Transcript Gemeenteraad 30.06.2025

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING KADERNOTA VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 30 juni 2025 1.

Opening en mededelingen De voorzitter: Dames en heren, hartelijk welkom bij de vergadering van de gemeenteraad. En ik begrijp, het is warm en het is een ongebruikelijk tijdstip, maar ik wil u toch vragen, is trouwens ook goed voor de temperatuur, gewoon rustig luisteren dat helpt denk ik het beste. Wij hebben op dit moment de koeling nog niet helemaal zoals we het zouden wensen. Om niet te zeggen: helemaal nog niet, maar er wordt nog steeds aan gewerkt. Ik heb voor u de volgende mededelingen, namelijk dat mevrouw Oudshoorn iets later aansluit bij de vergadering. En dat wij een nieuwe fractie hebben in de raad. De heer Procee heeft zich vorige week afgesplitst van de fractie OPHaarlem en gaat als zelfstandig raadslid onder de naam Factie Procee verder. Ik hoef hem niet voor te stellen, want u kent hem al. En ook mevrouw Oosterbroek komt wat later. We gaan beginnen.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Ik neem aan dat u zich kunt vinden in de agenda over twee vergaderingen gespreid. En het eindresultaat moet dan zijn dat wij een Kadernota vaststellen. Houd er rekening mee dat uw spreektijd verdeeld moet worden over twee avonden. Dus denk niet van dat gaat lekker en dan heeft u niets meer en dan bent u donderdag plotseling zwaar gehandicapt.

3.

Vaststellen Kadernota 2026, Voortgangsrapportage 2025 en MPG 2025-2028 Eerste termijn raad - algemene beschouwingen De voorzitter: Wij gaan naar de eerste termijn van de spreektijd van de gemeenteraad met algemene beschouwingen en natuurlijk beschouwingen over de Kadernota. En daarbij wil ik graag als eerste het woord geven aan de fractie van de VVD, de heer Blokpoel. De heer Blokpoel: Dank u wel, voorzitter. De Kadernota 2026. Normaal gesproken zeggen we niets over een foto die op de voorkant staat, maar deze is toch wel erg toepasselijk. We balanceren op een koord en houden stevig een hulplijn vast om ons erbovenop te houden. Oftewel, we zoeken als gemeente naar manieren om alle investeringen en uitgaven te kunnen doen, maar hebben daar wel een hulplijn bij nodig. Dat brengt ons ook bij gelijk bij de financiën, want daar gaat het tenslotte ook om vanavond. U benoemt dat de overschotten uit het verleden nu kunnen bijdragen aan een betaling van de kapitaallasten voor de komende 25 jaar. U noemt de realisatie van overschotten zorgvuldig beleid, maar laten we wel het complete en eerlijke verhaal vertellen. Want doordat in het verleden investeringen niet zijn gedaan, onderhoud niet is en wordt uitgevoerd en Haarlemmers al jaren hoge lasten betalen, is het mogelijk geweest om deze reserves te laten groeien.

Er is volop ingezet op het weghalen van een paar stoeptegels om perkjes om bomen groter te maken, maar daadwerkelijk noodzakelijk onderhoud wordt vooruitgeschoven. De titel actie van het coalitieakkoord is dan ook niet geheel van toepassing. En u maakt opnieuw geen keus om het toekomstige begrotingsgat te dichten. Iets waar de VVD u al jaren om vraagt. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Van den Broek.

1

Mevrouw Van den Broek: Even drie zinnen terugspoelen, over dat stoeptegels en vergroenen geen noodzakelijke investeringen zijn. Dat klopt, hè? VVD vindt het vergroenen van de stad en tegels eruit halen en perkjes aanleggen geen noodzakelijke investeringen? Begrijp ik dat nou goed? De heer Blokpoel: Nee. Mevrouw Van den Broek: Fijn dat we het erover eens zijn dat dat toch heel belangrijke investeringen in de stad zijn. De voorzitter: Gaat u verder, mijnheer Blokpoel. De heer Blokpoel: Nee, dat is zeker een belangrijk investering in de stad voor de vergroening van de stad. Maar je hebt investeren en je hebt investeren. De voorzitter: U kunt toch doorgaan, mijnheer Blokpoel. De heer Blokpoel: We waren blij dat er geen keuzes gemaakt worden. In plaats daarvan wilt u nu aan het einde van deze raadsperiode € 100.000.000 uit de spaarpot halen, om daarmee kosten in hun huishoudboekje te verlagen. Terwijl het de komende drie jaar nog niet nodig is. Onderaan de streep zien we die jaren nog ruimte genoeg om alles te kunnen doen. En feitelijk wilt u zelfs meer dan mogelijk uit het spaarpotje halen, omdat daardoor het weerstandsvermogen te laag wordt. Dus enerzijds haalt u het potje leeg en aan de achterkant moet er meer geld bij, omdat anders de risico's te groot worden. Een onverantwoorde keuze, waarmee u bovendien over uw graf heen regeert, zoals we dat maar netjes benoemen.

05 Amendement Haal de spaarpot (nog) niet leeg De heer Blokpoel: Daarmee dient de VVD dan ook het amendement in, Haal de spaarpot (nog) niet leeg. Met als dictum: om beslispunt 1 te schrappen uit de besluitenlijst. Oftewel we schrappen de € 100.000.000, niet uit de spaarpot, maar die laten we daarin staan. Ook zien we graag een lijst van mogelijk besparingsopties afwegingsrichtingen om inzicht te krijgen in beleidsmaatregelen die worden beëindigd, versoberd of uitgesteld en bijhorende financiële consequenties daarvan. 25 Motie Service aan de Raad De heer Blokpoel: Daarom dienen we samen met de ChristenUnie een motie in, Service aan de nieuwe raad. Dan komen we bij de voorgestelde eenmalige verlenging van voorstellen uit uw coalitieakkoord, pagina 43. Die u doet voor 2026 en 2027. Het geeft een helder en logisch kader voor de meeste zaken. Maar het is na maart aan de nieuwe coalitie uiteraard om je keuzes in te maken. En daar doet VVD dan ook uiteraard graag aan mee. 09 Amendement Groen is goed, maar dan wel onderhouden De heer Blokpoel: We zien in de maatregelen dan een budget voor extra vergroening. Want ja, er is veel vergroend. Dat is hartstikke goed. Maar het huidige groen en het vernieuwde groen wordt zeker niet goed bijgehouden. Daarom dienen we nu eerst een amendement in, Groen is goed, maar dan wel onderhouden.

Oftewel daarmee willen we de voorgenomen € 1.250.000 miljoen voor 2026 en de € 650.000 voor 2027 omzetten naar, het hele dictum ga ik niet voorlezen, want dat is enorm technisch, maar in ieder geval die budgetten schrappen en dat wijzigen in nieuw budget voor extra onderhoud aan het groen, € 750.000 ton

2

voor 2026, € 350.000 voor 2027. Vergroening van schoolpleinen dat afloopt voor 2026, € 500.000. Doorzetting van de visie en het Programma nachtcultuur wat al doorgezet was voor 2026, maar niet in 2027, wel in 2027 door te zetten, de late infrastructuur idem, maar dan voor € 100.000 in 2027 en wonen boven winkels, het project voor 2027 ook door te laten gaan. De voorzitter: U heet een interruptie van de heer Drost. De heer Drost: Een verhelderende vraag, want ik heb het voorstel niet online gezien. Begrijp ik wel goed, onderhoud, bedoelt de VVD daar wel ecologisch beheer mee of is het alles rats weghalen? Wat staat er in het amendement? Kunt u alvast het tipje van de sluier oplichten? De heer Blokpoel: Nee, dat is gewoon met de klepelmaaier alles uit de stad. Nee, natuurlijk niet, mijnheer Drost. Dit is gewoon ecologisch beheer, net zoals al het andere groen onderhouden wordt. De heer Drost: Perfect. De voorzitter: U heeft een nieuwe interruptie van mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Ik word nu echt heel enthousiast, want ik proef steun voor ons amendement om die klepel maar helemaal uit te faseren. Klopt dat? De heer Blokpoel: Nee, voor de grote oppervlakten zijn die klepelmaaiers echt wel handig en noodzakelijk. Dus daar gaan we niet aan. De overige beleidsvoorstellen.

Voor de komende jaren zullen we bij de begroting bespreken, zoals we opeens opgenomen permanente steun voor het Slachthuis hier in zien, zonder dat we daar überhaupt een debat over hebben gevoerd. Dus dat zullen we bij de begroting dan ook voeren. We lazen overigens ook dat kermissen extra budget nodig hebben om kostendekkend te zijn. Waarom zijn die tarieven nog niet kostendekkend en waarom is dit niet net zoals Omgevingsvergunningen zo dat dat kostendekkend is? We overwegen hierover een motie, maar wachten het antwoord van het college af. Dan over naar het cluster sociaal. Het voorstel is om een personeelslid vast in te zetten voor de Wmo. Goed plan, want de resultaten lijken er ook naar, gezien resultaten uit het verleden, de voorziene groei en de nog te realiseren bezuiniging op huishoudelijke ondersteuning, houden we wel graag een vinger aan de pols. Wethouder, is het mogelijk om ons ieder half jaar hierover te informeren. Over de resultaten, uiteraard. Dan de jeugdzorg. De lijn naar de regio lijkt pragmatisch ingezet en er zijn terecht strengere kaders aangebracht. De verwachting zou dan ook moeten zijn dat daarmee vraag en aanbod binnen de jeugdzorg afnemen en daarmee als het goed is op termijn ook de kosten. Maar in de Kadernota lezen we groei en groei.

Wethouder, hoe realistisch is dat? 35 Motie Ruimte voor wonen maak kansen vrij De heer Blokpoel: Dan over naar de woningbouw. Woningbouw blijft onverminderd van groot belang in de stad. Maar als we zien dat in 2025 maar 550 woningen worden toegevoegd en 950 in 2026. Waarom wordt er dan niet een apart traject opgezet, dat naast de grote woningbouwprojecten juist kleinere woningbouwprojecten ondersteunt? Die juist het wonen boven winkels beet kan pakken, met haalbare regels. Die juist de ontwikkeling van de vele ontwikkelaars omarmt, die nu aan de zijlijn staan te wachten, totdat ze eindelijk een plan mogen indienen. Die juist inzetten op een duidelijke set van maatregelen en een oplossing voor de vele woningen die in de stad leegstaan, omdat de splitsingsregels nu niet op orde zijn. Wethouder, waarom komt u niet met een plan naar de raad om juist een team hierop in zetten? We dienen daarom een motie in, Ruimte voor wonen maak kansen vrij, die het college vraagt om een plan hiervoor op te stellen en

3

juist inzet op een kleinere woningbouwprojecten en dit plan bij de begroting te presenteren. Nog even terug naar de investeringen. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Twee vragen over het totale verhaal. VVD is voor groen. Nu is er eerst vanuit de grootste coalitiepartij een voorstel geweest om in het park dan huizen te gaan bouwen. Dat is dan minder groen. Bent u daar voor? En als u zegt: VVD is ook voor splitsen, meer wonen in hetzelfde huis. Het kan zijn dat er dan ook meer auto's in de straat komen. Bent u dan voorstander van meer parkeergarages of rücksichtslos invoeren van betaald parkeren? De heer Blokpoel: Die laatste vraag hebben we al vaker beantwoord, dat we voor meer parkeergarages zijn. Dus dat is duidelijk. Bouwen in een park. Indien mogelijk, ja, maar dan wel met behoud van zo veel mogelijk groen. We zien het bijvoorbeeld ook nu aan de Randweg. Daar wordt prachtig ingebreid in het groen, maar wel met behoud van zoveel mogelijk groen. Terug naar de investeringen. De VVD kijkt uit naar een nieuwe werkwijze waarbij beter wordt ingezet op een reële investeringsagenda, waarbij ook duidelijk rekening wordt gehouden met prijsstijgingen, want dat ontbrak de laatste jaren. En dat hebben we dan ook wel gezien in de overschrijdingen.

We zien dat de volumes maar blijven groeien, terwijl jaar na jaar de geplande volumes bij lange na niet gehaald worden. Het is belangrijk dat er ruim geïnvesteerd wordt om onze fysieke ruimte op orde te houden. Maar wethouder, hoe gaat en hoe gaan we ervoor zorgen dat de uitvoeringskracht hier ook op wordt aangepast? Anders wordt de boeggolf die de afgelopen jaren is ontstaan, straks mogelijk een tsunami. We lazen dat het college investeert in een parkeergarage naast de Oudeweg. Supergoed, want zoals mijnheer Van den Raadt net al vroeg: is VVD daarvoor? Ja, natuurlijk zijn we voor extra parkeerruimte in de stad. Maar onze vraag bij die Oudeweg was wel: mag het ietsje meer zijn? Gelukkig is daar afgelopen donderdag al over gesproken en heeft de wethouder ook toegezegd om te kijken naar de mogelijkheden om het een onsje meer te laten zijn. Supergoed, want dat draagt bij aan meer parkeergelegenheid en de aantrekkelijkheid van Haarlem. 01 BIS Motie Verrijk de Cronjé met speels gemak De heer Blokpoel: Daarnaast hebben we het eerder gehad over de investeringen in de Cronjé en die gaan eindelijk plaatsvinden, na vele jaren. De Cronjé en de buurt daaromheen. Transvaal is natuurlijk kinderrijk. Hartstikke veel gezinnen die daar wonen, maar de speelgelegenheden zijn miniem.

De VVD ziet dan ook graag ter ondersteuning van het wijkinitiatief dat er een speeltuin wordt toegevoegd in het Julianapark, om de winkelstraat en de wijk aantrekkelijker te maken. Hiervoor dienen we een motie in, Verrijk de Cronjé met speels gemak. Waarin wij het college vragen een plan op te stellen om een speeltuin in Julianapark aan te leggen, omwonenden daarbij actief te betrekken, bij het ontwerp en de inrichting en in de begroting 2026 voldoende financiële middelen vrij te maken voor de uitvoering van dit plan. Waarbij kan worden geput uit de € 1.000.000 die in de begroting van 2024 voor speeltuinen is opgenomen. 34 Motie Laat de overschotten van de afvalstoffenheffing terugvloeien De heer Blokpoel: Ten slotte, de belastingen en de kosten voor de inwoners. De kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing is inmiddels al 99 procent en toch stijgt het tarief met 4,6 procent, omdat dit met Spaarnelanden is afgesproken, is de redenatie. Wethouder, bent u het met ons eens dat de afvalstoffenheffing hierdoor straks meer dan 100 procent dekkend gaat worden? En wat gaat u hieraan doen? De VVD heeft wel een idee om daar iets aan te doen en daarom dienen we ook een motie in, Laat overschotten van de

4

afvalstoffenheffing terugvloeien. Waarin we het college vragen richting de begroting 2026 met een voorstel te komen om de dividenduitkering van Spaarnelanden ten bate te laten vallen van de afvalstoffenheffing en daarmee terug te laten vloeien naar de Haarlemmers. In dit voorstel is dus de mogelijkheid tot het dempen van de afvalstoffenheffing. Dan de rioolheffing. U heeft op verzoek van de Raad onderzoek gedaan naar alternatieven. Een van die alternatieven is nu verder uitgewerkt. Daaruit volgt weliswaar een verlaging van 10 procent voor de huishoudens, maar tevens is daar een verhoging van maar liefst 237 procent voor nietwoningen. Oftewel, bedrijven gaan van € 158 naar € 371. Dat lijkt de VVD niet de bedoeling en simpelweg oneerlijk. Het schaadt de bedrijven. Het schaadt daarmee mogelijk het aantal banen in Haarlem en voor huishoudens scheelt het nauwelijks iets. Wat ons betreft wordt deze aanpassing niet doorgevoerd en zien we dit ook niet terug in de begroting. Wethouder, wilt u hiervoor een motie of heeft u genoeg aan deze uitspraak? Al met al diverse suggesties en voorgestelde wijzigingen vanuit de VVD. We kijken ook uit naar vanavond naar alle andere suggesties. En dan gaan we donderdag verder met ons betoog. De voorzitter: Dank u wel. U heeft op de valreep nog een interruptie. De heer Wiedemeijer.

De heer Wiedemeijer: Het kan de hitte zijn, maar volgens mij heb ik een voorstel van u gemist voor de SUSteams. Kan dat kloppen? 02 Amendement Behoud de SUS-teams, beperk de overlast en vergroot de nachtcultuur De heer Blokpoel: Het is inderdaad de hitte. Het is hier zo bloedheet, mijnheer Wiedemeijer. Dat klopt. Ik zal hem dan gelijk even indienen. Ik heb hem natuurlijk niet voor me, want ik heb hem niet in mijn tekst verwerkt, zoals u heeft gemerkt. Exact het dictum zal ik dan even uit mijn hoofd doen. Maar dat gaat erom dat … O, wacht, ik heb hem hier wel. Zo snel kan het gaan. Behoud de SUS-teams. Het amendement Behoud de SUSteams, beperk de overlast en vergroot de nachtcultuur. Waarin we het college vragen of de raad voorstellen het volgende besluit te nemen: in te stemmen met beleidsvoorstellen met dien verstande dat de tekst in de Kadernota op pagina 44 onder 18 incidentele beleidsvoorstellen en sub d de preventieve maatregelen horeca en evenementen wordt gewijzigd en daarin dat we het budget voor 2025, 2026, 2027 en 2028 verhogen dit jaar met € 60.000, de jaren daarop volgend met € 175.000. En dat komt, omdat we willen dat de SUS-teams permanent terugkomen in de stad en daar ook vanuit de gemeente aan bijgedragen wordt.

En dat er uiteindelijk met de horeca in gesprek gegaan wordt over andere maatregelen om de stad en de nachthoreca verder te verfraaien en ook investeringen vanuit de horeca daarbij toe te voegen. De voorzitter: Dank u wel. De tekst gaat dan nog even ietsje … U vat het samen, begrijp ik. U heeft nog een interruptie van de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, ik vroeg het natuurlijk niet voor niets, want ik had er een vraag over voorbereid. De Commissie Bestuur die heeft daar donderdag uitgebreid bij stilgestaan en daar concludeerde een meerderheid dat ze eigenlijk de wens hadden dat de horecasector zelf ook een financiële bijdrage zou leveren. Nu willen wij best steun aan uw amendement overwegen, maar bent u dan bereid om die zinsnede toe te voegen? Anders kom ik met de subtropische versie van wellicht een subamendement. De heer Blokpoel: Daar kunnen we het zeker over hebben. Als u het amendement heeft gelezen. Dat heeft u, anders had u uw vraag niet voorbereid. Dan staat er wel onder het laatste punt bij we overwegen dat, de burgemeester nog met de horeca in gesprek gaat over verdere samenwerking en cofinanciering vanuit de horeca van aanvullende maatregelen in het horecagebied. Oftewel niet direct financiering van de SUS-teams. Maar wel voor aanvullende maatregelen in het gebied die bijdragen aan de veiligheid van de stad, die

5

bijdragen aan de nachtcultuur, die bijdragen in het reduceren van de overlast voor de wijkbewoners. Oftewel dat er wel degelijk vanuit de horeca wordt geïnvesteerd, maar niet per definitie in die SUS-teams. De heer Van den Raadt: Voorzitter, Trots Haarlem gaat een motie indienen, zoals de burgemeester toen zei, het moet een getal tussen de 1 en de 50 procent zijn om een motie in te dienen tussen de 1 en de 9 procent, 9 procent is de btw culturele tarief. Kan de VVD daar ook mee leven? Want in de commissie was u 100 procent voor 0, maar het is denk ik het belangrijkste dat we het gezamenlijk de SUS-teams weer de straat op krijgen. En kunt u dan leven met een getal tussen de 1 en 9 procent eigen bijdrage van de horeca? De heer Blokpoel: Mijnheer Van den Raadt, dat is een beetje hypothetisch. We hebben a, nog geen reactie van het college op het amendement. Zoals mede door de heer Wiedemeijer wel ingediend, anders was ik hem glad vergeten. Maar tegelijkertijd, tussen 0 en 9 procent dat zegt vrij weinig. Daarmee zegt u ook van dan moet de horeca per definitie bijdragen aan de lasten die de SUS-teams met zich meebrengen. Wij zeggen het anders.

Wij zeggen: laat de horeca doen waar ze goed in zijn en laat hen ook meedenken en mee-investeren in wat bijdraagt aan de horeca, wat bijdraagt aan de nachtcultuur, wat bijdraagt ook aan de omgeving, ook in overleg met de wijkbewoners, et cetera. Dus daarmee draaien we hem om en zeggen we: die SUS-teams komen vanuit de gemeente. Daarmee zorgt de gemeente ook voor de veiligheid op straat, in samenwerking met de politie en dan kan de horeca juist bijdragen aan de nachtcultuur. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik begrijp het standpunt van de VVD. Het is hetzelfde standpunt als Trots Haarlem. De gemeente gaat over handhaving, dus die zou alles moeten betalen. Maar de vraag was van gaat de VVD er dwars voor liggen als er toch een kleine bijdrage van de horeca wordt gevraagd? Trots Haarlem denkt dat het invoeren van de SUS-teams het allerbelangrijkste moet zijn, maar VVD gaat er dan dwars voorliggen, begrijp ik? De heer Blokpoel: Nee, dwars voorliggen. Wij hebben geen veto, gelukkig maar. We gaan er nog wel even over nadenken, maar we weten niet wat de horeca hiervan vindt want daarmee beslissen we als stad weer over de horeca en beslissen we niet met de horeca. Dus leggen we hen een rekening van, het kost ongeveer € 175.000 euro, leggen we hen dus minimaal een rekening van zeg € 15.000 euro bij hen neer. Waarvan we niet weten of ze dat kunnen betalen.

Of ze daarmee ook daadwerkelijk kunnen bijdragen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de tweede bijdrage van de Partij van de Arbeid, de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Dank u wel, voorzitter. Het is alweer de laatste algemene politieke beschouwing van deze periode en markeert voor de PvdA ook het einde van een tijdperk. Als coalitie hebben we prettig met elkaar samengewerkt. We kijken er als fractie prettig op terug en danken de andere coalitiepartijen voor de fijne samenwerking ten dienste van onze bewoners. Ook is er met partijen in de oppositie op momenten en thema's goed samengewerkt. Tegelijkertijd het markeert ook de laatste bijdrage tijdens de algemene politieke beschouwingen namens de PvdA. Als klein jongetje werd ik aan de hand van mijn vader meegetrokken naar de PvdA-bijeenkomst in Haarlem. U zult begrijpen dat ik destijds nooit de verwachting had de laatste bijdrage van de PvdA hier uit te spreken. Nu staan we hier aan de vooravond van een nieuw begin. Onze clubkleuren wijzigen, maar onze idealen leven voort. Mijn fractie kijkt uit naar de rood-groen samenwerking en we hopen dat de stad ons volgend jaar opnieuw in grote getalen het vertrouwen gunt. Ik zal een nostalgische historische beschouwing voor nu verder achterwege laten. Belangrijker dan achteruitkijken is immers onze dure plicht om

6

onze mooie stad vooruit te brengen. Voor ons weegt niets zwaarder, Haarlem vooruitbrengen. Haarlem als stad van vooruitgang, in plaats van een stad van stilstand, cynisme en nihilisme. Haarlem als stad waar we samenwerken om vooruitgang te realiseren, in plaats van elke dag ruzie met elkaar te maken en mensen tegen elkaar op te zetten. Haarlem als stad waar we vooruitgang voor elkaar krijgen door naar elkaar om te kijken, in plaats van een ratrace waar elk individu concurreert met een ander individu. Haarlem als stad van vooruitgang waar we moeilijke besluiten niet decennialang voor ons uitschuiven, omdat we te bang zijn om te doen wat nodig is. Nee, wij durven onze verantwoordelijkheid te nemen. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ten eerste heb ik de nieuwe kleuren van de fusiepartij heb ik aan, want rood met groen wordt bruin. Maar de vraag is, u heeft het over dat u decennialang vooruitgang wil en niet achterom kijken, niet stilstaan. We gaan ervoor. Nu is natuurlijk, dat weet u ook, u weet dat veel beter, PvdA is geloof ik al 80 jaar aan de macht. Behalve één periode ergens in de jaren 80 niet, 1986 geloof ik.

Maar we hebben natuurlijk woonwagenbewoners in Haarlem die al meer dan 50 jaar geen standplaatsen bij hebben gekregen en neemt u die groep dan ook mee in uw vooruitblik en achteruitblik, dat de PvdA altijd voor actie is en geen stilstand en voor iedereen er zijn? De heer Wiedemeijer: Voorzitter, het antwoord is ja, mijn fractie heeft ook deze periode diverse voorstellen gedaan om die doelgroep verder te brengen. Ik ga verder met mijn verhaal. Deze coalitieperiode hebben we gezamenlijk geprobeerd de stad vooruit te brengen. Waar in andere gemeenten de bouw stilviel, werden hier bouwrecords gebroken. We hebben extra middelen uitgetrokken voor armoedebestrijding en goede zorg, omdat hier iedereen mee moet kunnen doen en iedereen telt. We hebben het tempo opgevoerd om de stad te vergroenen zodat Haarlem ... De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aynan. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Ik zou bijna uw partijgenoot willen citeren: nu doet hij het weer. Want u heeft het over bouwrecords, maar benoem alstublieft ook wat er gerealiseerd is aan sociale woningbouw. De heer Wiedemeijer: Niet genoeg. Dus we zullen vandaag ook voorstellen doen om dat te verbeteren. En ik zie uw steun graag tegemoet. Voorzitter, we hebben tempo opgevoerd om de stad te vergroenen. De voorzitter: De heer Aynan heeft nog een reactie.

De heer Aynan: Voorzitter, mijnheer Wiedemeijer weet dondersgoed dat als hij met ideeën komt voor sociale woningbouw, dat we altijd aan zijn kant staan. Dus ook vanavond, overigens samen met de SP. Maar ik vind het alleen jammer dat ik ernaar moet vragen in plaats van dat mijnheer Wiedemeijer het eerlijke verhaal vertelt. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, ik heb nog 37 minuten spreektijd. Dus misschien dat u achteraf uw recensie kunt opmaken voor de volledigheid en dan zie ik dat graag tegemoet. Voorzitter, we zien ernaar uit om Haarlem stapsgewijs klaar te maken voor de toekomst. Wij presenteren u, veelal met andere partijen in gezamenlijkheid, een aantal aanvullende voorstellen die we deze week zullen indienen. Uiteraard zijn we ook benieuwd naar uw voorstellen. Voorzitter, ik ga verder met de financiën van de gemeente Haarlem. Haarlem staat er financieel goed voor en zelfs dermate goed dat we onze enorme reserves te gelde kunnen maken voor onze inwoners, € 100.000.000 wordt er uit de reserves gehaald en 25 jaar lang geïnvesteerd, een investering in

7

onze mooie stad. De PvdA roept al jaren op onze gelden niet nodeloos op te potten en we zijn derhalve zeer tevreden dat we op deze manier eindelijk een manier hebben om deze middelen te kunnen gebruiken om te investeren in onze stad. Diverse fracties hebben voorstellen gedaan of zullen dat nog doen, de reserves op een andere wijze aan te wenden of dit besluit pas later te nemen. De PvdA-fractie zal deze voorstellen niet steunen en ik zal uitleggen waarom. Door € 100.000.000 over 25 jaar uit te smeren, is er een structureel jaarlijks voordeel. Zonder dit voordeel is er geen sluitend structureel begrotingssaldo, ook niet als we bijvoorbeeld maar € 50.000.000 aanwenden. Het structurele begrotingssaldo is immers maar 0,4 miljoen euro positief, zo meldt de Kadernota. Richting 2030 nemen de kapitaallasten op de investeringen dusdanig significant toe, dat er anders al snel bezuinigd zou moeten worden na deze periode of wellicht al deze begroting. Door nu € 100.000.000 over 25 jaar uit te smeren, laat deze coalitie de stad zeer gezond financieel achter. Kan er ook na deze periode flink worden geïnvesteerd en kunnen we deze week met incidentele middelen tijdelijk nog extra uitgaven doen. En dit terwijl een hoop andere gemeenten worden geconfronteerd met een ravijnjaar, mag dit toch als enigszins luxe worden gezien. De voorzitter: Een interruptie van de heer Visser.

De heer Visser: Voorzitter, ik begrijp de opmerking over het structureel saldo van de PvdA, als we die € 100.000.000 zouden schappen, maar als je maar € 50.000.000 schrapt, is de PvdA het dan met me eens dat we gewoon tot en met 2029 een positief saldo hebben? De heer Wiedemeijer: De Kadernota zegt van niet. Dus ik laat die discussie over tussen u en de wethouder financiën of een technische vraag, maar daar lijkt het niet op. De voorzitter: Dank u wel. De heer Visser. De heer Visser: Ik constateer dat het eindsaldo van de Kadernota in 2029 inclusief dus die € 4.000.000 die uit die € 100.000.000n komt, € 1.900.000 is. Dat betekent dat als je er € 2.000.000 van aftrekt. Dat zijn een paar eurootjes. Dat is haast wat op uw rekening staat. Zoveel is dat niet. Dat kunnen wij waarschijnlijk allemaal betalen. Dus het is eigenlijk in gemeentelijke termen 0 euro. Het sluit precies op 2029, als je die € 50.000.000 eruit haalt. Dan voldoen we dus aan de normen. Is het dan niet aan de volgende coalitie om te zeggen: wat doen we met die volgende € 50.000.000? De heer Wiedemeijer: Voorzitter, wat ik zei, is een letterlijk citaat vanuit de Kadernota. Namelijk, daar staat letterlijk: het structurele begrotingsronde is € 400.000. Dat kan ik niet veranderen voor u. De voorzitter: Dank u wel. Dan heeft u een andere interruptie van de heer Blokpoel. De heer Blokpoel: Dank u wel, voorzitter.

We horen de heer Wiedemeijer een voorstel doen of althans voorstel, zeggen dat hij het voorstel niet steunt. Waaronder ons voorstel, waarin we zeggen: houd die € 100.000.000 nu op de bank, want het is nu niet nodig. Het kan ook later. U zegt: we als coalitie laten daarmee de stad goed financieel achter. Dat is niet helemaal waar, want u laat daarmee een tekort van € 5.000.000 per jaar in de risicoparagraaf achter. U laat de stad achter met weinig reserves, waarmee al het vet op de botten is weggesneden. Hoe kijkt u daarnaar? De heer Wiedemeijer: Dat dat niet klopt. Op het moment dat de risicoparagraaf in het najaar wordt geactualiseerd, dan is het nog steeds mogelijk om de services verder aan te vullen. De komende jaren zijn er immers zeer grote overschotten. Dus ik denk dat we het heel goed achterlaten. Ik denk dat er heel veel

8

gemeenten in hun handjes mogen wrijven en dat van de 350 gemeenten er waarschijnlijk 350 met onze financiën zouden willen ruilen. Dat is wat ik denk. De voorzitter: De heer Blokpoel. De heer Blokpoel: Dank u wel. Ja, dat zijn we allemaal met elkaar eens, dat veel gemeenten wel goed naar ons kijken van in Haarlem hebben ze het goed voor elkaar. Eens, maar dat betekent niet dat we allemaal maar van de bank moeten halen en moeten storten, onze uitgavenpot te vergroten. Je kunt ook keuzes maken en dat doet u niet. De heer Wiedemeijer: Ik maak wel een keuze. Namelijk dat ik de voorstellen die er ligt, daar roep ik al jaren toe op en er is eindelijk een manier voor gevonden om de reserve structureel te benutten. Dus daar ben ik zeer positief over. Dat is onze keuze. Voorzitter, het college geeft aan richting de begroting nog een aantal … De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik hoor buiten het protest van de honden. Die mensen die hondenbelasting hebben betaald, hebben natuurlijk altijd € 500.000, € 600.000 in de algemene middelen gestort, waardoor die pot uiteindelijk, misschien ook wel mede daardoor, naar die € 100.000.000 is opgelopen. En die gaat het college nu uitdelen als cadeautjes met kerstmis.

Maar zou het dan ook niet eerlijk zijn dat we dan een keertje zeggen: al die aardige hondenbezitters hebben altijd die pot gespekt, we barsten nu van het geld. We gaan nu eens wat aan die hondenbelasting doen? Wat vindt u ervan? De heer Wiedemeijer: Voorzitter, ik heb gezien in onze raadsapp dat de heer Van den Raadt een motie heeft aangekondigd met zowaar dekking om de hondenbelasting af te schaffen. Ik zal niet alle moties en amendementen in mijn bijdrage van de collega’s afgaan, maar ik wil u in ieder geval een compliment geven dat u voor het eerst in al die jaren een motie met dekking heeft aangeleverd. Dus laat dat een positieve reactie zijn om mee te beginnen. De voorzitter: Mijnheer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, bedankt voor de complimenten natuurlijk. We horen vaker complimenten over Trots Haarlem. Maar de vraag was natuurlijk van of het structureel niet eerlijk is als je jarenlang iets betaald hebt waar je niets voor terugziet, dat er dan potten overstromen, dat we dan zeggen: laten we die mensen eens structureel helpen vanuit de algemene middelen. De heer Wiedemeijer: Zeker, dus als u goede voorstellen heeft, zien we die met belangstelling tegemoet. Voorzitter, ik ga verder met het verhaal richting de begroting. Het college geeft aan nog een aantal posten te moeten schrappen, omdat er structureel niet genoeg ruimte zou zijn.

De PvdA vindt dat we ons arm rekenen en staat hier minder rigide in. Immers, de begrotingsruimte wordt vooral beperkt door een extreme stijging van de kapitaallasten op de investeringen de komende jaren. We zien helaas dat de afgelopen jaren het investeringsvolume niet afdoende groei heeft laten zien. Zolang dit volume niet toeneemt, houden we jaar in jaar uit enorme bakken met geld over. Het lijkt dan ook niet meer dan logisch om niet nog veel hogere kapitaallasten in te boeken, maar juist de onderbenutting op de kapitaallasten te verhogen of investeringen te herprioriteren. Op die manier hoeft het college geen structurele uitgaven te schrappen richting de begroting. De PvdA roept het college dan ook op om richting de begroting te kijken of het ingeboekte volume aan investeringen wel realistisch is, in plaats van uitgaven te schrappen. Dit zijn altijd de beste zinnen bij 30

9

graden. Voorzitter, de gunstige financiën zijn ook goed nieuws voor de lasten van de Haarlemse bewoners. Het college hoeft de lasten maar beperkt te verhogen en blijft daarmee onder de inflatie en ver onder de lastenverhogingen van andere gemeenten. Ik ga verder met het eerste inhoudelijke onderwerp, wonen. Acht jaar geleden stond de stad stil. We hebben de woningbouw aan de gang kunnen brengen. Er zijn bouwrecords gebroken, waar op andere plekken in het land de bouw stilviel. In het afgelopen jaar zijn er meer dan 500 sociale huurwoningen in aanbouw genomen. In Haarlem gaan we met succes de wooncrisis te lijf en daar mogen we best een beetje trots op zijn hier. Tegelijkertijd is het eerlijke verhaal dat we er nog lang niet zijn. Veel Haarlemmers zien dat de wachtlijsten nog niet dalen en kunnen geen koop- of huurwoning vinden en worden de stad uitgejaagd. Haarlemse jongeren bivakkeren van bank naar bank. Dit is en blijft volslagen onacceptabel en vergt een langdurige, daadkrachtige aanpak. Daarom moeten we de komende jaren er keihard voor blijven knokken. Schouder aan schouder, de wooncrisis te lijf. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ik ben het helemaal eens met de tekst van de PvdA.

Maar dan vraag ik wel: is de oplossing dan dat bouwen, bouwen, bouwen? Als je een willekeurige makelaar aanspreekt en je vraagt hoe zijn de getallen? Dan is 75 procent van de koopwoningen in Haarlem, worden gekocht door Amsterdammers. Dus we kunnen het hier volbouwen, dan krijgen we heel veel Amsterdammers en dat is natuurlijk goed nieuws voor de fusiepartij GroenLinks-PvdA, want dat zijn vooral rijke GroenLinks-PvdA mensen. Maar als we nou wat voor de Haarlemmers doen die hier geboren en getogen zijn, kunt u dan een keertje overwegen om het voorstel van Trots Haarlem te volgen door gewoon Haarlemmers voorrang te geven, zodat we niet alles vol hoeven te bouwen, zodat dat groen niet verdwijnt en dat mensen snel aan de beurt zijn. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, ik ben het met mijn collega eens dat bouwen alleen is niet de oplossing. Het is wel een goed begin. Dus ik hoop dat u dat ook een keer gaat steunen. We moeten bijvoorbeeld ook langdurige leegstand aanpakken en de bestaande voorraad beter benutten. Wij zijn overigens ook voorstander voor bouwen van de buurt. Dat stond ook in het initiatiefvoorstel de As van Oost. En wij proberen Haarlemmers zo goed mogelijk te beschermen. Dus we zijn het deels met elkaar eens. Voorzitter, er zijn ontwikkelgebieden in Haarlem waar de PvdA zorgen over heeft.

Wij zien minder voor voortgang in de ontwikkelgebieden Zuidwest en Oostpoort dan gehoopt. Een zorg die we een jaar geleden hier ook al uitspraken. Derhalve de vraag aan het college: wanneer komt hier meer vaart in? Hoe kan er sneller worden geëscaleerd richting gemeenteraad om knopen door te hakken? Ik zou deze periode namens mijn fractie de stukken doen die over Zuidwest gingen, maar ik heb het angstvallig rustig gehad. Ik hoop dat mijn collega's in de Commissie Ontwikkeling mij al een beetje missen. Voorzitter, er is ook zorg over de bouwlocaties in de toekomst. In het najaar sneuvelde het initiatiefvoorstel de As van Oost na twee keer stemmen staken. Mijn fractie heeft de zorg dat er op middellange termijn simpelweg te weinig locaties zijn. In het voorjaar sprak de Commissie Ontwikkeling over het onderzoek wat had plaatsgevonden na een gezamenlijke motie van de VVD en PvdA. Dit onderzoek bevestigde dat het totaal aantal extra locaties op termijn beperkt is, aanzienlijk beperkter zelfs dan de 1.200 woningen die in Oost mogelijk waren geweest. Terwijl eigenlijk alleen werd voorgesteld om eens te beginnen met een bodemonderzoek. Mijn vraag is dan eigenlijk nu hier ook vooral op mijn collega’s gericht.

Wat gaat de raad nu doen? Blijven we tot aan de verkiezingen om de hete brij heen draaien? Gaan we pas de komende periode hier verder over nadenken? Wij zijn wel lichtelijk bezorgd, want woningzoekenden kunnen zich geen jarenlang stilstand permitteren om deze keuzes een keer te gaan maken. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aynan.

10

De heer Aynan: Voorzitter, dank u wel. Een hele goede en terechte vraag trouwens, maar ik wil hem ook aan de heer Wiedemeijer stellen. Want u heeft het over uw initiatiefvoorstel dat gesneuveld is, ondanks onze steun. Helaas is er ook een fractie gesneuveld, maar daar hebben we het even niet over. U gaat fuseren met GroenLinks. U begon met een terugblik en GroenLinks heeft u niet gesteund in dat initiatiefvoorstel, want u heeft het nu over de campagne, over de verkiezingen. Wat gaat u zelf doen? De heer Wiedemeijer: Het kan dus alleen maar de goede kant opgaan, want het dus de volgende keer alleen maar wel steun opleveren, hopelijk. Maar ik hoop dat het verkiezingsprogramma daar verstandige keuzes over maakt. Dat zit vol met allerlei verstandige mensen. Dus ik zie het met belangstelling tegemoet. De heer Aynan: Het is een beetje een half grappend antwoord, maar het is natuurlijk wel echt een serieuze vraag. Denkt u dat u GroenLinks mee kunt krijgen in uw bouwambities? De heer Wiedemeijer: Jules Deelder zei: hoop is uitgestelde teleurstelling, maar ik hoop het. Dus we gaan het zien. Voorzitter, ik ga verder met mijn betoog. De voorzitter: Nee, want u heeft nog een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik wil dat eigenlijk niet doen.

Ik had die motie helemaal niet voorbereid om in te gaan dienen, maar ik hoor gewoon de roep van de PvdA om de Trots motie voor voorrang voor Haarlemmers toch in te dienen. Want het blijkt uit dat hele verhaal dat dat gewoon de enige oplossing is. Dus ik zal de heer Wiedemeijer steunen en het verzoek van wat gaat dan de andere partijen doen? We gaan u steunen door die motie in te dienen om Haarlemmers voorrang te geven. Zodat we niet alles vol hoeven te bouwen. Zodat we niet in het groen hoeven te gaan. Dank u. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, het kan de airco achterin de zaal zijn, maar die steun heeft u in ieder geval niet in mijn verhaal kunnen ontlenen helaas. Voorzitter, ik ga verder met mijn betoog, dat woningzoekenden hier wel vaker de dupe zijn. Eerder in het voorjaar werd een groot aantal woningen weggestreept bij het project 1828, wegens tekort van een parkeerplaats. Uit betrouwbare bronnen is gebleken dat de bezwaarmaker bereid was om van zijn bezwaar af te zien als er een flinke geldsom op tafel zou komen. Een praktijk die we op meerdere plekken in het land zien. Zo zien we maar weer, het recht beschermt de bestaande belangen uitgebreid, maar het recht op wonen betekent voor woningzoekenden in de praktijk op die manier heel weinig, maar laten we hier niet bij de pakken gaan neerzitten en kijken wat we hier deze week kunnen doen om de wooncrisis het hoofd te bieden.

De PvdA doet een aantal aanvullende voorstellen. 22 BIS Motie Comeback van de Verhuisvergoeding De heer Wiedemeijer: Enkele jaren terug is de verhuiskostenvergoeding voor ouderen uit de Wmo afgeschaft. Andere gemeenten geven ouderen juist een mooie premie wanneer ze naar een kleinere corporatiewoning verhuizen. Wel zo goed voor de doorstroming. De PvdA dient daarom een motie in om de verhuiskostenvergoeding opnieuw in te voeren en dat betreft dan de motie Comeback van de verhuiskostenvergoeding. Samen met GroenLinks, D66, Actiepartij, ChristenUnie, Jouw Haarlem en de SP. Het dictum is: we vragen het college om in de Programmabegroting een voorstel te doen voor het herintroduceren van de verhuiskostenvergoeding, een vergoeding te verhogen naar ten minste € 1.250. Ook een verhuiszorgservice of ontzorgpakket te verkennen met daarin onderdelen zoals de inzet van een verhuiscoach, verhuisbedrijf en of klusteam. We doen nog een voorstel.

11

De voorzitter: Dank u wel, want u heeft een interruptie van de heer Aynan. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Zoals ik in mijn eerste interruptie zei: goede voorstellen, steunen we. Daarom ook ons logo bij deze goede motie van de PvdA. Maar u begon uw bijdrage met een terugblik en ik wil zelf even teruggaan naar 4 november 2020. Dat is bijna vijf jaar geleden. En toen diende Jouw Haarlem dezelfde motie in. En wat deed de PvdA toen? De heer Wiedemeijer: Als ze hem hadden gesteund, dan was het waarschijnlijk ingevoerd. Dus we kunnen de uitkomst raden, maar ik ben blij dat dat nu wel gebeurt. Ik ken uw motie niet. Maar misschien hadden we dat toen wel kunnen doen. De financiële situatie is inmiddels natuurlijk een stuk gunstiger, dus ik kan niet beoordelen uit mijn hoofd waarom dat toen niet is gesteund. Ik ben blij dat we dat samen met u nu wel kunnen doen. Laten we daar in ieder geval positief mee verder gaan. De voorzitter: Mijnheer Aynan. De heer Aynan: Dat verbaast me een beetje. Ik word hier altijd de maat genomen over voor- of tegenstemmen van een of andere ontwikkelzone, maar dit was een heel concreet voorstel. Ook de dekking € 136.000. U had het net over stilstand. We hebben helaas vijf jaar stilgestaan, omdat u tegenstemde. Maar goed, beter goed gejat, dan slecht bedacht. Onze steun heeft u op dat punt. De heer Wiedemeijer: Laten we dan positief verder gaan.

Dat is mooi. 21 Motie Nieuwe tranche aanjaagregeling sociale woningbouw De heer Wiedemeijer: Voorzitter, we doen nog een voorstel om de bouw van betaalbare woningen aan te jagen. We trokken hiervoor € 6.500.000 eerder uit. Daardoor konden in totaal 765 sociale huurwoningen en 442 woningen in andere categorieën toch gebouwd worden. We vragen het college om richting de begroting uit te werken in welke omvang deze regeling doorgezet dient te worden. Dat is de motie Nieuwe tranche aanjaagregeling sociale woningbouw. Samen met GroenLinks, D66, Actiepartij, ChristenUnie en het CDA. Het dictum is: we vragen het college om samen met de woningbouwcorporaties voor de begroting te onderzoeken op welke wijze en voor welk budget het wenselijk is om in 2026 de aanjaagsubsidie voort te zetten. Hierbij een hogere bijdrage voor houtbouw te onderzoeken. Als dekking de algemene reserve te gebruiken, in combinatie met de realisatiestimulans en een en ander te verwerken in de begroting. Voorzitter, bij een wooncrisis is langdurig geland van woningen volslagen onacceptabel. Enkele jaren terug voerde Haarlem op initiatief van de PvdA en andere partijen hier daarom een leegstandsverordening. We wachten voor nu nog even de evaluatie daarvan af.

Mocht die positief zijn, dan zullen we aldaar oproepen om ook voor de jaren hierna budget vrij te maken om langdurige leegstand daadkrachtig te blijven aanpakken. Ik ga verder met een volgend thema. Socialer Haarlem. 23 BIS Motie Vergroenen Marsmanplein in samenhang met wijkaanpak Delftwijk De heer Wiedemeijer: De PvdA-fractie is verheugd in de Kadernota te lezen dat er structureel geld komt voor de wijkaanpak. Na het Rozenprieel, Meerwijk, is nu ook Delftwijk aan de beurt. Om deze wijken op te laten bloeien, is het ontzettend goed nieuws dat er voortaan niet meer voor enkele jaren geld beschikbaar is, maar structureel. Wij zien in de wijkaanpak van Delftwijk kans om de centrale plek in de wijk, het Marsmanplein, te vergroenen. Ook zien we kans om hier een zelfreinigend toilet toe te voegen. Er is boven de Jan Gijzenkade in Haarlem-Noord geen enkel openbaar toilet. Wanneer we dit in de wijkaanpak kunnen opnemen, heeft

12

Delftwijk het Marsmanplein dat ze verdient. Daarom dienen we de motie in Vergroenen Marsmanplein in samenhang met de wijkaanpak Delftwijk. Samen met ChristenUnie, GroenLinks, D66, CDA en Actiepartij. We vragen het college om het vergroenen en aantrekkelijker maken van het Marsmanplein expliciet op te nemen in de uitwerking van de wijkaanpak Delftwijk, daarbij bewoners, ondernemers en maatschappelijke partners actief te betrekken. De vergroening mede te financieren vanuit de reserve leefomgeving. Voorzitter, met enige vertraging, wordt naar verwachting in 2026 eindelijk zowel Domus Plus als Skaeve Huse geopend. De PvdA is er blij mee dat nu eindelijk het gewenste onderdak voor kwetsbare Haarlemmers kan worden gerealiseerd. We zijn eveneens verheugd met de aankondiging van het opzetten van basisbanen. Zo kunnen meer Haarlemmers die langdurig in de bijstand zitten, een stap zetten naar een bijdrage in de samenleving. Voorzitter, hoewel de kinderopvang geen gemeentelijke taak is, het wel een basisvoorziening waar veel van onze inwoners zorgen over hebben. De wachtlijsten zijn extreem. Daar kwam ik recentelijk ook zelf achter. We hebben uiteindelijk met maanden vertraging een plek buiten Haarlem gevonden. In Haarlem had het nog wel een jaar kunnen duren.

U moet zich voorstellen wat dat betekent voor de arbeidsparticipatie van onze inwoners of de aantrekkelijkheid van Haarlem voor gezinnen om te wonen. Hopelijk kan een volgend kabinet de regie hernemen en de kinderopvang uit de markt halen waar nu private equity de regie heeft. Toch een aantal vragen aan het college. Welke regie heeft het college om ervoor te zorgen om lokaal de wachtlijsten terug te dringen? Is het college het met de PvdA eens dat het wel degelijk verstandig is als we inzage hebben als stadsbestuur in de lengte van deze wachtlijsten en de redenen daarvan? Ik ga verder met de openbare ruimte van deze stad. Hier wordt steeds meer in geïnvesteerd. Zo maken we Haarlem klaar voor de toekomst. En dat is broodnodig, want er is meer behoefte aan groen om de stad leefbaar te houden bij hogere temperaturen en de bewoners te beschermen bij steeds meer en heftigere neerslag. De opgave is zo groot en de ambities eveneens. De realiteit is dat het tempo echter nog niet hoog genoeg is en de kosten steeds verder stijgen. De PvdA maakt zich zorgen of het tempo de komende jaren wel genoeg gaat toenemen om deze ambities te realiseren. We vragen het college om zo spoedig mogelijk met voorstellen te komen om het tempo verder op te voeren. De raad zal meer op grote lijnen moeten sturen en kleine projecten uit handen moeten geven aan een dagelijks bestuur.

Dat is logischerwijs spannend, want dat vraagt vertrouwen in de organisatie. Hierbij moet de organisatie ook flexibel kunnen zijn en niet alle buurten door dezelfde mal te duwen. In de ene buurt zijn de bewoners allang blij als eindelijk niet meer wordt gestruikeld over de losliggende tegels. In de andere buurt willen ze graag meer ambitie met vergroening. Als het college deze flexibiliteit voor elkaar weet te krijgen, is meer vertrouwen op zijn plek. Anders blijft de ongewenste wisselwerking intact, dat de raad op ieniemienieniveau hier ontwerpen zit uit te pluizen. Ik ga verder. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik wilde eerst vragen hoe het nu rijmt dat aan de ene kant een Reinaldapark bebouwd moet worden, aan de andere kant dat groen moet blijven bestaan, maar ik stap daar maar overheen. Ik kom daar nooit meer uit. Maar toen hoorde ik de heer Wiedemeijer zeggen dat de wijken en buurten meer zelf moeten kunnen bepalen wat er dan gebeurt, maar geldt dat dan ook voor gereguleerd parkeren? De heer Wiedemeijer: Ja, dat is ook nog steeds op aanvraag mogelijk, behalve in buurt waar de parkeerdruk heel hoog is. De heer Van den Raadt: Voorzitter, dus we hebben niet net een stuk aangenomen waarin staat dat bijvoorbeeld ook in Schalkwijk in 2030 betaald parkeren wordt ingevoerd.

Als die buurt dat dus niet wil, dan komt het er dus ook niet? Begrijp ik dat dan goed?

13

De heer Wiedemeijer: Er is in Schalkwijk al betaald parkeren. U woont daar. Dus u moet misschien even een rondje om het ziekenhuis heenrijden, dan zult u zien dat er al betaald parkeren is, maar in andere buurten is dat afhankelijk van de parkeerdruk. En wij hopen dat die niet te veel omhoog gaat, want dat zou niet de bedoeling voor ons zijn. Dus wij hopen dat er geen betaald parkeren in Schalkwijk komt de komende jaren. Voorzitter, ik ga verder met cultuur. Daarin is er de periode flink vooruitgang geboekt. Het depot, de onderzoeken naar Frans Hals, de redding van Museum van de Geest, het Cultuurhuisvestingsplan. Een mooie lijst. In deze Kadernota wordt er ook een blijvende redding voor het Slachthuis voorgesteld. De PvdA is er voorstander van het Slachthuis bij de begroting blijvend en structureel te bekostigen, zodat er dan eindelijk duidelijkheid is. Ook valt in de krant te lezen dat investeringen in kleine instellingen eerder worden gerealiseerd in de periode tot 2028. Wederom mooi nieuws. We hebben ook nog een opmerking over de kerstmarkt in deze mooie temperaturen. Nee, wij willen niet de smaakpolitie zijn en een moreel oordeel vellen over de kerstmarkt, noch over de omvang of het karakter van het evenement. Voor iedere Haarlemmer is er immers wat wils.

Waar de PvdA moeite mee heeft en echt voor ons de grens is bereikt, zijn de kosten die wij als samenleving dragen voor dit evenement. Daarom steunen wij een voorstel om de kerstmarkt dit jaar op de nullijn te zetten. We moeten als politiek een grens trekken hoeveel de kerstmarkt voor ons mag kosten. Wat ons betreft een begin om de publieke kosten voor de kerstmarkt stapsgewijs te gaan afbouwen. Voorzitter, ik kom tot een einde van de eerste termijn. Afsluitend wil ik u een gedachte meegeven over leiderschap. Sterk leiderschap wordt tegenwoordig geassocieerd met woedende tweetjes en spierballentaal. Jacinda Ardern, de voormalige premier van Nieuw-Zeeland, schetst in haar boek de Nieuwe Macht een alternatief. Zou sterk leiderschap niet juist bestaan uit menselijkheid? Waar ruimte is voor twijfel, kwetsbaarheid en het toegeven van fouten. Onze inwoners zullen er heus begrip voor hebben dat we niet foutloos zijn geweest. En ook deze periode waren we niet foutloos, maar we hebben wel het pad voorwaarts weten te bewandelen, door hier met elkaar samen te werken. Ik nodig u allen zodoende ook uit om de weg voorwaarts samen te blijven bewandelen. Dat is onze bewoners gegund. Dank u wel. De voorzitter: Nog een keer een interruptie. De heer Van den Raadt.

De heer Van den Raadt: Ik wilde in mijn eigen termijn er nog op terugkomen, maar ik hoor nu een mooi aanknopingspunt over het toegeven dat je af en toe fouten maakt. Nu was er laatst een demonstratie over een AZC en toen zag ik op Facebook GroenLinks-PvdA oproepen om een tegendemonstratie te organiseren, omdat de racisten daar zich zouden verzamelen met een kwaadwillig karakter. Ik weet het niet. Toen ik dat allemaal las, toen dacht ik: dit is misschien ook wel zo'n fout waar u het nu over heeft of vindt u dat we dan zo met elkaar om moeten gaan? Ook in het kader van uw eerdere betoogd, dat we alles samen moeten optrekken en vooruit moeten gaan. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, iedereen kiest natuurlijk zijn eigen teksten, maar mijn fractie was bijzonder verheugd met de opkomst van de tegendemonstratie zaterdag. We denken: heel goed dat er een maatschappelijk tegengeluid is. Er wordt natuurlijk op zeer eenvoudige wijze alle maatschappelijke problemen in de schoenen geschoven van mensen op de vlucht voor oorlog. Daar zijn wij het zeer mee oneens. Ik denk ook dat wij in Haarlem kunnen laten zien dat vluchtelingen hier welkom zijn en dat we tegelijkertijd ook de maatschappelijke problemen die er zijn zelf daadkrachtig kunnen aanpakken. Dus wij waren bijzonder verheugd met de opkomst van de tegendemonstratie.

Dat waren er twee keer zoveel dan het aantal mensen die op de demonstratie zelf waren afgekomen. Dus daar waren wij zeer trots op. De voorzitter: De heer Van den Raadt, nog een keer.

14

De heer Van den Raadt: Voorzitter, het maakt niet uit of het niet waar was. Ik was daar ook. Ik was in gesprek met beide kanten. Ik ben het ook helemaal met u eens dat het goed is dat daar twee kanten stonden. Maar mijn vraag was natuurlijk, omdat u het zegt: soms maken we weleens een fout, dat het misschien ook wel fout is als je vindt dat de tegenpartij misschien woorden gebruikt die niet door de beugel kunnen, dat er dan geen vrijbrief is om andere mensen voor racisten te gaan uitschelden. Terwijl zij de bijeenkomst georganiseerd hadden, om te praten over veiligheid in de buurt. Kunt u daar nog specifiek op reageren of blijft u gewoon algeheel eromheen praten? De heer Wiedemeijer: Voorzitter, ik blijf bij mijn bijdrage die ik net heb gegeven en ik heb verder geen behoefte tot andere aanvullende recensies. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Zetten. Dan mijnheer Aynan nog. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Oprechte waardering voor de zelfreflectie van de PvdA. Inderdaad, u zegt van we hebben ook fouten gemaakt. Zou mijnheer Wiedemeijer er een paar willen benoemen? De heer Wiedemeijer: Ik weet dat Wouter Bos aan Balkenende vroeg of die drie voorbeelden wilde geven. Misschien kunt u dan ook enigszins aangeven hoeveel fouten ik dan moet benoemen? Want volgens mij willen mensen op een gegeven moment … De heer Aynan: U begint over Bos, die begon met drie.

De heer Wiedemeijer: Laten we er drie doen. Ik denk dat we het eerste parkeerplan veel op het stadhuis hebben bedacht en te weinig met de bewoners. Dat heb ik eerder ook al aangegeven. Het tweede plan is een stuk beter aansluiting met de stad. Ik denk dat we eerder hadden kunnen kijken hoe we de structurele reserves hadden in kunnen zetten voor structurele doeleinde. Dat hebben we nu wel gedaan. En de derde, misschien hadden we de airco hier wat beter eerder kunnen verbeteren. Dat zou ook wel geholpen hebben. De voorzitter: Ik vind dat u daarin tekortgeschoten bent. Mijnheer Visser. De heer Visser: U noemde daar een financieel punt. We hebben natuurlijk vragen over de Kadernota. U noemde eigenlijk een punt wat u nu repareert de reserves, maar kunt u ook wat breder terugkijken op het financieel beleid? Bijvoorbeeld het feit dat er nooit voorstellen zijn gedaan voor bezuinigingen of in ieder geval eens een keer te kijken naar van waar kunnen we zuiniger doen? De heer Wiedemeijer: Dat klopt niet. Eerder heeft de wethouder financiën al een traject uitgezet waarbij er binnen alle afdelingen is gevraagd om een efficiencyslag. Dat is ook gebeurd. Toen is het structurele saldo aanzienlijk verbeterd. We hebben trouwens ook al vorige periode hier flinke bezuinigingen al moeten doorvoeren.

Dus wij hebben wel degelijk ook bezuinigd de afgelopen jaren en we hebben daar wel een deel van nu met incidentele middelen weer kunnen repareren, waaronder de verhuiskostenvergoeding. Die hebben we eerder moeten afschaffen vanwege bezuinigingen. Dus die zijn er wel degelijk geweest. De voorzitter: Dank u wel. De heer Visser. De heer Visser: Voorzitter, volgens mij waren die bezuinigingen vorige periode en zijn juist die bezuinigingen gerepareerd met incidentele middelen deze periode. Ik kan me herinneren dat de VVD en de ChistenUnie en

15

nog een paar partijen regelmatig hebben gevraagd van breng nu eens wat bezuinigingsopties in kaart. En dat dat steeds door het college werd geweigerd. Volgens mij is dat deze periode helemaal niet gebeurd. De heer Wiedemeijer: Er zijn voordelen ingeboekt door efficiency. We hebben die motie van u en de VVD elke keer niet gesteund en dat zullen we nu ook niet doen, omdat er op dit moment geen bezuinigingen nodig zijn. En ik ben niet van de verborgen werkloosheid in de organisatie, dus daar ben ik niet voor. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Voorzitter, hulde overigens voor de woorden van collega Wiedemeijer ook over het terugkijken naar het verleden, maar ik vind dat u een interessant punt maakt over die airco. Nu is mijn vraag: is die airco, denkt u, straks met de fusie met GroenLinks dichterbij of verder weg? Gelet op de plannen van verbouwing van dit stadhuis. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, de afgelopen weken hebben de gezamenlijke voorstellen van onze partij landelijk hebben nu niet echt de temperatuur doen verlagen, dus maatschappelijk is de temperatuur alleen maar verder opgelopen. Wij hebben eigenlijk ook de ambitie om de komende jaren maar de klimaatverwarming tegen te gaan, maar in het stadhuis gaan we met onze ideeën de temperatuur lekker oppoken eigenlijk. De voorzitter: Oppoken. We gaan het zien.

Volgens mij zijn we aan het eind gekomen van de bijdrage van de Partij van de Arbeid. En dat betekent dat wij naar de Partij voor de Dieren gaan. Mevrouw Van den Broek: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de vraag die we onszelf stelden, was de volgende: beginnen we met het geld of met andere zaken die ook belangrijk zijn voor Haarlem? En gezien de warmte vandaag kiezen we voor het laatste. Op dit moment wordt Europa getroffen door hitte en heeft het RIVM voor het hele land het nationale hitteplan geactiveerd. En voor wie denkt ach, het is het weer maar, sinds 1901 zijn de tien warmste jaren terug te vinden in de afgelopen twee decennia. Droog is het ook. Waterschappen moeten alternatieve routes voor de aanvoer van zoet water inzetten en de sluis bij Spaarndam moet zo veel mogelijk dicht blijven om te voorkomen dat zoutwater ons gebied instroomt en schade veroorzaakt aan landbouw en natuur. Duur, is het zeker. De klimaatschade in Nederland bedroeg vorig jaar € 278.000.000 en 2023 zelfs € 352.000.000. Het merendeel wordt daarvan veroorzaakt door extreme regen- en hagelbuien in jawel, de zomer. Een veranderend klimaat is niet links of rechts. Wij hebben er allemaal mee te dealen. En meer dan terecht dus dat in de Kadernota de klimaattrends prominent vooraan in het stuk worden genoemd. Er gebeurt gelukkig al veel.

En daar wil onze fractie wethouder Berkhout en zijn team een compliment voor geven. 29 Motie Maak van elke wijk een groene proefwijk Mevrouw Van den Broek: Maar ten aanzien van onze openbare ruimte en een flink aantal versteende Haarlemse tuinen, is er wat ons betreft nog steeds ruimte voor verbetering en versnelling. En een groot deel van de raad deelt deze gedachtegang, gezien het flinke aantal vergroeningsmoties. Die van de schoolpleinen dienen in ieder geval mede in. En we gaan zeker nog straks tijdens de dinerpauze in gesprek met de andere vergroeningsmoties-indieners. Afgelopen vrijdag bij de fietstocht met Bouwend Haarlem kreeg ik weer pijn in mijn buik toen ik de steenwoestijn op het Californiëplein zag en er zijn zovele pleinen en plekken Haarlem die ernaar snakken om vergroend te worden. Heel mooi dat de PvdA het Marsmanplein eruit pikt en het CDA het Da Vinciplein. Maar wel te denken van het Mauveplein, het Emiliano Zapataplein of het Beneluxplein? Wij

16

proberen er meer van te maken door een versterking aan te brengen voor de groene proefwijken. En deze motie heet: maak van elke wijk een groene proefwijk. Met het dictum: we vragen het college het aantal groene proefwijken in 2026 en 2027 van drie naar zes per jaar te laten stijgen, met bij voorkeur extra inzet op pleinvergoeding en de additionele kosten van € 150.000 euro te dekken uit het budget extra vergroenen. Maar ook als we kijken naar de tuinen van particulieren, blijkt uit de gegevens operatie Steenbreek dat hier nog een enorme winst te behalen is. Meer dan 60 procent van de Haarlemse tuinen is zwaar versteend en het riool wordt hiermee onnodig zwaar belast en de kans op wateroverlast neemt toe. En willen we voorkomen dat de rioolbelasting heel sterk stijgt in de toekomst, ik kijk ook even naar de VVD, dan werkt het beste om ook onze tuin klimaatadaptief en biodivers te maken. En zeg nu zelf … De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Blokpoel. De heer Blokpoel: U heeft het over een riool dat onnodig wordt belast, omdat er stenen in een tuin liggen. Ik heb geen riool in mijn tuin en ook niet een hele stenen tuin, maar hoe duidt u dat? Want het water van die stenen gaat niet het riool in. 26 Motie De groene tuinen van Haarlem Mevrouw Van den Broek: Zeker in de voortuinen gaat het sowieso naar het riool toe.

En zeg nu zelf, de schaduw van een boom op deze hete dagen is best lekker voor zowel mens als dier. En de kansenkaart van Steenbreek geeft duidelijk aan in welke wijken de grootste slag te maken is wanneer het gaat om het terugdringen van verstening. Daarom de motie De groene tuinen van Haarlem en die vraagt het college om op basis van de kansenkaart van operatie Steenbreek, een samenwerking met woningbouwcorporaties NME en Spaarnelanden, een wijkgerichte communicatiecampagne op te zetten in wijken met de meest versteende tuinen. Buurtbijeenkomsten te organiseren waar bewoners gratis tuinadvies kunnen krijgen en worden gewezen op gratis diensten, zoals de tegeltaxi en de bomen van meerbomen.nu. De voorzitter: Een interruptie van de heer Aerssens. De heer Aerssens: Ik ben wel benieuwd. Wil mevrouw Van den Broek nu daadwerkelijk de gemeentelijke middelen inzetten om bewoners te gaan vertellen wat ze met hun eigen tuin moeten gaan doen? Is mevrouw Van den Broek het met de VVD eens dat we eerst maar eens goed moeten kijken naar hoe we onze eigen groen onderhouden alvorens we gaan vertellen hoe de Haarlemmer zijn tuin moet gaan inrichten? Mevrouw Van den Broek: Dank u wel, voor deze vraag. Ik licht dat graag even toe. Het feit is dat 70 procent van ons grondoppervlak in het stedelijk gebied is privaatterrein. Dus het gaat om een substantiële oppervlakte.