Transcript Commissie Samenleving 10.04.2025

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE SAMENLEVING VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 10 april 2025 1.

Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Dames en heren, ik heb er altijd zin in. Dat merkt u. Dat moest ik hier net al even bevestigen, maar we zijn er weer. Dit keer in een nieuwe zaal met prachtig nieuw tapijt, met hopelijk goedwerkende techniek. Dus als het goed is, moeten we hier helemaal voorzien zijn voor goede debatten. U zit mooi tegenover elkaar, dus u kunt elkaar scherp aankijken, behalve de twee tegenover mij. Maar goed, dat is van mijn eigen partij, dus dat maakt weer minder uit. Goed, iedereen die achterin zit ook van harte welkom en iedereen die meekijkt ook, bij deze vergadering van de Commissie Samenleving op donderdag 10 april. Berichten van verhindering hebben wij ontvangen. Eentje van mevrouw Hartman die afwezig is wegens ziekte. Ik zie dat die wordt vervangen. Welkom, de heer Alberts. Verder berichten van verhindering vanuit de commissie? Nee, mooi. Dan heb ik voor in uw agenda de volgende bijeenkomsten. Een uitnodiging van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlatingen voor een informatieve bijeenkomst over huwelijksdwang en achterlating. De vraag is eerst of deze commissie deze bijeenkomst wil laten plaatsvinden en dan ook nog voor het zomerreces. Als u dat wil, dan hebben we hiervoor de datum van 24 juni. Als u dit wilt, graag uw hand opsteken. En dan verwacht ik ook dat u daar allemaal aanwezig bent. Ja, mooi zo.

Bij deze voor in uw agenda dus 24 juni. Dan gaat er een intekenlijst rond voor de meet en share. Namens het gemeentebestuur organiseert de griffie samen met het Programma Versterk lokale democratie de jaarlijkse bijeenkomst voor meet en share met ambtenaren. Dit is op woensdagavond 14 mei van 18:00 uur tot 21:30 uur in het gemeentekantoor Zijlpoort. Dan het derde punt. Een aantal van u waren er al bij, bij het bolderen in Haarlem. En nu hebben we een nieuwe sportieve clinic, namelijk een rolstoelclinic. Rolstoelclinic basketballen. Dat gaan we doen als u dat leuk vindt op donderdagavond 15 mei van 19:30 uur tot 21:00 uur. Vindt u dat leuk om te doen, dat we dat gaan organiseren? Dan mag u ook uw hand weer opsteken en verwacht ik ook dat u daarbij bent. Een aantal wel. U bent verhinderd. Ja, dat is jammer. Misschien dat anderen afzeggen, dat helpt. De voorzitter zelf die hing al aan de bolders, dus die heeft de vorige keer keurig meegedaan. Ik miste u trouwens, wethouder. Misschien dat de volgende keer dan de afvaardiging vanuit het college door wethouder Van Loenen is.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Agendapunt 2, het vaststellen van de agenda. Kan onze agenda conform met één punt worden vastgesteld? Ik denk het wel. Mooi. Dan hebben wij drie agenderingsverzoeken binnengekregen. Waarvan ik als eerste het agendaverzoek van de VVD even zelf wil toelichten. Dat gaat over Transitieplan Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland, ook wel Spaarne Werkt. Dat had ik al toegezegd dat we dat gingen bespreken in samenspraak met het jaarplan in juni. Dus ik stel voor dat we dit agenderingsverzoek niet behandelen en dat we dat alsnog zoals aangekondigd gaan doen. Ja, mooi, doen we dat. Vervalt die, hebben we er nog twee over. Het eerste verzoek is van GroenLinks over inclusieve speeltuinen. Wie van de fractie van GroenLinks wil dat toelichten? Mevrouw Lammertse, ga uw gang. Mevrouw Lammertse: Dank u wel, voorzitter. We zijn natuurlijk blij om te zien dat er een plan aankomt voor het toevoegen van inclusieve speeltoestellen bij de Kadernota, maar het lijkt ons goed om voorafgaand daaraan wel te bespreken of dit de meest wenselijke verdeling van die doestelling is. Er wordt nu gezegd één toestel per speeltuin. Het lijkt ons goed om ook eens na te denken of er misschien ook een andere verdeling mogelijk is, die bijvoorbeeld een aantal toestellen in één speeltuin plaatsen. En daarnaast ontvangen wij al een

1

tijd signalen dat het voor de speeltuinverenigingen moeilijk is om zelf het onderhoud en vervanging te financieren. In de nota wordt ook aangegeven dat dit beleid verouderd is. Wij vinden het belangrijk dat bij de afweging voor deze nieuwe toestellen en dus ook eerst kunnen bespreken hoe we de vervanging en het onderhoud goed kunnen borgen. GroenLinks heeft daar inmiddels ook artikel 32-vragen over gesteld. Dus we zouden willen voorstellen om die twee punten dan gezamenlijk te bespreken in de commissie. Dank u wel. De voorzitter: Zijn die artikel 32-vragen al beantwoord? Dat nog niet. Dus de onbeantwoorde artikel 32-vragen wilt u in samenspraak met inclusieve speeltuinen. Steun vanuit de commissie? Steekt uw hand op als u dat steunt. Voldoende, mooi. Gaan we dat in een toekomstige vergadering agenderen. Het volgende verzoek wat we hebben, is pardon. Interne humor bij de fractie van D66, gezellig. Het volgende agenderingsverzoek is van de SP, overwinst in de jeugdhulp. Mevrouw Özogul, ga uw gang, als u dat nog verder wilt toelichten. Mevrouw Özogul: Ik zal het kort toelichten. In november 2022 is een motie aangenomen waarin gesproken wordt over een winstmarge van 3 tot 5 procent. Het college heeft dat gewijzigd naar 3 tot 8 procent en het heeft te lang geduurd. Dus wij willen daarover praten met de commissie. De voorzitter: Steun voor dat verzoek? Graag uw hand.

Nee, dat is te weinig. Die wordt niet geagendeerd. 3.

Mededelingen commissieleden en wethouder(s) De voorzitter: Even kijken, ga ik met u door naar agendapunt 3, mededelingen van commissieleden en wethouders. Een mededeling vanuit de commissie, mevrouw Bastiaans als eerste. Mevrouw Bastiaan: Dank u wel, voorzitter. Enige tijd geleden hebben we hier besloten om een werkbezoek te gaan brengen aan een familieschool, omdat dat een heel onduidelijk concept toch blijkt te zijn. Dus hebben we gezegd: laten we vooral een keer fysiek ergens naartoe gaan. En het voorstel is nu dat dat op 4 juni gaat plaatsvinden hier in Haarlem, IPKC Wijzer. En omdat de familieschool is een wat vaag concept, om het iets concreter te maken. Het is meer een gebouw waar onderwijs en maatschappelijke voorzieningen samenkomen voor een bepaalde wijk en omdat het ook over het gebouw gaat, lijkt het me goed om het ook in combinatie met de Commissie Ontwikkeling te doen. Zodat we samen naar gaan kijken. Dus 4 juni is het voorstel en het programma volgt nog. De voorzitter: We weten wel dat wij als Commissie Samenleving ook over schoolgebouwen gaan? Mevrouw Bastiaans: Dat weet ik, maar het gaat juist bij de familieschool ook dat het CJG erbij zit, GGD. Dus dat is meer dan alleen het onderwijs en dat is juist wat we willen laten zien. Dat is het speciale eraan.

De voorzitter: Inderdaad, ook het CJG en de GGD zijn ook beide onderdelen van de Commissie Samenleving, maar het staat natuurlijk onze collega's vrij om mee te doen aan dat bezoek. En u stelt voor om dat 4 juni in te plannen en gaat dat zelf ook organiseren, correct? Mevrouw Bastiaans: Samen met de griffier. De voorzitter: Met hulp van onze griffier, goed. Mevrouw Bastiaans: Sorry, ook nog namens GroenLinks is dit.

2

De voorzitter: Dat is de gezamenlijke fractie Partij van de Arbeid-GroenLinks. Helemaal goed. Andere commissieleden met een mededeling? Nee. 4.

Mededelingen over gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 4, mededelingen over de gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden. Wethouder, iets van u? Nee.

5.

Agenda komende vergadering(en), Jaarplanning en Actielijst De voorzitter: Agendapunt 5, de agenda voor de komende vergaderingen, jaarplanning en actielijst. Vanuit de commissie opmerkingen of aanmerkingen? Nee, mooi.

6.

Transcript commissie De voorzitter: Agenda 6, het transcript van de vergadering van 6 maart. Opmerkingen of aanmerkingen daarover? Ook niet, mooi. Ja, u wel, mevrouw Bastiaans. Mevrouw Bastiaans: Toch nog één vraag even bij de jaarplanning. Ik zie dat de lokaal educatieve agenda die zou 3 april besproken worden, is nu 1 juli geworden. Kunt u nog iets aangeven waarom dat … Want het is al verlopen. Hij is al in 2023 afgelopen. Dus hij zou nu gepresteerd worden en nu wordt het weer later. Dus ik zou toch wel graag willen dat het nu echt 1 juli wordt. De voorzitter: Kom ik op terug. Dat kunt u binnen een paar dagen verwachten vanuit ons. En hoe we dat precies communiceren over wat daar precies de planning van is en hoe het komt dat die verschoven is en dergelijke, zal ik u doen toekomen. Yes, mooi.

7.

Plan van aanpak ‘Femicide staat nooit op zichzelf’ De voorzitter: Dan gaan we naar het punt van vanavond, het plan van aanpak ‘Femicide staat nooit op zichzelf’. Dat bespreken wij in samenspraak met punt 7.1, de motie 14 Voorkom huwelijksdwang en gedwongen achterlating. Er zijn technische vragen ingediend door de fracties van D66, Partij voor de Dieren en de SP. En ook beantwoord. Even kijken, wie mag ik als eerste het woord geven? Ga uw gang, namens D66. Mevrouw Çimen: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de Raad is eensgezind. Wij willen dat vrouwen in deze stad veilig zijn, op straat en thuis. En dit is een kans voor Haarlem en voor deze wethouder om in actie te komen tegen femicide. En D66 is blij dat er een plan van aanpak femicide ligt met goede hoofdlijnen, maar het is nog niet concreet genoeg wat ons betreft. Er mag nog een slag overheen. Uit het plan wordt onvoldoende duidelijk wat al gebeurt en wat er extra gaat worden uitgevoerd en wanneer dan precies. Daarnaast wordt een set actiepunten uit het initiatiefvoorstel apart uitgewerkt in de aanpak huiselijk geweld na de zomer. Het was toch de bedoeling dat het allemaal bij elkaar zou komen in dit plan van aanpak femicide? Ik wil daarom toch graag een overzicht van het college met concrete acties, verwijzingen naar beleidsstukken, stand van zaken voor elk actiepunt uit het initiatief voorstel.

Anders is het echt niet bij te houden voor deze raad vanuit twee commissies, vanuit verschillende beleidskaders. Graag een toezegging. Voorzitter, de moord op een vrouw is de gewelddadige slotakte in het drama. We zijn geschokt en we vragen ons af wat er is gebeurd. Een tragedie, maar toch ook iets privé tussen mensen. Als ik één boodschap mag meegeven vanavond is het dit: femicide is geen persoonlijk drama, het is een maatschappelijk falen. Er gaat een wereld vooraf aan femicide en we willen

3

er zo vroeg mogelijk bij zijn. De aanpak van huiselijk geweld is daarom cruciaal om femicide te stoppen. Stalking valt daar ook onder en is een rode vlag. Het is een probleem dat te vaak ongezien blijft of door gebrekkige samenwerking niet goed wordt opgepakt. Vrouwen zijn verreweg het vaakst slachtoffer van ernstige stalking en moord als gevolg hiervan. Een effectieve aanpak van stalking hoort hoog op de agenda. Ik begrijp daarom ook niet waarom onze Haarlemse aanpak niet is geëvalueerd. Er is een aantal gesprekken gevoerd en er is een handleiding vanuit landelijk. Maar toch mijn vraag: zijn ervaringsdeskundigen betrokken in de gesprekken die hier in Haarlem zijn gevoerd? En gevraagd naar hoe zij de Haarlemse aanpak en de bejegening en de ondersteuning van de instanties tot op heden hebben ervaren? Dus niet op papier, maar in de praktijk. En voorzitter als je geweld tegen vrouwen nu en in de toekomst wilt voorkomen, zul je ook moeten kijken naar hoe jongeren met elkaar omgaan, in relaties en hoe zij hun grenzen leren aangeven. Een op de 20 Nederlanders onder de 25 jaar vindt verkrachting van een vrouwelijke partner acceptabel. Over het algemeen vinden jongeren tot 25 jaar vaker dat lichamelijk partnergeweld wordt uitgelokt en dat anderen zich hier niet mee hoeven te bemoeien, omdat het een privékwestie is.

Als we het hebben over zo snel mogelijk erbij zijn, is dit een goede plek om te beginnen. Ik heb in mijn voorstel een set actiepunten opgenomen om juist kinderen, jongeren, jongvolwassenen via het onderwijs, CJG, consultatiebureaus te betrekken om een volgende generatie plegers en slachtoffers van femicide te voorkomen. En uit het antwoord op mijn technische vragen blijkt dat dit al is besproken met het onderwijs. Het onderwijs weet al wat het moet doen of het is geen prioriteit. Preventie heeft in ons plan van aanpak daarmee geen prioriteit. Ik hoor graag een toelichting waarom. Ik wil hierbij ook een voorbeeld van 17-jarige Jet uit Winsum benoemen. Zij heeft een vriendje van 19. Dat gaat niet goed. Ze maakt het uit. Waarop deze 19-jarige jongen een plan smeedt om zijn ex-vriendin te vermoorden. Een paar dagen later gaat hij met een mes op zak op zoek naar Jet en komt haar tegen wanneer ze naar huis fietst. Hij steekt haar neer in een speeltuintje vlakbij haar huis en Jet overlijdt onderweg naar het ziekenhuis. Dit zijn nog kinderen. Er was nog geen sprake van meldingen bij Veilig Thuis of bij de politie. Hier moeten wij echt iets mee.

En hoezo is dit dan geen prio in Haarlem of zijn wij de enige stad in Nederland waar het echt goed geregeld is? Voorzitter, er is veel verborgen leed in onze stad en ik wil dat Haarlemmers naar aanleiding van de publiekscampagnes zich massaal gaan melden bij de juiste instanties. We weten alleen ook dat er nu al wachtlijsten zijn bij veilig Thuis en de Blijf Groep. Kan de wethouder aangeven of er meer geld nodig is voor capaciteit, bedden, ondersteuning, wat dan ook, om die wachtlijsten terug te dringen of beperkt te houden? Zo ja, doet de wethouder dan een concreet voorstel aan de raad bij de Kadernota? Voorzitter, D66 is ook blij dat er extra geschoolde medewerkers zijn bij de politie en dat zij, ik parafraseer: in principe de vaste contactpersoon zijn voor de mensen die aangifte doen. Ik ben dan wel benieuwd wat in principe in de praktijk gaat betekenen voor de mensen die aangifte doen. En ik hoop niet ook benaderd te worden uit de stad dat dit toch anders uitpakt. Overigens wil ik ook opmerken dat ik het ook tamelijk bizar vind dat het OM niet meedoet met de gesprekken voor dit plan van aanpak. Ze wachten blijkbaar op landelijk. Een vraag daarbij is: zijn er ondertussen dan wel vaste contactpersonen en getraind personeel op dit onderwerp, weten wij dit? Voorzitter, dan nog een vraag over een goede eenduidige registratie bij alle instanties.

Het plan van aanpak signaleert dat als randvoorwaarde nummer 1 en terecht. Daar zijn landelijke afspraken over gemaakt. Er zijn aanbevelingen gedaan vanuit de inspectie JenV. En we zijn er nog over in gesprek, begrijp ik uit antwoorden op mijn technische vragen. Maar gaat het plan van aanpak op deze wijze voldoende kunnen slagen volgens de wethouder, als we dit toch niet goed genoeg op elkaar laten aansluiten in de praktijk? En tot slot, wat als de pleger een agent is? Dat hebben we gezien in Doetinchem en ik ben blij dat de gemeente het gesprek hierover wil aangaan met de politie. Maar ik ben ook heel benieuwd naar de uitkomst van die gesprekken en ik hoor graag een terugkoppeling. Tot zover. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van de Sanden, namens de VVD.

4

Mevrouw Van de Sanden: Dank u wel, voorzitter. We sluiten ons sowieso aan bij D66. Een heel goed verhaal. En goed dat jullie er zoveel tijd al in hebben gestoken. Voor de VVD is veiligheid en je echt veilig voelen een kernwaarde en de VVD vindt het daarom ook belangrijk dat het plan van aanpak voor het herkennen, voorkomen en het beter beschermen van alle vrouwen goed en krachtig uitgevoerd wordt. Integraal samenwerken is essentieel om een goed resultaat te behalen. Het moet meer zijn dan mooie woorden en beloftes in een plan van aanpak. De VVD wil de wethouder vragen om de kennis en meldingsbereidheid binnen de scholen in Haarlem actief te vergroten. En dit onderdeel in het plan van aanpak wat juist gaat over dat vroegsignaleren, wat zo belangrijk is, uit te werken en meer concreet te maken. Nogmaals, geen mooie woorden, maar echt concreet maken. Professionals in het onderwijs kunnen namelijk echt het verschil maken bij het vroegsignaleren. De VVD vraagt de wethouder om niet af te wachten en het plan nu scherper en concreet te maken. Ik kan vanuit mijn werk op de intensive care zeggen dat er nu elke dag in Haarlem vrouwen niet veilig zijn en niet in vrijheid kunnen leven in onze stad. Wethouder, u kunt het verschil maken voor alle vrouwen in Haarlem. Kom nu in actie. De voorzitter: Dank u wel. De heer Trompetter, ga uw gang. Namens de Actiepartij.

De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me aan bij D66 en ook bij de tekst van de VVD. Dit dossier is ook van groot belang voor onze partij. Mijn fractie vindt het goed dat er een plan wordt voorgelegd ten einde femicide zo veel mogelijk te voorkomen. De drie verbeterlijnen met daaraan gekoppeld de acties lijken een goede basis te leggen. Maar om femicide zoveel mogelijk uit te bannen, zoals 66 ook aangeeft, is het nog niet echt heel erg uitgewerkt. In risico's staat daarbij dat het OM nog niet aansluit bij de gesprekken en dat daarbij ook nog mogelijke capaciteitsproblemen kunnen ontstaan, waardoor dit beleid misschien dan niet zoveel handen en voeten krijgt als wij graag zouden willen. Kan de wethouder toezeggen om de commissie actief te informeren als een dergelijk probleem zich voordoet? En nog een laatste vraag voor nu: wanneer wordt dit beleid geëvalueerd? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Beukema, namens Trots. Nee, nog een keer. De heer Beukema: Nu doet hij het. Dank u, voorzitter. Wij van Trots Haarlem vinden het erg belangrijk dat geweldsdelicten te allen tijde goed worden aangepakt. En het is natuurlijk een grove schande dat ook vrouwen in onze stad geweld ondervinden met soms een dodelijke afloop. Toch denk ik dat de term femicide wellicht wat overtrokken is.

Moeten we ons niet juist focussen op een brede aanpak van geweld in het algemeen? Er wordt nu eerst geld geïnvesteerd in meer bewustwording, signalering en een betere beoordeling van huiselijke situaties, om een goed beeld van de situatie en het geweld patroon te krijgen binnen onze gemeentegrens. Er is nog geen data bekend over de achtergrond van de mannen die vrouwen geweld zouden aandoen om het feit dat zij een vrouw zijn en of er überhaupt binnen onze gemeentegrens vrouwen hierom structureel worden mishandeld of zelfs gedood. Een ander doel van deze aanpak is om hulp en bescherming aan slachtoffers die te maken hebben met (ex)partnergeweld te versterken. De voorzitter: U heeft een interruptie. Zet uw microfoon even uit en houd u uw microfoon iets verder van uw gezicht, u puft nu af en toe in de microfoon. Mevrouw Çimen, namens D66. Mevrouw Çimen: Voorzitter, elke acht tot tien dagen wordt een vrouw vermoord in Nederland, vermoedelijk door een partner of een ex-partner of anders een familielid. Vindt de heer van Trots dat ook overtrokken om dat dan femicide te noemen? De heer Beukema: Deze neem ik even mee naar de fractie.

5

De voorzitter: De heer Trompetter, ook een interruptie. De heer Trompetter: Mijnheer van Trots, ik ben wel benieuwd hoe erbij komt dat Haarlem zou afwijken van andere steden in Nederland als het gaat om femicide. Ik vind het ook wel wat vreemd dat u de tekst overtrokken vindt. En kunt u dat nader uitleggen waarom u de term overtrokken vindt? De heer Beukema: Ja, dat leg ik ook uit in dit verhaal. Verder vraag ik me af: kunnen deze … De voorzitter: Wacht even. U heeft een vervolginterruptie van de heer Trompetter. De heer Trompetter: Dat is allemaal mooi, maar u beantwoordt mijn vragen dus niet? De voorzitter: Neemt u rustig even de tijd met het antwoord. De heer Beukema: Ik denk dat het deels beantwoord wordt in mijn verhaal. Mag ik ermee verder? De voorzitter: Zeker, u gaat over uw eigen antwoord. Dus als u zegt dat het antwoord nog terugkomt, mag dat zeker. De heer Beukema: Kunnen deze vrouwen niet al bij de bestaande hulpverlening terecht? Verder spelen met betrekking tot huiselijk geweld algemene factoren, zoals middelenmisbruik, gezondheidsproblemen, betrokkenheid bij criminele activiteiten en zelf geweld in de jeugd hebben ervaren. Vaak komt er ook een laag opleidingsniveau bij kijken.

De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer El Aichi en opnieuw, blijft u wat rechter zitten, want als u wat rechter blijft zitten, dan gaat spreken makkelijker en ook bent u beter te horen. De heer El Aichi: Ik hoor Trots zeggen: kunnen deze slachtoffers niet bij de huidige organisaties terecht? Mag ik weten welke? De heer Beukema: Dat is vooral een vraag. Kunnen ze niet bij de huidige organisaties al terecht? En moet de focus ten opzichte van de aanpak van geweld in het algemeen dan niet vooral bij de aanpak van deze factoren liggen? De voorzitter: Wacht even, want u heeft nu nog twee interrupties. Eerst de heer El Aichi, namens CDA. De heer El Aichi: Nogmaals, u heeft geen antwoord op mijn vraag. Bij welke organisaties horen zij terecht te kunnen deze slachtoffers? Dank u wel. De voorzitter: De heer Beukema. De heer Beukema: Ik zit dan zelf te denken aan een GGD-instelling, een psycholoog, een psychiater, iemand die kan helpen bij traumahulpverlening. De voorzitter: Mevrouw Van de Sanden, namens de VVD. Mevrouw Van de Sanden: Dank u wel, voorzitter. Een psycholoog en psychiater, u realiseert zich dat de wachttijden negen maanden zijn? En u gaf net aan laag opleidingsniveau. Bent u zich ervan bewust wat hier

6

echt speelt in Nederland? Ik nodig u uit om een keer bij ons op een zaterdagavond op een spoedgevallen mee te kijken wat daar gebeurt en wat het opleidingsniveau is. Dat is namelijk alle kanten op. De voorzitter: Daar ga ik leuk op in, want u spreekt mij aan en nodigt mij uit. Dat gaan we doen. Maar let u even met zijn allen op dat u via de voorzitter spreekt en als u collega’s aanspreekt, zeker op interrupties, dat u dat netjes met de partij of de achternaam van die persoon doet. De heer Beukema, het antwoord op de vragen van mevrouw Van de Sanden. De heer Beukema: In een van de documenten die ik had gelezen met betrekking tot dit agendapunt stond laag opleidingsniveau benoemd. Daarom heb ik dat ook in mijn verhaal verwerkt. En ik hoop dat data over de daders of eventuele daders van femicide in Haarlem snel bekend is dat we te weten komen wat de achtergrond is van mannen die vrouwen om het feit dat zij vrouw zijn geweld zouden aandoen of zelfs doden. Daarnaast zien we dat opvattingen over vrouwen soms cultureel verschillen en dat verdient natuurlijk ook aandacht. Ik hoop dat alle tijd, geld en moeite die ingestoken wordt harde data gaat opleveren over de exacte situatie in Haarlem. En mocht het probleem inderdaad ook hier aan de orde zijn, dan hopen wij dat daarvoor een goede aanpak zal komen. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Trompetter.

De heer Trompetter: Dank u wel. Mijnheer Beukema, wat gaat u dan precies doen als u die data heeft? De heer Beukema: Dat neem ik ook mee naar de fractie. De voorzitter: Uitstekend. Dat was uw betoog? Wie dan? De heer El Aichi, ga uw gang. De heer El Aichi: Dank u wel, voorzitter. De aanpak van femicide in Nederland is een onderwerp dat de afgelopen jaren steeds meer aandacht krijgt. Vooral door tragische incidenten, een groeiende maatschappelijke druk. Het is heel goed dat de collega's van D66 in Haarlem hier aandacht voor vragen. In juni 2024 presenteerde het Ministerie van Justitie en Veiligheid het eerste landelijke plan van aanpak. Het doel van aanpak is om dodelijk geweld tegen vrouwen te voorkomen, met focus op vroegtijdige signalering, ondersteuning voor slachtoffers, bewustwording in de samenleving, samenwerking tussen zorg, veiligheid en justitie. Maar als ik in het stuk lees dat het OM voorlopig niet meedoet, er staat dat het OM op een landelijk kader wacht. Enig idee wanneer dit landelijke kader er gaat komen? Een vraag aan de wethouder, ik zou graag willen weten of zij daar een antwoord op heeft. Het is goed om te lezen dat de gemeente Haarlem met tal van acties gaat komen in 2025, maar deze acties, zoals D66 al aangaf, zijn niet SMART uitgewerkt. Wij zouden graag de acties goed uitgewerkt willen hebben.

Als ik naar de risico’s kijk, de risico's en de aandachtspunten, dan wordt er geconstateerd en terecht dat er zorgen worden gemaakt omtrent de capaciteit bij de partners, zoals Veilig Thuis en de politie. Vragen de wethouder: hoe denkt het college deze krapte op te lossen? Tot zover, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Bastiaans, namens de Partij van de Arbeid. Mevrouw Bastiaans: Voorzitter, dank u wel. Stop femicide, duidelijker kan het niet gezegd worden. En we zijn ook, het is al eerder gezegd, D66, heel goed dat zij dit zo op de agenda hebben gezet. Het heeft lang geduurd voordat we hier echt goed in over in gesprek gingen, maar nu ligt er wel echt een plan van aanpak. En wat ons betreft is dat een goed plan van aanpak, met drie duidelijke richtlijnen: herkende signalen, voorkom escalatie en doe het samen. En zes actiepunten. Dus op zich is dat actieplan heel duidelijk, maar wat D66 en de anderen

7

ook wel aangaven: het moet hier en daar concreter worden, maar het is ook vooral iets wat in de uitvoering wat ons betreft een probleem is. Er gebeurt heel veel. Dat is zichtbaar geworden. Ook door het initiatiefvoorstel en door de technische vragen. Toen ik het stuk van het college had gelezen, toen had ik echt nog wel vragen van wat is er nou gebeurd met de actiepunten uit het initiatiefvoorstel? Maar door de beantwoording van de technische vragen zowel van D66 en ook van de Partij voor de Dieren over alle formulieren die ingevuld moeten worden, verschillende lijsten. Het is wat onoverzichtelijk wat waar gebeurt. Het positieve is, er gebeurt heel veel, maar onze zorg zit vooral dus bij de uitvoering. Het CDA noemde dat net ook al bij Veilig Thuis. Daar weten we al veel langer dat daar een probleem zit. Dat het echt alleen als het al geëscaleerd is, goed wordt opgepakt. Maar het zit vooral ook in de preventie. Ook in het onderwijs wordt gezegd van voor de vakantie, dat gaat dan ook over de huwelijkse dwang, maar daar gaan we langs scholen, maar de borging daarvan en het echt goed trainen van mensen bij de sociale wijkteams, bij Buurt, bij CJG, dat moet toch allemaal veel meer geborgd gaan worden. Maar het positieve vinden wij wel van dit hele plan van aanpak dat er nu heldere lijnen en actiepunten staan.

Dus wat ons betreft ook wel de vraag aan de wethouder, met name voor Veilig Thuis, hoe kan dit ook verbeterd worden? En het overzicht waar D66 om vroeg, kan ik me deels in vinden. Maar ik denk ook wel dat we dat we ook moeten afwachten wat er komt uit de actiepunten en de rapportage daarover. Dus wat dat betreft deels ondersteuning voor deze vraag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hamzad, namens GroenLinks. Mevrouw Hamzad: Dank, voorzitter. Voorzitter, GroenLinks vindt geweld tegen vrouwen een diepgeworteld en urgent probleem. Een probleem dat onze volledige aandacht verdient. De komst van een gemeentelijk plan van aanpak is dan ook een waardevolle en noodzakelijke stap. Complimenten voor formuleren en duidelijke speerpunten. Tegelijkertijd ziet GroenLinks nog een aantal essentiële elementen, die het plan sterker en effectiever kunnen maken. Voornamelijk het onderwijs wordt niet genoemd in het plan. Er zijn op dit moment geen specifieke middelen voor scholen om jonge meisjes bewust te maken en extra te ondersteunen. Terwijl juist binnen scholen veel signalen en onveiligheid zichtbaar kunnen worden. Onderwijsprofessionals spelen een belangrijke rol in het vroegtijdig signaleren en begeleiden. De aanpak rondom Veilig Thuis blijft onvoldoende uitgewerkt. Het is onduidelijk hoe meldingen worden opgevolgd en hoe zorgvuldig registratie plaatsvindt.

Een laagdrempelig meldpunt ontbreekt nog, zoals een app waarmee vrouwen snel, veilig en discreet om hulp te kunnen vragen. Daarnaast, GroenLinks ontvangt vaak signalen van onze Haarlemmers, dat meldingen van onveilige situaties niet altijd geregistreerd worden. Met alle tragische gevolgen van dien. Onze vragen aan de wethouder. Ziet de wethouder een mogelijkheid om het onderwijs alsnog een duidelijke plek te geven binnen het plan van aanpak tegen geweld tegen vrouwen? Kan de wethouder toezeggen dat er een laagdrempelig meldpunt komt, bijvoorbeeld een app, zodat vrouwen, vooral jongeren, in een onveilige situatie snel hulp kunnen inschakelen? En hoe wordt de rol van Veilig Thuis concreet geborgd binnen het belang en welke wijze wordt ervoor gezorgd dat signalen serieus worden genomen en zorgvuldig wordt vastgelegd? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Otten, ga uw gang. Mevrouw Otten: Ook Hart voor Haarlem sluit aan bij het pleidooi van D66, maar we willen zelf ook nog wel wat zeggen. Veilig voelen is een basisrecht en dat geldt voor iedereen, maar vanavond hebben we het specifiek over vrouwen. En het is eigenlijk heel verdrietig dat het al zo lang speelt en dat we er nu serieus over praten en ook willen nadenken om dit te voorkomen. Het is mooi dat er een plan ligt, maar het plan is nog niet helemaal volledig. Preventief zal er nog heel veel moeten gebeuren.

Bijvoorbeeld in het onderwijs

8

bespreekbaar maken hoe mannen en vrouwen normaal met elkaar horen om te gaan. En de overheid kan niet alles voorkomen en regelen. Dat realiseren wij ons ook wel, maar misschien toch wel beter vroegsignaleren en er moet prioriteit gegeven worden aan preventie en er moeten mogelijkheden geboden worden aan vrouwen om op een makkelijke manier aan te kloppen als zij in nood zijn. En ook goede registratie van situaties is belangrijk, om te voorkomen dat vrouwen tussen wal en schip vallen. En een integrale aanpak is daarvoor zeker noodzakelijk. En hoewel de vragen vanavond al een paar keer gesteld zijn, wil ik toch nog het volgende vragen aan de wethouder. Wat gaat u doen om vroeg te signaleren? En wat gaat de wethouder doen om meer aandacht te geven aan preventie? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Moedt, ga uw gang. Mevrouw Moedt: Dank u wel, voorzitter. We kunnen de bijdrage en de vragen van D66 volledig steunen en dank aan mevrouw Çimen nogmaals voor al het werk dat zij hierin steekt en heeft gestoken. We kunnen ons verder aansluiten bij diverse bijdragen, de VVD onder andere, Hart voor Haarlem en we nemen afstand van de bijdrage van Trots. Wellicht is de fractie van Trots bij de pop-up tentoonstelling over femicide geweest vorig jaar. En zo niet, dan hadden ze dat moeten doen.

De verhalen van de door partners of ex-partners gedode vrouwen waren zeer verschillend en alle huiveringwekkend. En als er ons een ding duidelijk is dan is het dit: we moeten alles doen wat we kunnen om femicide aan te pakken. En de vraag die bij dit plan voorligt, is: neemt de gemeente nu genoeg de regie? En we hoorden al een aantal vragen. We sluiten ons daarbij aan, maar het kan nog wel wat concreter en we zien ook nog wel wat losse eindjes in dit plan van aanpak. Ik stelde er al technische vragen over. De organisaties die hebben elk een eigen inventarisatie instrument. Veilig Thuis en de Blijf Groep gebruiken MASIC. De politie gebruikt de SAS-methodiek en de reclassering de RISCinventarisatie. En ze willen nu vooral binnen hun eigen organisatie de neuzen één kant op krijgen. En de zorg die wij hierbij hebben is dat informatie gaat worden gemist, omdat ze eigenlijk misschien wel appels met peren vergelijken zo gezegd. Dus graag wethouder, neemt u deze zorg bij ons weg? En als u deze zorg deelt, kijk wat we daaraan kunnen doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Alberts, ga uw gang. De heer Alberts: Dank, voorzitter. We danken het college voor dit stuk en deze commissie voor de agendering. Onze fractie ziet dat er zowel lokaal als landelijk van dit type moord een belangrijk thema is gemaakt.

Om hierover verantwoord een standpunt te kunnen innemen, hebben wij een aantal verduidelijkende vragen aan de wethouder. In de bijlagen staan de cijfers op basis waarvan de politiek dit nu een thema maakt. Er wordt gesteld inderdaad dat er elke acht tot tien dagen een vrouw in Nederland wordt vermoord door haar expartner of familielid. Dat zou betekenen dat het jaarlijks in totaal om zo'n 41 gevallen van wat wordt gedefinieerd als femicide zou gaan. Onze eerste vraag aan de wethouder: hoeveel van deze femicide vinden er ongeveer plaats in Haarlem? Vindt dit meer plaats in steden of in de provincie? Vervolgens stelt het stuk: deze moorden volgen vaak na een periode van fysiek of psychisch geweld en gaan vooraf aan het isoleren, controleren, intimideren en vernederen van het slachtoffer. Het is belangrijk dat deze patronen worden herkend, zodat hierop geacteerd kan worden en gezamenlijk beoordeeld wordt, op basis van de informatie die is verzameld, wat nodig is voor veiligheid, hulp en herstel. De voorzitter: Ik was op zoek naar een punt in uw zin, want u heeft een interruptie. En de vraag die u net stelt over verhouding landelijk en steden, ik denk niet dat de wethouder dat paraat heeft, dat is heel technisch. Dus ik verwacht niet dat u daar het antwoord op krijgt. We gaan het zo horen, maar het is vrij technisch. De heer Trompetter voor de interruptie.

9

De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Alberts, dezelfde vraag die ik voor Trots had. Hoe komt u erbij dat het anders zou zijn in Haarlem? En u komt vaak met quasiwetenschappelijke bijdragen, dus ik vraag me echt af hoe u daarbij komt. Wat maakt dat u die vraag technisch stelt en wat maakt dat u denkt dat het in Haarlem anders zou zijn dan in andere plekken in Nederland? Waar haalt u dat vandaan die kennis? De heer Alberts: Voorzitter, ik ben oprecht benieuwd waar ik dat zojuist heb gezegd. Ik zal het transcript teruglezen. Wij vragen dit uit, omdat we het over Haarlems beleid hebben en dit een landelijk thema is. Dus wij hadden verwacht dit in het stuk terug te vinden en inderdaad het was wat opportuun, maar we kunnen het alsnog technisch uitvragen. Kan ik verder? De voorzitter: Gaat u verder. De heer Alberts: Dank u wel. Even kijken, twee vragen uit het stuk wat ik zojuist heb geciteerd vanuit onze fractie.

In hoeverre is het voor handhavers, politie en rechters nu al erg moeilijk om exact vast te stellen of en wanneer er sprake is van geweld? En is het gegeven die complexiteit niet te ambitieus dat wij stadsbreed gaan proberen om deze veronderstelde patronen voor een type moord die 41 keer per jaar in het hele land, hoe tragisch ook, voorkomt te monitoren? We hebben een enorm capaciteitsprobleem bij handhavers en de politie voor de taakstelling die ze nu al hebben. De voorzitter: Ik onderbreek u graag hoor, op het moment dat er een interruptie is. Mevrouw Çimen. Mevrouw Çimen: Dank u wel, voorzitter. De aanloop naar femicide is ook helder. Daar zijn vaste patronen in. Daar is 30 jaar onderzoek naar gedaan. Het gaat om fysiek geweld. Het gaat om stalking. Dat gaat om controle, dat gaat om isolatie. Vindt u niet dat organisaties zoals de politie, het OM, het CJG of andere organisaties zoals de Blijf Groep juist daarvoor zijn opgericht om die vrouwen in die situaties te helpen? De heer Alberts: U veronderstelt een eenzijdige correlatie. Ja, na al die patronen kan femicide plaatsvinden, maar gebeurt dat in al die patronen en zijn die patronen dan voor iedere specifieke femicide, een oprechte vraag terug, dan de reden voor die femicide? Het is zeer complex en het is inderdaad aan die instanties om dat te beoordelen.

Als ze dat al zouden kunnen doen, waarom is dat nog niet gebeurd? Wij vragen ons af of dat met de capaciteitsproblemen te maken heeft. De voorzitter: Mevrouw Çimen. Nee, wel? Ja, u mag, ga uw gang. Mevrouw Çimen: Voorzitter, volgens mij is het punt juist dat er geen eenduidige registratie is. Daarom vragen we ernaar. Er is geen eenduidige definitie van femicide, terwijl er al wel 30 jaar onderzoek naar is gedaan. En daar hebben we het nu met elkaar over, om met elkaar te signaleren van wat is er nou gaande? En laten we dat nu met elkaar oppakken, maar er zijn wel duidelijk beelden van waar we het over hebben uit onderzoek. En die linkjes kan ik u allemaal doorsturen als u dat wit, het is wel veel leesplezier. De voorzitter: Ik heb genoeg te lezen, dus misschien dat u ze dan naar de heer Alberts wilt sturen. Wilt u hierop reageren, want anders heeft u nog een interruptie? De heer Alberts: Mijn punt is bevestigd en er wordt verondersteld dat ik niet de stukken heb gelezen. Dat vind ik een beetje raar. De voorzitter: Waarvan akte dan. De heer Trompetter.

10

De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Wat ik niet van mijnheer Alberts begrijp, is dat quasiwetenschappelijke weer, waarom hij vraagt naar de gradatie van dingen. Dus femicide is erg, maar waar het toe leidt dan niet of zo? Kunt u daar wat duidelijker over zijn? Dank u wel. De heer Alberts: Voorzitter, ik was er volstrekt helder over. Wij gaan niet over die gradatie. Uiteindelijk gaan rechters daarover en de uitvoerende macht. Wij vragen ons af, gezien het al zo complex is, wat wij daaraan kunnen doen. Dat zijn onze oprechte vragen. En of er gereflecteerd wordt op die complexiteit. Mag ik verdergaan? De voorzitter: Nee, u heeft nog een vervolginterruptie van de heer Trompetter. De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Waar ik dus naar vraag, is, wacht maar even. De voorzitter: U vraagt nergens meer naar. De heer Alberts, gaat u verder. De heer Alberts: Dank voorzitter. En vervolgens de vraag: als je dat alles wil gaan monitoren en in kaart wil brengen, zal dit niet uiteindelijk onvermijdelijk leiden tot het overschrijden van het spanningsveld in de richting van het recht op privacy van burgers? Voorzitter, wij maken ons ook zorgen dat we, met name met dit soort maatschappelijke zichtbaarheidscampagnes, steeds verder toegaan naar een situatie van guilty until proven innocent-systeem. Wat onderdeel lijkt van de toenemende polarisatie, ook tussen mannen en vrouwen.

Hebben de commissie en het college dit mogelijke effect überhaupt overwogen? De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Bastiaans. Mevrouw Bastiaans: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Alberts: of hij wel ziet waar dit plan van aanpak over gaat? Want het gaat namelijk over preventie en over herkende signalen. Herken de rode vlag. U heeft het alleen maar over dat de rechters moeten beoordelen. Dan is het allemaal al gebeurd. Dus dan is … Wij willen nu juist dat het voorkomen gaat worden. En wil de heer Alberts dat ook of ziet die meer een probleem bij wat die hij net zegt: de privacy van burgers en dat de overheid overal op zit? De heer Alberts: Voorzitter, ik waardeer in ieder geval dat de PvdA antwoord geeft op de vraag die ik zojuist stel. En verder, als zij het met mij eens is, dat de complexiteit waar rechters mee te maken hebben heel hoog is. Waar is dan het begin van het einde dat we het over preventie kunnen hebben? Als zelfs rechters niet kunnen vaststellen blijkbaar wat de aard van de moord is en of het femicide betreft, hoe kunnen we dan al starten met preventie? En dit zijn oprechte vragen. Ik heb vanuit bestuurlijk oogpunt dit plan van aanpak wat ik heb, doorgenomen ter voorbereiding hiervoor, ben ik aan het bevragen. Dus nogmaals die veronderstelling dat ik het niet zou hebben doorgenomen, ik neem daar enige aanstoot aan, voorzitter.

Ik rond af. De voorzitter: Nee, u heeft nog een interruptie van mevrouw Booms van de ChristenUnie. Mevrouw Booms: Dank u, voorzitter. Mijnheer Alberts, hoe ziet u het recht op privacy tegenover huiselijk geweld, ernstig huiselijk geweld? De heer Alberts: Voorzitter, als er was geluisterd naar mijn inbreng, had u gehoord dat er sprake is van een spanningsveld. Dus dat is mijn antwoord. Helderder kan ik het niet schetsen. Even kijken. Tot slot, zouden wij om de oorzaken, zoals de motie die ook veronderstelt bij dit stuk, beter in kaart kunnen brengen. Ook graag zien dat we de statistieken kunnen monitoren over de rol van culturele en zelfs religieuze achtergronden. Als

11

we dit toch gaan doen. In hoeverre is dit al onderdeel, echt onderdeel van deze aanpak? We kijken uit naar de beantwoording van de wethouder. Dank u wel. De voorzitter: U heeft nog twee interrupties. U heeft nog maar 32 seconden, u gaat over uw eigen antwoord. Mevrouw Van de Sanden als eerste, namens de VVD. Mevrouw Van de Sanden: Dank u wel, voorzitter. Ik vraag me af of de heer Alberts inderdaad toch, wat iedereen hier eerder ook al vroeg, de stukken heeft gelezen en daadwerkelijk weet waar het hierover gaat? De voorzitter: Nee, dit gaan we niet nog een keer doen. We hebben dat al een aantal keer gezegd en daar ben ik nu wel klaar mee. Dus die vraag stellen we niet. Zet u uw microfoon uit. Mevrouw Bastiaans, als het een andere vraag is, dan mag het, maar we gaan niet dit nog een keer doen. Ga uw gang. Mevrouw Bastiaans: Dank u wel, voorzitter. Ik wil toch de vraag van mevrouw Booms, vind ik wel interessant, het antwoord van de heer Alberts is dat hij een spanningsveld zit tussen preventie en het huiselijk geweld. Maar wat is dan dat spanningsveld volgens u? Want we hebben het hier toch juist over preventie, zodat het niet gaat plaatsvinden? Dus wat benoemt u dan als spanningsveld? De heer Alberts: Data over alle verschillende rode vlaggen die zijn genoemd. Ik heb het namelijk wel doorgelezen. Dat bevat gedrag in relaties.

Om dat te kunnen monitoren, moet je echt duidelijk in kaart hebben, moeten we op een gegeven moment achter de voordeur van mensen gaan kijken. Dus dat is dat spanningsveld inderdaad. In hoeverre staat dit op gespannen voet met het recht op privacy van de burgers? De voorzitter: Dat is denk ik voldoende zo. Ja? Mooi zo. Termijn, mevrouw Booms, ga uw gang. Mevrouw Booms: Dank u, voorzitter. De verbeterlijn een is denk ik een hele belangrijke, want femicide is natuurlijk een enorm heftig en ernstig maatschappelijk probleem, net als mensenhandel bijvoorbeeld. Maar de signalen, de meeste van ons kennen de signalen niet. Die weten niet waar ze op moeten letten. Deze slachtoffers worden ook geïsoleerd. Het is niet altijd zo dat je een heleboel herrie bij de buren hoort regelmatig. Het is soms juist oorverdovend stil. Dus zoals Johan Cruyff ook zei: je ziet het pas als je het doorhebt, is het superbelangrijk dat iedere burger die signalen leert te herkennen. En vervolgens natuurlijk ook weet welke stappen die moet nemen, maar die signalen herkennen is heel belangrijk. Nu staat er in het stuk dat er een brede publiekscampagne in Haarlem gaat helpen bij de bewustwording. Het eerste waar ik dan aan denk is: gaat dat helpen of moet gewoon Lubach op een avond heel het land lekker erin meenemen? De voorzitter: Dat is nog eens een goede oproep.

Mevrouw Booms: Ja, want in Haarlem, ik weet het niet. Foldertjes zijn belangrijk. Als mensen bij de politie komen, familie, we maken ons zorgen, mijn dochter kan ik niet meer bereiken. Heeft een beetje een enge man in de buurt. En dat ze dan een foldertje krijgen met precies de stappen die ze moeten ondernemen. Dat is natuurlijk heel belangrijk, maar het gaat ook om de rest van de mensen in de straat. Die doorhebben van dat meisje daar, daar gaat het helemaal niet goed mee. En wat is dat toch een rare auto die daar elke keer voor de deur is. En hoe komt het nou dat zij weer met blauwe plekken loopt? En eigenlijk moet iedere burger bewust worden van deze signalen. Dus eigenlijk vraag … De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Çimen.

12

Mevrouw Çimen: Ik hoor het verhaal van mevrouw Booms, maar als zij zegt: ik ben niet overtuigd van die publiekscampagnes en Lubach gaat het even in deze variant het niet doen. Wat stelt mevrouw Booms dan voor? Mevrouw Booms: Ik vind dit iets wat landelijk opgepakt moet worden. Door regelmatig filmpjes op tv. Het moet veel groter. Een foldertje of een bord langs de weg is niet voldoende. Ik denk dat dat veel groter moet, maar dat is eigenlijk mijn vraag aan de wethouder. Zijn daar mogelijkheden voor om dat op te schalen? De voorzitter: Mevrouw Van de Sanden, een interruptie. Mevrouw Van de Sanden: Dank u wel, voorzitter. Landelijk zou heel mooi zijn, maar landelijk blijft achter. Ik denk dat we geen tijd hebben om te verliezen. Of mevrouw Booms zich dat realiseert? Mevrouw Booms: Dat ben ik helemaal met u eens. Dus het is en, en. De voorzitter: Uitstekend. Dank voor die termijn. Mevrouw Scholten, namens Jouw Haarlem, ga uw gang. Mevrouw Scholten: Dank u wel, voorzitter. Nederland heeft volgens een artikel uit de Linda, maar wel gebaseerd op de statistieken van het CBS over onder andere 2022, de twijfelachtige eer om in Europa het land te zijn met de hoogste femicide-cijfers. Laten we ons dat ook even realiseren. In Spanje worden wel in absolute aantallen meer vrouwen vermoord, maar in Nederland worden in relatieve aantallen meer vrouwen vermoord.

Dus Nederland scoort best wel slecht. Dan ga ik ervan uit, Haarlem is een grote stad, een multiculturele stad met allerlei lagen van de bevolking door mekaar heen en alle opleidingsniveaus door elkaar heen, dat het overal gebeurt. Dat is ook allang bekend. Dat is ook onderzocht. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Alberts. Mevrouw Scholten: Ik zie het. De heer Alberts: Een oprechte vraag over dat we koploper zijn. Vrouwen die zijn vermoord of femicide? Want dat zijn twee verschillende beschrijvende statistieken, toch? Mevrouw Scholten: Femicide gaat het hierom. Dus ook deze statistiek is femicide. Dus partner geweld of familie. We hebben het over partner of familie, niet alleen maar over partner, ook over familie. Dus femicide specifiek. Daar is Nederland daadwerkelijk koploper. Dat even, ik dacht: ik zoek het even uit. Eerst een compliment voor de campagne Haarlem breekt de stilte. Wat ons betreft is dat een mooie start om in Haarlem het onderwerp langdurig op de kaart te krijgen. En dan hebben we het over het onderwerp geweld tegen vrouwen en meisjes. En om ook het gesprek open aan te gaan. Vandaag was ik op school, ik was aan het werk en in het kader van de examenstunt was het genderswap dag. Vandaag kwamen onze jongens van de examenklassen in jurkjes en onze meisjes met opgetekende snorren. Het zag er ten eerste fantastisch uit.

Vandaar trouwens ook mijn pak. Maar wat me opviel aan wat de jongens zeiden, is dat alleen dat al leidde tot een bepaalde vorm van bewustwording. Jeetje, wat kijken mensen anders naar me. En bij sommige jongens, die hadden het echt goed gedaan, zag je gewoon in eerste oogopslag echt niet ben je nu een jongen of een meisje? Dat stukje bewustwording kun je met een campagne doen, ook met een publiekscampagne. Dan gaat het niet over een foldertje, maar volgens mij gaat de campagne die nu neergezet gaat worden ook niet over een foldertje. We hebben er nog wel een paar vragen over. We sluiten ons heel graag aan bij de ontzettend duidelijke bijdrage en het zeer uitgebreide voorwerk van mevrouw Çimen, waarvoor onze eeuwige dank. Het

13

is echt belangrijk dat mensen die ervaren hebben wat geweld tegen vrouwen is, rechtstreeks de kans krijgen om te vertellen wat zij nodig zouden hebben gehad. Wij zouden graag een aantal punten nog wel wat concreter willen in dit plan van aanpak, maar dat wordt misschien ook nog wel uitgewerkt. We hopen alleen wel op korte termijn. Een van de dingen die ons is opgevallen, als je belt met de dienst van Veilig Thuis, omdat je bang bent dat je wordt achtergelaten of uitgehuwelijkt, dan moet er een melding worden aangemaakt. Dat kan enorm drempelverhogend werken, want dan moet je bijvoorbeeld je gegevens achter gaan laten om teruggebeld te worden. Hoe ga je dat doen als jouw telefoon dagelijks gecontroleerd wordt en als je eigenlijk geen privacy hebt? Dus hoe kunnen we als gemeente zorgen dat er echt een laagdrempelige, veilige plek is waar mensen terechtkunnen als ze een probleem hebben? Dat is niet één meldpunt. Dat zou op meerdere plekken, veilige plekken, laagdrempelig moeten zijn. Wordt bijvoorbeeld bij die campagne juist om ook jongeren te bereiken en omdat de informatie daar snel verdwijnt, bijvoorbeeld een medium als Snapchat ingezet? Dus kunnen we in die campagne ook toe gaan werken naar een campagne op de socials en dan met name de socials zoals Snapchat, waar jongeren veel op actief zijn en waar de hulpvraag ook weer verdwijnt.

Want Snapchat verdwijnt uit beeld na een tijdje. Dan vroegen we ons nog af: wat is voor ons de consequentie van de beslissing van het OM, om af te wachten en te wachten op landelijk beleid? Gaat dat ons erg in de wielen rijden of schat de wethouder in dat dat misschien wel meevalt? Want we wachten al best wel lang. Neemt Haarlem de geleerde lessen van de campagne die in Amsterdam al gelopen heeft en volgens mij de basis is voor de campagne van Haarlem, hebben we daar contact over? Dus neemt Haarlem geleerde lessen uit Amsterdam mee? Want dat weet ik niet helemaal zeker of dat zo is. En dan, er is echt personeelstekort. Kan de gemeente daar iets in betekenen? Heeft Buurt bijvoorbeeld genoeg ruimte, fysiek, maar ook met gespecialiseerd personeel? Want bij Buurt werken voornamelijk natuurlijk generalisten. Dus zijn er voldoende gespecialiseerd of in ieder geval specifiek bijgeschoolde mensen? En dan als laatste en misschien wel belangrijkste. Sluiten alle verschillende registratiesystemen op elkaar aan? Als verschillende organisaties met verschillende registratievormen werken, hoe weten we dan of meldingen echt goed opgepakt kunnen worden? Het is misschien iets te technisch. Dan kan ik hem nog uitvragen, maar ik vind hem een beetje op het randje van een technische vraag.

Dus weten we al of we één punt hebben waar al die registraties dan samen komen of moet dat nog geregeld worden? Dank u wel. De voorzitter: En u dank voor uw bijdrage. Wie nog? Mevrouw Özogul, ga uw gang namens SP. Mevrouw Özogul: Heel kort. Wij steunen de bijdrage van mevrouw Çimen. Dank daarvoor. Met betrekking tot de app steunen we GroenLinks en natuurlijk Jouw Haarlem. De voorzitter: Ja, toch de heer Procee. Ga uw gang. De heer Procee: Dank u wel. In navolging daarvan, er is zoveel gezegd, daar heb ik weinig aan toe te voegen. Dit is inderdaad belangrijk. Een zeer belangrijk onderwerp. En die zwaarte wordt door de overgrote meerderheid hier gevoeld, ook door ons. Steun voor mevrouw Çimen. Steun ook voor de vragen van mevrouw Scholten. De voorzitter: Dank. Dan denk ik dat we zo iedereen gehad hebben. Gaan we naar de wethouder luisteren. Een zeer uitgebreide lijst met vragen van u allen. Waaronder ook wel wat technische vragen of randje technische vragen. Mochten uw vragen niet beantwoord worden, dan gaan we aan het einde even kijken of hij politiek is of dat we hem technisch kunnen stellen. En dan kunt u het antwoord later nog krijgen. Wethouder, aan u.

14

Wethouder Van Loenen: Dank u, voorzitter en dank aan de commissie, die toch nou in overgrote deel heel veel oog heeft uiteraard voor dit onderwerp. Dit ontzettend belangrijke onderwerp. En ik ga proberen inderdaad langs veel van de vragen en opmerkingen te gaan. Na het initiatiefvoorstel wat is aangenomen door de gemeenteraad, zijn wij voortvarend aan de slag gegaan, denk ik. Wat dan een uitdaging is, is uiteraard om alle partners bij elkaar te krijgen. En dat kost natuurlijk wel even tijd. We hebben een expert ook ingevlogen. Dat heeft u ook kunnen lezen in het plan van aanpak. Ik denk dat dat ook heel erg belangrijk is dat er echt iemand met autoriteit op dit vlak erbij gehaald is. En dat geeft ook aan hoe zwaar we dit onderwerp opnemen. En dat geldt ook voor onze partners. U gaf zelf ook al een paar keer aan, het OM ontbreekt daarin, helaas. Wij hebben meerdere gesprekken gevoerd met zowel de officier als de hoofdofficier, maar tot op heden blijven zij bij hun standpunt dat ze wachten op een landelijke actie, maar dit gesprek loopt en dat blijven we ook en zeker in de vorm van onze burgemeester, blijft hij dit aankaarten. En we hebben ook nog wel op zich hoop dat er misschien wat beweging mogelijk is, maar het is zeker ontzettend jammer dat zij niet meedoen.

Op een gegeven moment hebben we wel gedacht: we gaan wel gewoon verder, ook met het plan van aanpak, omdat we ook niet willen wachten. En tegelijkertijd met het opstellen van het plan van aanpak hebben we ook al een aantal acties ondernomen. En dat is er ook op gericht dat we aan de slag gaan en tegelijkertijd voorbereiden voor de komende jaren. U geeft aan of een aantal mensen hebben aangegeven: zou het niet iets gedetailleerder kunnen zijn of iets meer SMART? Uiteraard, dit is ook een plan van aanpak opgesteld dus met die expert met de hoofdlijnen, in ieder geval al met de actielijnen. Maar natuurlijk wordt er in die groep, want die groep is nu gevormd en ik denk dat het ook grote winst is, want dat is ook eigenlijk de intentie geweest ook denk ik van het initiatiefvoorstel, die integrale aanpak die moet je eigenlijk echt op gang krijgen. Dat gebeurt, omdat deze groep ook bij elkaar zit en bij elkaar blijft. Ze kunnen elkaar makkelijker vinden, er kunnen veel onderwerpen worden besproken. Dit is ook een heel traject met Movisie, heeft u kunnen lezen. Waar wij tot nu toe dan als enige gemeente echt aan deelnemen. Daar zijn ook bijvoorbeeld ervaringsdeskundigen bij betrokken, die ook dus weer worden betrokken bij alle vraagstukken die hierin staan.

Die acties die hierin staan zijn volgens mij een goed begin, maar zij zijn dus, op reguliere basis komen zij bij elkaar en zijn zij ook samen bezig om nog verder te concretiseren en dat op papier te zetten. Ik wil alleen wel ervoor waken dat we te veel bezig zijn met wat kunnen we op papier zetten en dan te weinig tijd overhouden om het te doen. Dus daar zit een zoektocht naar een balans in. Ik kom er straks misschien nog wel even op terug hoe we dat dan uiteindelijk hier weer terugbrengen. Want ik begrijp uw behoefte aan de ene kant ook, maar aan de andere kant zou ik ook willen dat we wel ook de ruimte geven aan de professionals om met elkaar dus ook de actie te ondernemen en tegelijkertijd verder concrete acties formuleren. Even kijken. Er zijn een aantal vragen gesteld over meer specifieke onderwerpen. Bijvoorbeeld, het ging over, in principe staat er dat er geschoolde politieagenten bij zijn. In principe wil zeggen: in principe is dat het uitgangspunt, maar het kan wel zijn dat er iemand ziek is. Dus dat is meer op dat niveau, maar we zien zeker wel, dat is het uitgangspunt. En dat geldt denk ik voor veel van de onderwerpen die hierin staan. We zien echt bij de kern partners waar we dan dus het OM nog niet bij hebben, maar de andere kernpartners echt wel dat er stappen gezet zijn en dat het belang van deze aanpak groot is.

We zien ook, er werden ook wat vragen gesteld en ook misschien door de ChristenUnie nog vragen gesteld over de bewustwordingscampagne. Is dat nu zinvol in Haarlem? Ja, dat denk ik wel. Bewustwording is denk ik stap een en ook iets wat we allemaal zouden moeten weten die signalen, die rode vlaggen. Waar overigens inderdaad, mevrouw Çimen zei het ook al, 30 jaar onderzoek aan ten grondslag ligt. Dus dat is echt wel bewezen. En gelukkig leidt dat niet altijd inderdaad tot femicide, maar ik denk dat het al erg genoeg is als je in die rode vlaggen zit en dat je al veel te maken hebt met intieme terreur en je onveilig bent. Maar daar is veel over bekend. Veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. En ik denk dat het heel erg belangrijk is dat onze inwoners veel meer van die rode vlaggen herkennen. Er wordt ook gewerkt aan een landelijke campagne, dat heeft u ook kunnen lezen in het plan van aanpak, maar we hebben besloten om daar niet op te wachten. We weten op dit moment niet, die vraag werd ook

15

gesteld, wanneer die er wel komt precies. We zijn wel in contact ook met het ministerie, om echt met elkaar te kijken: wat gaan zij uiteindelijk maken en is er dan uiteindelijk, hoe vaak herhalen wij straks als we onze eigen bewustwordingscampagne hebben, dat bijvoorbeeld en hoe verhoudt zich dat dan tot de landelijke campagne? We kunnen altijd natuurlijk Arjen Lubach mailen. Ik weet niet hoe kansrijk het is. Het zou heel erg goed helpen. Het zou denk ik goed helpen ook een landelijke campagne, maar zoals gezegd: we gaan er ook niet op wachten. We gaan door met het opstellen van die campagne met een campagnebureau. Ik heb niet scherp of we dat ook met de socials en Snapchat en wat dan ook, maar dat zullen we meenemen zou ik zeggen. Maar goed, we hebben daar wel dus echt een professioneel bureau bij die kijkt naar bereik. Even kijken. Dan werden ook een aantal vragen gesteld over hoe zit dat dan met het onderwijs? We hebben in de afgelopen periode wel een aantal verbeterslagen gemaakt in de samenwerking tussen Veilig Thuis en het onderwijs. We zien dus ook meer adviesaanvragen. Dus ik denk dat dat in die zin een positief signaal is, dat er beter wordt gemeld of meer wordt gemeld of meer advies wordt gevraagd. Maar wij hebben ook nog wel heel wat te doen met het onderwijs en daar ben ik het ook zeker mee eens.

We kunnen niet alles tegelijkertijd maar we hebben wel gezegd, dat staat ook volgens mij in de technische beantwoording, we agenderen het ook voor het overleg wat er is, veiligheid in en om scholen. Even uit mijn hoofd. Dat is in juni, staat dat weer op de agenda en dan zullen wij ook met de onderwijsinstellingen in gesprek gaan over dit onderwerp. En gaan we nog meer specifiek kijken wat kunnen we daarin betekenen? En ik denk dus, die bewustwordingscampagne dat zal ook, heeft ook bredere implicatie. Dus die zou je misschien ook nog wel kunnen gebruiken richting de scholen. Even kijken, dan de capaciteitsvraag. Dat is natuurlijk een hele relevante vraag, want het ik ben daarom eigenlijk heel erg blij dat we dus die groep en ook de commitment van die partijen nu hebben, want dat is in het verleden ook nog best wel ingewikkeld geweest. Capaciteit is natuurlijk een probleem, zeker als je het hebt over de politie, het OM, de rechterlijke macht. Ik denk dat iedereen weet dat daar capaciteitsproblemen zijn. Als ik meer kijk naar dichter bij huis, bijvoorbeeld capaciteit van Veilig Thuis, waar ook een aantal van u naar heeft gevraagd, er is echt wel specifieke expertise bij Veilig Thuis op dit onderwerp. In team terreur, femicide. En mensen zijn dus ook daar in getraind en ook daarvoor beschikbaar. Daarnaast hebben we ook überhaupt hetgeen wat Veilig Thuis doet.

Daar kunt u overigens ook 24/7 anoniem chatten. Dat is echt heel laagdrempelig. Dus in die zin is dat aanbod er al. maar als je dus echt kijkt, stel je belt naar Veilig Thuis en je doet een melding. Zoals u weet, dan wordt er ook een soort triage gedaan. Dus welke meldingen zijn echt dermate urgent en dat kan inderdaad het geval zijn van intieme terreur en daar zit echt dan ook geen wachtlijst op. Wat je natuurlijk wel ziet bij ook zo'n Veilig Thuis, die hele keten daar zit het heel erg in. Dus die hele keten van de hulpverlening en de ondersteuning, daar zijn natuurlijk uitdagingen. We hebben het eerder gehad over bijvoorbeeld de wachtlijst bij de vrouwenopvang. Daar zijn we echt dagelijks mee bezig om dat weg te werken, want daar gaat het uiteindelijk om. Dat je die keten vrijhoudt om snel te kunnen handelen. En dat is niet eenvoudig, maar dat is dus wel een hoge prioriteit. Misschien ook nog wel goed om te melden, er werd ook even gezegd: Haarlemse aanpak. Ik denk zelf dat Haarlem een goed begin is, maar er zijn ook al wel regiogemeenten die bij mij op de lijn zijn gekomen. Wij zouden ook wel meer met dit onderwerp willen doen. En zelf heb ik ook met de wethouders in de regio afgesproken dat we dit gaan bespreken. En dan gaan we ook kijken of we het Haarlemse kunnen uitbreiden, in ieder geval in onze regio, zodat in ieder geval meer mensen gaan worden bereikt.

Er werd ook gevraagd of we keken naar Amsterdam. Amsterdam heeft ook een campagne gedaan, meer gericht op slachtoffers. Wij zijn natuurlijk meer aan het kijken naar bewustwordingscampagne, veel meer ook naar niet alleen slachtoffers, maar ook andere mensen die signalen kunnen herkennen. Dan hebben we nog ook landelijk nodig voor een aantal dingen. Al een aantal keer werd gekeken naar bijvoorbeeld registratie. Dat is best ingewikkeld en daar heb ik ook wel zelf een beetje op zitten puzzelen van wat kunnen we daar nu mee doen? Want we kunnen ook niet alle oplossen in Haarlem en zelfs in Haarlem is het al lastig om alles op te lossen. Ook zonder het landelijke bedoel ik dan, maar een aantal acties zijn wel nodig vanuit het landelijke. En wij zijn dus ook aan het kijken van zouden we toch