Transcript Gemeenteraad 04.11.2024

We zien dat Amsterdam bijvoorbeeld gewoon zegt, wij willen graag asielzoekers en geen statushouders. Andere steden geven ook voorkeur aan mensen van bepaalde gebieden. Vindt u het een idee, Trots Haarlem wel, dat wij ook aangeven als Haarlem zijnde, dat wij bijvoorbeeld vrouwen uit Iran, die daar hun kleding afwerpen en dan of hun haarstijl loshouden, meteen vermoord worden, dat we die misschien beter kunnen opvangen en dat we daar een koploperspositie mee kunnen nemen in Haarlem? De heer Drost: Nee, dat vind ik niet. Mensen vluchten voor oorlog of geweld of voor een persoonlijke onveilige situatie. Die vangen we op en daar doen we ons deel, die vangen we op, want dat vinden we belangrijk, omdat Haarlem een sociale stad is De heer Van den Raadt: En hoe ziet, voorzitter, hoe ziet GroenLinks het dan dat als er een oorlog in een gebied over is en eindigt, hoe ziet ze dan het terugsturen zodat we weer ruimte hebben voor nieuwe mensen uit andere oorlogsgebieden?

16

De heer Drost: Laten we allereerst beginnen. Het zijn gewoon mensen die soms ook wel eens terug willen, omdat ze dat uit eigen beweging doen. En verder vind ik het niet heel nuttig om daar heel specifiek op door te gaan hoe we dat doen. Ik snap best dat Den Haagje spelen best interessant is, maar daar laat ik het even bij. Dus ga ik verder over het klimaat. De voorzitter: Nee, het heeft geen zin om deze discussie verder te voeren. De spreker gaat nu door op zijn volgende onderwerp. Mijnheer Drost. De heer Drost: Allereerst zijn we dus bezig door minder CO2 uit te stoten, bijvoorbeeld isoleren van huizen en het gebruik van minder vervuilende materialen en materieel. Binnenkort is er meer duidelijkheid wat per wijk de strategie wordt om verder te verduurzamen en we nemen daarna snel de vervolgstappen. Bereiden we ons ook voor op een veranderend klimaat om onze openbare ruimte groener in te richten om beter om te gaan met hittestress en extreme buien. Daarnaast, de transitie naar een circulaire economie is een kans om Haarlem ook als voorbeeldgemeente neer te zetten. Bijvoorbeeld de ontwikkeling van de circulaire grondstoffenhub, genoemd ook in de begroting. We willen daarbij concrete stappen blijven zetten om ons restafval omlaag te brengen. We kijken uit naar de resultaten komend jaar waarin Haarlemmer betrokken gaan worden.

Bij de oplossing ofwel via een digipanel of burgerberaad. Over dat burgerberaad gesproken, dat brengt me op het P-woord en daarmee bedoel ik natuurlijk de prullenbakkenvergoeding. Om zwerfafval tegen te gaan is tegenvergoeding beschikbaar gekomen. GroenLinks wil dat dit bedrag het liefst voornamelijk wordt ingezet voor preventie. We dachten eerst aan een amendement, die heeft u ook online gezien, maar het leek ons passender dit via een motie te doen. Daarom de motie Gebruikvergoeding voor afval voor bestrijden afval, samen met D66, CDA en Actiepartij dienen we die in. En daarin vragen we het college om de single use plastic en prullenbakkenvergoeding in Haarlem te bestemmen voor het voorkomen en opruimen van afval. En zolang dit nog nodig is, ook voor het intensiveren van ongediertebestrijding die veroorzaakt wordt door zwerfafval. En na twee jaar te evalueren of het nog nodig is om deze middelen nog langer voor de intensivering van ongediertebestrijding te blijven inzetten. En we hopen natuurlijk op uw steun. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: U geeft net aan dat u het ook nog zo lang als nodig wil inzetten voor rattenbestrijding.

Maar hoe ziet u dat nou precies voor ogen? Want je kunt dus juist toch ook, als je echt een plan voor aanpak van knaagdierenoverlast zou willen hebben, dan kan je daar juist toch dat hele afvalprobleem in tackelen? Want dat is vaak natuurlijk een van de oorzaken. Dus ik snap niet helemaal hoe u dan nog die rattenbestrijding in uw motie nodig acht. De heer Drost: Volgens mij is het en en, we besteden ook geld aan het tegengaan van zwerfafval, dus juist preventie. En we vragen alleen na twee jaar te evalueren of het nog echt nodig is om ook de rattenbestrijding uit te voeren. En of dat niet wat meer naar de preventieve kant gaat. Dus we gaan in eerste instantie mee met het college van, we begrijpen dat daar geld voor nodig is, maar het liefst zo snel mogelijk richting preventie. Dat is wat we vragen. Het vergroenen van Haarlem heeft topprioriteit. Dat was het al en is het al helemaal geworden nadat flink wat bomen om zijn gegaan naar storm Poly. College, we horen graag hoe het met de herplanting gaat en zien graag een flinke bijplantronde dit na in voorjaar. In Haarlem zijn we niet alleen bezig met het planten van bomen of het aanleggen van meer groen. We kijken ook naar de duurzame inrichting van onze openbare ruimtes. Denk aan de Prins Bernhardlaan, Europaweg, maar ook Bisschop, Bottemanneplein, die komende jaren zichtbaar vergroend gaan worden.

En gelukkig, Haarlem is ook een sociale stad. We zijn blij dat het college de jeugdzorgmoties, ingediend bij de kadernota met een flink aantal partijen hier in de raad, sommigen met volledige steun van de raad, voortvarend heeft opgepikt. Komend jaar zal er daarbij meer

17

aandacht uitgaan naar preventie. En we kijken uit naar de concrete invulling hiervan vanuit het college. Ook kijken we uit naar het voortvarende aanpak van kinderarmoede. Het belangrijkste onderwerp, het A-dossier binnen commissie Samenleving. Samenwerking is hierbij wat ons betreft essentieel. Bijvoorbeeld door de inzet van multidisciplinaire gebouwen waar alle hulp samen kan komen. Daarbij hebben we de motie van, samen met PvdA een motie ingediend, De bus, de eenzaamheid uit, om ons OV ook toegankelijk te maken en te houden voor ouderen. Dus we hopen daar ook brede steun voor. Zonder een rijk en een veilig nachtleven en een grote verscheidenheid aan evenementen is Haarlem maar een saaie doorsnee provinciestad. Het geeft je stad kleur. Er zijn ook al verder opmerkingen genoemd over cultuur en die ondersteunen we natuurlijk. Wel vragen we van het college blijvend inzet voor de veiligheid van vrouwen in de nacht. En zoals gezegd in de commissie, richt je hierbij tot de mannen. Het nieuwe evenementenbeleid bespreken we liever gisteren dan vandaag. Het wordt hoog tijd dat we keuzes maken in welke evenementen we subsidiëren en waarom we dat doen. We kiezen voor een programmabegroting die niet alleen cijfers en doelen opsomt maar die juist een verhaal vertelt. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van...

De heer Van den Raadt: Voorzitter, GroenLinks voorman was ook bij de schouw en daar zei de politie van, wij hadden vroeger tien man in het handhavingsteam en nu zes. Mijn voorstel van Trots Haarlem is om dat aan te vullen, dat kan je niet met politie doen, want die is er bijna niet, maar je kan het wel doen met handhavers. Hoe staat u daar tegenover? De heer Drost: Laat ik allereerst benoemen dat ik het jammer vind dat ik nog geen moties van u heb gezien. U was zo lekker bezig tijdens de kadernota. Ik dacht, trekt Trots die goede lijn door bij de begroting? Maar helaas, maar er zal vast vanavond en donderdag net tien voor drie nog allemaal moties komen. Dus dat zal fijn zijn. En volgens mij hebben wij ook in de stemverklaring aangegeven, de vorige raad, dat we er best wel wat in zien om daar goed met elkaar naar te kijken. U kwam daar in een motie vreemd mee. Volgens mij was het voorstel om dat in de commissie te bespreken, om daar goed alle voors en tegens af te wegen en dan tot een besluit te komen. Maar inderdaad, het is goed om niet alleen aan de preventieve kant te zitten, maar ook te kijken van, een stukje handhaving is goed daarin. Dus laten we dat ook volgen, die discussie in de commissie. De voorzitter: Mijnheer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, dank voor de complimenten vanuit GroenLinks.

Even een verheldering waardoor daar een beetje een vertraging in de lijn zit. Ik heb die donderdag, toen ik die motie had ingediend, meteen de technische vragen gesteld. Dus dat is, wat is het nu? Als het donderdag is, twee weken geleden. Maar ik heb nog steeds geen antwoord gekregen, dus daar zit ik op te wachten. Vandaar dat het wat langer duurt. Beantwoording van technische vragen. De heer Drost: Wij zijn dan ook zeer benieuwd naar de antwoorden op de technische vragen. Die kunnen we dan mooi meenemen in de bespreking in de commissie. En het zal een levendig debat worden, gok ik zo maar. Zoals ik al zei, we kiezen voor een programmabegroting die niet alleen cijfers en doelen opsomt, maar die een verhaal vertelt. En wat ons betreft een verhaal van hoop en van progressie. Een begroting waarin niet alleen welvaart, maar ook welzijn centraal staat. Zo werken we toe naar het nemen van besluiten op basis van brede welvaart. Misschien sluiten ook wel die chocolaatjes die hierover liggen, de muntchocolaatjes, sluiten daar wel op aan. Het is niet alleen om het geld, maar het gaat ook een beetje om het zoete daarin. Komend jaar gaan we met elkaar in gesprek over de nadere invulling van de begrip voor Haarlem. En verwachten we ook concrete stappen te zetten als input voor de doorontwikkeling van onze duurzaamheidsbegroting. De

18

uitdagingen waar we voor staan zijn niet gering. De druk op de woningmarkt, de klimaatcrisis en de sociale ongelijkheid zijn thema's die ons allemaal raken. Maar juist omdat wij lokaal opereren, hebben we de mogelijkheid om effectief en direct te reageren. Ook komend jaar kiest GroenLinks dus voor actie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar OPHaarlem, mijnheer Procee. De heer Procee: Voorzitter, mijn bijdrage vandaag is niet alleen namens OPHaarlem, maar ook namens Jouw Haarlem en SP. Wij trekken samen op, omdat we elkaar hebben gevonden in een gemeenschappelijke kern. Een Haarlem waar iedereen meetelt, een Haarlem met betaalbare woningen. Recht op zorg voor oud en jong, zeggenschap over de eigen omgeving en minder armoede. Straks zal Ruud Kuin van de SP vooral ingaan op de onderwerp jeugdzorg en zeggenschap. Moussa Aynan van jouw Haarlem spreekt voor ons over armoedebestrijding en de wooncrisis. Ik wil het hebben over de Haarlemse reserves. Die zijn namelijk erg hoog. Natuurlijk moet je prudent begroten en risico's kunnen opvangen. Een stevige reserve is noodzakelijk. Een norm daarvoor zien we in de weerstandsratio. Veel gemeenten kiezen voor 1,4 of 1,7. Vanaf 2,0 is die uitstekend. In Haarlem is die 5,5. Dat is heel hoog. Je zit met 2, zoals gezegd, al ruimschoots veilig.

In geld, we hebben zo'n 280 miljoen aan reserves, waarvan meer dan 100 miljoen algemene reserves. En daar staat minder dan 20 miljoen aan risico's tegenover. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, nieuwe mensen, nieuwe koers. Dus vanaf nu is OPH vindt dat de reserves vrij ruim zijn. Maar ik denk dat Frans Smit, ook wel bekend als de begrotingshavik, die heeft jarenlang gestuurd op zulke reserves. Dus kunt u uw koerswijziging nader uitleggen? De heer Procee: Het is nu heel groot. Ik heb zelfs hier met mijn voorganger over gesproken. Die vond het geen gekke gedachte om de reserves iets terug te brengen. Natuurlijk, wat ik net al zei, stevige reserves zijn noodzakelijk. Maar de reserves zijn nu wel heel stevig. We houden dus geld in reserve waarmee we voorzieningen voor Haarlemmers kunnen betalen. En er is nog genoeg te doen in Haarlem. We doen in feite Haarlemmers tekort. Het is als het geldpakhuis van Dagobert Duck waar het geld niets doet, behalve als zwembad dienen voor één eend. Wij pleiten ervoor de reserves terug te brengen tot een veilig en redelijk niveau. Daarmee spelen we tientallen miljoenen vrij die we zouden kunnen inzetten voor Haarlem. Dat hoeven we niet van vandaag op morgen te doen. Maar we zouden ervoor kunnen kiezen om meer geld in te zetten voor Haarlem.

En letterlijk, op dit moment is het onderhoud van de stad niet optimaal. En daarmee laten we onze stad misschien wel slechter achter dan we haar gekregen hebben. We hebben een motie om hier beter naar te kijken en wat er aan de hand is en welke oplossingen daarvoor zijn. Ik lees het dictum voor. De motie heet Breng onze wegen, pleinen, oevers en groen op niveau. We vragen het college om onderzoek uit te voeren en de omvang van het achterstallig onderhoud in kaart te brengen. In dit onderzoek ook oorzaken van het niet behalen van de streefcijfers te betrekken, evenals een plan van aanpak om de achterstanden in te lopen. De gemeenteraad voor de kadernota 2026 te informeren over de resultaten van dit onderzoek. Inclusief de financiële gevolgen en mogelijke scenario's en aanbevelingen voor een effectieve uitvoering. En gaan over tot de orde van de dag. Zoals gezegd, OPHaarlem, Jouw Haarlem, SP. Hiermee beëindig ik mijn deel van de gezamenlijke bijdrage, straks meer van SP en Jouw Haarlem. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij verder met de bijdrage van D66, mevrouw Çimen. Mevrouw Çimen: Dank u wel, voorzitter. Ik zal de bijdrage gewoon voor mijn eigen fractie houden. Voorzitter, laat ik beginnen. Tijdens deze raadsperiode hebben we tot nu toe te maken gehad met de naweeën van de

19

coronapandemie. De Russische inval in Oekraïne, met alle gevolgen van dien voor de vluchtelingenstromen. De inflatie en daarmee ook keiharde tegenvallers voor Haarlemmers die de effecten daarvan voelden in de energierekening en de stijgende kosten voor de dagelijkse boodschappen. We hebben de implosie van kabinet Rutte 4 gezien, nieuwe landelijke verkiezingen gehad en we moeten nog bezien wat de afspraken van het kabinet Schoof concreet voor ons gaan betekenen vanaf 2026 en verder. Want zoals elke stad is ook Haarlem sterk afhankelijk van de geldstromen uit Den Haag. We weten, dat valt regelmatig vies tegen. En in deze raadsperiode hebben we de klappen vanuit landelijk zo goed als mogelijk proberen op te vangen voor de Haarlemmers die het minder breed hebben. We hebben ieder jaar meer miljoenen geïnvesteerd in de stad, een record aan woningen opgeleverd. We investeren fors in onderwijs, in zorg voor jong en oud. We staan aan het begin van een OV-knooppunt Nieuw Zuid. Een ontwikkeling in het openbaar vervoer en de bereikbaarheid van Haarlem die de komende decennia een enorme impact zal gaan hebben. En we hebben, niet te vergeten, na jarenlang overleg en gesteggel een volwaardig depot en restauratie atelier gevonden voor de 18.000 kunstwerken van het Frans Hals. Ja, de ruimte voor structurele uitgaven van de gemeente is en blijft beperkt.

Echter, als ik zie hoe we er nu financieel voor staan voor 2025 en het college er alles aan doet om de stad ook bestuurbaar te houden voor een volgende coalitie vanaf maart 2026, verdient dat wat ons betreft een compliment. D66 is de onderwijspartij. Wij investeren daarom in duurzame en gezonde schoolgebouwen. In voor- en vroegschoolse educatie en gelijke kansen voor ieder kind. Tijdens de kadernota afgelopen juli hebben we samen met de Partij van de Arbeid, de collega refereerde daar al naar, en ook andere fracties een motie ingediend over de verrijkte Schooldag. De verrijkte Schooldag stimuleert de ontwikkeling van kinderen en stelt kinderen in staat in en om de school heen een omgeving te bieden die uitdaagt om hun talent te ontwikkelen en te ontplooien. Inmiddels weten we dat het kabinet de financiering hiervoor stopzet vanaf het volgende schooljaar in september 2025. Kan de Haarlemse wethouder, de wethouder onderwijs, nu al aangeven wat de effecten hiervan zijn voor het Haarlemse onderwijs? En of we samen met de schoolbesturen ook lokaal maatregelen gaan treffen daarvoor? De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Visser. De heer F. Visser: U had het net over de inzet van de reserves.

Wat vindt u van dat college de reserves inzet om gaten in de begroting te dekken? Mevrouw Çimen: Ja, ik vind dat eigenlijk wel een goede inzet natuurlijk, want we hebben die reserves natuurlijk opgebouwd voor de wat magerdere tijden en we willen ook natuurlijk het risico voorkomen dat je te vroeg gaat snijden in voorzieningen en te hard gaat bezuinigen. Dus dan lijkt me dit een logische oplossing. De heer F. Visser: Maar dat betekent dus dat we voor de korte termijn problemen oplossen, maar dat het dus geen oplossing voor de lange termijn is, dat we uiteindelijk toch moeten bezuinigen. Maar dan zijn we dat geld in de tussenliggende jaren kwijt, terwijl we dat ook structureel hadden kunnen inzetten voor de stad. Mevrouw Çimen: Ik zou dat met u eens zijn als de financiering vanuit landelijk ook meer gebalanceerd zou zijn. Maar we maken echt ieder jaar steeds weer mee, van het gaat van hot naar her eigenlijk. Dus ik denk dat we op deze manier zo stabiel mogelijk bestuur lokaal proberen te organiseren. En daar sta ik achter. Voorzitter, dan ga ik door met preventie. D66 is blij met de extra investeringen in het Preventie Interventie Team, ook wel het PIT. Jonge kinderen met ernstige gedragsproblemen die risico lopen op latere leeftijd van school uit te vallen of soms zelfs crimineel gedrag ontwikkelen, worden in het PIT-traject weer sociaal wenselijk gedrag aangeleerd.

En de PIT-aanpak is ook een belangrijk onderdeel van de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit. En de verwachting is dat de toekomstige aanwas van jeugdcriminelen hierdoor ook zal verminderen. D66 is ook blij met de deelname van Haarlem aan het landelijke programma Preventie met

20

Gezag en dat we de landelijke subsidie ook deels gaan inzetten voor het PIT. We kijken ook uit naar de inhoudelijke bijeenkomst over de concrete aanpak in Haarlem begin 2025. Voorzitter, dan een ander speerpunt voor D66. De veiligheid van vrouwen en meisjes, thuis en op straat. Mijn fractie is blij dat ons initiatiefvoorstel over femicide is aangenomen door deze raad en we blijven de concrete uitwerking van de aanpak huiselijk geweld en voorkomen femicide uiteraard nauwgezet volgen. Ook heeft D66 aandacht gevraagd voor de veiligheid van meisjes en vrouwen op straat en tijdens het uitgaan. We zijn verheugd dat Haarlem meedoet met het landelijke programma Veilige Steden en ook hier volgen de verdere concrete acties van het college. In de tussentijd heeft mijn collega van de SP zeer terecht aandacht gevraagd voor een ander fenomeen, namelijk gedwongen worden te trouwen en soms zelfs in het buitenland worden achtergelaten om daar vervolgens te moeten gaan trouwen. D66 heeft daarom samen met SP en Jouw Haarlem een motie geschreven om hier een vast contactpunt voor in te richten en dit fenomeen in Haarlem beter in beeld te krijgen en waar mogelijk ook actie te ondernemen. De SP zal deze motie straks gaan indienen. Ook zien wij graag dat dit betrokken wordt bij de aanpak huiselijk geweld en dat de raad daar in het eerste kwartaal van 2025 inhoudelijk verder wordt geïnformeerd.

Ik wil wel één punt, of eigenlijk zorg, benadrukken. De raad heeft op al deze punten eerder het initiatief genomen. En ik ben ontzettend dankbaar voor alle steun en het gevoel van urgentie in deze raad op dit thema. Maar de gemeente, en meer specifiek de burgemeester en de wethouders, moeten hier wat ons betreft de drijvende kracht achter zijn en blijven om de samenwerking tussen de vele instanties te monitoren en desnoods af te dwingen. Een concreet voorbeeld, burgemeester Sahin van Rijswijk heeft in haar eerste 15 maanden als burgemeester maar liefst drie femicides meegemaakt in haar stad. Zij heeft meermaals vrouwen opgeroepen om zich direct bij haar te melden als ze zich onveilig voelen en ze heeft maar liefst twintig vrouwen zelf gesproken en acties voor hen uitgezet samen met relevante partners. De burgemeester heeft daar meermaals ambtenaren en organisaties met de vrouwen in kwestie aan tafel gezet om door alle bureaucratie heen te komen en tot een daadwerkelijke oplossing voor deze vrouwen. Voorzitter, gaan wij in Haarlem nou wachten op een Haarlemse Humeyra of gaat het college hier, net als in Rijswijk, een leidende rol pakken als het gaat om die veiligheid van vrouwen? En ik ben dan ook benieuwd hoe de burgemeester kijkt naar de rol die zijn collega in Rijswijk heeft aangenomen.

Is hij bereid een vergelijkbaar iets te doen voor de meisjes en vrouwen van Haarlem? Voelt hij, net als wij, de urgentie op dit onderwerp? Voorzitter, dan ga ik door naar handhaving. Deze burgemeester wil graag alcoholverkoop door snackbars aan banden leggen. Als het aan hem ligt, letterlijk, ik citeer, buiten roken in een specifieke straat verbieden. Maar als het gaat om het uitvoeren van onze motie over handhaven op fout geparkeerde auto's en op auto's op hoeken van straten horen we helaas alleen maar krekels. Want we hebben nog altijd geen reactie van het college gezien over hoe ze die motie gaan uitvoeren. Kan de burgemeester aangeven wanneer we deze reactie kunnen verwachten? En beter nog, wanneer gaat de burgemeester hier daadwerkelijk op handhaven? Want we willen niet weer zo'n situatie als in de Leidsebuurt afgelopen september, waarbij de brandweer een hele trits auto's moest beschadigen om überhaupt bij de woning te kunnen komen die in de hens stond. Wellicht… De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, eigenlijk een interruptie die een ondersteuning is voor het verhaal.

Want bent u ook nieuwsgierig, als D66 zijnde, naar hoe het college of de burgemeester ook eerder verzocht en ook krekels, hoe hij de auto's met buitenlandse kentekens gaat aanpakken die gewoon ook jarenlang in dezelfde straat staan zonder dat daar beweging in zit. Geen belasting of parkeerdingen betalen en ook een obstakel zijn.

21

Mevrouw Çimen: Dat is een heel specifieke vraag. Ik heb dat heel even niet scherp. Maar uiteraard, als daar gehandhaafd kan worden, lijkt me dat dat gebeurt. Dan ga ik verder. Dan ga ik door naar cultuur. Voor wat betreft de btw-stijging in de cultuur en de lovende woorden over het belang van cultuur kunnen wij ons aansluiten bij de woorden van eerdere sprekers. Daarnaast vragen wij het college om aandacht te blijven houden voor het belang van broedplaatsen. En roepen wij partijen in de stad ook op om nog meer samen te werken, zeker waar het gaat om de huisvesting. En dan, voorzitter, tot slot een terugkerend thema voor D66, de Bubble Barrier. Kan de wethouder aangeven wanneer we daar actie op kunnen verwachten? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij door naar de SP. Mijnheer Kuin. De heer Kuin: Deel twee van de zes oppositieleden. Ik zal namens de drie fracties ingaan op de jeugdzorg en de medezeggenschap. En ik begin met de jeugdzorg. Op 10 november 2022, precies twee jaar geleden, heeft deze raad op voorstel van SP, Jouw Haarlem, CDA en Trots het college opgedragen om bij overschrijding door jeugdzorgaanbieders van de winstplafonds in te grijpen en de raad te informeren. De aanleiding voor deze motie waren onderzoeken van onder andere Follow the Money en SP naar de excessieve winsten die in de jeugdzorg worden gemaakt.

Het is vanuit ons perspectief vreemd dat er überhaupt winsten worden gemaakt met publiek geld. Maar ook als je er wat liberaler naar kijkt is het vreemd. Want er is geen markt, de prijs is dan vast en er is een constante vraag. Emeritus hoogleraar Verbon constateert dan ook dat concurrentie dan niet werkt en marktwerking zelfs kan leiden tot misbruik van zorggeld. Dokter Bosman, niet dokter Oetker, maar dokter Bosman, is daar een duidelijk voorbeeld van. In het jaarverslag valt te lezen dat dokter Bosman zich maatschappelijk verantwoordelijk voelt om zoveel mogelijk mensen echt verder te helpen in hun leven. We weten inmiddels dat hij vooral zichzelf heeft geholpen aan een beter leven. Hij bejubelde marktwerking als een sprong voorwaarts. En we begrijpen waarom. In een paar jaar tijd heeft het bedrijf een enorme schuld opgebouwd door overfacturering bij een reeks van gemeenten. En die wilden hun geld terug. Overfacturering is een keurig woord voor rekeningen indienen waarvoor geen werk is geleverd. Gewoon fraude en diefstal dus. En tegelijkertijd heeft dokter Bosman zichzelf 5 miljoen uitgekeerd. Dokter Bosman is in 2021 en begin 2020 nog een keer overgenomen door private equity investeerders. Het grootste deel van de schulden aan gemeenten, verzekeraars, banken en de belastingdienst zijn begin 2023 kwijtgescholden.

Dan hebben we het over 12,5 miljoen, kwijtgescholden ten laste van de gemeenschap met name. Deze investeerders zagen geen reden om de naam aan te passen. Ze gaan verder als Dokter Bosman GGZ. En de gemeente Haarlem zag geen reden hen uit te sluiten. Ze zijn weer gecontracteerd. Dokter Bosman GGZ maakte in 2023, in hetzelfde jaar van de sanering, ruim 23 procent winst. 8,3 miljoen. En dokter Michiel Bosman, want dat is zijn naam, waar is die? Die is verkast naar Curaçao. En op LinkedIn meldt hij dat hij van daaruit werkt als online psychiater. Een online coach voor cliënts. On both sides of de Atlantic. And the weather is fantastic. Een ander door Haarlem gecontracteerd zorgbedrijf is Jan Arends. Zijn winst houdt hij in 2023 met 0,47 procent bescheiden. Maar tegelijkertijd keert hij zichzelf wel een beheersvergoeding uit van 1,1 miljoen over twee jaar. Zorggeld. En Ströer Psychotherapie, ook door Haarlem gecontracteerd doet iets soortgelijks. Met een hoge winst in 2023 van 8,9 procent keert hij zichzelf een dividend uit van 490.000 zorggeld. Of Psydok Erkut maakt het ook bont. Het bedrijf leidt in 2023 een klein verlies. Maar in 2022 heeft hij zichzelf 735.000 euro zorggeld uitgekeerd. En dan stuiten we ook nog op de capriolen van Megakids. Het bedrijf maakt een forse winst van 16 procent en heeft in 2022 een dividend van 875.000 euro uitgekeerd aan een bv van een directrice.

Die dat vervolgens weer tegen 6 procent rente uitleent aan Megakids waarmee een pand is gekocht. Hoe gek wil je het maken? Het kan allemaal. Naast profiteurs zijn er ook gelukszoekers in de jeugdzorg. Zo heeft de gemeente Haarlem ook de Ambulante Coach gecontracteerd. Mooie naam. Uit het register van de Kamer van Koophandel blijkt dat op 22 oktober van dit jaar de Nederlandse online gadgetshop gewijzigd is in de Ambulante Coach. En het aantal werkzame personen is gewijzigd van twee naar één. Deze ene persoon blijkt volgens de Kamer van

22

Koophandel daarnaast ook nog juwelier te zijn. Bijzonder getalenteerd deze heer. De eerder geciteerde hoogleraar Verbon vindt als het om ziekenhuizen gaat een winst van 2 procent in de zorg niet onredelijk, zodat een buffer kan worden gevormd voor onvoorspelbare risico's. Ziekenhuizen bezitten immers gebouwen, dure apparatuur en laboratoria. Maar instellingen in de jeugdzorg hebben voornamelijk personeel nodig en nauwelijks kapitaal. En dan is een gemiddelde winstmarge van 3 procent al aan de hoge kant. Uit ons onderzoek blijkt dat ongeveer 40 procent van de gecontracteerde bedrijven meer dan 3 procent winst maakt. En bij ongeveer een derde van de bedrijven gaat het zelfs om meer dan 5 procent. Wij zullen binnenkort ons onderzoek naar alle door Haarlem gecontracteerde bedrijven openbaren. Wij stellen dit aan de orde, niet alleen omdat het echt niet deugt… De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Çimen. Oh, dan moet u misschien ook iets minder snel reageren. Maar goed, mijnheer Kuin. De heer Kuin: Dan ga ik hem aanpassen. Wij stellen dit aan de orde niet alleen omdat het echt niet deugt, maar ook omdat de goede niet onder de kwade moeten lijden. En we agenderen dit vooral omdat het schrijnend is dat we tegelijkertijd wachtlijsten hebben en lumpsum budgetplafonds hanteren.

Het college constateert op meerdere pagina's dat de wachtlijsten te lang zijn en dat we moeten zoeken naar middelen om te investeren, zodat deze kunnen worden ingedampt. En in de bestuursrapportage meldt het college dat de gezinsvervangende zorgvormen on hold zijn gezet vanwege een tekort aan middelen. Wat ons betreft zijn er genoeg reserves om zowel de wachtlijsten als de gezinsvervangende zorgvormen te bekostigen. Maar we weten ook dat er veel zorggeld naar louche types en bovenmatige winsten gaat. De voorzitter: Mevrouw Çimen. Mevrouw Çimen: Dank u wel, voorzitter. Landelijk is naast de SP de PVV ook een grote voorvechter altijd geweest om winstuitkeringen breed in de zorg te stoppen en om private equity, de PVV, is daar een groot voorstander van geweest. Inmiddels is dat kamerlid minister Agema geworden en heeft zij zelf ook gezegd, wij gaan private equity niet weren, we gaan geen brede winstuitkeringen stoppen in de zorg en we gaan ook geen wettelijke grenzen stellen aan de uit te keren winstpercentages. Dus ik vraag mij dan af wat de heer Kuin nu verwacht van het college om op lokaal niveau anders te gaan doen? De heer Kuin: Het is niet alleen de heer Kuin die dat verwacht, het is de hele raad die dat verwacht. Want er is een motie aangenomen op 10 november 2022, die zegt dat het college moet ingrijpen als er bovenmatige winst wordt gemaakt.

Mevrouw Çimen: Ja, dat begrijp ik. Maar welke concrete actie verwacht u dan nu? Gelet ook op nieuwe landelijke politieke lijnen waarbij er heel duidelijk wordt gezegd, dit gaan we niet doen. Want dat brengt mogelijk gezonde bedrijfsvoering van de zorg en innovatie in de zorg onder druk, et cetera. En dat is nu het beleid van landelijk. Dus wat zou er lokaal nog meer moeten gebeuren? De heer Kuin: Ik kan een hele beschouwing houden over de hele zorg, wat er niet deugt in de zorg. De marktwerking, daar zijn wij ook tegen, dat is denk ik bekend. Maar het is Haarlem die zelf, en elke gemeente, die contracten sluit met die bedrijven. En in die contracten kun je afspraken maken. En dat is wat Haarlem kan doen. En de motie zegt ook dat Haarlem de boeken moet controleren. Dat wat wij zelf ook even hebben gedaan, dat kan de gemeente vast nog beter. En dan vervolgens het gesprek aangaan met die instellingen. Het is zorggeld. En volgens mij hebben we allemaal de norm dat geld voor zorg naar zorg moet. En niet naar profiteurs en andere louche types.

23

De voorzitter: Gaat u verder. De heer Kuin: Heel veel zorggeld waar heel veel jeugdigen morgen mee geholpen zouden kunnen worden. Geld voor zorg moet naar zorg en op bovenmatige winsten moet worden ingegrepen. Zoals de raad in november 2022 heeft uitgesproken. Wij nemen aan dat we de wethouder hiermee aangemoedigd hebben de motie van twee jaar geleden nu voortvarend uit te gaan voeren. Daarnaast hebben we een motie over de afschaffing van budgetplafonds, zeker de lumpsum financiering. Het dictum luidt, roept het college op voor perceel 1 de lumpsum financiering los te laten. Punt. Ik wil kort nog ingaan op de participatie of een beter woord, medezeggenschap. De voorzitter: De heer Van Leeuwen heeft een interruptie. De heer Van Leeuwen: Voorzitter, ik luister met veel belangstelling en ook met begrijpelijke medeverontwaardiging over de misstanden die de heer Kuin benoemt in de zorgsector. Maar kan hij uitleggen waarom hij dan bepleit om nu in dit stadium het budgetplafond los te laten en daarmee eigenlijk te zeggen, als er meer pieken gaan, meer geld gaan naar partijen waarvan u in ieder geval geconstateerd heeft dat ze niet deugen, vindt u dat dan een goede volgorde? Of moeten we niet eerst zeggen, dan gaan we eerst die misstanden aanpakken en als we dan een budgetplafond moeten gaan loslaten, dan gaan we dat daarna met elkaar bespreken. De heer Kuin: Hele goede vraag.

Wij vinden dat beide tegelijkertijd moet gebeuren, want er zijn heel veel instellingen die, ik zei, de goede moeten niet onder de kwade lijden, die echt met moeite hun hoofd boven water houden en gewoon goede zorg leveren voor een fatsoenlijke prijs. En er zijn niet voor niks wachtlijsten, daar moet snel wat aan gebeuren. Dus wat ons betreft moet dat tegelijkertijd gebeuren en had het al lang moeten gebeuren. Ik had het over participatie en ik vind medezeggenschap een beter woord. Op pagina 5 van de begroting schrijft het college, bij het oppakken van de grote en complexe opgave voor de stad maakt Haarlem graag gebruik van de vele betrokken inwoners, ondernemers en partners. Zit in het woord gebruik maken niet het probleem? Want dat is wat anders dan samen met. Te vaak ervaren Haarlemmers dat ze iets mogen zeggen, maar dat er niet echt geluisterd wordt. Het breed levende onderwerp P, gaat niet over die bakken maar over parkeren, is daar een voorbeeld van. Het oorspronkelijke plan is van tafel, maar wel nadat er alles aan gedaan was om te voorkomen dat er een succesvol referendum zou plaatsvinden. En daarna kwam het gesprek met de stad, een goed initiatief. Maar het lijkt erop dat er gestuurd wordt op een gewenste uitkomst. Zie het rapport over de digi-raadpleging van Andre Kraal, hoofddocent aan de VU en zie het eindrapport van de digi-raadpleging.

Haarlemmers zouden vooral meer groen willen, maar de belangrijkste uitkomst wordt verstopt, verstopt op pagina 30. 75 procent van de Haarlemmers willen namelijk dezelfde of meer ruimte voor parkeren. En zie het burgerberaad, 81 procent van 49.800 inwoners spreekt zich duidelijk uit in het parkeerreferendum tegen betaald parkeren. Maar het burgerberaad met 75 uitgelote inwoners geeft het advies betaald parkeren voor alle Haarlemmers in te voeren. Van begin tot het eind heel sturend, zo hebben verschillende deelnemers ons laten weten. En in dat beeld past ook dat het opstappen van de referendumcommissie is gebruikt om het referendum buiten werking te stellen. Als dat echt de belangrijkste reden is, zouden we mogen verwachten dat het college er alles aan doet om zo snel mogelijk weer een nieuwe commissie te hebben. En dan past het in ons beeld dat we een paar weken geleden te horen kregen dat er tot op heden helemaal niets is ondernomen om nieuwe adviescommissieleden te werven. Het sterkste middel voor Haarlemmers om invloed uit te oefenen is daardoor onnodig lang buiten werking gesteld. Willen ze wel echt luisteren of alleen maar gebruik maken van inwoners en doordrammen? Hoe vaak wij niet horen dat de gemeente toch wel doordramt, met betaald parkeren bijvoorbeeld. Wij willen niet cynisch worden en willen

24

bereiken dat de referendumverordening zo spoedig mogelijk weer geldt. Daarom onze motie met als dictum, de raad roept het college op de werving voor leden van de referendumadviescommissie onmiddellijk te starten en de raad te informeren over de voortgang. Tot slot nog kort over twee moties van de zes die de twee onderwerpen raken waarover ik zojuist sprak. Zorg en zeggenschap. De eerste gaat over het Spaarne Gasthuis. Door onze liberale collega's hebben we er niets meer over te zeggen. Maar we moeten er wel alles, maar ook echt alles aan doen om het ziekenhuis in volle omvang voor Haarlem te behouden. Daarom deze motie met als dictum, de raad spreekt uit dat een volwaardig ziekenhuis…Kan het wat stiller zijn aan de liberale kant? De raad spreekt uit dat een volwaardig ziekenhuis zoals nu in Haarlem moet blijven. Roept het college op echt alles in het werk te stellen om dat te realiseren en daar zo spoedig mogelijk duidelijkheid over te krijgen en de raad hierover op de hoogte te houden. En roept het college op een deel van de 200 woningen voor ziekenhuismedewerkers te reserveren en dit onderdeel van de besprekingen te maken. Als laatste, aandacht voor de... De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, we horen dat het ziekenhuis in Haarlem moet blijven.

Welke mogelijkheden denkt de SP dat het college heeft daarvoor? Of welk bedrag mag het daarvoor inzetten? U zegt van, laten we dat ziekenhuis behouden. Dat ziekenhuis heeft natuurlijk een regionale rol. Maar het college moet alles op alles zetten. Maar is er dan ook een bepaald bedrag wat ze mogen invullen daar? De heer Kuin: Wij denken, en dat zie je ook in de motie bij het derde punt, dat ziet u ook in de motie bij het derde punt, wij denken dat het misschien helpt dat er woningen worden gereserveerd voor ziekenhuismedewerkers. Dat het helpt in de besprekingen om het ziekenhuis hier te houden. De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer Bruch. De heer Bruch: Dank u wel, voorzitter. Ik heb even een vraag over deze motie. Gaat het erom dat u de nieuwbouw per se door wilt laten gaan of dat u de zorg in Haarlem wilt houden? Want dat is uw motie, kan ik dat er niet duidelijk uithalen. De heer Kuin: Volgens mij is het dictum helder, dat zegt dat er alles aan moet worden gedaan om het ziekenhuis hier te houden en dat het kan helpen om woningen te reserveren voor ziekenhuismedewerkers. De voorzitter: Gaat u verder, mijnheer Kuin. De heer Kuin: Fijn, dank u wel. Als laatste aandacht voor de motie over… De voorzitter: Er is toch nog een interruptie. Mijnheer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, nu het over woningen gaat, heb ik wel interesse in de koers van de SP.

Want ik begrijp dat de heer Aynan zo de koers gaat uitleggen namens drie partijen. Maar u zit niet altijd op dezelfde lijn. Laten we even Haarlem Zuidwest nemen. Dat heeft de SP altijd gesteund. Jouw Haarlem heeft daar flyers in de brievenbus gedaan dat ze op Jouw Haarlem moesten stemmen als ze het niet wilden. En OPH was daar tegen. Mogen we van de SP verwachten dat zij 50 procent sociale huur in het duurste stuk van Nederland, de duurste wijk van Haarlem, blijven steunen? Of heeft de heer Aynan uw koers nu bepaald?

25

De heer Kuin: Ik vermoed dat het voor mijn tijd was, in ieder geval voor mijn tijd dat ik hier zat. Dus dat is het enige, ik weet het niet exact. En ten tweede, misschien geldt dat ook voor PvdA en GroenLinks, maar dat geldt in ieder geval voor de coalitie die wij aan het smeden zijn, wij stemmen af, dus we zullen in de nabije toekomst kijken hoe onze opstelling zal zijn. De voorzitter: Mijnheer Wiedemeijer nog een keer. De heer Wiedemeijer: Ja, ik had nog een vervolgvraag. Wilt u u dan inspannen om uw collega's te overtuigen van het belang om 50 procent sociale huur te bouwen? Want anders wordt het niet Jouw Haarlem, maar Jouw Haarlemmermeer waar de heer Van den Raadt het net over had. De heer Kuin: Ik ben het nog steeds met u eens, maar ik ben ook wel van de compromissen. Dat zult u niet misschien van de SP verwachten, maar het is soms nodig om compromissen te sluiten als je wat wilt bereiken en dan zijn wij toe bereid. Ik wou toch nog aan die laatste motie hier toekomen. Die gaat over huwelijksdwang en gedwongen achterlatingen. Het is heel belangrijk dat er laagdrempelige, veilige, goede hulp voor de vrouwen en meisjes is. Deze motie is tot stand gekomen in samenwerking met Jouw Haarlem, D66 en de SP, maar wordt breed ondersteund. Het dictum luidt…Wat zeg je? Ook Hart voor Haarlem. Sorry, ik heb het lijstje niet.

Een pilot voor twee jaar te starten met een vast contactpunt om zaken als huwelijksdwang en mogelijke achterlatingen in het buitenland te melden. Brede bekendheid te geven aan de mogelijkheid zich met een hulpvraag te melden, in het bijzonder rond de periode voor de zomervakantie. Dit thema te betrekken bij de verdere uitwerking aanpak huiselijk geweld en voorkomen femicide. De raad periodiek, in ieder geval jaarlijks, te informeren over de stand van zaken rondom deze problematiek in Haarlem. De pilot te bekostigen uit de beschikbare gelden en overschotten binnen het beleidsverslag aanpak huiselijk geweld. Dit was het, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Eens kijken, kwart voor negen. Laten we nog één bijdrage doen voordat we een koffiepauze gaan doen. Dat is de heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Dank u wel, voorzitter. Ja, dan wordt het toch echt wel negen uur hoor, voordat we gaan beginnen, denk ik. Dank, voorzitter. Allereerst wil het CDA zoals altijd weer het college bedanken voor deze mooie begroting. En altijd, ook nu weer, onze dank en waardering voor het vele werk dat door de ambtelijke organisaties verricht om deze begroting op te kunnen stellen en alle vragen te beantwoorden. Weliswaar, veel minder vragen dan in de vorige jaren, maar toch. De begroting laat zien dat het gevreesde ravijnjaar aan Haarlem voorbij gaat.

En door het surplus in de algemene reserve wordt gebruikt om de structurele negatieve begrotingssaldi in 2026 en ‘28 te compenseren is in deze programmabegroting 2025-‘29 sprake van een structureel sluitende begroting. Heel mooi. Het is ook goed te zien dat inwoners goed gebruik maken van die duurzaamheidslening die we nu naar 17 miljoen verhogen, van 4 miljoen naar 17 miljoen. Een goede zaak, dus inwoners zijn dus blijkbaar goed bezig met het verduurzamen van hun woning. Ook bij de sportclubs zijn grote slagen gemaakt voor wat betreft de verduurzaming van de accommodaties. Met de nieuwe visie Urban Sports hoopt het CDA dat we snel meer spelen en sporten in de openbare ruimte kunnen gaan realiseren. En wellicht kan de wethouder op dit punt al een tipje van de sluier lichten van wat we in deze periode nog kunnen verwachten op dat punt? Veel positieve zaken dus in deze begroting. Dus we kunnen bijna rustig gaan slapen. Echter, ik ga nu iets zeggen over het Bisschop Bottemanneplein. Dat had u wel kunnen verwachten, denk ik. Het vergroenen van het Bisschop Bottemanneplein is financieel behoorlijk uit de hand gelopen. Wat begon als een ambitieus burgerinitiatief om een groot stadspark te realiseren bij de KoepelKathedraal van ongeveer 20.000 vierkante meter voor circa 2,5 miljoen euro, werd in 2020 beperkt tot alleen het Bisschop Bottemanneplein.

Hiervoor was een bedrag van 300.000 euro beschikbaar gesteld om dit plein in 2021 een

26

groener en aantrekkelijker karakter te geven. Maar nu, vier jaar later, is er nog steeds niets gerealiseerd en zijn de kosten voor het vergroenen van dit relatief kleine stukje openbare ruimte opgelopen tot bijna 2,4 miljoen euro. Bijna evenveel als het oorspronkelijke idee van het hele stadspark rondom de kathedraal. Nog even wat duiding daarvoor. Eerder, op 2 februari 2023, was er een voorlopig ontwerp met een raming van 1,6 miljoen euro, waarin ook een bushalte, u weet het, en een fietspad die verlegd moest worden, waren opgenomen. En toen de aanleg van die bushalte en het verleggen van het fietspad niet doorgingen, het zou ongeveer 250.000 euro gaan kosten, zou ik verwachten dat de kosten dus zouden dalen tot 1,1 miljoen 350.000 euro. Maar toch kwamen de kosten nog steeds uit op 1,5 miljoen euro. Dus 150.000 euro is even in de tussentijd, in een tijdspanne van acht maanden, er weer bovenop gekomen. U vraagt het college in de bestuursrapportage en de begroting om nog eens een miljoen extra euro voor dit project. Dit betekent dat de kosten voor het vergroenen van het Bisschop Bottemanneplein bijna net zo hoog zijn als het bedrag dat in 2020 nodig zou zijn voor het gehele stadspark. Kortom, de kosten lijken volledig uit de hand te zijn gelopen.

Wat ooit een klein, betaalbaar groenproject had moeten worden, is nu uitgegroeid tot een dure onderneming waar nog steeds geen eind aan lijkt te komen. Het CDA dient daarom bij de bestuursrapportage het amendement Geen bankjes van zilver op het Bisschop Bottemanneplein. We stellen daar vast in het amendement dat voor de herinrichting van het Bisschop Bottemanneplein wordt gevraagd om een krediet van 363.000 euro vrij te geven. We overwegen dat de kosten voor de herinrichting al als buitenproportioneel worden beschouwd en dat dit bedrag beter besteed kan worden aan andere vergroeningsprojecten binnen de gemeente. We stellen de raad ook voor om het besluit te nemen, het beslispunt 2, de kredieten vast te stellen en vrij te geven als opgenomen in paragraaf 3.6, te wijzigen in, de kredieten vast te stellen en vrij te geven als opgenomen in paragraaf 3.6, met dien verstande dat het beslispunt 6, een aanvullend krediet vrij te geven van 363.000 euro voor de herinrichting van het Bisschop Bottemanneplein, ten laste van de IP-post SOR.08, wordt geschrapt en ook de tekst op bladzijde 67 en de tabel op bladzijde 66. En hopelijk gaan we dit besluiten op 7 november. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aynan. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Er is geen sprake van zilveren bankjes, dus het is misplaatst om daarover te spreken. Een vraag aan het CDA, voorzitter.

De vorige raad was u bereid een welgestelde ontwikkelaar financieel tegemoet te komen. Maar uw eigen burgers laat u in de kou staan, want het gaat hier helemaal niet om een luxe parkje. Dus kan het CDA dat uitleggen? De heer Dreijer: U doelt op de Egelantier, neem ik aan? De heer Aynan: Ik doel op Lingotto. Het bedoel om. De heer Dreijer: Ja, het project Egelantier en Lingotto. Daar hebben wij als overweging, hebben we daarin besloten om dat toch te doen. En omdat dat wat ons betreft ervoor gaat zorgen dat het project snel van start gaat, waarbij we minder kosten gaan blijven maken voor onderhoud onder andere, waarbij we eerder ook inkomsten gaan genereren vanwege allerlei belasting, die zouden betaald moeten worden. Het is onduidelijk of wij daarin de juiste keuze hadden gemaakt als het aangenomen was, of dat de keuze die nu voor ligt, of aangenomen is, of dat goed gaat uitpakken. Dat is een beetje koffiedik kijken. Wij hadden de mening dat dit voor de stad het beste was. En inderdaad, geen zilveren bankjes op de Bisschop Bottemanneplein, maar dat is natuurlijk gewoon een om het een beetje in de context te zetten. De voorzitter: Mijnheer Aynan. De heer Aynan: Het CDA spreekt inmiddels in verleden tijd. Zijn ze gedraaid en hebben ze er spijt van?

27

De heer Dreijer: Nee hoor, absoluut niet. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Dreijer: Maar dat is nog niet alles. Bij de begroting wordt nog eens 600.000 euro extra krediet gevraagd. En dit gaat ons echt te ver en kun je niet even bij de begroting regelen zonder betere onderbouwing. En de CDA dient daarom het amendement in Geen bankjes van goud op het Bisschop Bottemanneplein. En het dictum luidt als volg, we stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen. Het beslispunt 2b, de aanvullende voorstellen zoals opgenomen in de alinea 1.7.2 en het daaruit voortvloeiende kapitaalslasten vast te stellen, te wijzigen in 2.b, de aanvullende voorstellen zoals opgenomen in de alinea 1.7.2 en het daaruit voortvloeiende kapitaalslasten vast te stellen. Met dien verstande dat het aanvullende krediet voor het Bisschop Bottemanneplein van 600.000 euro wordt geschrapt, zie de tekst op bladzijde 51 en de tabel op bladzijde 52. En de programma begroting 2025-2029 voor het overige hierop wordt aangepast. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Drost. De heer Drost: Ik ben benieuwd, u haalt wat kosten eruit en u wilt gaan vertragen met dit project. Denkt u dan dat de kosten gaan dalen of zullen de kosten dan gaan stijgen? De heer Dreijer: Ik hoop dat het binnen het budget kan blijven. En dat proberen we in de volgende motie aan te halen.

We vinden wel dat het plein vergroend moet worden. En daarom dienen we de motie in Het Bisschop Bottemanneplein binnen het budget in. Waar we het college verzoeken het project Bisschop Bottemanneplein uit te voeren binnen het budget van 1.496.000 euro. Dat is ook al een bak geld. En de commissie Beheer te informeren over de specifieke aanpassingen die zijn doorgevoerd om binnen dit budget te blijven. Je kunt natuurlijk allerlei zaken verzinnen om de kosten te verlagen. Door de wadi iets kleiner te maken, minder bomen. Er staan heel veel bomen tegen elkaar aan. Waarom zou je dat doen? Zet er wat minder bij elkaar, zodat ze groter ook kunnen gaan worden, et cetera. Er zijn allerlei methodes om dat te doen. Overigens, in de kosten, de technische vragen die ik gesteld heb, werd er onder andere gezegd van, er moet afgevoerd worden et cetera. Terwijl in de stukken staat dat al het materiaal binnen dit perceel blijft en niks afgevoerd gaat worden. Dat zijn allemaal nieuwe dingen. Allemaal nieuwe dingen opgevoerd, die hadden al in het DO, voor het DO meegenomen moeten zijn. En niet achteraf, als wij een DO vaststellen, nog een keer zoveel geld er bovenop geven. Het Bisschop Bottemanneplein staat niet op zichzelf. De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer Drost.

De heer Drost: U heeft het dan over geen gouden bankjes, maar dan is het toch gewoon minder bomen, dan is dat toch een betere titel? De heer Dreijer: Dat klinkt dan weer zo negatief, alsof we tegen groen zijn natuurlijk. Maar het kan ook de wadi. De wadi is wel erg groot, 200.000 liter. Het hele dak van de kathedraal moet daarop gaan lozen. Je kan ook de helft van de kathedraal erop laten lozen. En dan kun je veel minder afgraven, et cetera. En als je kijkt naar de directe bouwkosten, ik weet niet of u weet wat dat betekent, maar dat is alles wat je eigenlijk ziet wat daar gebeurt in die openbare ruimte. Dat is de arbeid, materiaal, huur en gebruik van de voertuigen. Dat zit er allemaal in. En dat was nog geen 400.000 euro. Dus als je het hebt over stijgingen die ook nog eens een keer neergezet zijn bij de technische vragen, die prijsstijgingen kunnen niet zo hoog zijn zoals het nu voorgedaan wordt. 180.000 euro voor elektrisch materiaal. Hoe kom je erbij?

28

De voorzitter: Oké, dit was uw antwoord op de heer Drost. Dan zit ook de heer Van den Raadt al een tijdje te vragen. De heer Van den Raadt: Voorzitter, een heel goed punt van het CDA om hier een speerpunt van te maken. En er wordt een amendement ingediend. Als dat amendement, dat wil ik van het CDA weten, als dat amendement niet wordt aangenomen gaat u dan tegen de begroting stemmen? De heer Dreijer: We zullen niet tegen de hele begroting stemmen, maar we zullen waarschijnlijk tegen dit punt stemmen. Er staan op zich natuurlijk heel veel mooie dingen in de begroting, dus het zou stom zijn om tegen de hele begroting te stemmen. De voorzitter: Dan nog een vraag van de heer Wiedemeijer, interruptie. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, ik was wel benieuwd, de komende jaren willen we 150 tot 200 miljoen per jaar investeren. Dat is een forse groei. Het college doet ook voorstellen over de positie van de raad. En ik was benieuwd, u pakt er nu een project uit en dan wordt u eigenlijk een soort micromanager waar de bankjes en de bomen moeten staan.

Ik was benieuwd, denkt u dat als alle raadsleden dat gaan doen, dat we hier als gemeenteraad 200 miljoen per jaar kunnen investeren? Of blijft het met zijn allen hier de kleuren van de tegeltjes bespreken, de grootte van de bomen? Hoe ziet u eigenlijk de rol als raadslid in het verlengde van wat u hier naar voren brengt? De heer Dreijer: Ik vind dat u het behoorlijk bagatelliseert. We praten hier over een project van 2,5 miljoen, dat begon met 300.000 euro. Nou is de scope wel iets verbreed, doordat er een wadi later ingefietst is. Maar de graafkosten van de wadi, staat ook in de stukken, kost 5.000 euro. Dus waar heb je het over? Dan heb je nog een aansluiting voor hemelwaterafvoer. Maar kom op zeg, 1,5 miljoen voor dit stuk. Dat is al veel te duur. En dat wil ik nog voor lief nemen om het dan wel voor dat bedrag te doen, want er zijn heel veel fouten in het begin gemaakt. Dat weten we ook allemaal. Daar is ook heel veel geld aan verspild, aan allerlei tekeningen. Maar, dat is waar ik mee wilde afsluiten op dit punt, het Bisschop Bottemanneplein staat overigens niet op zichzelf, want regelmatig wordt nog… De voorzitter: Maar toch even nog, ik weet niet of mevrouw Van Zetten nog een interruptie wilde plegen. Mevrouw Van Zetten: Hetzelfde eigenlijk, want het verbaast mij dat dit project, hoe verschrikkelijk ook, zo'n speerpunt is van CDA. En u bent de coalitiepartij.

Misschien komt er nog een punt, maar ik zie vaak heel veel rare dingen en u pikt er dit net uit en denk ik van, hoe kan dat? Heeft dat met die kerk te maken? Hoe moet ik dit duiden? De heer Dreijer: Het heeft niet met de kerk te maken, want de kerk wil dit ook wel, denk ik. Maar waar het mij om gaat is, dit punt heb ik al meerdere keren aangegeven dat er heel veel fouten in gebeurd zijn. En dan volg je het en dan schrik ik er gewoon van dat er 600.000 euro extra bij de begroting wordt gevraagd. Ik kan het niet volgen. En dit is nou een project waar je een beetje kan duiden wat bepaalde zaken kosten. Maar er zijn ook projecten die heel duur zijn. Nieuw Zuid noem ik bijvoorbeeld, daar gaan we over de 100 miljoen heen. Ik heb er geen idee van of dat eerlijk gezegd, snap je. Snapt u, moet ik eigenlijk zeggen. De voorzitter: Ik weet niet hoe het komt, mijnheer Dreijer, maar dit onderwerp, dit leeft. Mijnheer Aynan.

29

De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Dit project ligt toevallig in ontwikkelzone Zuidwest. En de heer Wiedemeijer stelde ons een vraag over onze relatie met de SP en OPHaarlem. Een vraag aan het CDA, hoe ziet het CDA zichzelf in verhouding met de coalitie? Want u heeft allerlei verschillende interrupties gehad en ik ben er niet gerust op. De heer Dreijer: Dit is één punt waar we het misschien niet over eens zijn Misschien ook wel, dat gaan we zo meteen zien bij de stemmingen Maar nee, dit is iets waar ik mijn tanden een beetje in gezet heb. Ik heb het echt al meerdere keren, ik roep het het hele jaar al, dat het niet goed gaat dit punt, dus niet iets nieuws Maar nee, we gaan gewoon vrolijk door. We hebben een heleboel hele goede ideeën We hebben heel veel acties nog uit te voeren, dus wat dat betreft zit dat wel goed. Nogmaals, regelmatig wordt de vaststelling van DO, dus het krediet met voorstelbedragen verhoogd. En CDA denkt dat we echt als raad daar veel, iets kritischer, veel kritischer naar mogen kijken en zorgen dat belastinggeld doelmatig besteed gaat worden. Projecten die zomaar 100 procent of 105 procent duurder zijn geworden, ik denk dat we daar wel kritisch bij mogen zijn.

En ook soms de moed moeten hebben om te kunnen zeggen, we hebben wel een DO vastgesteld, maar u vraagt nu zoveel geld, eigenlijk moeten we het gewoon weer helemaal terugtrekken en moeten we gewoon de hele bespreking opnieuw doen. Zover moeten we eigenlijk willen of durven gaan, want als we een visje uitgooien en een paar happen erin, dan moet je ook het durven los te laten als je ziet dat het niet goed gaat. En ook door de toename, want er zitten allerlei dingen, nog een laatste ding op dit punt. De toename van groen was in het DO 1600 vierkante meter. Ik heb gezien dat dat niet klopte en ik vraag dan, wat is het nou werkelijk? Daar werd dus gezegd, 760 vierkante meter. Met welke getallen is dan gerekend? Dat zijn allemaal van die dingen die niet kloppen. En wat ons betreft gaan we veel meer geld steken in de groene proefwijken. Veel goedkoper, wordt door de buurt gedaan en volgens mij wordt het dan veel beter besteed .Ik ga door, voorzitter. Een ander punt die ik ook al eerder heb aangehaald dat is de Zomerkade. De CDA haalt de motie Maak de kruising gelijk, weer van stal. Dit gaat over de kruising bij Zomerkade die bij het collegebesluit verkeersmaatregelen Nagtzaamstraat en Teding van Berkhoutstraat was vergeten. Het CDA had vorig jaar in april deze motie ingediend en werd helaas niet aangenomen.

Een van de redenen waarom partijen hebben tegen gestemd was de opmerking van het college dat eind 2023, lees bijna een jaar geleden, de Kruistochtstraat voor herinrichting in aanmerking zou komen. Dat is dus niet gebeurd. Dan zouden we deze kruising gelijk meenemen en dan denken we, dat is prima. 2024 is ook prima, dat het allemaal opgelost wordt. Maar er gebeurt niks. En dat had het CDA al verwacht, dat hebben we ook al aangegeven. In deze begroting lezen we dus op bladzijde 242 dat de Kruistochtstraat pas op zijn vroegst in 2028 wordt opgeleverd. Vier jaar later dus. Dan duurt het voor het CDA veel te lang. De inrichting van dit traject dient consistent te zijn. De inritconstructie verzakken iedere keer weer, waardoor meerdere keren per jaar de aannemer deze weer moet herstellen. De verzakkingen en losliggende stoeptegels zijn gevaarlijk voor voetgangers en met name voor mensen die slecht ter been zijn. Ik heb een aantal foto's rondgestuurd van hoe het is nu op dit moment en hoe het eruit moet zien. Dat heeft u in de app kunnen lezen. En nog vier jaar wachten, dat vinden we niet acceptabel. Dus daarom dienen we de motie in, Maak die kruising gelijk, herhaling. En verzoekt het college de kruising bij de Zomerkade, net als alle andere kruisingen binnen het traject Nagtzaamstraat-Teding van Berkhoutstraat voor november 2025 gelijkwaardig in te richten.

En dit te dekken vanuit het budget voor groot onderhoud openbare ruimte. De voorzitter: U bent klaar met het voorlezen? Ja, dat weet ik, maar u bent klaar met het voorlezen? De heer Dreijer: Voor dit punt ben ik klaar. De voorzitter: Mijnheer Procee.

30

De heer Procee: Dank u wel, voorzitter. Ter bevestiging, klopt het dat het CDA onze motie over achterstallig onderhoud hiermee gaat steunen? Dank u wel. De heer Dreijer: Ik heb hem nog niet gezien, moet ik eerlijk zeggen. Ik ga hem met interesse lezen, want ik zie inderdaad op dat punt ook wel heel veel zaken in de stad. Dus misschien wel. En het kan niet zo moeilijk zijn, nogmaals even ter verduidelijking, voor deze kruising. Het is iets wat al in die staat gedaan is. Hoe het gemaakt moet worden is duidelijk. En het moet heel makkelijk kunnen. Het was destijds 400.000 euro voor negen kruisingen, versmallingen, vergroeiing, et cetera. Dus het hoeft ook niet allemaal aanbesteed te worden. Dus het kan nog heel snel. Ten slotte, voorzitter, iets van een hele andere orde, maar wel goed om mee af te sluiten, denk ik. In 2016 heeft de raad besloten om in de raadszaal en in de hal van de publieksdienst de tekst van artikel 1 van de Grondwet zichtbaar te maken, aan te brengen. En dat is vervolgens ook gebeurd. U ziet het daar hangen, in de hoek. Echter, vorig jaar is de tekst van artikel 1 iets aangepast. En het lijkt ons daarom goed om deze nieuwe tekst ook aan te brengen op de desbetreffende borden. En daarom dient het CDA… De voorzitter: Het spaart heel veel tijd uit als u nu gewoon dat even vraagt. De heer Dreijer: Wilt u dat doen? Ja, ook goed hoor.

Maar ik ga nu wel even de tekst voorlezen, voordat u het fout gaat doen, als u me toestaat. En als u een toezeggen doet, dan kunnen we die motie ook gewoon helemaal intrekken. Maar goed, de huidige tekst van het artikel 1 Grondwet, is vorig jaar veranderd. En die luidt dus, allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid, of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Bij deze, als de burgemeester via de microfoon een toezegging doet, kunnen we de motie al direct intrekken. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. U heeft nog twaalf seconden voor twee vergaderdagen. Wij schorsen voor de koffie. Ik denk, ik help hem nog. Ik heropen de vergadering en ik wil u allemaal vragen, want ik werd aangesproken tijdens onze pauze op het feit dat sommige bijdragen niet goed te verstaan zijn voor iedereen. En dat heeft alles te maken ook met onderlinge gesprekken. Dus, de akoestiek is niet geweldig, dat weten we. Laten we gewoon proberen zo te luisteren naar elkaar dat we elkaars bijdragen ook allemaal kunnen verstaan. En de bijdrage die nu aan de beurt is, is die van Jouw Haarlem. Mijnheer Aynan. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Ik ga mijn best doen qua verstaanbaarheid.

Onze bijdrage is niet alleen namens Jouw Haarlem, maar ook namens SP en OPHaarlem. Voorzitter, en volgens mij is dat een unicum, maar dat laat ik even in het midden. Voorzitter, laat ik beginnen met onze waardering uit te spreken voor de stappen die het college heeft genomen om Haarlem een beetje vooruit te helpen. En ook onze collega's in de raad die vanavond met allerlei voorstellen komen. Maar voorzitter, wij zien ook lacunes en opgeloste problemen die dringend aandacht vragen. Het is goed dat het college trots is op de bereikte resultaten, en dat meen ik. Maar het is ook belangrijk dat we kritisch blijven kijken naar wat deze resultaten nou echt inhouden. Wat ze in de praktijk betekenen voor onze inwoners. En of de ambities werkelijk leiden merkbare verbeteringen in hun dagelijks leven. Voorzitter, ik wil beginnen met de woningbouwambities en de sociale huur. Het college stelt trots in de begroting dat er afgelopen twee jaar bijna 2000 woningen zijn bijgebouwd. Maar laat achterwege dat de wachttijden voor sociale huurwoningen in Haarlem al die jaren niet zijn afgenomen. Ondanks de nieuwe subsidieprogramma's blijft het tekort aan betaalbare sociale huurwoningen groot. En het is voor veel woningzoekenden schrijnend dat, terwijl er zoveel woningen worden bijgebouwd, slechts een fractie daarvan bestemd is voor de mensen die deze juist het hardst nodig hebben.