Transcript commissie Beheer d d 5 maart 2026

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE BEHEER VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 5 maart 2026 1.

Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Welkom allen. Stop alstublieft uw persoonlijke gesprekken. Mijnheer Abbasi, ga lekker zitten alstublieft, want ik wil de Commissie Beheer openen van 5 maart. Mijnheer Jonker, welkom. Het is een bijzondere Commissie Beheer, want ik open de Commissie Beheer voor de laatste keer deze periode. Welkom commissieleden, wethouders, Haarlemmers op de publieke tribune en mensen die meekijken. Ik heb berichten van verhindering. Want de heer Visser van de ChristenUnie die heeft een lijsttrekkersding bij Haarlem105. Mijnheer Slik, u bent bekend hier, welkom. En mevrouw Scholten zal wat later aansluiten, begrijp ik. Mevrouw Barten komt zo nog? Nee, mevrouw Barten van GroenLinks komt niet, maar gelukkig bent u er mevrouw Schneiders. De laatste commissievergadering in deze hoedanigheid. Misschien maar één zekerheid, dat is mevrouw Poulino naast mij en na deze commissie kunnen we weer campagnevoeren. De presentielijst gaat rond.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: En kan ik de agenda vaststellen zoals u hem heeft gepresenteerd. Mijnheer Van Leeuwen, u wilt daar iets over zeggen. De heer Van Leeuwen: Ja, zeker. Het zou bijna van de orde zijn. De voorzitter: Dat mag. De heer Van Leeuwen: Wij vinden het echt zeer onwenselijk dat het presidium heeft besloten om vier commissievergaderingen te beleggen met ter adviseringspunten voor een gemeenteraad die na 18 maart herkozen is, om dan op 26 maart als oude raad nog besluiten te treffen. Vind ik echt een gebrek aan democratisch kompas. Zullen we ook aan de voorzitter van de raad de 26e laten weten, dat we dat niet oké vinden. Terughoudendheid zou ons devies zijn en niet, tenzij er noodsituatie is, allerhande zaken gaan besluiten. Dat wilde ik bij deze wel kwijt en ik ben ook wel benieuwd, want ik weet dat de vorige periode dat ook is gebeurd, maar toen zat ik zelf niet in de raad. Ik vind het toch een cultuurding, waar we vanaf moeten in deze gemeenteraad. De voorzitter: Ook voor de mensen die meekijken. Wat mijnheer Van Leeuwen zegt, dat klopt. Wij vergaderen nu voor agendapunten die doorgaan naar de gemeenteraad. De gemeenteraad moet uiteindelijk besluiten over die punten, maar de verkiezingen zijn in de tussentijd al geweest. Wij vergaderen en wisselen standpunten uit van partijen waarvan we niet precies weten wat we daarmee moeten doen.

Dit gaan wij ook bespreken, evalueren. Er zijn heel veel gemeentes die dit niet doen, die de gemeenteraad als het ware verkiezingsvrij geven. Dit gaan wij ook evalueren, maar u kunt uw punt maken wanneer die gemeenteraad is. Het staat wel op onze radar. Dat gezegd hebbende, hebben mensen nog op- of aanmerkingen over deze agenda? Nee.

3.

Mededelingen commissieleden en wethouder(s) De voorzitter: Dan hebben we een mededeling van wethouder Berkhout. Als het goed is, twee mededelingen en eentje besloten. Die duurt niet zo erg lang, maar iedereen die niet de belofte heeft gedaan in deze

1

commissie of bij de gemeenteraad wil ik vragen te vertrekken. Maar eerst twee mededelingen over andere zaken die wel openbaar zijn. Wethouder Berkhout: Met uw goedkeuren zelfs drie, voorzitter. Die kunnen in de openbaarheid. De eerste mededeling gaat over het Definitief Ontwerp Koninginneweg Noorder Emmakade. Dat is verschoven naar de commissie van mei. De vertraging van het project is hoofdzakelijk te wijten aan issues rondom de dekking van nieuw ingebrachte voorstellen, vanuit participatie, de inspraak bedoelen we hier, zijn additionele wensen naar boven gekomen die belangrijk zijn voor het draagvlak van het project. Dit betrof concreet gezien de toepassing van klinkerverharding in het noordelijk deel van het plangebied en de toepassing van nieuwe verlichtingsarmaturen. Het was aanvankelijk niet begroot en diende daarom nog te worden begroot en ingepast te worden in het project. We hopen dat in de commissie van mei aan u ter besluitvorming voor te leggen. En de andere mededeling heeft te maken met het collegebesluit speelplekken batch 1. Dat is de eerste ronde van het Definitief Ontwerp van speelplekken. Die komt iets later naar de commissie. We richten ons op de commissie van juni. Er wordt op dit moment nog gewerkt aan de voorbereiding van dit collegebesluit. En de opgave vanuit het vastgestelde programma spelen.

En de andere beleidsuitgangspunten in de openbare ruimte moet in balans zijn met financiële kaders en de uitvoerbaarheid, wordt aan gewerkt. En dan een leuke mededeling, als ik mag, voorzitter. De voorzitter: Ik dacht … Ga uw gang. Wethouder Berkhout: Dit waren een beetje de moetjes, maar dit is de leuke. Ik was iets later bij het vragenuur net, maar ik mocht vandaag namens Haarlem met trots het certificaat in ontvangst nemen, dat voortkomt uit het toekomstmeteronderzoek van het Klimaatverbond Nederland en grootouders voor het klimaat. En daar blijkt het volgende uit: van de 70 onderzochte gemeenten, waaronder ook Amsterdam en Rotterdam, is Haarlem uitgeroepen tot meest toekomstbestendige gemeente van Nederland. Dat hebben we niet zelf bedacht. Dit is een … De jury prijst onze integrale aanpak van klimaatbeleid en de manier waarop we verduurzaming stevig hebben verankerd in onze financiële en beleidsmatige processen. Haarlem laat hierbij zien dat ze niet alleen ambitieus zijn, maar ook het voortouw nemen om samen met andere overheden de noodzakelijke systeemverandering te versnellen. Dank u wel. De voorzitter: Kippenvel. Nee, deze was niet besloten. Wethouder Van Leeuwen. U heeft ook nog een openbare mededeling, begrijp ik. Wethouder Van Leeuwen: Zeker voorzitter, dank.

Velen van u was het al opgevallen, mijzelf ook, u heeft het zou kunnen zien, in het college van december hebben wij een besluit genomen over het fietsparkeerverbod en ook de fietsvakken en -rekken in het zuidelijk deel van de Grote Houtstraat. In de uitvoering is dat wat gevolgtijdelijk gegaan, wat tot onduidelijk heeft geleid, wat wij ook betreuren. Daarom een mededeling. Vandaag en morgen worden de laatste fietsvakken geschilderd in het zuidelijk deel van de Grote Houtstraat. En dat komt, omdat het niet duidelijk is wanneer de nietjes of de rekken heet dat dus en de beplanting precies komt. En dan van dinsdag tot en met eind maart lopen er fietsstewards. Ik zie mijnheer Aynan helaas niet, want die is altijd groot fan van fietsstewards, maar meer van u zijn dat. Om te wijzen op de fietsvakken en op de fietsenstalling bij het Houtplein, omdat je daar wat langer kan gaan staan. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dat is gedaan. Ik heb het persoonlijk nog gezien, die vakken staan er. Dank u wel. Dan gaan we even naar het officiële gedeelte en dan wil ik iedereen vragen die niet is benoemd in deze commissie of als raadslid, om tijdelijk te vertrekken. Dit kost niet veel tijd, maximaal 2 minuten en dan komt iemand u weer halen. Ik hoor dat de ambtenaren wel mogen blijven. Te laat. Nu zijn ze al buiten. Zou iemand … Mijnheer

2

Mohr, zou u even willen kijken of de deur zo meteen goed dicht gaat. En wij zijn weer openbaar. Welkom ook alle gasten. Iedereen kan weer plaatsnemen en de rest van de vergadering zullen wij ook openbaar afronden. 4.

Mededelingen over gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden De voorzitter: Dan wil ik door naar agendapunt 4. Zijn er voor de rest nog mededelingen? Nee.

5.

Agenda komende vergadering(en), Bestuurlijke Agenda en overzicht moties en toezeggingen De voorzitter: De agenda van de komende commissievergadering. Dan kan ik u zeggen: ik hoop dat mijnheer Van Leeuwen daar wel blij mee is, maar we hebben niet een commissie op 12 maart. Dat is dan wel heel dicht tegen de verkiezingen aan. Alleen vanavond en daarna gaan wij er niet meer over in de volgende cyclus.

6.

Transcript commissie d.d. 5 februari en 12 februari De voorzitter: Zijn er naar aanleiding van het transcript van 5 en 12 februari nog aanleidingen, opmerkingen? Heeft iedereen natuurlijk aandachtig gelezen. Nee.

7.

Wijziging bebouwde-komgrens Slaperdijkweg De voorzitter: Dan gaan wij naar het eerste inhoudelijke agendapunt van vanmiddag. En dat is de wijziging bebouwde-komgrens Slaperdijkweg. Want de huidige grenzen van de bebouwde kom op die Slaperdijkweg liggen niet op de logische plekken. Vanuit het project herinrichting Slaperdijkweg zijn nieuwe locaties voor de komgrenzen uitgewerkt nabij de kruising met de Oostlaan en de Redoute. De gemeenteraad heeft vaststelling van het Definitief Ontwerp op 30 mei 2024 al ingestemd met deze nieuwe locaties. En het voorliggende voorstel aan de raad bevat het formele juridische besluit op grond van artikel 20a van de Wegenverkeerswet wet uit 1994 en uitbreiden motivering van de wijziging van de komgrenzen. Deze wijziging is positief beoordeeld door de verkeerspolitie. En het college vraagt de raad de grenzen van de bebouwde komgrens op de Slaperdijkweg te wijzigen, zoals bedoeld in artikel 20 van de Wegverkeerswet, overeenkomstig met het besluit verplaatsen bebouwde komgrens Slaperdijkweg met de daarbij horende kaart. Ik ben genoeg aan het woord gegeven. Mijn vraag die ik wil stellen is: beste commissie beheer, heeft u nog advies aan de raad en wat wilt u hierover kwijt? Wie kan ik als eerste het woord geven? Mijnheer Slik, ChristenUnie. De heer Slik: Dank u, voorzitter. Het is een zorgvuldige afronding van wat al besloten is.

Wat ons betreft een hamerstuk. De voorzitter: Zo kort kan het zijn. Welkom ook mevrouw Scholten. Goed dat u er bent. Wil iemand nog het woord over de Slaperdijkweg? Mijnheer Van der Vliet, VVD. De heer Van der Vliet: Dank u wel, voorzitter. Wat ons betreft is het ook een hamerstuk. De voorzitter: Fantastisch. Mijnheer Van Leeuwen, Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Voor ons ook en graag de volgende keer even een toelichting op wat het rode en het blauwe vlaggetje betekent. Zonder legenda zegt dat niet zoveel. De voorzitter: Heeft u toch nog een vraag voor de wethouder. Mijnheer Dreijer, CDA.

3

De heer Dreijer: Dank u wel, voorzitter. In eerste instantie dacht ik van dat hebben we al besloten, gaan we doen. Maar nu ik op de verbeterde tekening kijk, zie ik ook precies wat de borden betekenen, et cetera. En nu zie je dat er op de Spaarndamseweg of hoe heet die weg? Vanaf de Redoute en dan is het een voorrangskruising geworden en het is een 30-kilometergebied. Ik vraag me af of dit de norm tegenwoordig is, dat we ook in 30-kilometerzones voorrangswegen gaan maken? Dat de aanpalende van Vlietweg, geloof ik, dat die dan voorrang moeten verlenen op deze straat. Wat is daarvan de gedachte hierachter? De voorzitter: Dank u wel. Verder nog? Nee. Het was wel technisch, maar misschien kan wethouder Van Leeuwen toch antwoord geven op uw vraag. Wethouder Van Leeuwen. Wethouder Van Leeuwen: Voorzitter, dank. Allereerst de tip om te kijken naar de kaart en de legenda daarbij neem ik ter harte, dus dank daarvoor. En de technische vraag van het CDA, voorzitter, daar heb ik niet direct een antwoord op. Dit gaat echt over de aanpassing van de komgrens. Daar kunnen we technisch op terugkomen. De voorzitter: Excuus, maar die vraag kunt u nog stellen als u wilt. Ook dat het mensen duidelijk is op de publieke tribune, technische vragen zijn: hoe zit dit? Die kunnen gesteld worden voor het debat aan de ambtenaren en dan krijgen de commissieleden daar netjes antwoord op.

Want we kunnen ook niet van de wethouder verwachten dat ze alle technische info in al hun kennis hebben. Dus vandaar. Als u wilt, kunt u de voorraad die vragen technisch nog stellen, de heer Dreijer. Maar dat gezegd hebbende, wil ik ... Wethouder Van Leeuwen: Ik heb ze al genoteerd als technische vraag, dus wij gaan ze technisch doen. De voorzitter: Fijne samenwerking. Mijnheer Dreijer. De heer Dreijer: Nog even één opmerking. Ik zat er zondag naar te kijken en op die tekening was helemaal niets te zien, die bij de stukken zat. En ik heb dus gevraagd en de griffie heeft gelukkig heel snel die maandag al een gewijzigde tekening erbij gezet die leesbaar is. Maar als je dus tekeningen meelevert waarop het niet te zien is, kan ik dit soort vragen ook niet stellen. En dat is mijn verzoek weer, want ook bij het stuk wat als laatste er staat, zitten ook weer plaatjes bij die echt heel slecht leesbaar zijn. En dat komt waarschijnlijk doordat de resolutie verlaagd wordt voor de pdf’s. Maar mijn verzoek is graag daarop te letten. De voorzitter: Dat niveau kan het ook zijn in deze zaal, maar goed dat u het meegeeft, de heer Dreijer. Niet de eerste keer. Maar ik wil wel dat gezegd hebbende, voorstellen dat dit als hamerstuk naar de raad gaat. Iemand tegen? Nee. Zo snel kan het gaan, lieve mensen. Dank jullie wel. 8.

Laadvisie Haarlem 2025-2026 De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 8 en dat is de Laadvisie Haarlem 2025-2035. Want Haarlem wil actief regie voeren op de realisatie van het gewenste laadnetwerk voor diverse voer- en vaartuigen in Haarlem. Deze kaders hebben de huidige situatie als vertrekpunt, houden rekening met de marktontwikkelingen en zijn verwoord in uitgangspunten in het stuk wat jullie hebben kunnen lezen. De Laadvisie is op basis van ingebrachte zienswijzen van belanghebbenden en bijdragen vanuit de Commissie Beheer bijgesteld en verduidelijkt. Dat hebben jullie in de bijlage kunnen lezen. En het college stelt voor deze Laadvisie 2025-2035 vast te stellen. En wederom heb ik weer aan jullie de vraag: wie wil nog iets adviseren voordat dit naar de raad gaat? De heer Van Leeuwen, Actiepartij. Ga uw gang.

4

De heer Van Leeuwen: Dank u wel. Voor Actiepartij staat de invulling van de energietransitie op een sociale manier centraal, dus een sociale invulling daarvan. Zoals eerder aangegeven, vinden wij het bijvoorbeeld onwenselijk dat in Haarlem bijna twee keer zoveel wordt betaald voor elektrisch laden vergeleken met Amsterdam. Dat was de situatie die we eerder aankaartten. Als nu door het college de voorgestelde nauwere samenwerking met Laadwerk, het vroegere MRAE, bijdraagt aan een lagere tarifering, dan is dat gunstig. De eerste vraag aan de wethouder: is dat ook het oogmerk om dat voor elkaar te krijgen? Dan de aangekondigde zoektocht naar laadplekken, laadpleinen met zonnepanelen, zien wij niet zonder enige zorg tegemoet. Want wij lezen van de week dat de wethouder in Schalkwijk geen plek voor schooltuinen heeft kunnen vinden. Hoe denkt de wethouder wel succesvol stadsbreed laadpleinen te kunnen gaan vinden voor auto's? Dan de derde vraag. Met het stimuleren van laden op eigen terrein vragen wij ons af in hoeverre gebrek aan publieke sturing er niet toe zal bijdragen of toe zal leiden, dat er misschien sprake straks is van oneigenlijk grootverbruik van energie in tijden van schaarste. Hoe voorkomen we als overheid dat we grip verliezen bij de herverdeling van schaarse grondstoffen, in dit geval stroom? En tot slot, de netcongestie.

Actiepartij is voor inzet van een elektriciteitsmakelaar, die kan helpen bij het samenbrengen van vraag en aanbod van stroom op piekmomenten en het adviseren over gebruik van energie buiten piekmomenten. De vraag is: hoe hoog staat in Haarlem het autoladen op de prioriteitenladder wanneer netcongestie toeneemt en er keuzes moeten worden gemaakt tussen bijvoorbeeld het geven van huisaansluitingen, bedrijfsaansluitingen, moet ik zeggen of meer autolaadpalen. Hoe voorkomen we dat de mobiliteit zonder een afwegingskader prevaleert boven andere energie vragende functies van algemeen nut? Dat zijn de vragen en tot dusver. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Schneiders, GroenLinks. Mevrouw Schneiders: Dank u wel, voorzitter. Ik zal even dit een beetje organiseren. Nadat ik de vorige keer, dat was in september, best positief was, wil ik toch nog wel even een opmerking maken over deze Laadvisie. Want hij is er dan, maar naar de mening van GroenLinks is het een te laat-visie. Na zes jaar toezeggingen noodzaak om weer op de agenda te krijgen, waar die vanaf was gehaald. En telkens weer geconfronteerd worden met uitstel en uitstel en uitstel, is die er dan nu eindelijk wel. Maar is het dan een geweldige toekomstgerichte visie? Want dat zou een boel goedmaken. Nee, naar mijn idee staat er minder in dan in ons initiatiefvoorstel uit 2019.

En wat erin staat is voorzichtig, vaag en nog wel onduidelijk, We lezen dat de Laadvisie een belangrijke voorwaarde is voor de zero emissiemobiliteit waar we naartoe willen. Dat stond ook in mobiliteitsbeleid wat we in 2021 al vaststelden. Dat we meer laadpalen willen, dat staat als een paal boven water. Ook meer palen in het water voor die bootjes. Maar dat gebeurt pas na 2027, heb ik gelezen. Wat was eerder? Laten we … We moeten aan de slag. En als we niet snel aan de slag gaan, dan hebben we het niet meer straks over laadpalen of zijn het inmiddels dan misschien wel laks-palen. Nu zal ik ophouden met dit soort dingen. Nu hebben we sinds 12 december 2025 te maken met het nieuwe prioriteringskader van de ACM. Woningbouw komt er nog in voor. Laadinfra komt er helemaal niet meer in voor. Dus mijnheer Van Leeuwen, dat wordt een probleem met die prioritering. Daarom noemde ik de visie de te laat-visie. Het college stelt dat Haarlem actief regie wil voeren in deze visie, maar tegelijkertijd wil het ook nog zo veel mogelijk overlaten aan Laadwerk. En we zitten met het prioriteringskader, waardoor er een heleboel niet kan. Hoe zit dat, mijnheer de voorzitter? Tenminste, ik vraag de vraag aan de wethouder, hoe dat zit. Naar onze mening zou de conclusie in deze visie moeten zijn, een, het stimuleren van thuisladen.

Of het nu LOET is, dus niet parkeren op eigen terrein, maar laden op eigen terrein of PLOOR, Privaat laden op de openbare ruimte. De voorzitter: Houd die heel even vast, mevrouw Schneiders. U heeft een interruptie van de heer Aerssens.

5

De heer Aerssens: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Ik ben wel benieuwd, want ik zat zo eens even na te denken: wie heeft er de afgelopen vier jaar nu in het college gezeten en vier jaar daarvoor? En nu komt er aan het einde van deze periode een pleidooi van GroenLinks dat het allemaal te laat is en niet goed genoeg. Wat heeft GroenLinks dan bereikt de afgelopen jaren met laden? Mevrouw Schneiders: Wat wij hebben geprobeerd, is heel vaak vragen wanneer die Laadvisie zou komen. Wij zijn begonnen in 2019 met een initiatiefvoorstel. Die hebben we op voorstel van het college ingetrokken, omdat die Laadvisie er al bijna was. En of het nu een wethouder is van GroenLinks of van D66 of van een andere partij, maakt op dit moment niet zo heel veel uit. Het gaat erom dat wij als raad dualistisch zeggen dat we dit veel eerder hadden willen hebben. De voorzitter: Eerst nog een interruptie van de heer Aerssens. Ik heb u gezien, de heer Mohr. De heer Aerssens: Dan ga ik toch een kleine conclusie trekken. Is dat mevrouw Schneiders van GroenLinks niet heeft kunnen leveren de afgelopen jaren. Want anders had ze toch met haar vuist op tafel kunnen slaan bij het college en gezegd: college, we hadden een prachtig initiatiefvoorstel. U heeft wat beloofd aan ons. Het college heeft het niet waargemaakt en mevrouw Schneiders blijkbaar ook niet.

Mevrouw Schneiders: Als raadslid kun je niet heel erg goed leveren, dus je bent toch een beetje afhankelijk van een college. En het lastige was, er werd steeds toegezegd: het komt eraan, het komt eraan. Toen ging het van de agenda af, toen hebben we er weer opgezet. Wij denken dat we toch wel veel geleerd ... De voorzitter: Dank u wel. De heer Mohr heeft ook nog een interruptie, ga uw gang. De heer Mohr: Misschien een beetje in de stijl van mevrouw Schneiders. GroenLinks, PvdA hebben de afgelopen vier jaar vooral lopen praatpalen, maar niet met de vuist op tafel geslagen. Wat maakt nu, mevrouw Schneiders, zeg ik via de voorzitter, vraag ik via de voorzitter, dat GroenLinks, Partij van de Arbeid het in de komende vier jaar wel voor elkaar krijgt, als het in de voorbije acht jaar niet is gelukt? De voorzitter: Mevrouw Schneiders. Mevrouw Schneiders: Gelukkig ligt er nu een visie. Daar kunnen we nu mee aan het werk. Dan gaat het misschien ook een stuk beter. We hadden een heleboel dingen die we wilden doen de afgelopen vier jaar en onze wethouder van GroenLinks heeft ook ontzettend hard eraan gewerkt om die dingen allemaal te doen. En op een gegeven moment is het heel vervelend, kun je niet alles en we gaan het nu beter doen. We moeten ook leren van dingen die niet goed gelukt zijn. De voorzitter: Daar heeft de heer Mohr toch nog een vraag over.

De heer Mohr: Mevrouw Schneiders zegt terecht, voorzitter: we hadden een heleboel dingen willen doen, maar u heeft dus in acht jaar tijd niets kunnen doen. En mijn vraag opnieuw is: wat maakt nu dat de Haarlemse kiezer er vertrouwen in moet hebben dat het u de komende vier jaar wel lukt, wat u de voorbije acht jaar niet is gelukt? Mevrouw Schneiders: We hebben deze acht jaar, vier jaar heel veel voor elkaar gekregen en heel veel gedaan. Kijk naar de zero-emissiezone, kijk naar de milieuzone, kijk naar al dat groen wat we hebben bereikt. Er zijn heel veel projecten woningbouw. Van alles hebben we bereikt. Alleen dit is niet gelukt en ik vind het zonde,

6

omdat we nu met die netcongestie zitten. En als we het vier of vijf jaar geleden hadden gedaan, als het toen door het college was opgepakt, dan hadden we misschien daar nog voor een heleboel kunnen regelen. Dat was het probleem. Maar ik wil dan doorgaan. De voorzitter: Gaat u verder en laten we het houden bij de Laadvisie Haarlem. Daar kunnen we de avond wel mee vullen. Mevrouw Schneiders: Precies. Wat ik er nog over wilde zeggen, is stimuleer thuisladen, want dat is een congestieverzachter, volgens ACM. Laten we laad- en lospleinen met zonnepanelen en batterij maken. Niet vraaggestuurd, maar aanbodgestuurd werken. Wel met gebruikmaken van data, witte plekken opvullen. Liever niet door alles door Laadwerk laten doen, want die zijn gebonden weer aan Shell en de andere grote vervuilende oliemaatschappijen. Maar kies ook voor een kleinere leverancier die groener is. De laadkaart afronden en ook het water daarbij opnemen. En een visie ontwikkelen om laadkleven tegen te gaan. Niet blokkeertarief, maar wel een slimme paal die bijvoorbeeld overdag zegt of een auto vol is en dat die dan weg moet. En laten we binnen de mogelijkheden met meer vaart en met beleid meer laadpalen plaatsen en laten Haarlemse laadpalen dan ook geen laks-palen worden. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schneiders. Als het puntje bij laadpaaltje komt, heeft u nog wel maar 1 minuut spreektijd.

Let u daar alsjeblieft op. Die vond ik echt een open deur. De heer Bruch, VVD. Ga uw gang. De heer Bruch: Dank u wel, voorzitter. Wij lezen: de regierol die wordt opgepakt door de gemeente. De noodzaak om het laadnetwerk niet over te laten aan commerciële partijen. En ik vraag me dan af wat is die noodzaak? Want is concurrentie niet juist goed voor een lagere prijs? Er wordt genoemd, de laadpalen in publieke garages, hoe verhoudt zich dat met de aanscherping van de regels voor het plaatsen en gebruiken van laadpalen en voorkomen van overlast, het borgen van veiligheid? Vaak is de verzekering een probleem. En als die mensen dan in de private garage geen laadpaal mogen plaatsen, dan moeten ze op straat laden en daar de hoofdprijs betalen voor het parkeren. Is het niet een optie om naast een parkeervergunning en een bezoekersvergunning ook een laadvergunning in te voeren? Dat de mensen tegen een gereduceerd tarief bij een laadpaal kunnen laden. Dan de vraag die al eerder gesteld is, de netcongestie. Gaat het aansluiten van woningen en bedrijven voor de laadpalen? Bij de huidige fossiele tankstations is het verplicht om de actuele prijs te tonen.

Kan en wil Haarlem misschien exploitanten van laadpalen daar ook toe verplicht, zodat je duidelijk kan zien wat de prijs van de stroom is en of je nog eventjes doorzoekt? Vraag ook: wordt er gekeken naar laadlantaarns? Dat kan een aanvulling zijn, zonder dat er een woud van palen wordt gecreëerd. Er lopen nu tests in Badhoevedorp en Alkmaar en dat zou best een goede oplossing kunnen zijn. We vinden het een goed plan om bij het vernieuwen van de beschoeiing ook laadpunten voor bootjes aan te leggen. Meteen mee beginnen, zou ik zeggen. En last but not least, u verwacht het van ons, waak ervoor dat niet te snel te veel reguliere parkeerplaatsen worden omgebouwd, want er zijn er inmiddels wel genoeg verdwenen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Abbasi, Partij van de Arbeid. Ga uw gang. De heer Abbasi: Dank u wel, voorzitter. Onze fractie is over het algemeen heel positief over deze Laadvisie. En dat komt, omdat we na toch behoorlijk wat jaren praten eindelijk wat concrete stappen op papier hebben gezet. Namelijk een Laadvisie met een heel concrete uitvoeringsagenda. En heel veel dingen die al gezegd zijn over veel punten die erin staan, die kan de wethouder zo zelf wel beantwoorden. Maar ik wil vooral de focus leggen op de openbare laadpalen.

Want ik denk dat we in Haarlem een stad waar toch een overgrote meerderheid geen eigen oprit heeft of eigen garage heeft, over het algemeen veelal afhankelijk zullen zijn van openbare laadpalen. En een van de goede dingen die in de Laadvisie staat, is dat we zodra deze visie wordt

7

vastgesteld, ik hoop dat dat over twee weken dan gebeurt, dat we dan niet meer alleen vraaggestuurd gaan werken bij het plaatsen van laadpalen, maar ook datagestuurd. Dat betekent dat die laadpalen ook geplaatst gaan worden op plekken waar niet direct vanuit de bewoners de vraag komt, maar waar de data laat zien dat daar ook steeds meer elektrische auto's zijn. Dat is een hele logische en goede stap. Overigens was ik de vorige keer behoorlijk kritisch daar nog op, want ik wilde dat aanvraag en data naast elkaar zou bestaan. Maar ik begrijp nu ook dat dat nog steeds kan. Dus bewoners kunnen ook nog steeds een laadpaal aanvragen. En het goede daarvan ook weer is, is dat de 300-meterregel niet meer geldt. De regel nu is dat je zodra als er een openbaar laadpaal 300 meter van je huis is dat die aanvraag wordt afgewezen. Die afstand is verkleind tot 200 meter. Dus ook heel erg goed dat dat is aangepast. In de uitvoeringsagenda staan ook een paar dingen die interessant om te vermelden. Zoals innovatieve oplossingen, het opladen via een lichtmast. Dat zou bijvoorbeeld een oplossing kunnen zijn voor het probleem wat de heer Bruch net vermeldde, namelijk dat er geen parkeerplek voor hoeft te worden opgeofferd. Iedereen kan daar dan parkeren en iemand die dan wil opladen die kan dat dan via de lichtmast doen.

En iets wat kan helpen bij de netcongestie en ik probeer het even goed uit te spreken. Bidirectioneel laden. Dat betekent dat de auto ook stroom teruggeeft en dat zal dan helpen hopelijk om die netcongestie aan te pakken. Maar overall zijn we dus blij dat deze visie nu eindelijk hopelijk gaat worden vastgesteld en dat we dan met een uitvoeringsagenda gaan werken. Wel één vraag aan de wethouder. De zorg is nog steeds wel, stel dat datagericht werken dat dat de primaire manier is om openbare laadpalen te plaatsen, hoe borgen we dan dat plekken in Haarlem waar nu nog niet zoveel elektrische auto’s zijn, dat die ook genoeg laadpalen hebben? Ik kan daar persoonlijk wel iets over zeggen. Ik ben recent verhuisd naar Schalkwijk. Ik rijd zelf in een elektrische auto en het is daar veel lastiger om een laadpaal te vinden dan in Haarlem-Zuidwest. Ik weet al wel waar dat ook komt. In Haarlem-Zuidwest zijn veel meer laadpalen aangevraagd. Hoe kunnen we zorgen dat in de toekomst ook genoeg laadpalen zijn in wijken als Schalkwijk en Amsterdamse Buurt en andere wijken aan de andere kant van het Spaarne? Hopelijk kan de wethouder daar wat meer over vertellen. Dank u wel. De voorzitter: Als hij die data heeft. De heer Rademaker, BVNL. De heer Rademaker: Dank u wel, voorzitter.

Vanuit het perspectief van het college begrijpen wij dat men de noodzaak ziet om onze laadinfrastructuur uit te breiden. Het huidige bestuur wil voertuigen met verbrandingsmotoren namelijk zo snel mogelijk verbannen uit de stad. BVNL kijkt hier iets anders naar. Wij zien de noodzaak namelijk helemaal niet. Als er daadwerkelijk vraag is naar extra laadpalen zijn er genoeg marktpartijen die daarop willen inspelen. Dat lijkt BVNL een beter idee, want de overheid kan over het algemeen helemaal niets. Wel hebben we twee vragen voor de wethouder over deze Laadvisie. Hoe realistisch is de uitbreiding van het laadnetwerk als het elektriciteitsnet nu al onder druk staat? En mijn tweede vraag gaat over parkeren. Door de anti-autoagenda van dit college verdwijnen in een rap tempo parkeerplaatsen in de stad. Dan komt er straks ook nog bij dat parkeerplekken bij de extra laadpalen exclusief gereserveerd worden voor elektrische auto's en kunnen benzine- en dieselauto's daar niet meer staan. Daarom mijn vraag: hoe rechtvaardigt de wethouder dat er straks weer extra parkeerplaatsen verdwijnen voor reguliere auto's, omdat deze plekken exclusief worden gereserveerd voor elektrische voertuigen? Dank u wel. De voorzitter: Kort, maar krachtig. Dank u wel. Mevrouw Scholten, Jouw Haarlem. Mevrouw Scholten: Dank u wel, voorzitter.

Op zich lijkt het ons een bijzonder goed idee dat er ruim aandacht is voor meer mogelijkheden tot laden. We hebben daar 19 februari technische vragen over gesteld, omdat we van een aantal inwoners zorgen kregen van waarom moet ik nu zo ontzettend lang wachten op een laadpaal? Daar blijkt dan uit dat er binnen 300 meter geen andere laadpaal moet zijn, maar ook echt dat er een flinke

8

achterstand is, voor een deel door personeelstekort bij Liander en voor een deel door waarschijnlijk ook andere oorzaken, waardoor het ontzettend lang duurt voordat een laadpaal toegestaan … Dag, mijnheer Visser. En er daadwerkelijk ook is. Kan de wethouder, voorzitter, daar misschien nog iets over zeggen? Gaat dat met deze Laadvisie strakjes beter? Het belang wat ons betreft om ervoor te zorgen dat iedereen toegang heeft tot betaalbaar en deugdelijk vervoer moet vooropstaan. Er is echt een groot risico dat er een tweesplitsing, een tweedeling gaat ontstaan tussen mensen die zich een elektrische auto kunnen veroorloven en mensen die dat niet kunnen. En daar moeten we voor waken. En we hebben al eerder aandacht gevraagd voor de locatie van een aantal van die laadpleintjes in Schalkwijk. Het antwoord is elke keer: het zijn private partijen, daar gaan wij niet over. Maar dat geeft ontzettend veel overlast en ook veel weerstand door het geluid van die palen en het feit dat ladende busjes daar de doorgang nogal blokkeren. Dat blijft volgens mij nog steeds op dit moment een probleem. En lantaarnpalen kunnen gebruiken, het zou echt heel fijn zijn als die technische oplossingen er heel snel zijn. En als laatste een vraag waar misschien geen antwoord op is.

Maar is al bekend of er strakjes in de parkeergarages toch weer meer laadpalen zouden kunnen komen of is dat brandgevaar nog steeds te groot? En de scheepvaart vergeet ik nog bijna. Er zijn best veel mensen met bootjes die zeggen de batterijen zijn steeds beter geworden. Laat alsjeblieft meer laadplekken voor bootjes komen. Dat was mijn laatste punt. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van den Berg, D66. De heer Van den Berg: Dit is een Laadvisie, een goede basis. En ik moet ook zeggen: ik heb het gevoel dat we toch ook wel veel palen bijplaatsen. En als je ook ziet hoe de palen benut worden. Eigenlijk doen we het al best wel goed. Ik vind dat dat best wel gezegd moet worden. Misschien is niet iedereen het ermee eens, maar ik vind van wel. En je ziet ook wel dat dit ook een voortzetting is van wat we al doen. We gaan ook extra palen bijplaatsen naar gelang er meer elektrische auto's bijkomen. Waar ik me dan zelf wel een beetje zorgen over maak, is op een gegeven moment is straks het hele wagenpark elektrisch. En dat is niet, omdat we dat ze graag willen, maar omdat het efficiënter is. Minder uitstoot en de auto's worden ook relatief goedkoper dan benzineauto's. Hoe gaan we dan daarmee om? We kunnen niet heel Haarlem volplempen met laadpalen. Dat lijkt mij niet iets waar … Daar wordt de stad niet beter van.

En ik begrijp ook wel, dit is een stip op de horizon voor de komende drie, vier jaar. Zo’n vaart zal het niet lopen. Maar ik denk toch dat we ook daar op een gegeven moment over na moeten denken, hoe we die stad nu gaan invullen. Daarom heb ik ook toch een paar vragen. En in Noorwegen is al het geval dat al 90 procent van nieuw verkochte auto elektrisch zijn. En wat ze daar toch doen en dat is waar het hier over gaat, is meer laadpleinen doen en ook meer snelladers neerzetten. Ik zie, er staat wel in de Laadvisie iets over laadpleinen, maar ik zou de wethouder daar toch daar nog iets meer toelichting over willen hebben, over hoe we ervoor kunnen zorgen dat er meer laadpleinen komen. En niet zozeer dat we dan ook nog overal maar palen neer gaan zetten. De voorzitter: Eén moment, u heeft een interruptie van de heer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Ik ben het heel erg eens met D66 dat we die toekomstvisie moeten maken, omdat ik ook die ontwikkeling met D66 deel. Maar ziet D66 ook daadwerkelijk die ruimtelijke inpassing mogelijk? Want wat ik net in mijn eigen bijdrage zei: het is kennelijk niet mogelijk gebleken om al schooltuinen in oost te vinden, dus hebben we die ruimte, denkt D66 dat? De heer Van den Berg: Je zou kunnen ruilen. Je zou kunnen zeggen: we halen een paar parkeerplaatsen weg en dan maken we daar een laadplein van. Ik denk wel dat je kan schrikken.

Maar het is maar een suggestie. Ik denk dat de wethouder daar zelf vast ook heel diep over nagedacht heeft. Ik ben benieuwd wat hij ervan vindt. Waar ik ook wel … Wat ik zou willen dat er misschien iets meer aandacht voor is, is ondersteuning van

9

VvE's of in ieder geval parkeergarages die er al zijn. Want dat zou een hele goede manier kunnen zijn om meer laadpalen te creëren in die garages. Dus niet zozeer in openbare garages, maar misschien zouden we daar als gemeente ook meer ondersteuning aan kunnen bieden voor te zorgen dat daar meer laadpalen komen. Plus waar ik ook nog over iets over wil zeggen, is blijft er ook wel voldoende ruimte voor innovatie? Op het moment dat we een aanbesteding gaan doen en die aanbesteding is volgens mij voor tien jaar, meen ik me te herinneren. Kunnen dan ook nog andere partijen dan bijvoorbeeld nog iets doen met een laadpaal? Want die innovatie gaat snel en we weten nog steeds niet precies waar het schip eindigt of het nu over bidirectioneel laden gaat of snel laden. Daar ben ik ook wel benieuwd naar. En waar ik ook nog wel ruimte in zie, is de stimulering voor meer op bedrijventerreinen. Want er zijn … We hebben misschien best wel ruimte in de Waarderpolder om daar meer te laden. En wat je zou willen, is dat mensen niet zozeer thuis laden, maar op hun werk laden.

En dat is wel ingewikkeld als je in Haarlem woont en je werkt in Amsterdam, maar zouden we toch iets kunnen bedenken van hoe kunnen ervoor zorgen dat mensen niet meer allemaal voor de deur stekkertjes gaan trekken, maar als je thuiskomt dat je nog 80 procent hebt? Lijkt me een veel beter idee, dan dat je elke keer voor je deur laadt, behalve als je op je eigen plek kan laden. En als laatste had ik ook nog een vraag over de bootjes. Dat is al een paar keer genoemd. Laten we alsjeblieft ervoor zorgen dat er voldoende laadpunten zijn voor bootjes. Nu heb ik het toch …. Het is een iets technische vraag, maar dat komt omdat we uit een betrouwbare bron hebben gekregen van iemand die daarmee bezig is. Er zijn namelijk plekken waar tankboten liggen of bunkertankschepen liggen, dus waar je normaal gesproken diesel kan laden met je boot. Nu weten we toevallig van een ondernemer die wil er elektrische plekken van maken. En die zegt: dat mag niet, want dan moet de bestemming gewijzigd worden. Misschien kan de wethouder daar iets over zeggen over of die bestemming van die tankboten, bunkerboten, tankschepen zouden kunnen wijzigen? En in zoverre mijn bijdrage. De voorzitter: Dank u wel, de heer Van den Berg. Mijnheer Slik, ChristenUnie. Ga uw gang. De heer Slik: Dank u, voorzitter. Deze laadvisie is hopelijk een belangrijke stap in de energietransitie.

Wat de ChristenUnie betreft, moet het betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar zijn. En wat D66 ook zegt, delen wij de vraag: is het flexibel en toekomstbestendig? Er worden een aantal uitgangspunten genoemd, maar dat zijn meteen ook de knelpunten en de uitdagingen, maar daar zijn we wellicht positief over. Vooral die ladder van laden die genoemd wordt, die biedt wat ons betreft het meeste kans is laden op eigen terrein, voor de deur met kabelmat en kabelgoten en anders de laadpleinen, mobiliteitshub. En ook wat bidirectioneel wordt genoemd, dat noemen wij de Vehicle to grid technology. En we zijn blij dat die straal van 300 naar 200 meter is gegaan. Dat is mijn bijdrage, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Amand, Trots. De heer Amand: Dank u, voorzitter. We moeten uitkijken dat er met die Laadpaalvisie of de pispaalvisie dat gaat misschien gebeuren, want het wordt toch nog wel een ramp. Ik heb van de week zonder stroom gezeten in Haarlem-Oost. Mensen in de Pleiadenstraat, dus het is toch wel een beetje vreemd. Af en toe scheidt mijn televisie er ook mee uit. Mijn buurman laadt ook elektrisch, dus ik ben er klaar mee. Dat wil ik toch even zeggen. Het wordt allemaal opgedrongen door de overheid en door de gemeentes. We hebben geen benzinepompen meer. Je moet een rondje rijden, dat kan je niet meer, want je kan Parkwijk niet meer in en er is geen benzinepomp.

Het wordt steeds gekker. En dan hoor ik iedereen: we moeten laadstations hebben. Als u nou zegt welke Haarlemmer heeft een elektrische auto en hoeveel zijn dat er? Dan kom ik toch in mijn buurt waar ik woon toch heel slecht uit met laadbare auto's. Laten we nu niet ons op de borst slaan, we doen het zo goed, want we doen het helemaal niet goed. Wij moeten niet zorgen dat we echt een pispaal worden, want

10

het is echt erbarmelijk slecht. Laten we nu eerst zorgen dat als je de voltages neemt, hebben we een hoog- of een laagspanning, wethouder, kunt u dat ook zeggen? Ik weet het wel, maar ik wil van de wethouder horen. Want je hebt hoogspanning en laagspanning en hoelang duurt het dat hij vol is? Dat wil ik van de wethouder weleens horen wat die daarvan maakt. Trots wil dat precies weten wat onze wethouder hiermee gaat doen. Dank u. De voorzitter: Ik ben ook benieuwd wat de wethouder daarvan maakt, maar laten we de pispaalvisie bewaren voor de openbare toiletten. Dat krijgt u vanzelf ook in deze commissie. De heer Aerssens, Fractie Aerssens. De heer Aerssens: Dank u, voorzitter. Haarlem heeft een grote ambitie. De elektrificatie van het Haarlemse wagenpark, het college rapporteert er elk jaar over in het jaarverslag. De vraag aan het college is dan: gaat het college denkt zij de elektrificatie van het Haarlemse wagenpark met deze Laadvisie halen? Want jaar in jaar uit hebben we de afgelopen jaren gezien dat we de hoeveelheid elektrische auto's die het college stelt niet halen. En de discussie hebben we vaker gehad over de proactieve rol van de gemeente. Die is goed. Die mag er ook zeker zijn. Al is er wel een twijfel over die 200 meter. Het is goed dat die van 300 naar 200 is gegaan, maar college kijk ook vooral naar hoe vaak palen gebruikt worden.

Als er in stukken van Haarlem laadpunten zijn die veel gebruikt worden, let dan niet op die 200 meter, maar ga daar ook onder zitten als het nodig is. Want dat betekent dat daar een grote focus is. Dat is goed dat we dat gaan doen. En voorzitter, ook de boten. De Haarlemse scheepvaart heeft een steeds groter wordende vraag naar laadpunten. De huidige vijf zijn niet toereikend, terwijl we wel als Haarlem stellen dat we voor nieuwe vergunningen een elektrische boot vereisen. Dan de vraag aan het college, voorzitter. Heeft het college zichzelf een doel gesteld hoeveel laadpalen voor scheepvaart zij over twee jaar denkt te hebben? Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Moedt, Partij voor de Dieren. Mevrouw Moedt: Dank u wel, voorzitter. Het lijkt nog maar kort geleden dat we die Laadvisie bespraken en dat puntje bij het paaltje ter sprake kwam. En we lezen een aantal punten terug. Dat is leuk. Zoals de verkenning voor lantaarnlaadpalen, de proef met bidirectioneel laden voor deelauto's. En het niet verder versoepelen van vergunningsvoorwaarden voor een inrit. Dat is mooi. We lezen ook in dit stuk dat het uitgangspunt is dat er geen groen wordt opgeofferd voor het plaatsen van een laadpaal. En als dit wel het geval is, dan wordt gezocht naar een manier om dit te compenseren.

De Partij voor de Dieren stelt voor om hiervan te maken: uitgangspunt is dat er geen groen wordt opgeofferd voor het plaatsen van een laadpaal. En verder die laadladder. We vragen ons af of dat particulier laden, ook al wordt het nog wel gefaciliteerd, niet nog wat meer kan worden gefaciliteerd. En ik zag zelfs ergens in de stukken staan dat er wordt gehint op het toekomstig volledig verbod op particulier laden in de openbare ruimte. Dat lijkt ons, net als GroenLinks, echt niet wat we moeten willen. Want dat helpt juist met het uitbalanceren van de stroomvraag als mensen particulier laden als de zon schijnt en hun zonnepanelen leveren. En dat kan tegenwoordig ook met een app. Dat is al helemaal opgepakt door de energiemaatschappijen en in de toekomst steeds meer mogelijkheden om ook bidirectioneel te laden met je eigen huis en zo meer onafhankelijk te worden voor je energievoorziening. We zouden dat juist meer willen faciliteren. Gisteren hoorde ik bijvoorbeeld een bewoner vertellen dat hij met een aantal andere buren een gezamenlijke laadpaal wilde, maar dat stonden de regels dan weer niet toe. Dat is toch jammer? Zo kunnen ze namelijk de investering samen verdelen. En de argumentatie van het college om dit zo te doen die snappen we niet helemaal, want we zijn er als gemeente toch niet om een businessmodel van een bedrijf in stand te houden, zou je zeggen.

Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik de heer Dreijer nog, CDA. Ga uw gang.

11

De heer Dreijer: Dank u wel, voorzitter. Er zijn al heel wat wijze woorden gesproken. Dat staat als een paal boven water. Het heeft even geduurd voordat we de Laadvisie hebben gekregen en dat is al meer keren … Hij stond al eerder op de planning een paar jaar terug. Toen is hij naar achteren geschoven naar 2025 geloof ik en uiteindelijk is het nu 2026 dat we hem hier klaar zien. Het zij zo. Er zijn nog heel veel problemen die toch ook opgelost moeten worden. Want je kan wel willen, maar we zijn ook afhankelijk van heel veel andere zaken en andere partijen. Ik wil allereerst nog even toch de complimenten bijvoegen. Er zit geen kaart bij, dus daar kan ik niet over klagen, maar er zit wel een Nota van beantwoording bij van de Commissie Beheer. En ik vond hem er heel mooi uitzien, heel duidelijk en wat mij betreft, het smaakt naar meer. Bij voorlopig ontwerp, als wij een zienswijze meegeven, graag ook dit soort documenten. Dat ziet er heel het ziet er heel mooi uit. Dank u wel daarvoor. Volgens de plannen van de EU moeten alle nieuwe Laadpalen vanaf 2030 bidirectioneel zijn. Er moet nog heel wat overwonnen worden en regels aangepast worden, wil dit gaan lopen. Want particulier mag dat nog niet. En juist bij de particulieren kun je die slag maken, want een particulier kan hem 's nachts voor de deur zetten, kan 's nachts ook gaan terug leveren et cetera.

De overheid moet daar nog wel even aan de bak. Er komt ook dit jaar een pilot bidirectioneel laden en we zijn dus echt benieuwd naar wat de uitkomst daarvan is en of het echt zoden aan de dijk zet. En in 2026 komen er vijf Laadpalen voor de vaartuigen. Dat is niet veel. Maar goed, het is een begin en laten we daar ook blij mee zijn dat dat gebeurd is. En laten we daar ook mee doorgaan, want ook dat gaat groeien. En met name de auto's, dat gaat denk wel een probleem worden in de oplevering. We hebben nu 5.400 auto's, dat gaat binnen vijf jaar al verdrievoudigd worden en in 2040 is het al gaan we naar acht keer of zo. Nee meer, tien keer zoveel. Dat betekent dus ook dat je ook ongeveer tien keer zoveel, niet helemaal, dat is niet helemaal recht evenredig, maar meer laadpalen nodig zult hebben. Maar dat is een scenario die wij niet kunnen leveren zelf als gemeente Haarlem, want daar staat ook TenneT aan de lat en Liander. Ik wil de wethouder daar sterkte mee wensen in de uitvoering van deze Laadvisie. En daar wil ik het even bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Pronk, Forum voor Democratie. De heer Pronk: Dank u wel, voorzitter. Wij zijn niet tegen elektrisch rijden, maar we zijn wel voor betrouwbare en betaalbare energie. En we zien dat ons elektriciteitsnet nu al piept en kraakt. Bedrijven staan op wachtlijsten en netcongestie is een feit.

We vinden het onverstandig om lokaal verdere elektrificatie te stimuleren zolang er netcongestie is. En we zijn benieuwd hoe de wethouder dat ziet. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan denk ik dat ik alle partijen heb gehad. Veel vragen gesteld. Dan is het aan wethouder Van Leeuwen. Wethouder Van Leeuwen: Voorzitter, dank en commissie dank voor jullie grote en sterke betrokkenheid bij dit onderwerp, want dit is een belangrijk onderwerp. En zo anderhalve week voor de verkiezingen heeft u ook uw eigen partijkleur weer eer aan gedaan. Want ik hoor partijen zeggen: het moet echt sneller, meer. Anders. En ik hoor partijen zeggen: stop hier alstublieft mee. Wat mij betreft kan ik dan alvast mijn eigen conclusie doen, maar het is aan u hoe u het naar de raad stuurt. Dat er een hele afgewogen visie ligt. Want ik hoor een aantal partijen die zijn heel erg tegen en een aantal partijen willen er een schepje bovenop. Dan denk ik dat ik mijn werk goed heb gedaan, samen met alle adviseurs, want dan zit het ergens in het midden. Maar dat mag u zo meteen in uw tweede termijn concluderen, voorzitter, dan doe ik stiekem een beetje uw werk. Ik ga heel veel vragen waarvan er echt eentje echt heel technisch is, dat is over het bestemmingsplan van het bunkerschip. Dat weet ik niet. Dat zal een technische beantwoording zijn.

Anderen zijn licht technisch en andere vragen naar de tekst, daar kan ik iets over zeggen. Eerst nog een misverstand uit de wereld helpen, voorzitter. Laadwerk is geen bedrijf. Laadwerk is een samenwerking van drie provincies; Flevoland, Utrecht en Noord-

12

Holland, die voor ons dit werk doet. En zonder Laadwerk hadden wij heel veel minder laadpalen gehad. Want als je het goed wil doen, laadpalen plaatsen, een aanbesteding doen voor de laadpalen plaatsen, dan hadden wij echt een programmabureau op moeten tuigen wat ons als Haarlem over het hoofd groeit. Laadwerk is een samenwerking van overheden, die ook alleen voor overheden werkt en die namens die overheden concessies doet. Die doen aanbestedingen en dan zoeken ze een concessiehouder en daaronder zitten marktpartijen die zekerheid kunnen bieden, die, dan kom ik gelijk op een vraag van de Actiepartij, voorzitter, reële tarieven bieden. Want dan gaan we in die concessie ook naar tarieven kijken. En als je naar de huidige concessie kijkt die wij nu hebben, ten opzichte van de vorige zijn de tarieven al gedaald. En ik was zelf ook heel blij, er was een onderzoek van de ANWB een paar maanden geleden, wij zitten als Haarlem nu precies gemiddeld in Nederland. Er zijn een aantal gemeentes die zijn heel veel duurder en er zijn een paar gemeenten die zijn heel veel goedkoper. Die hebben echt een hele goede deal, dat gaat weer over betrouwbaarheid en leveringszekerheid en hoeveel pasjes er wordt toegestaan van die palen. Daarop kan ik toezeggen, in 2028 is er weer zo'n nieuwe concessieronde.

Dan moeten wij samen met die drie provincies en al die deelnemende gemeentes, zetten wij als Haarlem zwaar in op betaalbaarheid. We hebben contact met Laadwerk om te zeggen van wij vinden leveringszekerheid en plaatsingssnelheid en betrouwbaarheid van die paal, bidirectioneel, want ook in die huidige concessie wordt er al bidirectioneel geplaatst. Maar wij vinden in ieder geval het prijselement superbelangrijk. Dan heb ik al een aantal vragen aangeraakt. En ook over dat veld en dat wij dus echt geholpen zijn door, dat heette voorheen MRAE, tegenwoordig een nieuwe naam Laadwerk, omdat ze niet alleen voor de Metropoolregio Amsterdam werken. Hun denkkracht en uitvoeringskracht hebben wij echt nodig om dit voortvarend op te pakken. En daar zit dus ook kennis. Ze hebben ook bijvoorbeeld en dan kom ik al bij een vraag die ook werd gesteld, ook kennis over hoe zij bedrijventerreinenaanpakken doen. In onze ladder van laden, laden op eigen terrein is niet alleen bij privé thuis, maar ook bij bedrijven. Als wij met de Waarderpolder, dat is dus een van die uitwerkingsrichtingen nog, gaan kijken en dat hoor ik ook verschillende partijen zeggen, wat zou het fijn zijn als je dan ook onder werktijd, volgens mij zei D66 dat ook, voorzitter, aan de lader kan hangen.

Dan is ook Laadwerk een kennisinstituut en ook hebben ze uitvoeringsprogramma 's, om ons als gemeente Haarlem te helpen om dit samen met ondernemers op te pakken. Dat zit er ook in. Compliment voor de Nota van beantwoording. Die neem ik dankbaar in ontvangst, maar daar hebben heel veel mensen aan gewerkt. We hebben ook geprobeerd dit echt zo goed mogelijk te doen. En dan kom ik ook op een aantal andere vragen, voorzitter. Ik ga er wat diagonaal doorheen. Deze markt is een markt die heel snel verandert. We kunnen treuren dat het niet gelukt is en dat wij heel wat ambtelijke capaciteit hebben besteed aan een nul-emissiezone voor vracht- en bestelverkeer. Wat toch ook nog best een klus was. Deze prioriteringsdiscussie hebben we vier jaar terug gehad. Ik ben hier niet heel zuur over, want hiermee kunnen we het nu ook al hebben over het feit dat in het uitvoeringsplan ook al die lantaarnpalen zitten. Hierbij kunnen we het al over hebben dat in dat bidirectioneel dat dat erin zit. Ook een vraag die een aantal keer is gesteld. We zien ook dat die markt is ontwikkeling. Waar vroeger een auto veel langer duurde om op te laden, gaat nu al bijna meer lijken op de oude tankinfrastructuur, dat je dus even langsrijdt en een kwartiertje laadt en weer met 60 procent extra lading terugrijdt.

Zodat we ook gaan kijken van hoeveel snellaadstations, ook publieke snellaadstations, want dat was een vraag ook. Er is een privaat snellaadstation en dat is op een plek gekomen, waarbij je vragen kunt hebben, maar wat in het bestemmingsplan past. Maar voor onze publieke snellaadstations, waar we als Haarlem nu ook naar kijken, wat ook in deze visie zit. Dat biedt wel meer fiducie dan heel langzaam laden. En dan tegelijkertijd zie je de andere kant in de markt. Dat schetst u ook al, commissie. Bidirectioneel, juist qua het uit effenen van het stroomnet kan bidirectioneel ook weer een waarde hebben. Je merkt, er zijn zoveel schuivende panelen, dat ik ook zelf zie dat deze Laadvisie … Ik hoop dat we hem in de komende periode, misschien over drie, vier jaar, moeten herijken, omdat die markt alweer verandert. De auto infra verandert, de energiemarkt. Die is de laatste anderhalve week ook weer echt veranderd. Dit domein is zo sterk in beweging, dat we voor nu volgens

13

mij een hele goede visie hebben met een uitvoeringsprogramma van vier jaar. En ik kan me zomaar voorstellen dat over drie jaar hier weer een gesprek met elkaar hebben van welke ontwikkelingen hebben zich nu voorgedaan? Dat dit alweer anders kan, mag en misschien wel moet, want er verandert hier heel veel. En dat heeft ook en dat is ook, voorzitter, een vraag, hoe ga je dan laden als die laadtijd steeds korter wordt? Dat is ook de vraag. Hoe werkt dat precies? Mensen gaan niet tussen 1.00 uur en 4.00 's nachts hun auto verplaatsen over het algemeen. Tenzij zo'n laadpaal echt heel druk is. Dan moeten we ook nadenken, hoe ziet het er precies in onze stad uit? Hoe pas je het ruimtelijk in? Want we hebben het al vaker gehad over die laadpleinen. Hoe je dat enerzijds ruimtelijk en ook energetisch nu, dus met de energievraag inpast, dat is echt een vraagstuk. En dat hangt ook weer samen met hoe snel je laadt. Om maar even aan te geven hoe energiek deze markt is van energie en laadpalen. Waar ik heel blij mee ben en dat heeft een aantal van u ook benadrukt, is dat we nu echt gaan naar data- en aanbodgestuurd. Nu is het zo dat in een aantal wijken daar zitten mensen die zien van ik heb die laadpaal nodig, maar die hebben misschien niet eens nagedacht, ik kan ook me melden als ik te weinig laadpalen ervaar. De heer Abbasi, voorzitter, zei dat van de PvdA.

We gaan nu kijken en daar werkt het ministerie ook aan mee. Er is op landelijk niveau een witte vlekkenkaart van wat zijn nu postcodegebieden waar te weinig laadinfra is? Ook die gaan we integreren in onze laadkaart. Dat heeft u in het stuk kunnen lezen. Als college gaan wij nog een laadkaart vaststellen op basis van data. En dat gaat soms zoals de heer Aerssens zei, voorzitter, omdat het een buurt is waar de laadpalen echt heel druk zijn en soms op een buurt, omdat daar helemaal geen aanbod is. Als je overstapt dat je dan ook heel ver moet lopen om te kunnen laden. In die laadkaart gaan we echt op basis van data kijken en ook beschikbaarheid in buurten, waar is het nodig? Dat is volgens mij misschien wel de grootste stap die in dit stuk zit. Dat we dus niet wachten tot er iets aangevraagd wordt en dan duurt het vaak op dit moment een jaar en twee maanden. En dan zit het met name en dat gaf mevrouw Scholten al aan, voorzitter, bij de uitvoeringscapaciteit bij de energiepartijen. Dan is het vaak lang wachten. Alleen als wij zelf op basis van data gaan kijken, dan hoef je ook geen aanvraag meer te doen, dus hoef je ook minder lang te wachten. Ik voorzie dat die uitvoeringssnelheid niet direct heel veel omhoog gaat. Dat duurt op dit moment in de energiemarkt lang.

En dan kom ik bij een andere vraag, voorzitter, in de landelijke afwegingen die gemaakt worden, staat de mobiliteit nu onderaan. De zorg van de heer Van Leeuwen, voorzitter, die deel ik daarmee niet. Want scholen en woningen en bedrijven krijgen echt voorrang. Tegelijk hebben we wel met elkaar te maken hoe dit gaat en hoe dit zich het komende jaar ontwikkelt, maar ook daarbij kijken we naar innovatieve oplossingen. Ik heb een paar maanden geleden een gesprek gehad met Laadwerk. Eén quick win die we nog zouden kunnen doen dan, dat je op een bestaande paal, er nog eentje bij lust. Zoiets dat heet dan … Nee, ga ik niet zeggen. Hoe die schakeling heet. Daar zou je nog een truc op kunnen verzinnen en daar kijkt Laadwerk ook mee hoe we dat goed kunnen doen zonder dat er gedoe ontstaat. De VVD zei nog: marktwerking is goedkoper. Daarom doen we dus die concessies, want we willen wel betrouwbaarheid. We willen ook dat ze snel plaatsen. Wat mij betreft is dat concessiemodel, dat doen we ook met het ov bijvoorbeeld, doet de provincie dat voor ons, het beste van twee werelden. Dat is waar we naar streven om dat te doen. Ik kreeg nog even hier, wat ik net zei, dat heet een satellietpaal als je zo een schakeling doet. Vind ik zelf een heel leuk woord. Dus 2028 weer zo'n concessie en dan probeer je weer die tarieven naar beneden bij te stellen.

En tegelijkertijd is ook de plaatsingssnelheid, de leveringszekerheid en ook de functionaliteit van zo'n paal heel belangrijk. Want je hebt ook weleens leveranciers die hebben heel veel downtime, oftewel een paal die offline is. Dan staat die er wel, alleen kan je niet laden. Dat is ook iets wat we met elkaar niet willen. Dat is ook zo'n factor die meeweegt. Ik kijk even welke vragen ik nog meer concreet heb. De boten. De boten is best een taaie opgave, want de boten daar ligt niet zo'n standaardaanpak voor, zoals Laadwerk wel biedt voor laadpalen in de openbare ruimte. Dat is een special, om zo te zeggen. Daarom staat er ook in het stuk dat we het komende jaar willen we snel, een quick win, kijken of we het aantal laadpalen voor vaartuigen kunnen verdubbelen. Dus nu hebben we er zeven. Dat zou dan verdubbeld kunnen worden. Dat zoeken we hoe we dat snel kunnen doen en tegelijk het werken aan een plan hoe we dat nog veel

14

meer kunnen doen. Dan kom je op wat meer praktische bezwaren, want daar staan wat vaker geen lantaarnpalen die je zou kunnen gebruiken en ligt er misschien ook wel geen stroomnet. Hoe we dit precies met elkaar goed moeten doen, dat is dat plan voor de lange termijn, maar voor die quick win van die verdubbeling in het komende jaar proberen we te doen. En dan kijken we daarna hoe we dat met elkaar goed en zorgvuldig voor de toekomst kunnen doen. Ik kijk even verder welke concrete vraag ik nog verder had. De bootjes heb ik gehad. VvE's, ook daar is een aanpak voor van de RVO, dat is een Rijksorgaan. Als VvE’s zich bij ons melden dan brengen wij … Want daar is ook de subsidie voor met zowel kennis als ook een op gang help subsidie. Daar verwijzen we die mensen door naar die informatie, want RVO heeft een subsidie voor VvE's om in private garages ook laadpalen te plaatsen. Brengt mij bij de vraag over garages. De laatste inzichten van de brandweer worden daarin meegenomen en die inzichten zijn zodat laadpalen zo dicht mogelijk bij de uitgang moeten zijn. Dus niet op min vier, maar wel op min een, om het heel praktisch te maken. En daar werken we ook aan.

Dat heb ik ook volgens mij eerder als mededeling gedaan op vragen een keer hier in deze commissie, voorzitter, dat ook bijvoorbeeld bij de Raaksgarage zo snel als mogelijk weer palen worden geplaatst en dat we daarbij ook het advies van de brandweer volgen. Ik had al gezegd, de vraag van de D66. Hoe zit het met bedrijven op bedrijventerreinen? Dat is echt zo'n aanpak die we samen met Laadwerk kunnen doen. De ruimte in de concessie, want daar vroeg zowel D66 naar als Partij voor de Dieren. Op dit moment is wel de deal in de concessie, Laadwerk doet voor ons in de concessie. En dan zijn dan de marktpartijen die zich bieden, die zeggen wel: dan willen wij wel het alleenrecht hebben, want anders dan is het ook voor zo'n marktpartij is het heel moeilijk om in te stappen. Ook hierbij kan ik weer niet voorspellen hoe die er in de toekomst eruitziet. Als die auto's nog sneller kunnen laden dan zullen ze daar misschien minder problemen mee hebben als in zo'n concessie ook ruimte voor een coöperatief model. Dat zit er nu dus niet in. Voor de toekomst houden onze ogen daar bij open. Ik zit te kijken of ik nog hele concrete vragen heb gemist. Voorzitter, ik loop ze even allemaal af. De tarieven heb ik het over gehad, over de Laadpleinen. Voorzitter, Actiepartij, dat was de eerste bijdrage, die zat wat verder weg in mijn hoofd.

Hoe voorkomen we verlies aan grip? Dat is op dat hele landelijk niveau van hoe verdelen we de stroom? Daar hebben we contacten over met het ministerie en daar zijn tal van gesprekken over hoe we dat doen. Deze visie maakt dat we proberen grip te houden en dat we zicht hebben hoe we dit op mobiliteitsvlak doen. Wat mij betreft, is dit een instrument om in ieder geval zo goed als mogelijk in deze beweeglijke markt grip op te houden. GroenLinks vroeg niet alles door Laadwerk. Ik zou niet weten hoe we het anders zouden moeten doen, want Laadwerk biedt echt kennis en aanpakken die wij zelf niet in huis hebben en waarvoor dat anders nog veel langer zou duren om dat met elkaar goed te doen. De VVD, voorzitter, vroeg nog om een laadvergunning. Dit gesprek hebben we hier eerder gehad in deze raadscommissie bij het parkeerbeleid. Daar is op dat moment niet voor gekozen. Dat is uw besluit geweest dan als raad. Daar heb ik het mee te doen. Data gestuurd, vroeg de PvdA. Dat hebben we gedaan. Lichtmasten staat in het uitvoeringsplan. Jouw Haarlem, iedereen toegang. Dat was ook de vraag van de PvdA. Dat nemen we echt mee in de laadkaart, om te zorgen dat er geen witte vlekken ontstaan. Privélaadterrein daar heb ik het ook over gehad. Dat past in het bestemmingsplan, dat is zo.