welke jeugdigen en gezinnen wachten op passende hulp, zowel op regio als bovenregionaal niveau. Ook wordt duidelijker wat het realiseren van de passende hulp belemmert. Op regionaal niveau is een aantal knelpunten aangepakt. Op bovenregionaal niveau (nog) niet. Daarbij is er nog verbetering mogelijk en noodzakelijk wat betreft bovenregionale bestuurlijke slagkracht om te komen tot een bovenregionaal kwalitatief en kwantitatief passend hulpaanbod. Tot op heden zijn er slechts de eerste voorzichtige stappen naar een vrijblijvende bovenregionale samenwerking gezet. De inspecties verwachten dat op de bovenregionale governance door de regio meer urgentie en daadkracht wordt getoond. De inspecties beëindigen het verscherpt toezicht in Amsterdam en Noord -Holland, hoewel de regio er nog niet in slaagt om voor elk kind met een jeugdbeschermingsmaatregel tijdig passende hulp te bieden.

De inspecties hebben hiervoor de volgende reden : De oorzaken die voortkomen uit de (landelijke) stelselproblematiek (financiële tek orten, arbeidsmarktproblematiek, en onvoldoende mogelijkheden toereikend specialistisch hupaanbod

17 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

voor kinderen met een maatregel zonder vertraging in te zetten) zijn nog niet weggenomen en daarmee actueel. Deze oorzaken overstijgen (deels) de invloedsfeer van de verantwoordelijke partijen in Amsterdam en Noord-Holland. De inspecties spreken de stelselverantwoordelijken hierop aan8.

8

Crisisaanpak nodig om kinderen met jeugdbeschermingsmaatregel te beschermen | Nieuwsbericht | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl)

18 | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid

Bijlage 1 Reactie van de verantwoordelijke wethouders Aan de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd Noord-Holland, 20 september 2022

In het Regiorapport verscherpt toezicht kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd geeft u aan dat ondanks de inzet van velen de wachtlijsten nog niet weg zijn en de crisis in de jeugdbescherming in Nederland voortduurt. Wij herkennen het beeld dat u schetst. Wij hebben hard gewerkt, maar delen met u dat het voor de kinderen die wachten nog onvoldoende heeft opgeleverd. Dat frustre ert ons. Er is nog veel werk te doen in het jeugdstelsel en het is onze ambitie om alles te doen dat in onze macht ligt om tijdig jeugdhulp en –bescherming in te zetten. Wij vinden het daarom belangrijk om de ontstane samenwerking binnen Noord-Holland met urgentie voort te zetten. Wij constateren ook dat de problemen in het stelsel te groot zijn om alleen vanuit de gemeenten en regio’s op te lossen en dat ook de stelselverantwoordelijke overheid hierop moet acteren. Wij ondersteunen hetgeen professor Bruning en u daarover hebben opgemerkt. Wij werken daarom graag samen met het Rijk aan de fundamentele veranderingen die met de Hervormingsagenda, de crisisaanpak voor de gecertificeerde instellingen en het Toekomstscenario kind - en gezinsbescherming worden be oogd. U beëindigt nu het toezicht, omdat u er alles aan gedaan heeft, maar het gewenste resultaat in de huidige omstandigheden niet kon worden behaald; we begrijpen deze keuze.

Wij nodigen u graag uit om de verantwoordelijken op alle bestuurslagen scherp t e houden en mee te blijven werken aan oplossingen. Uw inzichten zijn waardevol. Tijdige inzet van specialistische jeugdhulp in Noord -Holland Door de regio’s is veel geïnvesteerd in de maandelijkse uitvraag van het aantal kinderen dat wacht op specialistische hulp, en het uniforme format functioneert naar tevredenheid. Wij hebben het zo ingericht dat het een goede analyse van de situatie mogelijk maakt, zowel voor de uitvoerende organisaties als de gemeenten. Het inzicht is er door vergroot en dat brengt op lossingen dichterbij. In het inspectierapport wordt aangegeven dat er een nuanceverschil is in de manier waarop een regio de definitie hanteert, nl. de wachttijd van aanmelding bij specialistische jeugdhulp tot aan de start hulp, in plaats van vanaf de sta rt van de maatregel. De reden is dat dit een meer nauwkeurige analyse mogelijk maakt; dat wordt nu aangepast ten behoeve van de regionale vergelijking. Waar het moeilijk is om tot oplossingen te komen vanwege structurele problemen zoals bijvoorbeeld personeelstekort, wordt naar andere mogelijkheden gezocht om de jeugdigen en ouders toch hulp te kunnen bieden, zonder te veel af te doen aan de kwaliteit. Het regionaal expertteam (RET), dat in elke regio beschikbaar is kan hierbij ondersteunen.