Transcript commissie Ontwikkeling van 12 december 2024

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE ONTWIKKELING VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 12 december 2024 1.

20.20 uur Opening en mededelingen door voorzitter Joris Blokpoel De voorzitter: Goed, dames en heren, welkom. Dames en heren, welkom bij de commissie Ontwikkeling van 12 december. De laatste commissie van 2024 alweer. Dat is snel gegaan, zeggen we maar. Maar goed, niet onbelangrijk, nog één te gaan. Volgende week een raadsvergadering over onder andere een aantal van deze punten die vanavond op de agenda staan. Welkom aan de heer Berkhout, welkom aan mevrouw De Raadt, wethouders, welkom aan mensen op de publieke tribune, mensen die thuis kijken, commissieleden, raadsleden en natuurlijk de commissiegriffier, welkom. Geen bericht van verhindering, als ik even rondkijk dan zie ik ook een redelijk complete zaal. Welkom allen nogmaals. Dan gaan we even naar de mededelingen verder. U heeft een uitnodiging gekregen van bewoners aan de Zijlweg. Daar gaat u morgenochtend op bezoek, om kwart voor elf om een rondje te lopen door het projectgebied. Dan is er op vrijdag 17 januari een werkbezoek aan Mechelen. Waar we het museum gaan bezoeken aldaar in vergelijking tot een mogelijke verbouwing van het Frans Hals. Dan op maandag 20 januari de financiële dekking voor een motie of amendement, een workshop daarvoor. En op 27 januari een raadsmarkt over de grote ruimtevraag in Haarlem. Waar is die ruimte nog, zult u zich afvragen. Dat krijgt u die avond te horen.

Dan voor de interne georganiseerde bijeenkomsten gaat een lijst rond. En daar kunt u zich dus ook op intekenen.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Dan agendapunt 2, het vaststellen van de agenda. Heeft er iemand op- of aanmerkingen op deze agenda? Niemand. Dan gaan we dit zo vaststellen.

3.

Mededelingen commissieleden en wethouder(s) De voorzitter: Zijn er mededelingen vanuit commissieleden? Niet. Dan, zijn er mededelingen vanuit wethouders? Mevrouw De Raadt. Ik dacht al, is dat iets anders? Maar non-verbaal kan je toch af en toe iemand attenderen. Gaat uw gang. Wethouder De Raadt: Dank u wel, voorzitter. Ik had zeker een mededeling. Het college heeft een brief ontvangen van het Frans Hals Museum over het gebruik van de locatie aan de Grote Markt. Het museum ervaart belemmeringen in de exploitatie, omdat de luchtvochtigheid niet meer goed gereguleerd kan worden. Daar heb ik ook u eerder al over geïnformeerd met betrekking tot het Archeologisch Museum. En het Frans Hals heeft aangegeven om na de tentoonstelling van de amateurkunst in 2025 geen nieuwe tentoonstellingen meer te kunnen programmeren. Wij zijn er ons van bewust dat door deze omstandigheden het exposeren en het goed beheren van de gemeentelijke collectie niet optimaal mogelijk meer is. En het college zal hier dan ook coulant mee omgaan. Zoals u weet onderzoeken wij momenteel verschillende scenario's voor een duurzame oplossing voor het Frans Hals. In onze reactie hebben we daarom ook geadviseerd dit proces af te wachten. Eerder heb ik al aan de commissie een informatienota toegezegd over de staat van de Vleeshal. Vanwege de toekomst dus voor het Archeologisch Museum.

Zodra al deze onderzoeken zijn afgerond komt de informatienota naar u toe en mocht er op dat moment ook nog waardevolle informatie zijn over het Frans Hals dan nemen we die uiteraard mee. De voorzitter: Dat levert een vraag op van mevrouw Van Zetten.

1

Mevrouw Van Zetten: Wanneer kunnen we die nota verwachten? Kunt u iets preciezer zijn? Wethouder De Raadt: Als de onderzoeken zijn afgerond. Het zijn vrij gecompliceerde onderzoeken, maar ik verwacht eerst kwartaal volgend jaar. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Raadt. Dan heeft wethouder Roduner ook nog een aantal mededelingen. Mijnheer Aynan, u heeft ook nog een vraag hier over dit punt? Kort, ja. De heer Aynan: Het is niet gebruikelijk bij een mededeling, maar dit is wel heel belangrijk. Het is namelijk ook een bouwsteen voor de nota cultuurpodia. Dus graag dan overleg met uw collega wethouder. De voorzitter: Mevrouw De Raadt. Wethouder De Raadt: Mijn collega wethouder Van Loenen is hiervan op de hoogte. De voorzitter: Gelukkig maar dat de wethouders ook met elkaar communiceren. Maar dat wisten we natuurlijk al, want het college praat met één mond. Zoals gezegd, wethouder Roduner heeft ook nog een aantal mededelingen, maar dat komt later deze avond. 4.

Mededelingen over gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden De voorzitter: Zijn er mededelingen over gemeenschappelijke regelingen? Nee? Hartstikke goed.

5.

Agenda komende vergadering(en), Jaarplanning en Actielijst De voorzitter: Dan agenda voor de komende commissievergaderingen, jaarplanning en actielijst voor januari. Er staat momenteel een verkoop geagendeerd op de Ted Vermeulenweg. Dan staat er een ter adviseringsstuk over de herontwikkeling van het voormalig V&D. Het vaststellen van startnotitie voor de Vergierdeweg 271. Het vaststellen van de raadsjaaragenda. En dan gaan we ook nog spreken over het evenementenplan, het concept actieprogramma Wonen en Zorg en de opinienota richting geven aan gemeentelijke inzet voor woonwagencentra. Ter kennisname staat er ook een voorlopig ontwerp van de herinrichting Gierstraat. Wat ook bij de commissie Beheer staat geagendeerd. Er zijn diverse technische vragen over gesteld. En dan wordt dat ook waarschijnlijk door Beheer geagendeerd. Maar ik zag ook een agenderingsverzoek van de heer Van Leeuwen over het uitstallingenbeleid. Mogelijk dat dat hier dan bij betrokken kan worden. Althans, dat denk ik eerlijk gezegd niet. Want het uitstallingenbeleid gaat nog drie maanden pilot voor lopen. Dus dat wordt pas ergens april, mei dat we dat gaan agenderen. Dus dan gaan we het eerst over de herinrichting hebben. Maar goed, houdt u dat in de gaten. Want mogelijk heeft dat invloed op elkaar.

Dan staat er ook nog een ter kennisname over de nachtcultuur en de Zwemmerslaan, over het minimale vierkante meter woonoppervlak bij de wooncorporaties. Net al genoemd, het agenderingsverzoek van de heer Van Leeuwen, Actiepartij over het uitstallingenbeleid in onder andere de Gierstraat. De heer Van Leeuwen wenst dit te agenderen. Maar niet voor komende vergadering, maar pas later nadat de pilot voorbij is. Krijgt dit voldoende steun van de commissie? Ik zie veel handen, knikjes en meer dan steun. Oftewel, dat gaan we agenderen, mijnheer Van Leeuwen en dat komt dan ergens april, mei terug. Dat lijkt me heel wenselijk. De wethouder benoemt of de eindrapportage van de pilot dan ook bijgevoegd wordt. Dat lijkt me inderdaad heel wenselijk, want dan wordt dat gewoon één bespreekpunt. In plaats van dat er los over dit stuk en dan later nog een keer over de evaluatie wordt gesproken. Dank daarvoor. Soms zijn dingen ook een aanname dat dat al gebeurt. Maar het is goed om het te benoemen. Tot zover.

2

Overige punten ter bespreking 6.

20.30 uur Voortgang en verlenging Actieprogramma Circulaire Economie (RB) De voorzitter: Agendapunt 6 gaan we mee door. Dat is het eerste inhoudelijke bespreekpunt. Het voortgang en verlenging Actieprogramma Circulaire Economie. Daar is wethouder Berkhout uiteraard voor aanwezig. Er zijn geen insprekers op dit punt. En in mei is dit actieprogramma, mei ‘23, is dit actieprogramma vastgesteld. Haarlem focust zich op vijf actielijnen. De eigen organisatie, bouw, textiel, voedsel en consumptiegoederen. Om in 2040 een circulaire stad te zijn is het nodig om dat te versnellen, te intensiveren en op te schalen. En bijgevoegd voortgangsrapportage informeert hierover, over de resultaten van de opschaling van mei tot en met heden. Dit komt dus ter bespreking naar u toe. Gaat niet naar de raad. En de technische vragen, althans de beantwoording van technische vragen van D66 en Partij voor de Dieren zijn toegevoegd. Wie kan ik hier als eerste het woord overgeven over dit punt? Mevrouw Van den Broek, Partij voor de Dieren, alstublieft. Mevrouw Van den Broek: Dank u wel, voorzitter. Ik heb de update over dit belangrijke programma bijna met 100 procent plezier zitten te lezen. Want er gebeurt veel en er worden goede stappen gezet. En heel mooi om te zien dat de adviezen vanuit het burgerberaad in actie worden omgezet.

Terecht wordt geconstateerd dat circulair ondernemen en produceren nog niet concurrerend genoeg is met de lineaire wijze. Dat komt omdat de belasting op arbeid hoog is en maatschappelijke lasten, zoals bijvoorbeeld op het milieu van goedkoop geproduceerde producten niet in de prijzen zijn verwerkt. Frustrerend, want het landelijk beleid helpt hier ook nog niet echt in mee. Dus we zullen hier in Haarlem circulaire initiatiefnemers echt goed moeten ondersteunen met capaciteit, met subsidies, et cetera. Fantastisch dat er een grondstoffen hulp is gerealiseerd en dat zowel marktpartij als overheid ermee in de slag gaan. Ga zo door. En ook was onze fractie blij om te zien dat de communicatie inspanningen flink zijn gestegen richting inwoners, consumenten en scholieren. Het zou wel goed zijn als we misschien hier nog wat bekende Haarlemmers voor in zouden kunnen zetten om nog gerichter bij doelgroepen impact te kunnen maken. En daarnaast misten wij nog wel concrete acties richting of bijvoorbeeld met de Haarlemse BIZ’en of de Centrum Management Groep om bijvoorbeeld een ander of een additioneel geluid te laten horen op een Black Friday. Zoals bijvoorbeeld in Delft wordt gedaan, want daar doen ze de Green Friday. Dus daar zou misschien de wethouder nog op kunnen reflecteren. Wat kan er nog wel beter? Voedsel.

Terecht dat wordt genoemd dat de transitie naar plantaardig dieet nodig is om ook ten aanzien van voedsel zowel binnen de draagkracht van de aarde te blijven als ook alle inwoners daadwerkelijk van voedsel te voorzien. Nog een kleine opfrisser, van de wereldwijde landbouw areaal gaat maar liefst 75 procent op aan veeteelt en ‘…’. Maar dat levert maar 17 procent op van onze calorieën die we tot ons nemen. Totaal inefficiënt. Ook al geef je niets om de CO2 uitstoot die de zuivelindustrie in veel tijd veroorzaakt en vind je dierenwelzijn een vreemde hobby, dan blijft alleen al vanuit voedselzekerheid, efficiëntie en behoud van de Amazone meer dan genoeg rechtvaardiging voor een plantaardiger dieet. De acties daarop vindt de Partij voor de Dieren dan wat mager. Onze eigen catering loopt in ieder geval niet voorop en dat werd laatst tijdens de raadsmarkt weer extra pijnlijk duidelijk. Samen met GroenLinks zullen we binnenkort hier een aantal voorstellen voor doen om hier een extra push op te geven. Maar over de linie, goed bezig. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van den Broek. Gaan we door naar de heer Krouwels, D66. De heer Krouwels: Dank u wel, voorzitter. Heel Haarlem hubt met een voedselhub, een Haarlem herstelhub, een aan- en afvoerhub voor ondernemers, een krachtige circulaire hub, een fair fashion pophub en onze eigen favoriet de grondstoffenhub.

Want dat valt uiteindelijk wel goed te meten en de afdeling is er ontzettend goed mee bezig. Dank u wel voor de beantwoording van de technische vragen, maar de oproep van D66 blijft, zeker met economische stukken, oog op de bal. Dus als er tussen de regels door naar de doelen gevraagd moet

3

worden, ik vind het wel belangrijk, waarom doen we nou iets? En als dat meetbaar is, laat dat goed zien. Dus waar de voortgang over gaat. Het was juist begonnen met een aantal doelstellingen, laat het ook meteen terugkomen. Want dat scheelt zoveel proza. Wat we ook vonden van de economische visie, en ik wil het hier toch maar weer een keer zeggen, want als we die nog een keer gaan verlengen, dan willen we echt concrete doelen hebben en ook kijken, een voortgang moet gaan over die resultaten en niet wat we doen. Maar inderdaad, wat mevrouw Van den Broek zegt, wat we doen is wel ontzettend goed. Die doelen, echt, zeker als we budgetten op deze manier gaan verhogen, maak het voor ons zo inzichtelijk mogelijk en laat ons niet in vijf verschillende stukken kijken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Krouwels.. Mevrouw Klazes, GroenLinks. Mevrouw Klazes: Dank u wel, voorzitter. Allereerst complimenten voor het feit dat we überhaupt een circulair actieprogramma hebben en dat deze wethouder dit zo voortvarend aanpakt. Ik ben uiteraard heel blij dat we de eerste gemeente in de wereld zijn, en ik zeg het nog maar een keer, waar de vleesreclames verbannen zijn uit de openbare ruimte en dat de wethouder nog een stapje verder is gegaan in de uitvoering van de oorspronkelijke motie.

Samen met de Partij voor de Dieren, en mevrouw Van den Broek zei het al, werken we aan een initiatiefvoorstel en dat zal binnenkort naar u toe komen. In ieder geval, ik denk, eerste kwartaal volgend jaar zoiets, zullen we daar op gokken? Daar gokken we op. Even een kleine anekdote. Ik was vorige week als dagvoorzitter in een gemeente in Zuid-Holland, waar een groep enthousiaste bewoners probeert de duurzaamheid en circulariteit in hun gemeente een duwtje te geven door middel van bewonersinitiatieven. Het is daar best een zwaar proces met heel veel weerstand. En dan ben ik eigenlijk heel trots dat het in Haarlem toch grotendeels al geland is, dat hele begrip circulariteit, dat mensen weten wat het is, veel mensen, niet iedereen, en dat we daar echt gewoon op deze manier hard aan werken. Nog wel even twee punten. Een belangrijke onderdeel van circulair bouwen is bouwen in houtbouw. En die ontwikkelingen gaan zo snel dat de prijzen van de bouw in hout inmiddels ongeveer gelijk staan aan wat wij nu de conventionele bouwmethodes noemen. Dat was natuurlijk ooit houtbouw, toen werd het beton en nu, of als het te mij ligt, wordt het weer hout. En de vraag aan de wethouder of hij een mogelijkheid ziet om dat nog een beetje een duwtje te geven en nog iets ambitieuzer te zijn in de uitvoering van houtbouw? En nog even iets over die kleine initiatieven.

Ik zie dat de kleine initiatieven, die hebben hele goede intenties. Ze gaan er allemaal vol voor, zijn heel erg enthousiast. En toch op een of andere manier blijft het klein en wordt het maar moeilijk opgeschaald. En ik denk misschien dat dat deels ook wel door de communicatie komt. Ik heb gezien dat er 2000 clicks zijn geweest op de vier circulaire programma's met QR-code. Dat lijkt veel, maar dat is natuurlijk op onze bevolking van 170.000, valt dat best wel mee. Dus ik vraag me af of de communicatie nog een duwtje kan gebruiken en of de wethouder daar ook mogelijk de reden toe ziet. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Klazes. Mevrouw Verhoeff, Partij van de Arbeid. Mevrouw Verhoeff: Dank u wel, voorzitter. Ik ben het op één punt helemaal niet met de heer Krouwels en ik wil u complimenteren, wethouder. Ik vond dit nou een keer echt een goede rapportage met heldere doelen, waardoor ik ook echt heel snel begreep waar u heen wilde. Dank u wel. Ja, ik kan ook nog de loftrompet over wat er allemaal al, het is hartstikke mooi groen, duurzaam en we zijn op de goede weg. Daarom richt ik me even op een risico. En dat zit hem dan met name bij de ruimtevraag. Er wordt het PBL-rapport aangehaald waarin staat dat als je echt circulaire economie wil, dan heb je zo'n 40 procent meer ruimte nodig.

Er wordt gesproken over willen een circulaire bouwmarkt en we willen…Ik wil het ook, de PvdA vindt het ook een goed idee en we willen ook stadslandbouw. Dan moeten we toch denk ik ook, en dat is misschien toch wel iets waar

4

we ook aandacht aan moeten besteden in zo’n nota als deze, meer de hoogte in. We moeten met woningbouw de hoogte in, maar met dit soort functies ook. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff, u heeft twee interrupties. Te beginnen bij de heer Krouwels, D66. De heer Krouwels: Dank u wel. Ik hoor de PvdA over het wat, en dat staat heel erg goed in deze notitie, maar de waarom en waar we naartoe gaan, dat staat toch een beetje verstopt in het stuk. Daar is het stuk niet mee begonnen, dat bent u toch wel met mij eens? Mevrouw Verhoeff: Nee, want ik vond het hartstikke helder. De voorzitter: Dan nog een interruptie van de heer Van den Raadt, Trots. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik schrok een beetje van de opmerking dat we voor echt duurzaam 40 procent meer ruimte nodig hadden. Wat is dan de oplossing voor PvdA behalve hoogbouw, want ik denk dat we daar die 40 procent niet mee gaan redden. Bent u dan voor minder aan de duurzaamheid gaan doen of gewoon stoppen met het volbouwen van Haarlem? Mevrouw Verhoeff: Ik was ten eerste net aan begonnen, wat ik daarvan vond. Dit was even het opnoemen van de ruimtevraag .Kijk, we gaan niet stoppen met duurzaam doen. We moeten gewoon zorgen dat we het maximale halen. En als het op een gegeven moment op is, dan is het op. Maar om er te zorgen dat je in ieder geval verder komt dan we nu zijn.

We hebben natuurlijk al een deel, want we hoeven niet die hele 40 procent meer in te vullen, al ingevuld. Maar een bouwmarkt, misschien moeten we dan toch creatief iets bovenop die bouwmarkt. Wil je naar stadslandbouw, dan moeten we misschien toch gaan kijken of het niet op de andere panden kan. Het kan kleinschalig op bestaande panden. Het kan bij nieuwbouw, kun je er rekening mee houden. En wethouder, het is wel een groene functie. Misschien moeten er gebouwen in bebouwde kom, daar buiten kun je natuurlijk in de groene zoom best ook heel veel stadslandbouw proberen te realiseren. De voorzitter: Nog een vervolgvraag van de heer Van den Raadt en mevrouw Klazes ook nog. De heer Van den Raadt: Ja, ik hoorde geloof ik wel de oplossing in de laatste zin, maar ik wilde eigenlijk vragen van, moeten we dan de zonnepanelen eraf halen om stadslandbouw op de daken te gaan doen? Mevrouw Verhoeff: Het zal een keuze zijn, mijnheer Van den Raadt. En ik zou u niet aanraden om zonnepanelen weg te halen. De voorzitter: Dan mevrouw Klazes, GroenLinks. Mevrouw Klazes: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor deze voorzitter zojuist aankondigen dat wij het volgend jaar gaan hebben over grote ruimtevragers.

Ik zie wel een linkje, misschien zou het een idee zijn om nu alvast te zeggen dat een deel van de circulaire economie bij ons mag gelden als grote ruimtevrager en dat we het daar dan ook serieus over gaan hebben tijdens die discussie. Voelt u daar wat voor? Mevrouw Verhoeff: Zeker weten. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff. Dat was ook uw betoog, mevrouw Verhoeff? Hartstikke goed. Dan gaan we door naar de heer Van Leeuwen, Actiepartij.

5

De heer Van Leeuwen: Voorzitter, de Actiepartij is altijd groot voorstander geweest, dat weet u, van een circulaire bouwmarkt. Zeker ook omdat we op het gebied van erfgoed ons allemaal, stad en land, afzoeken naar net die ene deur die niet meer in dat huis zat. Net die baksteen die wel ergens in het midden van het land te vinden is en hier in Haarlem niet meer bestaat. Dus hartstikke goed, daar zijn we echt blij mee. Dus we hopen ook dat het echt vooral op die elementen, en dat je ook echt in bouwstijlen terecht kunt en weet van verrek, die huizen uit de jaren 30 of 20, daar is iets voor te vinden in Haarlem. Heel goed. Maak vaart met MAAK, zeggen wij, want MAAK vinden we echt een geweldig project binnen Haarlem. Echt een visitekaartje van de circulaire economie en de mogelijkheden. En ja, dank wethouder voor het stuk zoals het ligt en succes met de vervolgstappen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we door naar de heer Terol, VVD. De heer Terol: Dank, voorzitter. Het verlengen van het actieprogramma circulaire economie tot en met 2027 is noodzakelijk om in 2040 een circulaire stad te zijn. We zijn erg blij om te zien dat er al mooie stappen worden gemaakt op het gebied van duurzaamheid. Dan denk ik aan onder andere de grondstoffenhub, de toename van de circulaire inkoop door de gemeente zelf en een mooi initiatief, de repaircafés.

Zoals velen ook weten is de VVD het niet eens met alles in dit actieprogramma. Zo blijven wij tegen het reclameverbod op vlees, vis en fossiele producten. Ondanks dit wat mindere punt steunt de VVD het voorstel om het programma te verlengen. Omdat er ook heel veel mooie dingen in staan. En we geloven echt in de kracht van innovatie en ondernemerschap om de circulaire economie verder vorm te geven. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Terol. Mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Dank u, voorzitter. Als ik dit lees, dan heb ik echt het idee dat ik toch in een parallelle wereld leef. Want dat enthousiasme van jullie, ik vind het allemaal fantastisch, maar ik zie het om me heen nog niet echt gebeuren. De circulaire bouwmarkt, daar ben ik heel erg voor. In andere steden is dit al jaren. Dus ik hoop dat dit gaat slagen. Nu moet ik op straten rondscharrelen om nog iets te vinden voor mijn huis. Maar wat betreft die circulariteit en dat het in 2040 het licht gaat zien hier in de gemeente denk ik, wat doen we zelf? En elke keer kom ik er weer op terug. We geven 6 miljoen uit voor nieuwe inrichting meubels voor onze eigen stadskantoren die nog geen 10 jaar oud zijn. Wat hebben wij laatst kregen we ineens een nieuwe, hoe heet het, zo'n kopieer, een printer. Die oude voldeed nog prima.

Denk ik, waarom moet dat als het in 2040 circulair moet zijn? Zo werkt dat gewoon niet. Dus ik denk, in de theorie is het allemaal fantastisch. Maar in de praktijk is er nog een wereld te winnen, miljoenen ook, wat mij betreft. En wat betreft die circulariteit bij die vuilnisbakken waar we nu weer nieuwe textielcontainers gaan plaatsen. De oude zijn echt bij ons al heel erg lang dicht. Die hele containers ligt vol rotzooi de hele dag, elke week maar weer. Dus ik denk, als we daar nou eens mee beginnen om eens het goede voorbeeld te geven, dan ben ik ook een beetje blij. Dat er geen vleesreclame meer is op straat, ik heb het niet gemerkt. Ik heb ook nog wat gehakt gekregen vandaag. Hier op het gemeentehuis, kan ook nog. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Zetten. Dan gaan we door naar mevrouw Oppenhuis, CDA. Mevrouw Oppenhuis: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik ben eigenlijk ook heel enthousiast namens CDA. Maar mevrouw Van Zetten, u heeft toch wel een punt als het gaat om inderdaad die nieuwe printers en dat soort dingen. Maar laten we even terug naar het actieprogramma circulaire economie, om die te gaan verlengen. Dat vinden wij echt ontzettend goed. Tenslotte staat het CDA voor rentmeesters op. Dat is een van onze kernwaarden. En hier kun je dat, dit sluit daar naadloos op aan. Wel wil ik ook nog meegeven, eigenlijk

6

hetzelfde als mevrouw Klazes heeft gezegd, dat houtbouw, CDA pleit altijd voor meer houtbouw. Dus dat willen wij ook heel graag nog meer zien. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oppenhuis. Mijnheer Van Exter, Forum. De heer Van Exter: Dank u wel, voorzitter. De circulaire economie heeft als idee haar oorsprong in duurzaamheidsdoel 12 van de agenda 21, agenda 2030 van de Verenigde Naties. Ik haal even uit de website, verantwoorde consumptie en productie. Verzeker de duurzame productie en consumptiepatronen. Duurzame productie en consumptie met een efficiënter gebruik van grondstoffen verlaagt de druk op het milieu en vermindert de afhankelijkheid van die grondstoffen. Ja, dat is inderdaad wel. Mijn eigen woorden weer. Een circulaire economie is een economie die draait op het hergebruik van grondstoffen. Er is dus geen toe- of aanvoer van grondstoffen die uit de aarde gehaald worden. Wij zijn niet tegen hergebruik en recycling of deelgebruik. We hebben wel moeite als dit aangestuurd wordt via zachte dwang, terwijl gedrag beïnvloeden, gedragsbeïnvloeding, waarbij sprake is van micromanagement, het zich tot in detail bezighouden met het leven van de burgers. Nederland wil in 2050 circulair zijn, maar Haarlem wil in 2040 al een circulaire stad zijn. Dat is onze tweede grief.

Waarom harder rennen dan de rest, terwijl er geen wedstrijd is? Kritisch zijn we ook op de formulering die hier gebruikt wordt. Ik citeer weer, dit betekent dat de milieueffecten van het grondstoffengebruik van de Nederlandse productie en consumptie binnen de planetaire grenzen vallen. Ja, de metingen. Hoe je meet, je moet dus een nulmeting moet er zijn, moet er komen, die gaat bepalen op een gegeven moment je conclusies die je op je hele patroon baseert. Het grondstoffengebruik van de Nederlandse economie, van de productie en de consumptie, dat is een vrij hard gegeven. Daar kun je feiten, kun je daar duidelijk over zijn. Maar dan moet het weer binnen de planetaire grenzen vallen. Ja, weet iemand die? Dat is voor ons toch wel een echt Malthusiaans begrip. Dat laatste begrip is weer een uiterst arbitrair begrip. Dus je hebt dus een niet meetbaar begrip, de effecten, de metingen. Vervolgens heb je het grondstoffengebruik, dat is concreet. Maar dan heb je de planetaire grenzen. Ja, waar liggen die? Goed, het lijkt erop alsof we met exacte wetenschap te maken hebben, maar het is puur ideologisch. Deze ideologische deken die over dit onderwerp gelegd wordt, is voor Forum hier een reden om zeer kritisch naar te kijken. De voorzitter: Mijnheer Van Exter, u heeft een interruptie van de heer, mevrouw Klazes, GroenLinks. Mevrouw Klazes: Bijna in één keer goed, voorzitter.

Ja, een vraag, via de voorzitter. U vraagt om een nulmeting. Ik heb een voorstel. Wat als nulmeting zou kunnen gelden is de uitgave grenzen aan de groei uit 1972 van de Club van Rome. Ik denk dat we dat met zijn allen gewoon universeel wel kunnen zien als een nulmeting. Kunt u het daarmee eens zijn of niet? De voorzitter: Mijnheer Van Exter. De heer Van Exter: Ja, dat kan wel, maar je moet een nulmeting hebben en die moet goed zijn. Vaak genoeg zien we in allerlei situaties, er is helemaal geen nulmeting. Of men gaat ermee schuiven. In de klimaatwetenschap gebeurt dat. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Exter. Dan gaan we door naar de heer Van den Raadt, Trots. De heer Van den Raadt: Voorzitter, we hoorden daarnet de inspreker het al hebben over ideologische verdwazing. Dat vond ik wel een mooi woord. Ik zei, dat ga ik nog een keer gebruiken. En het moment is nu al hier, ideologische verdwazing. Kijk, het is natuurlijk mooi dat je je inzet om de wereld iets beter te maken. Maar als je dan aan de andere kant de wereld helemaal kapot maakt en iedereen werkeloos wordt, dan is dat

7

ook niet zo handig. Twee concrete vragen. Bijvoorbeeld over dat reclameverbod, wanneer komt er een reclameverbod voor wasmiddelen? Ik heb contact gehad met Mother’s Earth en die verkopen wasstrips die helemaal zonder al die troep zijn die in andere wasmiddelen zitten. En die verwezen mij ook naar het artikel in de Science Direct over het glyfosaat wat in wasmiddelen zit. En dat is dus echt een feit. De heer Berkhout twijfelde er eerst aan. Ik zal de mail ook doorsturen. Maar de wasmiddelen zorgen voor glyfosaat in de omgeving. Dus dat moeten wij niet willen. Ik hoop dat de wethouder dat met me eens is en dat hij nu met een reclameverbod komt voor wasmiddelen. En dan ook nog de vraag, wanneer komt er een reclameverbod voor zonnepanelen? Als je van de week BNR hebt geluisterd, dan hoor je dat uit de zonnepanelen van China, maar alle zonnepanelen eigenlijk, die nu geleverd worden, dat daar PFAS in zit. Dus wij importeren nu de afval van de toekomst. Dat lijkt ons niet handig als Trots zijnde. Dus wij gaan ervan uit dat u daar met een reclameverbod voor komt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van den Raadt. Anderen? Niemand. Gaan we naar de heer Berkhout. Wethouder Berkhout: Dank u wel. Dank voor alle opmerkingen. Ik denk ook inderdaad, we werken hard aan de uitvoering van het actieprogramma en fijn dat het ook een aantal van u ook opvalt inderdaad.

Zo hebben we inderdaad recent de grondstoffenhub gerealiseerd en kan die dus ook actief worden gebruikt als het gaat om herinrichting in de openbare ruimte, om de bestaande klinkers weer her te gebruiken en al dan niet in dezelfde projecten dan wel andere projecten. En we doen dit ook met name met alle marktpartijen, al onze contractpartners die we acht jaar lang aan ons hebben verbonden. En je merkt dat die samenwerking werkt, want ook dat de marktpartijen bereid zijn te investeren in een dergelijke hub. Dus dat het niet alleen maar een gemeentelijk initiatief is, maar een gezamenlijk initiatief. Dus dat is een van de voorbeelden hoe we concreet handen en voeten proberen te geven aan deze opgave. Even kijken. Een paar mooie suggesties denk ik van Partij voor de Dieren. Als het gaat om de communicatie, kijken ook of we bekende Haarlemmers kunnen inzetten. Ik denk wel goed om even aan te geven, misschien ook wel helemaal mooi, volgend jaar gaan we een campagne voor Black Friday of als alternatief voor Black Friday starten. Dus dat is precies uw vraag. We doen natuurlijk ook al wel het een en ander in de binnenstad afgelopen maanden. De voorzitter: Mijnheer Berkhout, dat roept gelijk een interruptie op van de heer Van den Raadt, Trots.

De heer Van den Raadt: Ja, als die actie geld gaat kosten, moeten wij als gemeenteraad daar nog wat over zeggen of niet? De voorzitter: Mijnheer Berkhout. Wethouder Berkhout: Nee, dat hoeft niet. En we hebben natuurlijk de afgelopen maanden een Fair Fashion pop-up geopend, waar we ook eigenlijk de consumptie, et cetera, ook, je kon langs het Sikkespand lopen en twee maanden lang naar binnen kijken. En ook proberen we een Haarlemse ondernemer die de WeCups onder horecabedrijven aan de man brengt, en inmiddels daar 10.000 van heeft verspreid eigenlijk. En waarmee we gewoon de gangbare weggooibekers vervangen, heeft hij echt, dat stimuleren we ook. Dus dat zijn kleine initiatieven, maar met name die Black Friday komt er aan volgend jaar. En ik ben benieuwd naar uw voorstellen met betrekking tot voedsel, maar dat zal een initiatiefvoorstel zijn wat het college dan tegemoet komt. Even kijken. D66, ik denk goed om mee te nemen, even uw verzoek van, koppel even de doelen ook weer aan de tussenstand in de tussenrapportage. Dus inderdaad, op pagina 3 van de nota hebben we wel geprobeerd aan te geven waar we staan, maar we zullen zeker ook richting de eindrapportage even die koppeling nadrukkelijk maken. En we proberen ook altijd steeds weer, dat is denk ik wel de uitdaging inderdaad, als het, dat zag je ook in ons actieprogramma, je hoopt dan ook dat je, als je deze opgave

8

kwantificeerbaar en meetbaar wil maken, dat dat ook bij de Rijksoverheid wordt gestimuleerd. Dat lijkt nog niet helemaal het geval, dus dat moeten we zelf doen. En dat is denk ik even de opgave, dat gaf Partij voor de Dieren ook aan, ook de fase waar we nu in zitten. Je ziet wel dat we dat steeds meer ook samen met ondernemers in de stad doen en initiatiefnemers, maar die methodiek ontwikkelen van, hoe maken we dit meetbaar, u heeft het in de duurzaamheidsbegroting kunnen zien, de eerste opgave voor de afvalberg die we in onze stad hebben, dat doen we dus zelf. En dan GroenLinks, even kijken. Ik kan hier mijn eigen handschrift niet lezen. In ieder geval houtbouw, denk ik heel waardevol. Ja, in het coalitieakkoord staat het ook. We hebben ook een convenant ondertekent, 20 procent houtbouw in 2030. We hebben nu 300, dat betekent 1000 woningen ongeveer voor de opgave, we hebben 300 woningen in de planning staan, we zoeken nog naar 700 woningen. Dus de resterende voor 2030, daar werken we hard aan. Dat zal ook, denk ik, dan in deze commissie langskomen bij wethouder Roduner de komende tijd. Daarnaast proberen we dat ook bijvoorbeeld te borgen in richtlijnen voor duurzame bouw en ook de ontwikkelaars die in deze stad werken, mede te laten ondertekenen aan het convenant. Zo proberen we dan echt die commitment vast te leggen. Dus dat is de opgave.

De voorzitter: Mijnheer Berkhout, u heeft een interruptie van mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Wat betreft die houtbouw, dat is natuurlijk allemaal zeer te prijzen, iedereen houdt van hout. Maar gaat dat geen vertraging, gaat dat niet vertraging opleveren in de bouw? En hoe zit het met de kosten? Heeft u daar dan ook een idee over? De voorzitter: Mijnheer Berkhout. Wethouder Berkhout: Nee, volgens mij, voordat ik de hele RO-portefeuille overneem, maar 1F in Oostpoort heeft laten zien dat dat verschrikkelijk snel kon en in houtbouw. Ik krijg hier ook mee dat nieuwe gebouwen tot en met vier bouwlagen zijn nu al vergelijkbaar of goedkoper dan traditionele betonbouw. En ook om de schaal van het convenant is niet, kijk als je dat alleen als Haarlem zou doen, een extra eis aan zo'n ontwikkelaar, ja dan kost het extra geld. En de schaal van die afspraken op MRA schaal met dertig gemeenten, twee provincies en dat dijt ook uit, dan zie je wel dat dat door grote ontwikkelaars ook steeds meer wordt als norm wordt gezien, gaat men daarop investeren. Dus die schaalgrootte laat ook die prijsreductie zien. Dus ik denk dat dat voorbeelden zijn zowel in het Haarlemse als op MRA schaal dat die prijs omlaag gaat als we maar genoeg massa maken met elkaar. Dus op die manier denk ik werken we eraan.

Oké, dan ga ik eventjes, eens met GroenLinks, die zei van, dat kan wel wat meer clicks gebruiken, onze communicatie, dus daar gaan we zeker aandacht aan besteden. Ik zou willen zeggen mevrouw Klazes, alle tips zijn ook welkom op dit vlak, maar we willen echt, die bewustwording is heel wezenlijk, dus daar gaan we echt hard aan werken. Partij voor de Arbeid, ik denk helemaal eens dat u wat u zegt van, dit heeft ook een circulaire, de transitie naar circulaire economie krenkt ook een ruimtecomponent en die kan wel eens groot zijn. Daarom moet je bijvoorbeeld ook de maakindustrie in het noordelijk deel van de Waarderpolder ook behouden om uiteindelijk aan die opgave te werken. Daarom gaan we ook komend jaar een stadslandbouwverkenning doen binnen onze gehele gemeentegrenzen, wil ik maar eventjes zien, naar de potentie daarvoor. En is het ook opgenomen in de discussie om grote ruimtevragen, circulair, dus daar gaat u hem ook terugzien. Dus ik denk dat dat zeker een onderwerp is waar we het komend jaar over komen te spreken. En ook de consequenties die daarbij horen, maar dan gaan we het in ieder geval proberen inzichtelijk te maken.

En dan gaat het ook nog eventjes over de circulaire bouwmarkt, want die kan ook wel, inderdaad, hoe ga je daar slim mee om? In eerste instantie willen we kijken of we dat in de komende anderhalf jaar dat kunnen gaan realiseren in de bestaande kringloopwinkel. Dus dat we daar even gaan kijken, het is deels natuurlijk ook een transformatie naar een

9

andere economie, dus je hoeft dat niet allemaal nieuw neer te zetten, maar hoe kunnen we dat slim gaan doen? Dus zo proberen we hem even stap voor stap neer te zetten. Ik denk dat de Actiepartij nog heel duidelijk zegt van, inderdaad het maakterrein, het zeedistrict om zo te zeggen, is natuurlijk ook een wezenlijke component waar we echt stappen in willen gaan zetten komend jaar. Dat heeft even zijn uitdaging gekend in het proces, maar deze wethouder zegt dat hij ook nog komend jaar vaker naar uw commissie toe gaat komen om op het zeedistrict echt een klap te geven en aan de slag te gaan. Dat vraagt nog een paar besluiten en dat komt nog bij u terug. Ik ben helemaal eens met VVD dat eigenlijk de circulaire economie echt ook gebouwd is op de kracht van innovatie van ondernemers. We moeten dit samen doen en ik vind het ook mooi dat we ook, recent hebben we eigenlijk met de, we hebben de Europese innovatieprijs gewonnen natuurlijk als Haarlem enkele jaren geleden. En van dat geld hebben we een maand geleden de Haarlemse innovatieprijs georganiseerd, waar we juist Haarlemse ondernemers ook uiteindelijk een podium geven, ook een geldprijs om uiteindelijk van echt zo'n start-up, echt een volgende stap te maken.

En ik denk dat het ook mooi is dat je daarmee ook als Haarlem op een gegeven moment echt zo'n, je kan profileren, een ecosysteem neerzet waarbinnen we zeggen, ja, wij hebben circulaire innovatieve ondernemers in onze stad en we geven ze de ruimte om ook te groeien. En dat kan best wel, ook als voor de klassieke beeld van economie, heel waardevol zijn voor de profilering van je stad. Dus helemaal eens met dat beeld. Hart voor Haarlem, ook helemaal terecht, laten we altijd ook even kijken naar wat we zelf doen. Daarom vind ik ook, maar ook waar we grip op hebben, dus inkoopeisen, daar kunnen we zelf op sturen. Als het gaat om onze contracten in de openbare ruimte, maar ook onze eigen inkoopcontracten. Ik krijg dan nog even mee, als we het over de printers hebben, het zijn 25 procent minder printers dan in de vorige aanbesteding. En ze waren acht jaar oud. Dus in alles wordt altijd wel gekeken, hoe gaan we hier zorgvuldig mee om. Dat krijg je gewoon, ze waren acht jaar oud, dan houdt het op een gegeven moment een keer op. Mevrouw Van Zetten: Ik was een van de weinigen die ze nog gebruikte hier en ze deden het fantastisch. Ze hadden nog wel tien jaar meegekund. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw van Zetten. Ja, inderdaad, niemand print meer behalve u. Oh, en u, mijnheer Aynan, excuus. Heeft u ook een interruptie? Mijnheer Aynan.

De heer Aynan: Het is best interessant, ik heb er namelijk technische vragen over gesteld. Die heeft u hopelijk ook allemaal gelezen. Kunnen we nou echt niet onder die contracten uit? Want ik geef u, mevrouw Van Zetten, helemaal gelijk. Het waren perfect functionerende printers. De voorzitter: Mijnheer Berkhout. Wethouder Berkhout: Nee, dus dit was even de highlight die ik meekreeg. Ik heb de technische vragen niet gezien. Het gaat natuurlijk om de wethouder inkoop. We hebben natuurlijk ons inkoopbeleid, waar we uiteindelijk circulair ook geborgd hebben. Dus hoe dat precies zit, dat zou ik moeten navragen. Als ik hoor dat eigenlijk er niemand meer in het stadhuis print, behalve twee lang zittende raadsleden, dan moeten we misschien kijken of we met wat minder printers toe kunnen. In algemene zin is het een constante optimalisering als contracten aflopen, maar de specifieke situatie van de printers, houdt me ten goede. Of u krijgt nog verdere antwoorden op uw technische vragen. Ik denk in ieder geval wel dat je uitgaat als wethouder openbare ruimte gaan we zoveel mogelijk uit van hergebruik van de materialen. In hetzelfde project dan wel een ander project. De voorzitter: Nog een interruptie van mevrouw Van Zetten.

10

Mevrouw Van Zetten: Het ging mij niet zozeer voor die printer, maar dat was een voorbeeld. Maar er staat al een paar jaar 6 miljoen voor de herinrichting van een gloednieuw stadskantoor. Hoe kan dat? Het staat er vol leuke meubeltjes. Wat gaat er allemaal vervangen worden voor al die miljoenen? De voorzitter: Mijnheer Berkhout. Wethouder Berkhout: Ook hier krijg ik mee, zoveel mogelijk van het oude meubilair is behouden. Dus we kunnen de diepte ingaan. Ik ben geen wethouder inkoop of wethouder ‘…’. We hebben in ieder geval wel inkoopbeleid met elkaar vastgesteld wat gewoon vaak wordt toegepast op de contracten. Ik denk dat het wel een interessante discussie is. U ziet ook dat we inmiddels op 65 procent circulair inkopen zitten. Dus in onze aanbestedingsvoorwaarden of inkoopvoorwaarden nemen we dat aan de voorkant mee. Het is altijd wel interessant om te kijken, wat is de impact aan de achterkant van deze aanbesteding. En dat is eigenlijk de volgende fase van inkoop. Inkoop is in ieder geval een sturingsinstrument wat we zelf hebben. Dus ik ben het helemaal met u eens als we het goede voorbeeld willen geven, dan stellen we die eisen aan de voorkant. Maar willen we ook dat verhaal vertellen aan de achterkant. Dus daar werken we aan. De voorzitter: Dat was het, mijnheer Berkhout. Wethouder Berkhout: Dat was het, dank u wel. Ik zie een handgebaar, stop.

De voorzitter: Ik zie nog wel een interruptie van de heer Van den Raadt, Trots Haarlem. Wethouder Berkhout: Ik heb geen vraag gehoord. De heer Van den Raadt: Serieus, meen je dat nou serieus? Voorzitter, is dit nou serieus? De voorzitter: Mijnheer Van den Raadt, u had iets over wasmiddel kan ik mij herinneren en daar vroeg u de heer Berkhout over, maar de vraag kwam niet heel duidelijk bij mij ook over. De heer Van den Raadt: De vragen waren, wanneer komt er een reclameverbod voor wasmiddelen die glyfosaat bevatten en wanneer komt er een reclameverbod voor zonnepanelen? Die bevatten PFAS, afval van de toekomst, gaan we nu importeren. Mijnheer Berkhout, circulair wasmiddel en heeft u daar iets? Wethouder Berkhout: Ik denk echt wel handig als u gewoon even een concrete vraag in plaats van een opmerking stelt. Dan kunnen we ook antwoorden. Dus vaak is dit ook een technische vraag. Maar als u wilt weten, ik kan wel ingaan op MRA schaal, kijken we ook naar het hergebruik uiteindelijk van de energietransitie. Dus windmolens en zonnepanelen. Dus uiteindelijk zullen we daar stap voor stap ook met elkaar inkoopeisen aan gaan verbinden. Dus dat proces, daar wordt zeker naar gekeken. Maar het is altijd een beetje zoeken hoe u de vraag precies stelt, welk antwoord u dan verwacht. De voorzitter: Vervolgvraag, mijnheer Van den Raadt.

De heer Van den Raadt: Voorzitter, mijn vraag is, net zoals in de eerste termijn, wanneer komt er een reclameverbod voor wasmiddel, wanneer komt er een reclameverbod voor zonnepanelen? Het was echt heel concreet, kijk de band terug. De voorzitter: Mijnheer Berkhout.

11

Wethouder Berkhout: Oké, voorlopig niet aan de orde. De voorzitter: Dan nog een vraag van mevrouw Klazes, gaat uw gang. Mevrouw Klazes: Ja, ik werd eigenlijk getriggerd door uw verhaal over de innovatieprijs. Want volgens mij was ik daarbij dat die werd uitgereikt. En hij is uitgereikt aan een arts uit het Kennemer Gasthuis met een luier. Was dat die prijs of niet? Oh, dat was wat anders. Dan hou ik het even bij die luier. Er is een mevrouw in het Kennemer Gasthuis, een arts en die gaat luiers recyclen, geloof ik. Of wasbare luiers. En mijn vraag is eigenlijk niet zozeer over die luiers. Maar wat wordt gedaan met dit soort ideeën die naar boven komen vanuit de bevolking waar dan een bedrag aan wordt toegekend. Hoe krijgt dat opvolging vervolgens in beleid of in evaluatie? De voorzitter: Mijnheer Berkhout. Wethouder Berkhout: Dat verschilt soms heel erg per initiatief. Dus soms is het echt even een, dat is de, hoe zeggen we, dit was echt de Haarlemse innovatieprijs waar een bedrag van 25.000 euro voor de vier sporen eigenlijk van het actieprogramma werd uitgereikt in De Koepel een maand geleden. En dan kan je echt een start-up zoals de Wolkorrel weer een hele stap verder brengen. Wat u zei was eigenlijk meer de initiatievenprijs. Die doen we jaarlijks in het initiatievencafé. En dat was op dit moment in de 3D-makerszone. En dan zijn er verschillende pitches.

En sommigen kunnen dan al in het netwerk wat we daar hebben weer een stap verder komen. Dus puur ter plekke wordt al gekeken, ik heb behoefte aan een locatie of ik heb behoefte aan opschaling. In dit geval denk ik dat het ook vooral een aanmoediging was dat Spaarne Gasthuis zelf aan de slag gaat. Het interessante was wel dat een aantal van de eerdere prijswinnaars of pitches in het initiatievencafé uiteindelijk weer door zijn gegroeid en de innovatieprijs hebben gewonnen. Dus dat is een beetje het ecosysteem dat we proberen op te bouwen. De voorzitter: Dank. Zijn er nog verdere opmerkingen, vragen over dit plan? Het is ter bespreking. We hebben nog meer op de agenda. Maar mevrouw Van den Broek wil daar nog even op doorgaan. Gaat uw gang. Mevrouw Van den Broek: Heel goed om te horen dat we volgend jaar iets, een alternatief voor Black Friday gaan doen. Ik vroeg me even af, met wie is dat dan? Is dat dan dus met alle mensen in de binnenstad, alle ondernemers? De voorzitter: De heer Berkhout heeft een uitgebreid antwoord voor u, mevrouw Van den Broek. Wethouder Berkhout: Ik sta open voor alle suggesties, want we gaan het gewoon, we hebben nog even de tijd om dat goed uit te werken voor volgend jaar. Dus denk graag mee en dan gaan we daar mooi op… De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we nog naar de heer Van den Raadt, Trots Haarlem.

De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik hoorde net wat over ziekenhuizen. Is de wethouder bekend dat ziekenhuizen een van de grootste vervuilers zijn? De medische zorg in Nederland voor 7 procent verantwoordelijk is voor de CO2-uitstoot. Is dat nog een overweging van u om te beslissen of het ziekenhuis of uw voorkeur om een ziekenhuis in deze gemeente te houden of in een andere gemeente te zetten? Zodat we in ieder geval als duurzame gemeente koploper kunnen zijn in de CO2-uitstoot. De voorzitter: Mijnheer Berkhout.

12

Wethouder Berkhout: Nee, maar laat u graag verdiepen in wat het Spaarne Gasthuis allemaal doet als het gaat om verduurzaming. De voorzitter: Dank. Anderen? Niemand? Dan danken we de heer Berkhout voor zijn aanwezigheid. Sluiten we dit agendapunt af. Dank u wel. Dan verwelkomen we de heer Roduner in de commissie. En die heeft enkele mededelingen voor u, die hij dan ook zal mededelen. Zodra hij er klaar voor is, dan het volgende. Wethouder Roduner: Dank u wel, voorzitter. Misschien goed om hier in ieder geval even uw aandacht te vestigen op een aantal collegebesluiten die we hebben genomen over de tender van de Zwemmerslaan. Er kwamen vanuit de tenderpartijen kwamen vragen over ons wooncoöperatieconcept en ook de puntaanwijzing daarvoor. En we hebben twee besluiten genomen, volgens mij in lijn met het voorstel wat hier ook door de gemeenteraad is aangenomen, om hier juist meer ruimte voor te bieden. Ik denk dat we een besluit hebben genomen om de beschikbare woonruimte iets anders te kunnen verdelen. En als je echt wat wooncoöperatie nog wat groter maakt, krijg je wat extra punten. Dus dat is goed om hier even te melden, dat u daar niet verrast door bent. Verder goed ook om te melden dat wij weer gaan beginnen met het werven van een nieuwe stadsarchitect. Zoals u wellicht weet is onze interim stadsarchitect nu, noem ik hem maar even, interim, Joop Slangen.

Maar we gaan nu weer op zoek naar een nieuwe en dat kan zoeken we iets breder. Dus landschapper, stedenbouwer, architect, ze zijn allemaal welkom. En dan had ik nog, ook goed denk ik om te weten, want ik begrijp dat er uit de wijk ook wel vragen zijn, maar we zijn ook nog steeds druk bezig met het realiseren van de Skaeve Huse en het gesprek over Akendam met de recreatieschap. Wethouder Berkhout heeft daar gisteren ook een overleg over gehad. Dus goed om te weten in ieder geval dat dat loopt en dat we hopen daar stappen in te zetten. En tot slot moet ik u enthousiasmeren en ik denk dat dat echt wel moet, maar ik denk dat u daar heel gelukkig van wordt, is over de raadsmarkt van de grote ruimtevragers. Volgens mij iets wat al heel lang op de rol staat. De conclusie is denk ik eigenlijk dat Haarlem heel weinig ruimte meer heeft. Misschien zelfs nog wel minder dan we met elkaar denken. Vandaar dat wij al een tijd geleden eigenlijk zijn gestart van, er zijn een paar grote ruimtevragers noemen we, die niet zomaar in de stad in te passen zijn. Niet zijn in te passen in bijvoorbeeld de plint van een gebouw en meer aandacht nodig hebben. Denk bijvoorbeeld over het huisvesten van een internationale school die uiteindelijk ook geland is ergens. Daarmee zijn we het project begonnen met die grote ruimtevragers en daar zijn een aantal vervolgstappen uitgekomen.

En hebben de ambtenaren verder gestudeerd om ook te zorgen hoe we tot een betere kwaliteit komen als het gaat over inpassen van functies in de stad, planologie. Ik denk dat het heel leuk is om daar echt met elkaar het gesprek over aan te gaan, want het gaat ook echt over de vormgeving van de toekomst van onze stad. Dus 27 januari van half zeven tot half acht. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Hartstikke goed, mijnheer Roduner. Het lijstje gaat rond inderdaad. Daar kunt u zich alvast inschrijven voor januari. Ter advisering aan de raad 7.

20.55 uur Startnotitie ' Volkshuisvestingsprogramma Haarlem 2026-2030' (FR) De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 7, de startnotitie Volkshuisvestingsprogramma Haarlem 2026-2030. Met het vaststellen van de startnotitie wordt de opzet, inhoud op hoofdlijnen en het proces om te komen tot volkshuisvestingsprogramma voor de periode met een doorkijk naar 2035 met een expliciete aandacht voor betaalbaarheid, beschikbaarheid, aandachtsgroepen, bijzondere doelgroepen, wijken, leefbaarheid, duurzaam en toekomstbestendig en samenwerking vastgelegd. De startnotitie wordt u voorgelegd. U stelt hem vast, het vast en daarmee gaat het ook door richting de gemeenteraad van volgende

13

week. Oftewel, u geeft advies aan de gemeenteraad. Wie mag ik hierover het woord geven? Mevrouw Oudshoorn, D66. Mevrouw Oudshoorn: Dank u wel, voorzitter. Regeren is vooruitzien, dus uiteraard zijn we blij dat dit stuk er nu ligt. En we zien ook een hoop mooie dingen, zoals aandacht voor duurzaamheid van woningbouw en voor de toegankelijkheid van wijken. Dat is natuurlijk belangrijk in het licht van een vergrijzende bevolking. Maar zo'n visie maak je natuurlijk niet alleen. En dat doe je samen met de stad. We zien in de stukken ook dat er mogelijk ruimte geboden wordt voor online participatie in aanvulling op die avondjes in die buurthuizen die we wellicht allemaal kennen. Die mogelijkheid is natuurlijk heel fijn, maar we willen de wethouder echt van harte oproepen om die mogelijkheid dan ook volledig aan te grijpen, zodat we ook de stem horen van mensen die misschien niet naar die avondjes komen, zoals bijvoorbeeld jonge Haarlemmers. Want dat is toch waar we voor bouwen, voor een groot deel. Dus wethouder, laat dat niet optioneel, maar zorg dat dat gewoon gebeurt. En natuurlijk is dit dan ook het moment om de wethouder te herinneren aan onze motie getiteld, maak meer woningvorming mogelijk. Die werd aangenomen bij de kadernota 2024. De motie vroeg de regels voor woningvorming, waaronder splitsing en transformatie in Haarlem, te heroverwegen.

Met als doel om meer mogelijkheden te bieden aan transformatie van bestaande panden naar meerdere zelfstandige woningen. We zijn natuurlijk nog steeds erg trots dat die motie werd aangenomen. En de motie vraagt om in beeld te brengen welke mogelijkheden daarvoor zijn bij de actualisatie van de woonvisie. Dat moment is nu aangebroken, dus we horen graag van de wethouder hoe hij de uitvoering van de motie hierin mee gaat nemen. En we zouden het fijn vinden als we de contouren daarvan alvast zouden we kunnen zien in de notitie die in april naar ons toe komt, zodat we niet hoeven te wachten tot het product er helemaal ligt. Dat gezegd hebbende, naast onze fantastische motie is er natuurlijk nog een punt waar we graag expliciete aandacht voor willen vragen. En dat is de noodzakelijke groei van de voorzieningen in Haarlem. Want deze notitie gaat over woningen, maar met woningen alleen maak je geen stad. Mensen die moeten kunnen sporten, mensen moeten een huisarts kunnen bezoeken, er moet een school zijn voor hun kinderen en er moet ook nog een park zijn om de hoek. Dat park daar hebben we een tijd geleden interessante discussies over gehad in deze commissie. En het geeft ons een hoop urgentie om te vragen om altijd kritisch te kijken naar hoe de voorzieningen erbij staan als we woningen toevoegen.

Als er een voetbalveld moet wijken bijvoorbeeld, waar gaan mensen dan sporten? En voor D66 is het cruciaal dat we in alle plannen voor grootschalige woningbouw die we hier behandelen, altijd in de gaten houden dat die voorzieningen op orde zijn. En we willen de wethouder dus vragen om bij deze notitie een voorzieningentoets toe te voegen. Oftewel, kan zwart op wit komen te staan wat de impact van het toevoegen van woningen is op de voorzieningen in de stad, zowel voor de bestaande bewoners als voor de nieuwe bewoners. Zodat we hier met elkaar echt een integrale afweging kunnen maken over wat voor stad we willen zijn. We hopen dat de wethouder kan toezeggen dat hij deze voorzieningentoets meeneemt. Maar mocht dat nou ingewikkeld zijn, dan overwegen we een motie op dit punt, zodat we kunnen kijken of er meerderheid in de raad is om goed naar die voorzieningen te kijken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Oudshoorn. Mijnheer Bruch, VVD. De heer Bruch: Dank u wel, voorzitter. Het is een startnotitie en ik moet zeggen, het proces ziet er in grote lijnen best goed uit. Maar ook wij geven vast een paar dingen mee. Als eerste wat opviel dat in de planning staat dat de inspraakperiode is van 1 augustus tot en met 12 september. Nou duurt de zomervakantie hier tot en met 24 augustus en dan valt de helft in de vakantie.

Dat vinden wij op zich niet handig en volgens mij hebben we er ook wel eens afspraken over gemaakt. Er is 40.000 euro gereserveerd voor participatie. Dat betekent wel, constateer ik dan, dat een burgerberaad niet haalbaar is. Er komt een stakeholdersessie, maar

14

daarbij zien we wel graag ook echt alle betrokkenen. Dus ook ontwikkelaars, makelaars en andere professionals, niet alleen de corporaties. En ook woningzoekenden hebben wat ons betreft recht om hun stem te laten horen. Vraag wat betreft de samenwerking Zuid-Kennemerland. Wat betekent dat voor de vrijheid van beleid in Haarlem? En kijk ook eens naar de randen van de stad in plaats van elk open plekje te bebouwen. Want niet elk stukje groen aan de rand van de stad is onvervangbaar. En soms is een stukje groen in de stad dan van veel meer waarde. Wat de VVD betreft, het bouwen van betaalbare huur- en koopwoningen voor starters en jonge gezinnen, is wel onze prioriteit, maar let ook op. Want als je een starterswoning bouwt, levert dat één verhuizing op. En als een bejaarde naar een bejaardenwoning gaat, levert dat vier tot zeven verhuisbewegingen op. Dus dat kan best een heleboel teweeg brengen dan. Ook pleiten wij als altijd voor modulair bouwen en geïndustrialiseerde woningbouw, want die kunnen een oplossing zijn om woningbouw te versnellen. En ook kan je daarbij in de toekomst het woningtype aanpassen aan de dan heersende vraag. En daarnaast zijn deze woningen ook heel circulair, want ze kunnen telkens weer worden herplaatst en hergebruikt. Wij vinden ook dat als het inpasbaar is in de buurt, dan moet de bestemming van een pand snel omgezet kunnen worden naar wonen.

We lazen, wonen boven winkels komt door frictie met geldende parkeernormen moeilijk van de grond. Kijk er eens naar of dit te koppelen is aan een plaats in één van de parkeergarages. Niet allemaal zijn ze vol en misschien is dat te combineren. Tot zover. Maar ik zie nog een… De voorzitter: Mijnheer Amand, Trots Haarlem, interruptie. De heer Amand: Dank u wel. Ik wil u even helpen herinneren, we hebben jaren gehad dat gemeenten promootte, wonen boven winkels. En dat werd een beetje te duur. Dus wat is dan uw oplossing? Dat is onze vraag. De voorzitter: Mijnheer Bruch. De heer Bruch: Het probleem wat hier geschetst wordt is dat het met de geldende parkeernormen niet kan, dus vandaar dat ik een suggestie aandraag om dat op te lossen in een van de parkeergarages. Over de prijs daarvan heb ik verder geen mening. De voorzitter: Dan gaan we door naar de heer Van Leeuwen, Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Voorzitter, dank u wel. Het was even zoeken van, wat geef je nu mee, wat geef je later mee. Maar ik denk dat het goed is om als eerste vast te stellen dat het belangrijk is, dat de Actiepartij het belangrijk vindt, dat we het ingezette beleid van de laatste jaren in hoofdlijnen voortzetten. Als ik terug ga naar 2015, 2016, ik zat nog niet in de raad, velen van u ook niet.

Toen waren het toch mevrouw Schopman van de Partij van de Arbeid en Sjaak Vrugt van mijn partij, die het belangrijk vonden de sociale woningbouw die we verloren hebben laten gaan, terug te laten komen. En dat is eigenlijk ook de basis geweest van de 40-40-20. Hebben we gecontinueerd in dit coalitieakkoord, vinden we het nog steeds belangrijk, want je ziet daar langzaam maar zeker dan straks de resultaten van komen. Want een woning bouw je niet in één bestuursperiode. We vinden het belangrijk dat de corporaties gepositioneerd blijven in Haarlem. En we vinden het belangrijk dat er ook gewerkt wordt aan moties. Ik hoorde net mevrouw van D66 iets zeggen over een motie, daar vind ik wel wat van. Maar er zijn meerdere moties aangenomen. Ook van Actiepartij als het ging over studentenhuisvesting, vinden we ook belangrijk. Dus we zien graag componenten terug van wat we al doen, wat we aangenomen hebben. En zeker ook de initiatiefvoorstellen van de afgelopen jaren. Denk ook aan Housing First, dat vinden we belangrijk voor doelgroepen. We vinden het belangrijk dat we terugzien hoe ons eigen vastgoed in de wijken een rol kan spelen in het realiseren van je volkshuisvestingstaken. Dat zijn zo een aantal zaken. Die initiatiefvoorstellen zei ik. Ja, en wat ik ook belangrijk vind, dat zien we ook af en toe nog

15

wel terugkomen dat, er zijn gewoon bewoners die maken zich zorgen over leegstand in corporatiebezit. En dat denk ik aan de Patrimoniumbuurt van, kunnen we daar ook aandacht voor hebben van, kunnen wij sturen op snelle verbouwing, verduurzaming ten einde dus het vastgoed zo snel mogelijk, de woningen weer beschikbaar te maken voor de woningzoekenden. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen. Anderen? Mijnheer Aynan, Jouw Haarlem. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Ook namens de SP en OPHaarlem. De volkshuisvestingsprogramma, in ieder geval de startnotitie. Een belangrijk moment om inderdaad richting mee te geven voor de toekomst. In ieder geval wat wonen in Haarlem betreft. Voorzitter, we moeten ervoor zorgen dat de woningnood echt aangepakt wordt. Met oog voor betaalbaarheid, beschikbaarheid en sociale cohesie. En er staat inderdaad gelukkig echt heel veel goede dingen in de nota. Het is een startnotitie, maar daarmee ook meteen onze kritiek, het is wel een beetje vaag. Gelukkig komt het geloof ik nog minimaal twee keer of zelfs drie keer terug. Dus dan zien we ook hoe de stad erover denkt. Voorzitter, ik begin eerst even met onze kanttekeningen en dan de input. Onze kanttekeningen. Concreet beleid ontbreekt, maar misschien is dat omdat het een startnotitie is. Het mist duidelijke, meetbare doelen.

Hoeveel sociale huurwoningen worden er per jaar gebouwd? Zonder deze cijfers kunnen we niet meten of vooruitgang boeken. Maar ook hier, voorzitter, moeten we het eerlijke verhaal vertellen. Want sommigen die zeggen, vorig jaar was een topjaar, maar voor de sociale huur was het een rampjaar. En dat mag gewoon niet meer gebeuren. Ten tweede, uitvoering van betaalbare woningbouw. Er worden sociale huurwoningen genoemd, maar hoe garanderen we dat die er echt komen? Er is te vaak sprake van plannen die veranderen. Ik bedoel, ik hoef alleen maar het Spaarne Gasthuis te noemen. Regie door de gemeente, derde punt. We zien dat marktpartijen vaak niet leveren. Hier ook ontwikkelaars die af en toe afhaken, maar ook sommigen die zich melden en dan is het jammer dat we dan niet thuis geven. Ten vierde, leefbaarheid en voorzieningen. Een wijk is inderdaad meer dan alleen wonen. Dat werd ook door andere fracties gezegd. En waarom missen we nou in deze nota en een brede aanpak die ook aandacht heeft voor scholen bijvoorbeeld, buurthuizen, groen en sociale samenhang in een wijk. En wat we ook missen is, er zou een onderzoek gedaan worden naar de concentratie van kwetsbare groepen die de leefbaarheid beïnvloedt. Vraag aan het college, hoe staat dat met dat onderzoek? En dan onze input, voorzitter. Eerste punt, stel alsjeblieft heldere doelen.

Zorg voor meetbare aantallen, zeker sociale huurwoningen, per jaar. En leg daar ook gewoon een tijdspad aan vast, zodat we echt kunnen zien van, wat halen we en waar kunnen we nog bijsturen. Tweede punt is innovatieve woonconcepten. VVD had het erover, ik heb het er de hele tijd over. Versnel woningbouw met oplossingen zoals flexwoningen en modulair bouwen. We zien een prachtige wijk die neergezet is voor Oekraïense vluchtelingen. Wat ons betreft kan dat ook echt voor andere woningzoekenden een oplossing zijn. Derde punt, voorzitter, doorstroming voor ouderen. Onderzoek mogelijkheden om ouderen in hun eigen buurt te huisvesten, zodat doorstroming op gang komt. We horen dat ouderen graag willen verhuizen, maar ook graag in de buurt willen blijven. Misschien is dat ook een onderdeel, zou het kunnen zijn, van de ontwikkelzones. Vierde punt, prioriteit voor Haarlemmers. Kijk of we binnen de wettelijke mogelijkheden Haarlemmers met een sociaaleconomische binding voorrang kunnen geven bij sociale huurwoningen. Volgens mij kan dat tot 50 procent van de sociale huur maar mag daarvoor ingezet worden, dus met voorrang. Vijfde punt, inspraak. Niet alleen voor huidige, maar ook voor toekomstige bewoners. En het laatste punt, voorzitter, sterkere regie voor de gemeente. Laat de gemeente een leidende rol nemen, zodat afspraken met marktpartijen en corporaties nagekomen worden.