Transcript commissie Bestuur d d 4 december 2025

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE BESTUUR VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 4 december 2025 1.

Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Goed, alle aanwezigen hier goedemiddag. Ik wil graag starten met de … Als u de onderlinge gesprekken zou willen stoppen, dan ga ik beginnen met de vergadering van de Commissie Bestuur van 4 december 2025. Die open ik hierbij. En welkom aan u als commissie, wethouder Roduner, de belangstellenden aanwezig en ook de mensen die thuis meekijken. Ik heb geen bericht van verhindering ontvangen, maar ik wil wel twee nieuwe commissieleden welkom heten. De heren Smit en Slik. De heer Smit namens OPH. En als u misschien ... Bij de Commissie Samenleving wordt altijd gezegd dat je dan moet trakteren als dit gebeurt. Ik ga weer even verder. Ik wil dus de heer Smit … Hallo, dames en heren. Dit was weer een entree die we niet zullen vergeten, mijnheer Smit. U komt terug. We zijn heel blij dat u weer in goede gezondheid bent en als commissielid namens OPH hier kunt zijn. En ook welkom aan de heer Slik van de ChristenUnie. U gaat deelnemen aan de Commissie Bestuur. Misschien ook nog aan andere commissies, maar hier bent u in ieder geval van harte welkom ook. Dan heb ik nog een mededeling op vrijdag 12 december van 13.30 uur tot ongeveer 15.00 uur bent u uitgenodigd om een kijkje te nemen achter de schermen bij de organisatie van de kerstmarkt. Hiervoor gaat een intekenlijst rond en we zullen de nota over de kerstmarkt in januari bespreken.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 2, het vaststellen van de agenda. Kan de agenda worden vastgesteld zoals die nu voorligt? Ja.

3.

Mededelingen commissieleden en wethouder(s) De voorzitter: Dan zijn we alweer bij 3, mededelingen commissieleden en portefeuillehouders. Zijn er commissieleden met een mededeling. Ik zie geen vingers. Nee. Zijn er … Even kijken, hoor.

4.

Mededelingen gemeenschappelijk regelingen en andere samenwerkingsverbanden De voorzitter: Dan komen we bij agendapunt 4, mededelingen over gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden. En ik begrijp dat er vanuit het college twee mededelingen zijn over gemeenschappelijke regelingen en die zijn ... Gaan gedaan worden door de heer Roduner. Wethouder Roduner: Allebei niet heel bijzonder, maar ik heb het DB van Cocensus gehad. Dat was een prima, prettige vergadering. We hebben de Kadernota vastgesteld. Daarin één bijzonderheid, dat de Cocensus een extra incidentele bijdrage vraagt, 1 procent groei, omdat het areaal behoorlijk is uitgebreid. Dat gaan ze goed onderbouwen waarom dat nodig is. Maar ze hebben ook inzicht gegeven in de besparingen die ze afgelopen jaren hebben geboekt. Dat is fijn, denk ik. En ik heb een oprichtingsvergadering gehad van het Warmtebedrijf en daar hebben we ook een bestuurder benoemd voor het Warmtebedrijf. De afspraak, zoals u wellicht weet, is dat die geleverd wordt door Firan. En we hebben ook een gesprek gehad over het op termijn instellen van een raad van toezicht, omdat dat conform onze Nota verbonden partijen is. Misschien dat we beginnen met een raad van advies en dan als het bedrijf zich ontwikkelt, daarheen stappen. Maar dat is niet de richting waar we uiteindelijk heen bewegen.

1

De voorzitter: Dat waren de mededelingen? Dank u wel. Zijn er nog commissieleden met een mededeling over een verbonden partij? Nee. 5.

Agenda komende commissievergadering(en) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 5 en dat is de agenda voor de komende commissievergaderingen. Zoals u heeft gezien is de agenda voor 11 december al gepubliceerd en aan die agenda zijn ook de jaarplanning en de actielijst toegevoegd. Dan komen we bij de agenderingsverzoeken. U heeft een agenderingsverzoek ontvangen van de fractie van de Partij van de Arbeid, over ter kennisnamestuk 2.3 motie Wonen en werken in balans in de MRA. In de MRA-agenda en agendapunt 2.5 de motie Arbeidsmigratie in balans en stop met de expatkorting. De heer Wiedemeijer, wilt u dit verzoek toelichten? De heer Wiedemeijer: De techniek laat mij in de steek, maar uw toelichting niet. Dat is het goede nieuws. Ik heb daar niets aan toe te voegen. En de moties zijn wat mij betreft als indiener niet afgedaan en dat wil ik graag met de commissie en de portefeuillehouder bespreken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik even vragen of de commissie akkoord gaat om dit onderwerp te agenderen? Wilt u uw vinger even omhoog doen? Ik denk dat dat voldoende vingers zijn. Dan gaan we dat in een van de komende vergaderingen agenderen. Dan is er ook nog een agenderingsverzoek van mevrouw Van Zetten, maar zij is niet aanwezig. Dat kan verder niet toegelicht worden. Is ook namens … Dat was me nog niet bekend. Wilt u ...

Het agenderingsverzoek gaat over het goedkeuren Bestuursovereenkomst COA en gemeente Haarlem Meesterlottelaan 301. Wilt u het verzoek toelichten? De heer Smit, ga uw gang. De heer Smit: Ja, mevrouw de voorzitter. Destijds bij de weken voor de opening van het centrum was er veel onduidelijkheid over de conceptregeling. En toen is toegezegd dat de definitieve regeling eraan zou komen. Die had er misschien toen moeten zijn. En er is toch een behoefte nadrukkelijk bij mijn collega en ook in de buurt om dan ook die regeling te gaan bespreken. Vandaar het verzoek om op de agenda te plaatsen. De voorzitter: Dank u wel, voor uw toelichting. Dan ga ik nu vragen aan de commissie: wilt u dit agenderingsverzoek toestaan? Wilt u dit agenderen voor een komende vergadering? Ik zie niet genoeg handen, dus wij gaan dit niet agenderen in een volgende vergadering.

6.

Transcript commissie 30 oktober en 13 november 2025 De voorzitter: Dan komen we bij agendapunt 6, het transcript commissie 30 oktober en 13 november 2025. Zijn er opmerkingen over de bijgevoegde transcripten? Nee.

7.

Decemberrapportage 2025 De voorzitter: Dan komen we bij het agendapunt 7, de Decemberrapportage 2025. Hiervoor hebben we 20 minuten gepland. De portefeuillehouder is de heer Roduner en er zijn geen insprekers. Waar gaat het over? De behandeling en vaststelling van de Decemberrapportage 2025 inclusief het vaststellen van de voorgestelde financiële wijzigingen. Instemmen met zeven overhevelingsvoorstellen en dotatie aan de reserve. Besluitvorming rondom het sluiten van de grondexploitatie Koningstein en vrijgave van diverse kredieten. U als commissie adviseert over hoe we dit gaan bespreken in de raad van 18 december. En dan gaan we het nu behandelen. Wie mag ik als eerste het woord geven?

2

De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Het is goed om te lezen dat er wederom meer middelen zijn binnengekomen. De bijgestelde baten en lasten zijn goed te volgen. Het tekort bij Spaarne Werkt, onze sociale werkvoorziening, baart wel zorgen. Het lijkt een sterfhuisconstructie, vanwege het wegvallen van Rijksgelden voor beschut werk. Mijn fractie denkt dat in de komende periode moet worden omgezien naar alternatieven of aanvullingen voor beschut werk, bijvoorbeeld via revolverende fondsen, loonkostensubsidie en met gebruik van het doelgroepenregister. Zeker nu er bij Spaarne Werkt geen nieuwe instroom is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wie mag ik dan het woord geven? De heer Blokpoel, VVD. De heer Blokpoel: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad, meer middelen binnengekomen vanuit het Rijk. Waarvoor dank, zeggen we dan maar. Maar daardoor blijft er een groot resultaat over aan het eind van het jaar. Dus moeten we nog maar eens nadenken over een stemming daarvoor of wat. Die 2,9 miljoen euro te doteren voor de overheveling dat is akkoord, wat ons betreft. Ook de grondexploitatie van Koningstein is akkoord, wat ons betreft, om die af te sluiten. Een mooi resultaat. De kredieten waarover gesproken wordt in hoofdstuk 3, daar wordt gevraagd een aanvullend krediet van 2 ton euro vrij te geven voor het Houtplein. Nu is het Houtplein net voor een klein bedrag opgeknapt.

Ettelijke miljoenen. Lijkt het ook wel klaar te zijn. Dus wat gaat er nu nog een keer gebeuren aan het Houtplein? En de heer Trompetter noemde het ook al, Spaarne Werkt. Spaarne Werkt roepen we al een tijdje dat het daar niet goed gaat. We hebben al vaker aan de bel getrokken. Het is een regioraad aan bod geweest, dat het daar niet goed ging. Toen trokken we al aan de bel en nu toch moet er 1,5 miljoen euro meer, 2,8 miljoen euro tekort, aan toegevoegd worden. Wethouder, waarom is daar niet op geacteerd? Waarom is er niet eerder ingegrepen bij Spaarne Werkt? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Blokpoel. Dan de heer Slik van de ChristenUnie, ga uw gang. De heer Slik: Dank u, voorzitter. Allereerst een pluspuntje dat er een dubieuze debiteur betaald heeft. Ik ben toch blij dat zo'n post dus weleens werkt. Een minnetje bij de niet-geïndexeerde parkeertarieven. Misschien heb ik daar nog een gebrek aan kennis, maar ik zou graag weten hoe dat zit. Bij 4.2 het voorbereidingstijd voor het Stadionplein. Ik ben benieuwd wat daar precies gaat gebeuren. Maar voor het algemeen bij de kredieten geldt, pas als er geld is, kan er wat gebeuren. We hopen dat er wat gaat gebeuren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Smit van OPH. De heer Smit: Mevrouw de voorzitter, gelijk aan de VVD had ik één vraag over de 200.000 euro van het Houtplein. Dank u.

De voorzitter: De heer Aynan van Jouw Haarlem. De heer Aynan: Nog steeds dank u wel, voorzitter. Een positief resultaat klinkt positief, maar dat is het niet. Zeker als we zien dat miljoenen weer verdwijnen in de algemene reserve en zeker wat de 3 miljoen euro betreft voor de BUIG. Dat is bedoeld om mensen aan het werk te helpen. En wij kondigen hierbij alvast een amendement aan. Dan weet u ook hoe het straks naar de raad kan. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Wiedemeijer, PvdA. De heer Wiedemeijer: Ik had een vraag. Want wat is dan dat amendement? We kunnen dan toch die discussie hier voeren in plaats van in de raad?

3

De voorzitter: De heer Aynan. De heer Aynan: Dat mag u best weten. Dat willen we in een reserve doen. Dat lijkt ons het handigst, dat dat bijvoorbeeld de minimaregelingen wordt. Dat we dat geld sociaal houden en niet dat dat verdwijnt in de algemene reserve. En dat u dat straks gaat oppeuzelen met uw reserve kapitaallasten, dat voor stenen bedoeld is. De voorzitter: De heer Trompetter heeft ook een interruptie op de heer Aynan. Ga uw gang. De heer Trompetter: Dank, voorzitter. Is mijnheer Aynan zich ervan van bewust dat we maximaal 5 procent reserve BUIG-middelen mogen hebben in een reserve.? De voorzitter: De heer Aynan. De heer Aynan: Voorzitter, ik heb de vraag niet gehoord. De heer Trompetter: De vraag is of mijnheer Aynan zich ervan bewust is dat een gemeente maximaal 5 procent van de BUIG-middelen in een reserve mag hebben? En die reserve is nu gevuld. De voorzitter: De heer Aynan. De heer Aynan: Ik heb het hier over de reserve minima en die kan je vullen wat je wil. En die is hard nodig, als we kijken wat er allemaal gaande is bijvoorbeeld de energie die voor vele gezinnen onbetaalbaar dreigt te worden. Ik hoop dat de Actiepartij zich daarin herkent. De voorzitter: Goed, dit was uw bijdrage. Wie kan ik dan het woord geven? Mevrouw Oppenhuis, CDA. Ga uw gang. Mevrouw Oppenhuis: Dank u wel, voorzitter. Het is al gezegd.

We zijn heel blij met dat het er goed voorstaat dankzij het Rijk. Positieve financiële effect. Maar wij willen graag niet alleen het daarover hebben. Wij willen ook de voorzitter blij maken, want wij zien dat er best wel wat mensen zijn die niet zo goed de Nederlandse taal goed kunnen lezen. En wij vinden het wel heel belangrijk dat ook alle bewoners die Decemberrapportage zou kunnen lezen. Wij willen heel graag vragen aan het college dat wij vanaf volgend jaar de Decemberrapportage niet alleen zo krijgen zoals we nu hem krijgen, maar ook in een korte versie in een gemakkelijke taal. Dank u wel. De voorzitter: Daar maakt u deze voorzitter blij mee, bedoelt u? Goede vraag. Wie kan ik verder het woord geven? U heeft toch net uw bijdrage gehad? Had u een vraag? U had een interruptie aan mevrouw Oppenhuis. Ga uw gang. De heer Aynan: Leuke opmerking, maar aan wie stelt u die vraag? Aan de voorzitter? Want die kan denk ik niet reageren. Is dit een verzoek aan het college? Mevrouw Oppenhuis: Ja, dat had ik net gezegd, dat wij graag volgend jaar dat in een korte versie, in makkelijke taal willen. En dat vragen wij dus aan het college. De heer Aynan: Een terechte opmerking, voorzitter. En als het college zegt: doen we niet, komt u dan met een motie?

4

De voorzitter: Mevrouw Oppenhuis. Mevrouw Oppenhuis: Wij gaan ervan uit dat het college, voorzitter, namens de voorzitter. Wij gaan ervan uit dat het college dit echt wel op wil pakken. Dus ik denk niet eens dat dat nodig is. Mocht dat wel het geval zijn, dan kunnen we dat altijd nog overwegen. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen in eerste termijn? Nee, dan gaan we naar beantwoording door de wethouder. Ga uw gang. Wethouder Roduner: Dank u wel. Het is volgens mij al gememoreerd door meerdere partijen, maar dankzij onder andere een late uitbetaling van het Rijk laat de WIR een verbeterd resultaat zien. Even kijken. Het Houtplein. Ik kan u niet meer vertellen dan volgens mij wat er in stuk staat, namelijk een afrekening van indexatie en de laatste noodzakelijke aanpassingen. Als u zegt: ik wil graag nog even weten wat die dingen specifiek zijn, dan stel ik voor dat we dat, het is een technische vraag, schriftelijk nog even nazenden. Als u dat echt wilt weten, vraag het dan ook vooral technisch uit. Spaarde Werkt. Ja, ook inderdaad een zorgpunt. Nu zagen we natuurlijk al aankomen dat het slechter zou gaan bij het beschut werk. In de begroting of bij de Kadernota al hebben we een gesprek gehad over het ramen van het voordeel van de structurele voordelen wat we hebben op de BUIG.

Een dat hebben we ingezet onder andere om een aantal verbeteringen te doen in het werk- en inkomensdomein, onder andere het beschut werk. Maar ook extra inzet om mensen aan het werk te hebben en te houden. Dat zagen we aankomen. En dit is natuurlijk dan wel een tussentijds jaar. Het viel mij ook tegen. Volgens mij is er in ieder geval een brief ook gegaan vanuit het bestuur van Spaarne Werkt naar de Commissie Samenleving. Ik ga ervan uit dat u daar dan ook het gesprek verder volgt met de wethouder werk en inkomen, die in het bestuur zit van Spaarne Werkt. Om daar ook het gesprek te hebben van wat voor maatregelen worden genomen. U weet in ieder geval dat er al een verbeterplan ligt. Er zijn al een aantal activiteiten die worden stopgezet, omdat er onvoldoende personeel is om een aantal activiteiten overeind te houden. Volgens mij als ik uit mijn hoofd … Het groen onder andere is anders georganiseerd. Maar ook volgens mij wordt er nagedacht over het fietsdepot. Zulk soort dingen. Dat zijn de gesprekken die we moeten voeren dan. Wat zijn de werkvormen die toegevoegde waarde hebben voor de mensen die daar werken, maar ook voor het bedrijf zelf? En ik denk dat dat ook een beetje een reactie is op Jouw Haarlem. Ja, het klopt. We hebben hier een mooi voorbeeld de BUIG. Dat BUIG-geld is niet bedoeld om mensen aan het werk te helpen. Want daar is participatiegeld voor.

Maar is het resultaat van het feit dat we zo'n succesvol participatiebeleid voeren en daardoor houden we geld over, omdat we minder uitkeringen hoeven te verstrekken dan het Rijk voor ons berekend heeft. Dat is een mooi resultaat. Ik denk niet dat ik voorstander ben om dat dan weer in een aparte reserve te stoppen. Ik denk als je naar deze Decemberrapportage kijkt, dan zie je dat we een mooi voordeel hebben op de BUIG, maar goed, we hebben ook een behoorlijk nadeel op Spaarne Werkt. Ik zou niet zeggen dat het daarvoor bedoeld is, maar het is in ieder geval fijn dat we laten zien dat we het voordeel dat we hebben ook goed kunnen gebruiken om tegenvallers binnen het sociaal domein op te vangen. En dan het Stadionplein is ook zo'n ding wat volgens mij in de Commissie Ontwikkeling … De voorzitter: Wethouder, u heeft een interruptie van de heer Aynan. De heer Aynan: Het is prima om tegenslagen in het sociaal domein op te vangen, maar dat doet u niet door 3 miljoen BUIG-gelden in de algemene reserve te storten. De voorzitter: De heer Roduner.

5

Wethouder Roduner: Als we vanuit diezelfde algemene middelen het tekort bij Spaarne Werkt dekken dan zijn we volgens mij de algemene middelen op dezelfde manier aan het gebruiken. De voorzitter: Gaat u verder met de beantwoording. Nog een vervolg, sorry. Vervolgvraag, de heer Aynan. De heer Aynan: Maar dat is nog altijd dat er bijna 2 miljoen euro overblijft, ook als we Spaarne Werkt helpen en daar zit bij ons een beetje de pijn. De voorzitter: Gaat u verder. Wethouder Roduner: Dat begrijp ik. Ik heb niet het idee dat het participatiebeleid financieel tekortschiet. We hebben volgens mij een aantal uitdagingen die er waren bij de begroting en de Kadernota goed met elkaar opgelost. Daarmee staat het er goed voor. En we hebben een heel mooi succesvol BUIG-beleid. Dat is fijn. Daar profiteren we ook van. Het CDA. Aan de ene kant is er behoefte om nog meer de techniek in te gaan en echte cijfers en nog meer details te weten. En dat is ook nodig, want een aantal besluiten moet u ook nemen als het gaat over het vrijgeven van kredieten en het vaststellen van de rekening. Ik vind het lastig om te zeggen dat we het opeens een stuk makkelijker kunnen maken. In het kader van de begroting leesbaar maken hebben we natuurlijk altijd nog de begroting in één oogopslag. Dat is een product wat we produceren bij de begroting. Om met visuals te laten zien hoe we als gemeente ons geld besteden.

Ik weet niet of de Decemberrapportage nu voor alle Haarlemmers zo interessant is dat we dat in eenvoudige taal als een specifiek product zouden moeten maken. Volgens mij moeten we wel ernaar streven dat we al onze nota's enigszins leesbaar maken. Maar dit is ook uiteindelijk toch wel een behoorlijk technisch stuk. Ik zou ook niet direct willen toezeggen om dat aan te gaan passen. Het lijkt me meer een gesprek van … Als we dat gesprek willen hebben met elkaar, dan moet je het echt even over alle P&C-producten hebben. En dan moeten we het misschien ook even met de Auditcommissie bespreken. Wat zijn dan producten of dingen die je kan opleveren die voor onze inwoners goed leesbaar zijn, maar ook wel de juiste besluiten bevatten die ook deze raad moet nemen? De voorzitter: Dank u wel, voor de beantwoording. Zijn er in tweede termijn nog vragen? De heer Slik, uw vraag over de geïndexeerde tarieven waarschijnlijk? Ja, die was inderdaad nog niet ... Wilt u hem nog een keer stellen? De heer Slik. De heer Slik: Dank u. Er wordt als minnetje opgegeven dat de parkeertarieven niet geïndexeerd zijn. Ik ben benieuwd waarom dat dan niet is. De voorzitter: Zijn er nog anderen in tweede termijn? De heer Wiedemeijer, PvdA. De her Wiedemeijer: Voorzitter, even kort na aankondiging van het amendement van mijn collega's. De begroting voor volgend jaar hebben we al vastgesteld.

Daarin stel je als raad vast waar we volgend jaar het geld aan uitgeven. En bij de jaarrekening stellen we natuurlijk de bestemming vast van wat we over het afgelopen jaar over hebben. Dit is ook niet het moment om aanvullende beleidswensen kenbaar te maken. Want die doen volgend jaar niets. En het is richting de Kadernota volgend jaar en ook aan de nieuwe collectie om nieuw beleid te maken. Als er dan aanvullende wensen zijn bijvoorbeeld op minimageld, is dat geld natuurlijk beschikbaar in de algemene reserve. Een dergelijke motie of amendement past niet in deze cyclus. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen in tweede termijn? De heer Aynan, u reageert op de heer Wiedemeijer. Gaat uw gang.

6

De heer Aynan: Uiteraard, voorzitter. Want mijnheer Wiedemeijer of moet ik zeggen wethouder Wiedemeijer, die heeft er een mening over. Het staat ons ... De voorzitter: Mijnheer Aynan, het is raadslid Wiedemeijer nu. Ik zou hem als zodanig aanspreken. Gaat u verder. De heer Aynan: Het staat ons altijd vrij om wat dan ook in te dienen en het staat u vrij om daarvan iets te vinden. Maar dit, hier hebben we echt een mening over. BUIG-gelden dat bedoeld is om mensen aan het werk te helpen. Mijnheer Roduner zegt dat het niet zo is, maar het is sociaal geld. Wij vinden dat het echt bestemd moet blijven voor het sociaal domein en daar zullen we een amendement voor indienen. Net zoals we bij de begroting hebben gedaan overigens. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen in tweede termijn? Nee. Wilt u nog reageren, wethouder? Wethouder Roduner: Op de heer Slik. Volgens mij een fout. Beter kunnen we het niet maken. We gaan het straks ... De tarifering gaan we straks bij de parkeertarieven herstellen. We hebben het een jaar niet genoeg laten stijgen. Voordeel voor degene die hier zijn auto geparkeerd heeft. En dat gaan we straks bij de tarieven van volgend jaar in ieder geval herstellen. Maar dat leidt in ieder geval tot een nadeel in 2025 helaas. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we vaststellen hoe dit naar de raad gaat van 18 december.

Ik heb een aangekondigd amendement gehoord, dus dan wordt het een bespreekstuk. En dan eventjes nog, ik heb geen toezeggingen gehoord, maar wel dat de vraag over het Houtplein zou nog technisch uitgevraagd kunnen worden. En Spaarne Werkt dat komt ook nog terug in de Commissie Samenleving. Dan kunnen we hierbij denk ik het agendapunt afsluiten. De heer Smit, ga uw gang. De heer Smit: Ik dacht dat de wethouder actief toezegde om die 2 ton euro van het Houtplein ook even toe te lichten aan ons en de technische vraag die gesteld is, mee te nemen. Dat we hem niet nog een keer opnieuw moeten stellen. De voorzitter: Ik heb gehoord dat u adviseerde om hem nog even technisch uit te vragen. Maar … Wethouder Roduner: Volgens mij, voorzitter, het is geen toezegging, maar u krijgt antwoord. Het is geen formele toezegging, maar u krijgt antwoord op uw technische vraag. De voorzitter: Dan hebben we het hierbij voldoende besproken en dan sluiten we agendapunt 7 af. 8.

Haarlemse belastingvoorstellen 2026 De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 8, de Haarlemse belastingvoorstellen 2026. En ook daarvoor is wethouder Roduner als portefeuillehouder hier aanwezig. Op dit punt zijn ook geen insprekers. Waar gaat het over? Aan de raad wordt gevraagd de genoemde verordeningen, sorry. Aan de raad wordt gevraagd de genoemde verordeningen en tarieven vast te stellen. De Haarlemse belastingvoorstellen zijn een uitwerking van de geraamde belastingbaten, zoals vastgelegd in de in november vastgestelde Programmabegroting 20262030. Afgelopen dinsdag is op verzoek van de wethouder een gewijzigde verordening leges 2026 aan u gemaild en die is ook aan de agenda toegevoegd. U gaat weer als commissie bepalen hoe we dit stuk gaan agenderen in de vergadering van 18 december. En we kunnen nu overgaan tot behandeling. Wie kan ik het woord geven in eerste termijn? De heer Slik, ChristenUnie, ga uw gang.

7

De heer Slik: Dank u, voorzitter. De route die ingezet is richting kostendekkendheid bij leges dat juichen wij toe. Verder hebben we nog drie punten. We blijven het niet juist vinden dat gezinnen meer afvalstoffenheffing moeten betalen. En wij vinden dat we naar betalen op basis van hoeveelheid restafval moeten. Gehandicaptenparkeren lijkt ons best wel duur. Misschien weet de wethouder of het in andere gemeentes goedkoper is. Volgens mij zitten we in verhouding vrij hoog en wellicht valt de verlaging dan te compenseren bij andere parkeertarieven. Bijvoorbeeld dat we iets niet geïndexeerd hadden, hoor ik net. En de hondenbelasting als laatste. Wij zijn tegen afschaffing van de hondenbelasting. Wellicht kan de differentiatie tussen de eerste hond en de tweede en de derde hond nog iets aangescherpt worden, zodat de eerste hond goedkoper wordt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Trompetter van de Actiepartij. De heer Trompetter: Dank, voorzitter. Dank voor de stukken. Mijn fractie is blij met de verhoging van het vrij te laten vermogen bij de aanvraag voor kwijtschelding. Mijn fractie heeft nog een tweetal vragen over de belastingvoorstellen. In de eerdere vergadering is door meerdere fracties betoogd de kosten voor het opladen van schepen in Haarlem, dus stroomkosten, relatief hoog zijn.

Mijn technische vraag over de ontwikkeling van deze kosten is helaas nog niet beantwoord. En mijn vraag is hoe de commissieleden, mijn collega's, hiertegen aankijken? En de tweede vraag gaat over het maken van haalbare businesscases voor buurtfietsenstallingen. De Actiepartij heeft voorgesteld om geen ozb voor niet-gebruikers te heffen op die stallingen om die businesscase rond te maken. En daar zou door het college nog naar gekeken worden. Is dat nog gebeurd of gaat dat nog gebeuren? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wie kan ik dan het woord geven? De heer Smit, OPH. Ga uw gang. De heer Smit: Dank u, mevrouw de voorzitter. Wat opvalt bij sommige posten, bij havengelden zie je dat, dat het totaal inkomsten 2024 hoger zijn dan de begroting 2025. Ook nog steeds hoger zijn dan de begroting 2026. Op zich de begroting 2026 niet helemaal een relatie heeft met 2025, want er wordt gesproken over 2 procent prijsstijging, maar het gaat dan hier in ieder geval richting de 20 procent. Bij sommige posten mis ik de logica tussen het resultaat 2024 en vervolgens de begroting 2026. En naast havengelden zijn nog een paar posten. Kan de wethouder toelichten of er inderdaad vanuit 2024 in een aantal gevallen is gerekend? Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Blokpoel, VVD. De heer Blokpoel: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, we zien de belastingvoorstellen als uitwerking van de begroting die we en masse hebben vastgesteld één maand geleden ongeveer. Een maandje geleden. Daarmee hebben we een vrijbrief gegeven voor wat hier voorligt. Maar toch, we zien dat rioolheffing 12 procent is gestegen. Wethouder, toch jammer, want we zien ook dat de rioolheffing niet had hoeven stijgen, omdat er een nieuwe werkwijze is en daarmee het riool veel langer meegaat. We zien ook, dat hebben we ook eerder besproken, dat Spaarnelanden enorm veel winst maakt of enorm veel, een beetje winst maakt. We daar belasting over afdragen en we als aandeelhouder daardoor minder uitgekeerd krijgen. Wat ons dus geld kost, terwijl dat niet hoeft. Kunnen we daar niet toch eens naar kijken? Dan hebben we nog … De voorzitter: Mijnheer Blokpoel, u heeft een vraag van mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ik dacht: u had het over de rioolbelasting en toen daarna in diezelfde zin ook over Spaarnelanden of is dat een apart punt en heb ik het verkeerd begrepen? Wat is de relatie daartussen?

8

De voorzitter: De heer Blokpoel. De heer Blokpoel: Nee, ik heb twee aparte punten hier in mijn laptop staan. Wilt u daar iets over vragen? De voorzitter: Mevrouw Oosterbroek. Mevrouw Oosterbroek: Nee, ik dacht dat het inderdaad die combinatie was, omdat u gaat uw punt nog maken met de rioolheffing en sorry, het was een oprechte vraag. De voorzitter: Mijnheer Blokpoel, gaat u verder. De heer Blokpoel: Excuus, voorzitter. Ik vergat u helemaal. Het werd een-tweetje. Dat is helemaal niet de bedoeling natuurlijk. Goed afvalstoffenheffing, dat stijgt ook opnieuw. Super onwenselijk. Zoals eerder gezegd: met de winst van Spaarnelanden had dat niet zover gehoeven. Dan zien we nog de dienstenrichtlijn. En stijgen de tarieven 26 procent. Ofwel een nieuwe horecazaak. We juichen horeca toe. Wij juichen nachthoreca toe. We doen er alles aan om de nachtcultuur te verbeteren, maar ondertussen verhogen we de tarieven met 26 procent, waardoor het een stuk minder aantrekkelijk is om een dergelijke zaak te openen. Ofwel een kinderopvang of een vergunning voor evenementen. En we willen meer evenementen in de stad, maar ondertussen moeten ze 26 procent meer afdragen aan de gemeente en dan zijn de tarieven nog steeds niet kostendekkend. Oftewel, gaat het dan volgend jaar weer zover omhoog of valt dat mee en kunnen we daar een andere betekenis in vinden? Tot zover, wethouder.

De voorzitter: Dank u wel. Wie kan ik dan het woord geven? De heer Van den Raadt, Trots Haarlem. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik kwam net op tijd binnen om te horen dat er bij de BUIG-gelden heel veel geld overblijft en dat het naar de algemene middelen kan gaan. Wij stellen voor om dat geld te gebruiken om de hondenbelasting naar beneden te halen. En we hadden ook een vraag aan de wethouder. Want stel je hebt een hondje van 5 kilo en die heb je voor de looptijd van 10 jaar en die poept elke keer op een dag één keer precies 100 gram. Waarom zou dan die hondenbelasting elke keer moeten stijgen? Ten tweede moet je het zelf nog opruimen. Waarom vraagt u er überhaupt geld voor en waarom wordt het elke keer duurder? De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Van den Broek, Partij voor de Dieren. Mevrouw Van den Broek: De Partij voor de Dieren is ook voor het afschaffen van de hondenbelasting. Maar goed, dit is nu eenmaal de uitwerking van hoe we zaken in de begroting hebben vastgesteld. We sluiten ons wat dat betreft aan ook wel bij de vraag van de ChristenUnie, enerzijds over de afvalstoffenheffing. Daar zijn we het mee eens, maar ook daar kunnen we denk ik hier niet zoveel nu aan veranderen. Maar we hebben wel … We vinden ook wel de verschillen tussen de eerste, tweede en derde hond heel erg groot. Waarom niet een gelijk bedrag? Dat was het. De voorzitter: Dank u wel.

De heer Wiedemeijer, PvdA. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, het staat mijn collega's natuurlijk vrij om vanaf nu tot en met maart elk agendapunt te gebruiken om je eigen puntje nog even naar voren te brengen. In de hoop nog wat kiezers aan je zijde te winnen. Dat is niet mijn plan. Dit is de uitwerking van de begroting. Daar stemt de PvdA mee in. De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer Van den Raadt, Trots Haarlem.

9

De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik ben wel nieuwsgierig wat de PvdA van de bijeenkomst vond van Mijn stem, waar op een gegeven moment gevraagd werd van de hondenbelasting afschaffen, is dat een topic? Dat was een topic. En toen werd er gevraagd: wie is er voor? En normaal bij zo'n stemming is er dan een minderheid voor, maar in die zaal was 90 procent voor afschaffen van de hondenbelasting. Ik denk dat dat toch ook weleens geventileerd mag worden. Hoe ziet de PvdA dat? Want volgens mij was u ook voor afschaffen van de hondenbelasting. Ik zag alleen Jasper Drost tegenstemmen. De voorzitter: Mijnheer Van den Raadt, ik vraag me af in hoeverre dit met de behandeling van dit stuk te maken heeft. De heer Van den Raadt: Omdat de hondenbelasting in dit stuk genoemd wordt, voorzitter. En als we deze week allemaal besloten hebben dat het eruit moet, dat het weg moet, kunnen we misschien iets eerder ingrijpen. De voorzitter: Dat was een hele andere bijeenkomst. De heer Wiedemeijer, wilt u nog reageren? De heer Wiedemeijer: Ja, voorzitter. Dat is een beetje, dit soort flauwekul is waarom mensen de gemeenteraad niet volgen. Ik heb daar geen antwoord op. Dank u wel. De voorzitter: Goed. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik maak wel bezwaar tegen het woord flauwekul.

De voorzitter: Maar ik wil u ook zeggen: we zijn bezig met de behandeling belastingvoorstellen en u gaat aan andere bijeenkomsten refereren. Dat lijkt me ook niet de juiste gang van zaken. De heer Van den Raadt: Dank u wel dat ik het woord krijg, voorzitter. Volgens mij is het in de politiek dat dingen weleens met elkaar samenhangen. Dus vandaar dat ik dat noem en vooral ook de opmerkelijkheid dat iedereen tegen hondenbelasting is. Dus we zullen dat straks bij de behandeling van dit stuk zien of dat mensen daar een opmerking over maken. Ik ben benieuwd. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen in eerste termijn? Nee, dan gaan we naar de wethouder. Ga uw gang. Wethouder Roduner: Het is inderdaad een hele saaie uitwerking van de programmabegroting, maar dat leidt dan toch weer tot een aantal partijen die het belangrijk vinden om hun eigen punten naar voren te brengen. Ik vond het wel grappig, want de ChristenUnie wil dat we graag afval gaan betalen naar hoeveelheid, maar dat wil de heer Van den Raadt als het gaat over hondjes en hun poep. Dat ze ook betalen naar hoeveelheid. Volgens mij moet u daar dan samen maar een keer met elkaar kijken wat er voor voorstellen uit kunnen komen. Ik heb geen antwoord op de vraag over of gehandicapten parkeren duurder is dan in andere gemeenten. Dat weet ik niet. We proberen dat zo kostendekkend mogelijk te maken.

Actiepartij heeft een vraag over de businesscase voor de buurtfietsenstalling, om dat via de ozb … Ik denk niet dat we dat via de ozb zouden moeten doen. Ik weet ook niet of het zou kunnen. Ik denk niet dat je in principe subsidies moet geven via belastingvoordelen. Ik denk als we het belangrijk vinden met elkaar dat er buurtfietsenstallingen zijn en soms helpen we daar ook bij, realiseren we ze, kopen we ze, dan zal dat als een subsidie, denk ik, netjes moeten lopen. Dat kan via de Commissie Beheer. VVD vraagt aandacht voor de lasten bij de riool en afval. Bij de riool zijn we in ieder geval gelijk gebleven ten opzichte van 2025. Op pagina 12 ziet u dat. Die 187 euro van 2025 blijft het ook in 2026. En dat is inderdaad het gevolg van onder andere het verlengen van de

10

afschrijftermijnen bij het riool. Daar ben ik blij mee, dat we op die manier de lastenstijging richting 2026 ook beperkt hebben kunnen houden. En u vraagt ook nog aandacht voor Spaarnelanden, maar dat is bekend. De dienstrichtlijn. We zitten voor dat deel van onze leges, zaten we op 60 procent kostendekkendheid. Dat betekent dat we 40 procent vanuit de algemene middelen bijdragen om vergunningen te verlenen, et cetera. Daarvan hebben we gezegd: dat is wel heel veel. We gaan die kostendekkendheid verhogen. We hebben ook geconstateerd dat die niet naar 100 procent kan, omdat je dan echt partijen omver vertrekt. Dit is uit mijn hoofd de laatste stap die we zetten. Ik geloof dat we hebben afgesproken dat we naar 80 procent kostendekkendheid gaan. En daarmee dus accepteren dat in ieder geval de vergunningen vanuit deze hoek niet kostendekkend zijn. En dat is, omdat we dat belangrijke vergunningen vinden ten aanzien van evenementen. U noemt een aantal horecadingen ook. Trots Haarlem, u kunt niet het voordeel uit 2025 zomaar gebruiken om structureel iets te verlagen in 2026. Dat is volgens mij een verkeerde koppeling tussen de Decemberrapportage en deze belastingvoorstellen. En als u voorstellen heeft om de hondenbelasting anders te verdelen, dan willen we daar graag een keer adviseren wat een herverdeling zou kunnen zijn. We hebben wel met elkaar een bepaald bedrag afgesproken.

Dat hebben we ook op andere manieren anders gedaan met de afvalstoffenheffing. OPHaarlem had nog een vraag over de berekening. We zijn zo veel mogelijk aangesloten op de saldi 2024 opbrengsten en kosten. Je ziet natuurlijk dat er dingen veranderen, onder andere over het areaal bijvoorbeeld, het volume van een bepaald product wat we doen. Daar proberen we dan te corrigeren om te zorgen dat we in 2026 zo goed mogelijke tarieven hebben. De voorzitter: Dank u wel. Ik denk dat de vragen die er zijn in tweede termijn ook gesteld kunnen worden. De heer Smit. Maar ik zag ook al de heer Van den Raadt. Wilt u eerst reageren op de heer Roduner? Op de beantwoording. Ga uw gang. De heer Van den Raadt: Ik vroeg me af of ik nu precies hoorde, er werd een collega gezegd van je kan geen cadeautjes uitdelen met de belastingtarieven, maar het is toch een feit dat mensen met een laag inkomen en een Haarlempas, die krijgen toch ook allemaal belastingvoordelen? Die betalen überhaupt helemaal geen hondenbelasting, als voorbeeld. Ik begrijp die opmerking niet. Dat is toch standaard dat hier via belastingtarieven cadeautjes worden uitgedeeld aan bepaalde groepen? De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, voor de zekerheid, maar kan … De voorzitter: Sorry, we waren begonnen aan de tweede termijn.

De wethouder gaat straks, nadat de vragen gesteld zijn, er nog een keer op reageren. Maar u heeft nu wel een interruptie van de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, wellicht ben ik abuis, maar ik ben niet bekend met de minimaregeling, waarbij minima geen hondenbelasting hoeven te betalen. Is dat er? De voorzitter: De heer Van Raadt. Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, mijn naam is Eva. Je hoeft ook geen geld te betalen voor zwemlessen. Je krijgt een heleboel cadeautjes. De voorzitter: Goed, dan was er ook een vraag van de heer Smit in tweede termijn. Ga uw gang.

11

De heer Smit: De bedoeling van mijn vraag was aan de wethouder, dat havengelden 2024 is al 2.066.000 euro. Begroot voor 2025 is 1.575.000 euro, dat is 5 ton lager. En begroot voor 2026 is 1.856.000 en dat is nog steeds lager dan de uitkomst 2024. Dat bevreemdde mij een beetje. En uw antwoord dekte die vraag niet. De voorzitter: Nog andere vragen in tweede termijn? Misschien was dit ook wel een technische vraag geweest, als u dat had kunnen stellen van tevoren. Mijnheer Smit is heel nieuw in deze raad. Die weet dat nog niet. Nog andere vragen in tweede termijn? Nee. Dan gaan we naar de wethouder. Ga uw gang. Wethouder Roduner: Volgens mij heeft u gelijk, voorzitter. De exacte berekening van havengelden is denk ik echt wel een technisch punt, wat u technisch kunt uitvragen. En u weet inmiddels hoe het werkt. Richting Trots. Er zijn een aantal punten waarop je vanuit de wet een vrijstelling mag geven aan mensen met een laag inkomen, kwijtschelding. Dat zijn echt wettelijke bepalingen. Dat kan niet voor een buurtfietsenstalling. De meeste bijdragen die Haarlemmers ontvangen vanuit een Haarlempas dat is in de vorm van een meer subsidieachtig instrument. Zwemles is meer vanuit een subsidieachtig ding. Maar er zijn een paar kwijtscheldingen inderdaad, maar dat is wel een net iets andere doelgroep dan Haarlemmers die recht hebben op een Haarlempas. Een iets kleinere doelgroep.

De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Trompetter van de Actiepartij. De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Het bevreemdt mij een beetje dat de portefeuillehouder de buurtfietsenstalling noemt als het gaat over de kosten van kwijtschelding. Volgens mij is die relatie er niet helemaal. De voorzitter: Gaat u verder met de beantwoording, wethouder. Wethouder Roduner: Ik was klaar, maar volgens mij, mijnheer Van den Raadt begon er zelf over. Want die zei: je mag niet dingen subsidiëren via de belastingen. Dat refereerde hij na mijn antwoord over de buurtfietsenstallingen. Maar ik probeer uit te leggen aan de heer Van den Raadt dat kwijtschelding een aparte wet is. En dat je op die manier juist wel mensen kan kwijtschelden van een aantal gemeentelijke belastingen. Dat is net in een ander construct, met een andere wet. De voorzitter: Dan hebben we het hierbij voldoende besproken. Twee termijnen, twee keer de beantwoording van de wethouder. Dan gaan we nu vaststellen hoe we dit naar de raad van 18 december brengen. Hamerstuk met stemverklaring of als bespreekpunt? Stemverklaring, hamerstuk met stemverklaring. Gaan we het zo doen en dan ... De heer Van den Raadt: Ik wil graag een amendement indienen. De voorzitter: U zei, mijnheer Van den Raadt? De heer Van den Raadt: Ik wil graag een amendement indienen. Ik kreeg net een heel goed voorstel van een collega hier.

De voorzitter: Dan wordt het een bespreekpunt, dat moet altijd mogelijk zijn. De heer Trompetter. De heer Trompetter: We hebben het amendement nog niet gezien, dus we kunnen het ook als stemverklaring neerzetten en dan het amendement afwachten. En als het komt alsnog ...

12

De voorzitter: Ik hoor dat … Dit is inderdaad een hamerstuk met stemverklaring, kan opgewaardeerd worden als een amendement wordt ingediend. Dan gaan we het als hamerstuk met stemverklaring naar de raad brengen. En dan kunnen we hierbij het agendapunt afsluiten. Nu zouden wij pas pauze hebben om 18.30 uur tot 19.00 uur. En na de pauze sluit aan de portefeuillehouder de heer Wienen voor de agendapunten over de meerkeuzevragenstelling bij referenda. Ik stel voor dat we toch nu pauze nemen. Dan hebben we wat langer pauze. En dan zie ik u hier om 19.00 uur terug. Ik schors. Wilt u uw onderlinge gesprekken gaan staken? Dan kunnen wij verder gaan met de agenda van de Commissie Bestuur van 4 december. 9.

Meerkeuze-vraagstelling bij referendum op initiatief van kiesgerechtigden De voorzitter: We hebben … We zijn gebleven bij agendapunt 9. We zijn gebleven bij agendapunt 9 en daarvoor is aangeschoven portefeuillehouder de heer Wienen, burgemeester Wienen. We hebben een half uur om dit te bespreken en er zijn geen insprekers. Waar gaat het over? Het college biedt deze opinienota naar … Heeft deze opinienota naar de Commissie Bestuur gestuurd ter bespreking. In de nota wordt de mogelijkheid van een meerkeuzevraagstelling voorgelegd bij een referendum op initiatief van de kiesgerechtigden. Mede gebaseerd op de inbreng vanuit de Commissie Bestuur komt er, als de commissie zich voor het toevoegen van deze optie uitspreekt, een voorstel voor wijziging van de referendumverordening. En ik denk dat ik de titel van het agendapunt nog niet genoemd heb. En dat is namelijk de meerkeuzevraagstelling bij referendum op initiatief van kiesgerechtigden. Dan gaan we over tot behandeling. Wie kan ik als eerste het woord geven? Dat is Wiedemeijer van de PvdA. Ga uw gang. De heer Wiedemeijer: Dank u wel, voorzitter. Dank, college ook voor het uitwerken van deze optie, die eerder aan de orde is gekomen bij de evaluatie van het afgelopen referendum. Ook een woord van dank aan prof Wagenaar met haar analyse in het stuk . De PvdA denkt dat een meervoudige vraagstelling van toegevoegde waarde is.

We hebben een adviserend referendum in Haarlem. Dat is geen corrigerend referendum. Dat betekent dat het advies wat voortvloeit uit een referendum ons als volksvertegenwoordiger zo goed mogelijk moet dienen om tot een eindoordeel te komen. En bij meervoudige vraagstelling is het mogelijk om tot een betere afweging te komen. En bij die meervoudige vraagstelling is het ook mogelijk om een burgerinitiatief als extra optie toe te voegen. Daar is de PvdA eveneens enthousiast over. Wij sluiten ons wel aan in de analyse van prof Wagenaar dat het Zwitserse model in de vraagstelling wel de voorkeur geniet ten opzichte van de wat meer platte versie waarin iemand moet kiezen tussen verschillende opties. Ik denk dat we dan het best kunnen wegen welke optie het meeste draagvlak geniet. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aynan, Jouw Haarlem. De heer Aynan: Hoor ik de PvdA zeggen dat die aansluit bij het Zwitsers model? De voorzitter: De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Wel in het geval van deze meervoudige vraagstelling. Ik weet niet of een jaar dan mij op heel veel verschillende manieren bindt aan een Zwitsers model, maar in ieder geval wel in een meerkeuzevraagstelling, voordat er heel veel addertjes onder het gras schuilen. Dat kan ik bevestigen. Dat is inderdaad waar wij voor zijn. Wij hopen dat die op die manier kan worden toegevoegd aan de Referendumverordening.

We vinden het ook mooi … De voorzitter: U heeft nog een vervolgvraag van de heer Aynan.

13

De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Niet zozeer addertjes, maar meer openheid en transparantie. Het Zwitsers model, dat is denk ik ook het grootste verschil met ons, is bindend. Bij ons is het adviserend. En dat maakt het ook zo moeilijk, maar daar kom ik in mijn eigen bijdrage op terug. Maar bent u zich daar … Is de heer Wiedemeijer zich daarvan bewust, voorzitter? De voorzitter: De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, het eerlijke verhaal is dat ik dat niet wist. Ik weet ook niet in hoeverre, maar daar ben ik benieuwd naar in uw bijdrage, in hoeverre dat relevant is voor de afweging. Ik denk dat bij meervoudige vraagstelling en die Zwitserse variant, dat het ons als volksvertegenwoordiger zo veel mogelijk inzicht geeft in de keuze die wij maken. En ik hoop dat op die manier burgerinitiatieven ook meer kans hebben om ook in die vraagstelling te kunnen worden toegevoegd. Voordat ik in herhaling val, kan ik daar denk ik mee afronden. En nogmaals dank aan het college en prof Wagenaar voor de interessante informatie. De voorzitter: Dank u wel. U bedoelt professor Wagenaar, om het eventjes helemaal uit te spreken. De afkorting. Professor Wagenaar. De heer Trompetter van de Actiepartij. De heer Trompetter: Dank, voorzitter. Ik kan me geheel aansluiten bij de bijdrage van de PvdA. Wij zijn ook voorstander van een meerkeuzevraagstelling bij referenda.

Waar niet het doel is om meer referenda te organiseren of uit te schrijven. Wij vinden het toch net een iets beter model. En het Zwitserse model is niet het Zwitserse model an sich, maar meer de vraagstelling in het Zwitserse model, daar zijn wij voor, omdat dat de relatieve voorkeuren meet van de stemmer. Dat is mijn bijdrage. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Van den Broek, Partij voor de Dieren. Mevrouw Van den Broek: Dank u wel. Wij kunnen ons daar ook bij aansluiten. Wij denken ook dat dit een toegevoegde waarde heeft om de Zwitserse vraagstelling te gebruiken. We denken dat daarmee de betrokkenheid, maar ook de creativiteit van burgers wordt vergroot door zelf met een alternatief te komen. Dan hebben we het veel meer over de inhoud en het minder over voor of tegen zijn. Wat ons betreft mag het college hiermee aan de slag. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Çimen van D66. Mevrouw Çimen: Dank u wel, voorzitter. Bij heel veel van wat al gezegd is kan ik me heel erg aansluiten. Want wij waren ook een van de fracties die vorig jaar dat we dit punt uitgebreid hebben besproken ook vroegen om de mogelijkheid van meerkeuzevragen. Wij hadden hem niet zo opgevat de meer-vragen-optie, want eigenlijk blijft het nog steeds een binaire vraag, maar hij blijft wel helder voor de burger, wat we dan precies aan hem vragen.

Dus op zich vinden wij kunnen wij ons hierin vinden. Voor de meest helderheid voor de gemeenteraad vonden wij het Zwitserse model er het beste bij passen. Tegelijkertijd ook uit de interruptie van de heer Aynan, wij hebben hier natuurlijk een adviserend referendum, dus de vraagstelling voelt al wel finaal. Dat gesprek hadden wij ook al wel een beetje in de fractie van je legt een hele duidelijke voorkeur neer, dus hoeveel ruimte is er dan ook nog voor de raad om eventueel met een nieuw voorstel te komen? Heeft het college dat ook op die manier besproken? Graag een reactie van de burgemeester. Maar als wij het voorstel, het voorbeeld van Amsterdam of het Zwitserse model naast elkaar leggen, geniet het Zwitserse model wel de voorkeur van D66. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Hartman van Forum voor Democratie.

14

Mevrouw Hartman: Dank u wel, voorzitter. FvD Haarlem is een groot voorstander van directe democratie. We vinden dat inwoners meer te zeggen moeten krijgen over de grote keuzes in de stad. Daarom stemmen we in principe positief tegenover een referendumvorm waarbij inwoners niet alleen voor of tegen kunnen stemmen, maar ook een concreet alternatief kunnen indienen. We zeggen dan ook: kunnen, niet moeten. Er zijn namelijk ook gevallen waarin een referendum een halt toeroepen is, omdat door de initiatiefnemers de probleemstelling van de gemeente niet wordt erkend. Dan zouden zij ook niet verplicht moeten zijn om daar een alternatieve oplossing voor te bedenken. Wij zien ook graag het Zwitsers model. Tevens iets waar FvD vanaf onze oprichting al voor pleit, omdat dit het meest zuiver de meningen van onze inwoners laat weten, zonder de vraagstelling te verwateren en zonder schijnverdeeldheid, zoals bij het platgeslagen Amsterdamse model. Maar daarnaast willen wij iets heel essentieels benadrukken. Meerkeuze heeft geen enkele democratische meerwaarde als het stadsbestuur vervolgens niets met de uitslag doet. Je kunt referenda organiseren, draagvlakmetingen doen, alternatieven laten indienen, maar als die vervolgens worden genegeerd, dan is dat geen participatie, maar schijnparticipatie.

Dus wat voor een soort referendum we ook hebben, directe democratie is pas zinvol als het bestuur bereid is uitslagen te respecteren. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Slik van de ChristenUnie. De heer Slik: Dank u, voorzitter. Op een andere manier zijn we het met Forum eens. Het adviserend referendum is een recept voor teleurstellingen als je er niets mee doet. Maar wij zouden liever het referendum van tafel halen. Maar als je ermee doorgaat, dan is de binaire optie te weinig en dan geniet het Zwitserse model de voorkeur, omdat je daar meer nuance in krijgt. Ja, nee, dat is alleen maar appels met peren vergelijken en nu kan je dan zeggen: ik vind appels lekker, maar ik vind peren lekkerder. Maar de ChristenUnie is het ook eens met Forum, dat ook indieners niets moeten kunnen zeggen: niet eens. De uitwerking moet vooral zijn, je krijgt een grotere kans op ja voor in ieder geval iets, in plaats van een nee. Maar er zullen wel eisen gesteld moeten worden aan een tegenvoorstel in kwaliteit en kwantiteit. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Blokpoel van de VVD. De heer Blokpoel: Dank u wel, voorzitter. De VVD is toch eigenlijk wel voorstander van het binaire systeem, voor, tegen. Dat schept duidelijkheid. En dr. Wagenaar, niet prof maar dr. Wagenaar, oftewel doctor Wagenaar, had daar ook enkele redenen voor die we onderschrijven.

Want het is beter te begrijpen voor de voor de inwoners wat ze moeten stemmen en het ontwerp van het stemproces is ook makkelijker. De alternatieven daar zijn we geen voorstander van, want je merkt dat een klein deel van de inwoners dan met een alternatief komt, dat moet uitgewerkt worden. Dat vraagt extra tijd, zorgt alleen maar voor vertraging in het proces. Daarbij zorgt het ook niet altijd voor een geheel duidelijk proces, want er kunnen ook allerlei andere zaken onder hangen die niet voor de rest van de inwoners altijd even duidelijk zijn. Het informatieniveau wordt daarmee beperkter en niet geheel duidelijk en zorgt dus voor vertraging. En de informatievoorziening komt daarmee ook onder druk staan. En het Amsterdamse model daar zijn we ook zeker geen voorstander van. We hebben het gezien in Amsterdam hoe dat heeft uitgepakt. Het aantal toeristen moest teruggedrongen worden. Dus komt het referendum, een gesprek met inwoners, dus wordt er een quotum opgelegd, dat jaar na jaar niet gehaald wordt. Dus worden er allerlei rariteiten uitgehaald om het aantal toeristen terug te brengen. Wat niet lukt, want die komen toch wel. En dan zit je klem en dan heb je dus constante strijd met je inwoners door een dergelijk referendum en door een dergelijke invalshoek. De voorzitter: Mijnheer Blokpoel, u heeft een interruptie van mevrouw Hartman, Forum.

15

Mevrouw Hartman: Ik dacht juist dat de kritiek van de VVD vooral gestoeld was op een referendum an sich, het debat zo platslaat bij een voor of tegen. Maar dan zou zo'n model toch veel beter zijn, kan de heer Blokpoel daarop reflecteren? De heer Blokpoel: Uitgebreid reflecteren doe ik niet, gezien de tijd. Maar nee, als we dan een referendum moeten doen dan voor, tegen, zodat het voor de inwoners vooral helder is en er niet meerdere opties daar voor liggen. Wat ons betreft kiezen we voor het behouden van optie A, het huidige, voor, tegen vraagstelling. Daarmee handhaven van de desbetreffende tekst. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Procee, van de fractie Procee. De heer Procee: Dank u wel. Ik heb wel enige sympathie voor het Zwitsers model. Zeker als we dan een referendum kunnen houden over Canadees parkeren of zo. Maar zeker die nuance die kan zomaar heel belangrijk zijn. Tegelijkertijd, het pleidooi van de VVD voor duidelijkheid, dat vind ik ook wel interessant en daarom ben ik buitengewoon benieuwd naar de reactie van de portefeuillehouder hierbij. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Aynan van Jouw Haarlem. Ga uw gang. De heer Aynan: Voorzitter, ik heb weinig tijd. Meer keuzeopties betekent niet automatisch meer duidelijkheid. Integendeel, het risico dat we kiezers en ons de raad opzadelen met meer onzekerheid is alleen maar groter.

Dat staat trouwens ook in de opinienota. En daarom moeten we zelf de vraag stellen van wat willen we nu met het referenduminstrument? Want zonder die richting is iedere technische wijziging een sprong in het duister. En dan inderdaad het Zwitserse model, met drie vragen en dan een complexe voorkeursweging. Maar dat werkt inderdaad in Zwitserland alleen maar, omdat het daar bindend is. En dan nemen de burgers het serieus. Voorzitter, in Haarlem en in Nederland is het anders. We hebben geen bindende referenda. En wat we in Haarlem hebben gedaan, we hebben de opkomstdrempel losgelaten. De coalitie heeft het gedaan, waardoor de uitkomst nog vrijblijvender is geworden. En dat maakt een ingewikkelde meerkeuzevraagstelling niet sterker, maar juist vager. De kans op interpretatieproblemen en toenemende polarisatie wordt alleen maar groter. En precies die risico's worden ook in de nota genoemd. En daarom staan wij er toch wel echt heel erg twijfelend tegenover, misschien zelfs richting de VVD, dat we die kant opschuiven. Houd het maar bij binair, dan is het duidelijk. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: GroenLinks sluit zich aan bij de Partij van de Arbeid, Actiepartij, Partij voor de Dieren en D66. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Oppenhuis van het CDA. Mevrouw Oppenhuis: Dank u wel, voorzitter.

Het CDA die staat voor een sterke democratie, duidelijk bestuur en een eerlijke participatie. Iedereen moet mee kunnen doen. Ook Haarlemmers, ik heb het er net al over gehad, die minder taalvaardig zijn. En daarom kijken wij kritisch naar dit voorstel. Zoals de ChristenUnie al zei: wij hebben liever geen referendum dan wel een referendum, want een referendum is een serieus middel. Het is geen enquête, geen opiniepeiling, maar een volksbesluit. En daarom vinden wij het heel belangrijk dat een vraag duidelijk, begrijpelijk en eerlijk moet zijn. Wat dat betreft kunnen wij ons weer aansluiten bij de VVD. Liever een binaire vraagstelling, want meerkeuzevragen kunnen soms helpen, maar ze kunnen ook zorgen voor verwarring, onduidelijkheid over wat er precies besloten wordt of situaties waarin het bestuur later

16

alsnog moet raden wat de meerderheid wil. En een referendum moet leiden tot een duidelijke uitkomst. En meerkeuzevragen kunnen ook leiden tot verdeeldheid tussen veel te veel kleine opties, een uitslag zonder duidelijke meerderheid of discussies over hoe de antwoorden moeten worden geïnterpreteerd. Dat is niet goed voor het vertrouwen in de politiek. En daarom vraagt het CDA af, wat ik net al had aangegeven, of die meerkeuzevragen werkelijk zullen helpen. Het CDA wil dat iedere Haarlemmer een eerlijke kans heeft om een goede keuze te maken. En daarom vragen we het college: hoe wordt gegarandeerd dat een meerkeuzevraag duidelijk en begrijpelijk blijft voor iedereen? Want het CDA wil voorkomen dat de uitslag straks niet helpt, maar juist meer discussie veroorzaakt. En daarom hebben we nog een vraag aan het college. Hoe voorkomt het college dat een meerkeuzevraag tot onduidelijke uitslagen leidt? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oppenhuis. Zijn er nog anderen in eerste termijn? De heer Smit, OPH. Ga uw gang. De heer Smit: Dank u, voorzitter. Het is voor ons wel een vraag wie de vraagstelling opstelt. Luisterend naar mijn collega van het CDA. Die moet heel duidelijk zijn en als die om redenen onduidelijk wordt gemaakt, dan is het hele proces daarna moeizaam. Wij neigen naar het binaire stelsel.

Daar is een duidelijk ja of nee en dat is inderdaad goed zichtbaar, goed leesbaar. En goed begrijpelijk te maken voor beide kanten die voor of tegen willen stemmen. Als het Zwitsers model gekozen zou worden, waar we niet echt voor zijn, dan moet ook een duidelijk nee of ja daarin vormgegeven zijn, zodat mensen ook wat dat betreft weten waar ze aan toe willen zijn of kunnen zijn met elkaar. Want een discussie over wie wat gezegd heeft en wat de uitkomst, hoe die gewogen moet worden, vinden wij geen recht doen aan het referendum. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. En dan nog de heer Van den Raadt van Trots Haarlem. De heer Van den Raadt: Voorzitter, bij meervoudig moet ik altijd een beetje denken aan het eerste referendum over parkeren 2018. En toen zei het college, de coalitie: er moet een uitspraak komen over alle negentien punten van het plan. En toen dacht ik al: als het zo gaat, dan komt er natuurlijk nooit wat uit. En dat was ook zo. En daarna hebben we nog een keer een referendum gehouden en toen kon je zeggen ja of nee en dat werkte toch wel een stuk beter. Ik neig ook een beetje die kant op. De voorzitter: Dank u wel. Volgens mij hebben we dan iedereen gehad die zou kunnen spreken, die heeft ook gesproken. Dan gaan we naar beantwoording door de portefeuillehouder, de heer Wienen. Ga uw gang. Burgemeester Wienen: Dank u wel. Dit maakt het niet echt heel makkelijk.

Hoewel ik denk dat als je gaat kijken naar wat er gezegd is, dan is er een meerderheid die wel de richting uit wil van meer keuzemogelijkheden. Ik denk, er zijn een paar vragen gesteld van hoe zorg je er nu voor dat die vraagstelling duidelijk is? Daarvoor heb je een commissie die over de vraagstelling adviseert. Dat blijft zo. Dat zal ook in zo'n ander stelsel zo zijn. Alleen met name het feit dat een burgerraadslid of sorry, dat burgers dat die ook een alternatief voorstel kunnen formuleren, dat gaat natuurlijk een enorme werking hebben. Want stel, het aardigste is inderdaad te kijken van wat zou er gebeurd zijn als we dat bij het afgelopen referendum hadden gehad? Dan had er waarschijnlijk naast een referendum met het collegevoorstel, een referendumvraag gelegen van bent u voor een parkeerbeleid waarbij er per wijk apart gestemd kan worden? Ik noem maar wat. En als daar dan vervolgens een meerderheid zich voor uitspreekt, dan denk ik dat terecht door een aantal sprekers gezegd is van het wordt wel heel erg ingewikkeld als de raad dan vervolgens zegt: het is een advies en het naast zich neerlegt. Dan denk ik eerlijk gezegd dat het middel erger is dan de kwaal. Want dan zullen mensen zeggen van wat is dit nu? Eerst wordt om onze mening gevraagd en vervolgens als we dan onze mening geven, dan zegt de raad: dank u wel, maar we doen het toch maar anders.

Ik begrijp wat er gezegd is.

17

In ons stelsel is een bindend referendum, bestaat niet. Het blijft een advies. Maar je moet denk ik je goed realiseren dat als je het instrument inzet, je speelt wel met vuur, als je dan vervolgens een duidelijke meerderheid voor een van de twee negeert als raad. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Smit, OPH. De heer Smit: Dank u wel. Mijnheer de burgemeester, het aspect van het draagvlakonderzoek is vanuit de raad, vanuit de oppositie, meerdere keren benoemd en ingebracht en verdedigd. Dan mag je aannemen dat de raad ook inderdaad een achterban heeft van Haarlemmers die vertegenwoordigt. Wat is het verschil als de oppositie daarin totaal niet gehoord is, dan wel dat een groep Haarlemmers datzelfde zegt en dan zou de raad in 2024 besloten hebben om het wel in te voeren? Ik zie dat verschil niet. Burgemeester Wienen: Het verschil is dat ... De voorzitter: Burgemeester. Burgemeester Wienen: Het verschil is dat als de burgers de mogelijkheid hebben om die vraag voor te leggen, dan gaan de kiezers daar wat van vinden. Stel nu dat de uitslag was geweest, ik zeg maar wat, 20 procent steunt het collegevoorstel en 30 procent van de kiezers die vindt het andere voorstel beter en 50 procent blijft thuis. Dan kan de raad zeggen: wij kiezen toch voor het voorstel met weliswaar de minste steun, maar dat vinden wij toch het beste voorstel.

Maar dan ontstaat er denk ik een hele heftige discussie over van jongen, maar waarom vraag je het dan aan de burgers? Want de burgers maken een keus en u volgt die keus niet. Dat kan, want de raad heeft dat recht. Maar ik denk wel dat u zich moet realiseren dat als u deze kant uitgaat, dat het veel moeilijker wordt om een eigen afweging te gaan maken met de uitslag. En daar kan je blij mee zijn. Dat is de ene mogelijkheid van jongens, dan is er duidelijkheid. Je kunt ook zeggen van ik weet niet of ik daar zo blij mee ben, want dat kan ook betekenen dat je geconfronteerd wordt met uitslagen waar je vervolgens van denkt van dat is bijna onwerkbaar, maar dat is dan de werkelijkheid. De voorzitter: U heeft ook nog een interruptie van mijnheer Aynan, Jouw Haarlem. De heer Aynan: Voorzitter. De voorzitter: Sorry, mijnheer Aynan, mijnheer Smit heeft nog een vervolginterruptie. Ga uw gang. De heer Smit: Vijftig procent is inderdaad ook bij de gemeenteraadsverkiezingen niet op komen dagen, tenminste 48 procent, 52 wel. Er is altijd een deel van de Haarlemmers die niet komt. Maar er is in dit traject van de parkeerregulering duidelijk niet geluisterd naar argumenten van de oppositie. De oppositie wordt gevoed door Haarlemmers. De voorzitter: Mijnheer Smit, het lijkt een hele lange interruptie te worden. Wat is uw vraag? Want anders kunt u het ook in de tweede termijn stellen.