Vaststellen Gedragscode integriteit raads- en commissieleden en Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders, alsmede vaststellen Protocol vermoeden van integriteitsschending door politieke ambtsdragers - getekend
Tekst van het document
Gemeente <1* Haarlem
Raadsbesluit
Onderwerp Vaststellen Gedragscode integriteit raads- en commissieleden en Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders, alsmede vaststellen Protocol vermoeden van integriteitsschending door politieke ambtsdragers
Nummer
2023/1913510_____________________________________________________
Portefeuillehouder
Wienen, J._________________________________________________________
Programma/beleidsveld
6.2 Gemeentelijk bestuur_____________________________________________
Afdeling____________
Griffie____________________________________________________________
Auteur_____________
Taets van Amerongen-lngram, D.M._____________________________________
Telefoonnummer_____
0235113032_______________________________________________________
Email_______________
dtaets@haarlem.nl__________________________________________________
Kernboodschap
De huidige gedragscodes voor raad en college dateren uit 2003. Zij zijn toe aan
een actualisatie. Gekoppeld aan deze inhoudelijke gedragscodes is een
(onderzoeks)protocol waarin is opgenomen hoe wordt gehandeld als iemand een melding doet van een vermoeden van een integriteitsschending gericht tegen een raadslid, commissielid of collegelid._________________________________ Behandelvoorstel voor commissie
De commissie bestuur wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het
raadsstuk in de eerstvolgende raadsvergadering.__________________________
Relevante eerdere besluiten Besluit College
(oud) Gedragscode integriteit raadsleden gemeente Haarlem van 20 augustus 2003 (zie bijlage 4). (oud) Gedragscode bestuurlijke integriteit (bestuurders) van 2003 (zie bijlage 5).
1. Het college neemt kennis van het voorstel aan de raad.
d.d (wordt ingevuld door BC) Besluit Raad
De raad der gemeente Haarlem,
d.d. 21 december 2023 Gelezen het voorstel,
Besluit: 1. De 'Gedragscode integriteit raads- en commissieleden gemeente Haarlem 2024' vast te stellen, onder intrekking van de 'Gedragscode integriteit
raadsleden gemeente Haarlem van 20 augustus 2003', met dien verstande dat artikel 2.2 Bejegening wordt gewijzigd in:
"Raadsleden en commissieleden bejegenen elkaar en anderen, waaronder
leden van het college, ambtenaren, burgers en vertegenwoordigers van bedrijven en instellingen, waardig, correct en respectvol, zowel in woord, geschrift als in de media en op sociale media. Raadsleden en commissieleden spreken zich in het openbaar niet negatief uit over het functioneren van
Kenmerk: 2023/1913510
1/4
individuele bij de gemeente Haarlem werkzame ambtenaren." en dat artikel 7.2 aanhef en onder c Nadere Afspraken wordt gewijzigd in:
c. 2.
"de aanwijzing van een externe vertrouwenspersoon, contactpersonen of aanspreekpunten integriteit;"
De 'Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Haarlem 2024' vast te stellen, onder intrekking van de 'Gedragscode bestuurlijke integriteit (bestuurders) gemeente Haarlem van 2003'.
3.
Het 'Protocol vermoeden van integriteitsschending door politieke ambtsdragers gemeente Haarlem 2024' vast te stellen.
de voorzitter.
ier.
1. Inleiding \ Met de invoering van de aualisening in 2003 zijn gedragscoi voor raad en college vastgesteld. De gedragscodes zijn verplich{\op grbnd van de Gemeentewet en hebben tot doel de integriteit van
politieke ambtsdragers te waarborgen. De gedragscodes bevatten bepalingen ten aanzien van declaratiegedrag, aannemen Vcrrrgeschenken, nevenfuncties, verstrekken van informatie,
(buitenlandse) reizen enz. De gedragscodes zijn nu 20 jaar oud en toe aan een actualisatie. Dit is mede ingegeven door wijzigingen in de Gemeentewet die sinds 1 januari 2023 van kracht zijn wat betreft de bevordering van de bestuurlijke integriteit. In 2023 is een nieuw handboek integriteit
politieke ambtsdragers verschenen van het ministerie van BZK (zie bijlage). Dit handboek bundelt alle beschikbare informatie over de integriteit van politieke ambtsdragers binnen de decentrale overheden, waaronder ook nieuwe model gedragscodes. Voorliggende gedragscodes zijn mede daarop gebaseerd. Op 18 juli jl. is voor de raad een conferentie georganiseerd waar de gedragscodes
in concept zijn voorgelegd en besproken. De inbreng van deze sessie is verwerkt in de gedragscodes die nu voorliggen.
Als iemand een melding doet van een vermoeden van integriteitsschending door een politieke
ambtsdrager, is het van belang dat hier op een zorgvuldige wijze mee wordt omgegaan. Een beschuldiging van niet-integer gedrag raakt aan de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van een
persoon. Zeker politieke ambtsdragers kunnen worden geraakt in hun functioneren. Maar ook de politiek of gemeentelijke organisatie kunnen erdoor worden geraakt. Dit vraagt om goede procesafspraken bij de beoordeling van een melding en de aanpak van een mogelijk daarop volgend onderzoek. Het 'Protocol vermoeden van integriteitsschendingen door politieke ambtsdragers' bevat
deze procesafspraken.
2. Voorstel aan de raad Aan de raad wordt voorgesteld:
Kenmerk: 2023/1913510
2/4
4* 1.
De 'Gedragscode integriteit raadsleden en commissieleden gemeente Haarlem 2024' vast te
2.
stellen. De 'Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Haarlem 2024' vast te
3.
stellen. Het 'Protocol vermoeden van integriteitsschending door politieke ambtsdragers gemeente Haarlem 2024' vast te stellen.
3. Beoogd resultaat Beschikken over actuele inhoudelijke normen waaraan politieke ambtsdragers zich houden ter waarborging van hun integriteit, alsmede procesafspraken over de beoordeling en opvolging van een
melding van een vermoeden van niet-integer gedrag door een politieke ambtsdrager. 4. Argumenten De gedragscodes voor raadsleden, commissieleden en collegeleden bevorderen de bestuurlijke
integriteit Een goed functionerend en integer openbaar bestuur levert een belangrijke bijdrage aan het
vertrouwen van mensen in de politiek. Ook draagt het bij aan de legitimiteit van het overheidshandelen. Politieke ambtsdragers - lees: raadsleden, commissieleden en collegeleden - zijn primair zelf verantwoordelijk voor het agenderen, bewaken en waarborgen van integriteit.
Inhoudelijke gedragscodes vormen hierin een belangrijk instrument. Met ingang van 1 januari 2023 is de Gemeentewet gewijzigd op het punt van de bestuurlijke integriteit. Zo zijn bepalingen inzake belangenverstrengeling (stemonthouding, onverenigbare
betrekkingen en verboden handelingen) verduidelijkt. De gedragscodes zijn geactualiseerd met inachtneming van de gewijzigde bepalingen in de Gemeentewet. Voor de actualisatie zijn de daarvoor opgestelde modellen van de VNG als basis benut. Het behandelden van melding over vermoedelijke niet-integer gedrag van politieke ambtsdragers
vraagt om procedurele zorgvuldigheid en afspraken daarover zijn vastgelegd in een protocol De gedragscodes voor raadsleden, commissieleden en collegeleden definiëren de morele minima waaraan het handelen van politieke ambtsdragers dient te voldoen. Als iemand vermoedt dat integriteitsnormen worden geschonden, is het mogelijk om hiervan een melding in te dienen. In de gedragscodes is bepaald dat op voorstel van de burgemeester met de raad afspraken worden gemaakt over de processtappen die worden gevolgd in geval van een vermoeden van een integriteitsschending van een politieke ambtsdrager. Het 'Protocol vermoeden integriteitsschending
door politieke ambtsdragers' bevat deze afspraken.
Allereerst zijn vier basisprincipes benoemd waaraan politieke ambtsdragers zich committeren. Als een integriteitskwestie aan de orde is wordt verwacht dat zij boven de partijen staan en deze kwestie geen inzet maken van partijpolitiek. Ook wordt een terughoudendheid verlangd wat betreft
Kenmerk: 2023/1913510
3/4
publiciteit over een kwestie die in behandeling is. Zorgvuldigheid is geboden in alle fasen van de
handhaving: zowel ingeval er twijfel is over een voorgenomen handeling als vanaf het moment dat iemand mogelijk een integriteitsschending heeft begaan en een onderzoek volgt. Tenslotte wordt benadrukt dat slachtoffers van schendingen op het vlak van discriminatie, pesten, seksuele
intimidatie of geweld bescherming genieten. Vervolgens is in het protocol stapsgewijs het proces uiteengezet dat wordt gevolgd als een vermoeden van een integriteitsschending rijst, al dan niet na het ontvangen een melding hierover. De burgemeester is aangewezen als regisseur en aanspreekpunt bij integriteitskwesties. Hij begeleidt ook een eventueel integriteitsonderzoek. De Commissaris van de Koning is adviseur en waar aan de orde bemiddelaar. Het proces van behandelen van een integriteitskwestie omvat het beoordelen en onderzoeken van het vermoedelijk niet-integer gedrag of handelen. Bevindingen worden
gerapporteerd en de raad velt het eindoordeel. De uitvoering van een integriteitsonderzoek is gebonden aan stringente procedurele vereisten, om de nodige zorgvuldigheid te waarborgen en daarmee recht te doen aan principes als hoor en
wederhoor, subsidiariteit, proportionaliteit, deskundigheid, onafhankelijkheid en rechtmatigheid in het onderzoek.
5. Risico's en kanttekeningen
Integriteitskwesties die spelen rondom politieke ambtsdragers zijn in de regel gevoelig en dikwijls complex. Inhoudelijke normstellingen zijn niet zwart-wit en vragen in het concrete geval om nadere duiding in hun toepassing. Vermoedens die over bepaalde gedrag of handelen rijzen moeten per
geval worden beoordeeld en opgevolgd. Het protocol is daarbij een ondersteunend instrument maar vraagt per keer om maatwerk. De gedragscodes en het protocol moeten dan ook niet te rigide worden toegepast, maar steeds met oog voor de praktijk en het concrete geval.
6. Uitvoering
Na besluitvorming worden de gedragscodes en het (onderzoeks)protocol gepubliceerd op
overheid.nl. 7. Bijlagen 1. Gedragscode integriteit raadsleden en commissieleden gemeente Haarlem 2024;
2.
Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Haarlem 2024;
3.
Protocol vermoeden van integriteitsschending door politieke ambtsdragers gemeente Haarlem
2024; 4.
(oud) Gedragscode integriteit raadsleden gemeente Haarlem van 20 augustus 2003;
5.
(oud) Gedragscode bestuurlijke integriteit (bestuurders) gemeente Haarlem van 2003;
6.
Handboek Integriteit voor politieke ambtsdragers van decentrale overheden 2023.
Kenmerk: 2023/1913510
4/4