Voornemen tot het doen van aanvraag bevoegdheid wapenstok

Burgemeestersbesluit

Onderwerp Voornemen tot het doen van aanvraag bevoegdheid wapenstok Nummer 2023/367804 Programma/beleidsveld 6.3 Openbare orde en veiligheid Afdeling VH Auteur Leuken, S. van Telefoonnummer 023-5114218 Email svanleuken@haarlem.nl Agressie tegen handhavers wordt niet getolereerd. Door de verschuiving van Kernboodschap taken en verharding in de samenleving komen handhavers in escalerende situaties terecht. Handhavers willen in deze situaties tijd creëren tot versterking is gearriveerd en de veiligheid van zichzelf en collega’s bewaren. Het dragen van een wapenstok kan hieraan bijdragen. Het heeft een preventieve werking en kan als uiterst redmiddel gebruikt worden. Daarom wil de burgemeester dat handhavers de bevoegdheid krijgen om een korte wapenstok te dragen. Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

De burgemeester is voornemens om een aanvraag voor de korte wapenstok in te dienen. De burgemeester wil dit graag ter bespreking voorleggen aan de Commissie Bestuur. Op 8 oktober 2020 is in de vergadering van Commissie Bestuur al eerder gesproken over het meedoen aan de pilot voor de korte wapenstok. Op 6 oktober 2022 heeft de bespreking van de evaluatie van de pilot plaatsgevonden. Naar aanleiding van de evaluatie heeft de raad gevraagd om een werkbezoek te organiseren om met handhavers in gesprek te gaan. Het werkbezoek heeft op 10 februari 2023 plaatsgevonden. Bij brief van 21 februari 2023 is deze collegenota aan commissie bestuur aangekondigd. -

Besluit burgemeester d.d. ……

Uitbreiding uitrusting ten behoeve van veiligheid boa’s openbare ruimte in commissie Bestuur van 8 oktober 2020 Evaluatie pilot korte wapenstok in commissie Bestuur van 6 oktober 2022

De burgemeester Besluit: om het voornemen tot aanvraag korte wapenstok te agenderen bij de commissie Bestuur. De burgemeester,

1. Inleiding In juli 2022 zijn de Beleidsregels Buitengewoon Opsporingsambtenaar gewijzigd op een aantal punten. Hierdoor werd de aanvraag voor het dragen van een korte wapenstok door handhavers makkelijker gemaakt. De minister blijft degene die de aanvraag goed- of afkeurt, maar er is een grote rol weggelegd

Kenmerk: 2023/367804

1/4

voor de lokale driehoek. In 2021 hebben tien gemeenten deelgenomen aan de pilot voor de korte wapenstok. Er was op dat moment in Haarlem niet voldoende steun in de commissie om hieraan deel te nemen. Uiteindelijk heeft gemeente Haarlem aan de pilot deelgenomen als controlegemeente. In mei 2022 heeft het WODC de evaluatie van de pilot gepubliceerd. Nu is het moment aangebroken om opnieuw te overwegen de bevoegdheid tot het dragen van de korte wapenstok aan te vragen. 2. Besluitpunten De burgemeester besluit om het voornemen tot aanvraag korte wapenstok te agenderen bij de commissie Bestuur. 3. Beoogd resultaat Handhavers krijgen tijdens hun werkzaamheden met regelmaat te maken met geweld, zowel verbaal als fysiek. Om ervoor te zorgen dat zij zichzelf en collega’s beter kunnen beschermen is uitbreiding van de uitrusting dringend gewenst. De aanpak van handhavers is te allen tijde gericht op de-escaleren, waarbij de wapenstok slechts ingezet zal worden als middel om tijd te overbruggen. Indien een situatie escaleert kan een wapenstok gebruikt worden om personen en/of wapens tijdelijk op afstand te houden, waardoor er minder incidenten met handhavers voorkomen. 4. Argumenten 1 Verschuiving van taken handhaving De afgelopen jaren wordt er steeds meer van handhavers gevraagd, doordat de taken zijn uitgebreid.

Taken die voorheen bij de politie hoorde, zijn overgenomen door handhavers. Daarnaast zijn er veel gedeelde taken tussen politie en handhaving of is er overlap tussen de taakvelden. In het Actieprogramma worden de thema’s beschreven waar prioriteit aan gegeven dient te worden en waar handhavers dus hoofdzakelijk op ingezet worden. In 2022 waren er zes prioriteiten, waarvan jeugd, dak- en thuislozen, parkeren en fietsen/rijdend verkeer er vier van zijn. Uit ervaringen blijkt dat agressie voornamelijk voorkomt in situaties die betrekking hebben op deze thema’s. In bijlage 1 zijn de taken van de handhavers per thema verder uitgewerkt. Doordat handhavers zich steeds meer bezig houden met deze thema’s, is de kans op agressie groter. Uit de evaluatie van de pilot korte wapenstok door het WODC komt naar voren dat de inzet van de wapenstok grotendeels plaats heeft gevonden binnen de kaders van de reguliere taken. Ook voor Haarlemse handhavers betekent het dragen van een wapenstok dat zij zich beter kunnen beschermen bij het uitoefenen van reguliere taken. Zonder wapenstok worden handhavers in bepaalde situaties gedwongen een stap naar achteren te doen. In dat geval zijn zij minder inzetbaar voor de taken die wel in hun takenpakket zijn beschreven. De korte wapenstok waarmee handhavers uitgerust kunnen worden verschilt van de uitschuifbare wapenstok waarmee de politie is uitgerust.

Het verschil van de impact leidt ertoe dat de uitschuifbare wapenstok voorbehouden blijft voor de politie. 2 Tijd creëren in escalerende situaties Uit de evaluatie van het WODC komt naar voren dat mede door de verruwing van de samenleving handhavers in steeds grotere mate te maken hebben met verbaal en/of fysiek geweld. Agressie komt

Kenmerk: 2023/367804

2/4

voornamelijk voor in situatie met bepaalde thema’s, maar opvallend is dat er ook incidenten plaatsvinden wanneer een ogenschijnlijk veilige situatie een volledig onverwachte wending krijgt. Iets meer dan de helft van de incidenten vindt plaats in het centrum, de rest verspreid over de stad, waarbij Schalkwijk en Noord de meeste incidenten noteren. Wanneer handhavers in een escalerende situatie terecht komen, zullen zij altijd politieversterking aanvragen. De versterking laat soms een tijd op zich wachten, waardoor de handhaver een manier nodig heeft om personen, dan wel wapens op afstand te houden en tijd voor (politie)assistentie te creëren. De wapenstok is hier een middel voor en mag alleen ter zelfverdediging gebruikt worden. Door de wapenstok ter hand te nemen, zal er ruimte gecreëerd worden tussen handhaver en persoon. Hierdoor heeft handhaver de mogelijkheid om beter overzicht te houden en eventueel de locatie te verlaten. Uit de gesprekken die gevoerd zijn tijdens het werkbezoek van raadsleden op 10 februari 2023 wordt het beeld door handhavers bevestigd. Zij geven aan meer tijd te kunnen creëren wanneer zij in bezit zouden zijn van een wapenstok. Handhavers werken vrijwel altijd in duo’s. De handhavers geven aan een betere interventiemogelijkheid te hebben wanneer zij in het bezit zijn van een wapenstok.

Wanneer één van hen aangevallen wordt, kan de collega ingrijpen met de wapenstok om ruimte en tijd en te creëren. 3 Preventieve werking De wapenstok heeft een preventieve werking voor zowel de handhavers zelf als de personen die in aanraking komen met handhavers. Uit de evaluatie van het WODC blijkt dat er toenemende zorgen zijn om de persoonlijke veiligheid en het gevoel van onveiligheid in het werk van handhavers. Door het dragen van de wapenstok kan het veiligheidsgevoel van een handhaver verhoogd worden. Uit gesprekken met handhavers tijdens het werkbezoek blijkt dat dit daadwerkelijk het geval is. Handhavers geven aan zich veiliger te voelen wanneer zij een wapenstok bij zich dragen tijdens escalerende situaties. Daarnaast blijkt dat alleen dreigen met een wapenstok in de meeste gevallen voldoende is om de controle over een situatie te krijgen. 4 Gebruik pepperspray niet aan de orde In de beleidsregels Buitengewoon Opsporingsambtenaar worden de geweldsmiddelen trapsgewijs weergegeven, waarbij de korte wapenstok de eerste trap is. De korte wapenstok is daarmee het eerste geweldsmiddel waarmee handhavers uitgerust kunnen worden, omdat het als een minder ingrijpend middel gezien wordt dan pepperspray. Het uitrusten van handhavers met pepperspray wordt op dit moment dan ook niet toegestaan.

5 Rol werkgever Handhavers kunnen in risicovolle situaties terecht kunnen komen, dit varieert van verbale belediging tot ernstige mishandeling. Momenteel zijn de handhavers uitgerust met een steekwerendvest, portofoon, bodycam, handboeien en PDA. Als werkgever heeft de gemeente de verantwoordelijkheid

Kenmerk: 2023/367804

3/4

om zorg te dragen voor de veiligheid en het veiligheidsgevoel van medewerkers. Vanuit goed werkgeverschap gezien is de wapenstok een hulpmiddel om handhavers hun werk goed en veilig te laten uitoefenen. 5 Duurzaamheidsparagraaf Nvt 6 Financiën De kosten worden gedekt vanuit programma 6.3 in de begroting. 7 Voortraject Handhavers hebben al meerdere malen duidelijk gemaakt een extra middel te willen om zichzelf te kunnen verdedigen in escalerende situaties. In mei 2020 heeft er een demonstratie op de Grote Markt plaatsgevonden voor extra verdedigingsmiddelen. Op 10 februari 2023 heeft er een werkbezoek van raadsleden plaatsgevonden, waarbij handhavers en raadsleden met elkaar in gesprek zijn gegaan. Aan de hand van enkele voorbeelden hebben de handhavers hun ervaringen met incidenten op straat gedeeld met de raadsleden. 5. Risico’s en kanttekeningen Mogelijke onrechtmatig gebruik wapenstok Het is mogelijk dat door het dragen van de wapenstok er meer geweld door handhavers wordt toegepast. De wapenstok geldt echter alleen als laatste redmiddel. Handhavers worden getraind om inzet wapenstok in te schatten, door zowel de jaarlijkse RTGB als aanvullende trainingen gericht op communicatietechnieken, de-escalerend optreden en fysieke vaardigheden.

Bij inzet van de wapenstok is er toezicht vanuit de directe toezichthouder en wordt er altijd direct een onderzoek vanuit de politie ingesteld naar de rechtmatigheid van de inzet. 6. Uitvoering Afhankelijk van de gedachtewisseling van de Commissie Bestuur zal het voornemen voorgelegd worden aan de lokale driehoek. In de driehoek vindt een inhoudelijke afweging plaats en na akkoord van de driehoek zal de aanvraag gestart worden bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. 7. Bijlagen 1 Overzicht thema’s en taken handhavers

Kenmerk: 2023/367804

4/4