Transcript commissie beheer 18-01

De voorzitter: Ik was even bang dat we het nu over uitheemse vleermuizen gaan hebben, mensen. Dat zou niet moeten mogen. Is er verder nog iemand die behoefte heeft aan een eerste termijn? Mijnheer Haver, Partij van de Arbeid. De heer Haver: Dank u wel voorzitter. De PvdA wil graag snel isoleren, maar wel altijd rekening houdend met de dieren. En een punt dat ik wil aandragen is, we doen dit ook juist voor dieren, voor een betere aarde. Want we willen een beter klimaat en als dat niet snel gebeurt dan warmt de aarde op en dan gaan ook veel dieren dood. Mensen willen graag hun huis verduurzamen, ze willen bijdragen aan die transitie die wij als stad willen maken en dan moeten ze vijfduizend euro voor een onderzoek betalen en dan duurt het een jaar en dat is volgens mij een probleem dat de gemeente en het college juist wil oplossen. Het wordt een beetje gebracht als een plan tegen de dieren, maar we willen dus ook juist dieren redden. Zo had ik het althans gelezen. Dat gaat de wethouder nu vast toelichten. Dat was mijn bijdrage. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Haver. En dan verder nog iemand met een termijn? De heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Ik wou even zeggen dat actiepartij blij is met dit onderzoek en we hopen ook echt dat dit gaat helpen om de biodiversiteit te versterken hier in Haarlem.

We zien bijvoorbeeld dat het met de gierzwaluw echt flink is afgenomen de afgelopen 20 jaar. Maar er zijn vast veel meer belangrijke soorten op de rode lijst die juist in de stad willen wonen en die we hier ook een plekje moeten geven. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Hulster. Dan heb ik de indruk dat iedereen die dat wilde het woord heeft gehad. Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Dank voorzitter. Dank ook voor de betrokkenheid vanuit de commissie. Ik begrijp ook de zorgen over de uitvoering, of de benodigde kennis aanwezig is. We staan in de vooravond. U kunt ook eigenlijk

18

onderaan de nota zien het proces waar we inzitten. Deze nota is alweer volgens mij enige tijd terug door het college vastgesteld. We liggen op schema. Aanbestedingen lopen. We hopen nog voor het broedseizoen ook met het ecologisch onderzoek te kunnen starten. Dus dat is denk goed om te horen. U heeft ook zelf bij de kadernota hier viereneenhalve ton voor vrijgemaakt, incidentele middelen, zodat we zo snel mogelijk aan slag kunnen. Inmiddels hebben we ook vernomen dat de SPUK-regeling hiervoor vanuit het rijk naar de provincies wordt overgemaakt en dat dat ook hopelijk in het eerste kwartaal ook naar de gemeente wordt overgemaakt. Dat zal zelfs een nog iets hoger bedrag waarschijnlijk zijn. Dus we hebben in principe voldoende middelen om niet alleen het soortmanagementplan uit te kunnen voeren, maar mogelijk ook al de mitigerende maatregelen. Wat wel goed is om u even mee te geven, dat heeft inderdaad een looptijd van twee jaar. Dit doen we inderdaad, PvdA, voor de dubbele balans. We willen aan de ene kant de energietransitie versnellen, de isolatie aanpak, het isolatie offensief, zoals ook in het coalitieakkoord staat. Aan de andere kant moet dat wel echt met ogenschouw nemen voor de wet natuurbescherming en het behoud van vogels, vleermuizen, maar ook echt gierzwaluwen, mussen, et cetera.

Het is een soortmanagementplan en op dit moment, dit is veel beter dan de huidige situatie. Want we hebben het goed geregeld voor onze eigen aanpak, de woningcorporaties hebben goed geregeld voor de commerciële, maar particulieren, dat vraagt inderdaad een ecologisch onderzoek, maar het vraagt ook handhaving door de omgevingsdienst Noord-Holland Noord als dat niet gebeurt. En dat is een aandachtspunt. Daar hebben wij geen actieve rol in. Ik hoor wel Partij voor de Dieren zeggen, let wel alsjeblieft op communicatie, bewustwording. We gaan daar ook aan werken op onze eigen gemeentelijke pagina's, maar we roepen ook de provincie Noord-Holland en de omgevingsdienst op, om ook via hun kanalen deze informatievoorziening te verschaffen. Maar wat dit uiteindelijk gaat doen, als we er na twee jaar zijn, is voor tien jaar op populatie niveau deze soorten beschermen en dan kunnen we dus inderdaad ook mitigerende maatregelen nemen als het gaat om nestkasten. En dan kunnen we door als het gaat om het isolatie offensief wat we hebben. Wij willen wel nog even kijken of we eigenlijk… we zijn afhankelijk van de provincie Noord-Holland of we ook gelijk aan de provincie Utrecht een pre-SMP regeling kunnen starten dat we vooruitlopend op het soortmanagementplan wel al verder kunnen, zowel met isolatie, maar ook met mitigerende maatregelen. Dat is hopelijk in het najaar gaat dat die richting op.

Dus laat duidelijk, we zitten er ook bovenop. We zitten ook als gemeente Haarlem in de begeleidingsgroep die met de provincie hier samen over nadenkt. Provincie Utrecht is hier deze provincie vooruit, maar we zien wel ook dat de provincie Noord-Holland hier nu bovenop zit om er werk van te maken. Zo hopen we ook dus echt voortvarend aan de slag te gaan. Voor nu zitten we op schema, zoals in de nota staat. Dank u wel. Ik hoorde zorgen, maar dat komt dus ook op een later moment. Laat ik duidelijk zijn, misschien die nog wel even. Partij voor de Dieren vraagt, kan je dit uiteindelijk na ook nog in open data meenemen? Ja, dat kan, dus als het soortmanagementplan af is, dan kunnen we dat in GIS, in onze systemen kunnen we dat opvoeren en dan kan dat ook bekend worden dus dat is, dat lijkt me goed. Volgens mij was dat de enige concrete vraag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel wethouder Berkhout. En dan kijk ik rond of er nog behoefte is aan een tweede termijn. De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ik zal nog even een beetje op dit stuk reageren. Was natuurlijk net een interruptie. Maar mijn vraag is, dat onderzoek duurt twee jaar. Dat is natuurlijk best wel lang.

Ik weet niet hoe dat precies verloopt, het onderzoek, maar is het niet zo dat je als je bepaalde gebiedsdelen gaat onderzoeken, bepaalde type bebouwing, dat je dat alvast heel snel daarvan een rapportage kunt klaarmaken, dat je dat dus in deeltjes gaat opleveren, zodat je bijvoorbeeld over een kwartaal al een ontheffing kunt krijgen voor dat gebied of voor die bebouwing? Want twee jaar is best wel lang, dus een heleboel mensen gaan nu denk ik een beetje toch op hun handen zitten en wachten totdat dit klaar is. We hebben eigenlijk geen tijd om te wachten.

19

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Dreijer. Is er verder nog iemand met behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. Wethouder Berkhout, aan u het woord. Wethouder Berkhout: Zover ik weet kunnen we dit alleen maar gemeente of stads breed indienen, dus is de looptijd, is trouwens ook een run op ecoloog, de groep die dit moet gaan uitvoeren voor alle gemeenten is schaars. In Noord-Holland is alleen Heemskerk degene die een SMP heeft, dus volgens mij moeten we dit wel gewoon als gemeente breed indienen, maar daarom had ik het over pre-SMP, wat we hopelijk in september kunnen activeren. Dat die vertraging er niet zo diep in zit. En laat duidelijk zijn, woningcorporaties hebben al SMP’s of voeren natuurlijk ecologisch onderzoek uit, dus daar zit geen vertraging in, commercieel ook niet. Voor onze eigen isolatie aanpak, later op de agenda, neem je natuurlijk ook maatregelen hier. Daar zien we nog wel dat we misschien in de uitvoering enige fasering moeten toepassen. Maar we hopen dus met het preSMP die looptijd van twee jaar te kunnen verkorten naar misschien driekwart jaar. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. En voor de mensen thuis die zich afvragen wat een SMP is, dat staat voor soortmanagementplan. Dan zijn we aan het einde gekomen van de behandeling van dit stuk. Het gaat niet door naar de Raad. Dan schors ik de vergadering voor een half uur pauze. Pauze 8.

Update uitvoeringsagenda TransitieVisie Warmte (RB) De voorzitter: Welkom terug allemaal. Dan gaan we door naar het volgende agendapunt. Dat is de update uitvoeringsagenda TransitieVisie Warmte en het college heeft de informatienota TransitieVisie Warmte ter kennisgeving aan de commissie beheer gestuurd. GroenLinks heeft de informatienota geagendeerd en vraagt aan de commissie en het college of zij de zorgen over het niet zo snel stijgende aantal hybride warmtepompen delen, welke obstakels de commissie identificeert en welke suggesties er zijn om de voortgang te versnellen en of er nog andere projecten zijn die de aandacht verdienen. Mevrouw Barten, u heeft geagendeerd, dus u heeft als eerste het woord. Mevrouw Barten: Dank u wel. Wij zijn blij dat met de uitvoeringsagenda van de warmtetransitie echt in gang is gezet. Ik ben ook blij dat we elk half jaar een update krijgen over de voortgang en ook door de duurzaamheidsbegroting, dat we gewoon goed op de hoogte worden gehouden. We hebben dit stuk geagendeerd om te zorgen dat we goede stappen blijven zetten en mocht er op punten stagnatie dreigen, dat we dan ook op tijd naar oplossingen zoeken. Dat is dan ook mijn belangrijkste vraag aan de wethouder.

Als u dit stuk ziet, ziet u dan bepaalde risico's op vertraging? En als dat zo is, hoe wilt u die dan ondervangen? Nou, ik heb eerder in deze commissie aandacht gevraagd voor communicatie en het is misschien een beetje afgezaagd, maar dat ga ik gewoon nog een keer doen, want ik vind communicatie heel belangrijk en ik wil kort uitleggen waarom. Als we het kaartje van die warmte TransitieVisie voor ons zien, dat kaartje van Haarlem, is het heel grofweg, rechts rood, daar komen de warmtenetten, links blauw, daar komen de warmtepompen. Aan die rechterkant werken we samen met grotere partijen, woningbouwcorporaties Firan en Equans en voor het andere deel, dat rode deel, hebben we de bewoners nodig. Zij moeten hun huis isoleren, zij moeten een warmtepomp aanschaffen en de gemeente kan dat niet voor hen doen. Dat betekent dat we die transitie voor elkaar krijgen door te faciliteren, door informatie te geven en door te stimuleren. Dus zonder een dijk van een communicatiestrategie zal het moeilijk worden om dat doel van bijvoorbeeld die dertienduizend warmtepompen in 2030 te halen. Nou, hoe staan we er dan nu voor? Weten Haarlemmers al wat de plannen zijn voor hun wijk? Worden ze meegenomen in dat doel om in 2040 helemaal aardgasvrij te zijn? Gisteravond hield ik een presentatie voor een groepje GroenLinksers over precies dit onderwerp, de energietransitie. Ik liet

20

hen ook dat rood met blauwe kaartje zien en niemand van dit groepje had dat kaartje ooit eerder gezien. Ze vonden het heel verhelderend. Ik heb dit niet gevonden, zei mevrouw die op de website van de gemeente had gezocht. Mensen weten niet waar het naartoe gaat. Wat is het plan, zei iemand en ze zei ook dat ze bang is dat mensen begonnen af te haken. Nou, als dit niet bekend is bij een groepje geïnteresseerde GroenLinksers dat zich vrijwillig opgeeft voor een informatie avondje energietransitie, hoe zou het er dan voorstaan met de rest van de stad? Dus nogmaals communicatie, communicatie, communicatie. Ik zie van alles voor me. Online campagnes, vlogs van mensen die een huis verduurzamen, een duurzaamheidsloket dat elke dag open is in elke wijk, voorbeeld woningen, een mooie folder huis-aan-huis verspreid, voorlichtingsavonden, huis-aanhuisbezoeken in postcodegebieden met een hoog energieverbruik, noem maar op. Maar ongetwijfeld kunnen de communicatiedeskundigen van de gemeenten dit nog beter bedenken dan ik. Misschien komt het burgerberaad nog wel met aanbevelingen. In ieder geval waar het om gaat, is dat we moeten zorgen dat voor elke Haarlemmer duidelijk wordt wat de plannen van de gemeente zijn, in welke wijk, wat je zelf kunt doen en waar je informatie en subsidies kunt vinden.

Uit het antwoord op mijn technische vragen blijkt dat wel stappen worden gezet, er worden informatiebijeenkomsten georganiseerd, er komt een Webinar, er is een doelstelling om het aantal views van de website te verhogen. Dus mijn vraag is, blijven we hier in investeren en gaan we echt meer mensen nog bereiken? We hebben een doel van 13.000 warmtepompen in 2030 noemde ik net. In 2023 werden er ongeveer 250 subsidies verleend voor een warmtepomp. Nou, laten we voor dit jaar streven naar 1000 en voor het jaar daarna naar 2000 en voor het jaar daarna naar 4000 en dat geldt ook voor duurzaamheidslening. Ik ben benieuwd hoe de wethouder hiernaar kijkt en ik hoop dat we binnenkort in de stad echt gaan merken dat bewoners veel beter geïnformeerd zijn en bij de volgende update hoop ik dat terug te kunnen zien. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Barten. Is er verder iemand uit deze commissie die hierover het woord wil voeren? Nou, niet allemaal tegelijk. Mevrouw Moet, Partij voor de Dieren. Mevrouw Moedt: ik moet het heel kort houden, ik heb nog 40 seconden. Ik miste een beetje de airco's. Ik heb zelf een enkel steens huisje van 1900. We gaan volgende week een airco laten installeren en dat is voor dat huisje een manier om het toch efficiënt en niet al te duur van het gas af te krijgen. Een combinatie met zonnepanelen, als ik verder heb gespaard.

Dus ik vroeg me af of dat nog kan worden betrokken bij dit. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Moedt. Verder, de heer Abbasi, Partij van de Arbeid. De heer Abbasi: Dank u wel voorzitter. Goed nieuws, want na jaren van praten, na beleid vaststellen, na met elkaar ideeën delen, hebben we hier een uitvoeringsagenda voor ons en dat betekent dus dat men aan de slag is. Als ik een uitvoeringsagenda lees, zie ik dat er ook veel goeie dingen gedaan worden en dat er ook veel goeie dingen op de planning staan om gedaan te worden. Eén van de dingen wat ons vooral aanspreek is die sociale energietransitie. Dat betekent dat veel corporatiewoningen op de planning staan om geïsoleerd te worden en dan voornamelijk de EFNG. Zo moet ik zeggen. En dat er 3400 al geïsoleerd zijn, dus dat betekent dat daar tempo voor wordt gemaakt. Sterker nog, wij hebben volgens mij met zijn allen ook in deze Raad extra geld daarvoor vrijgemaakt via een regeling van de rijksoverheid. Toch één punt waar ik hier heel graag ook met de wethouder en misschien ook met de commissie zou willen bespreken is warmtenet Schalkwijk. Er staat namelijk in het stuk, in de uitvoeringsagenda, dat het daadwerkelijk van het gas afgaan door VvE's of buurtinitiatieven complex en uitdagend is.

Dat is natuurlijk gewoon ambtelijke taal voor het gaat niet zo goed en ik denk dat we het echt met elkaar moeten gaan hebben over hoeveel tijd en energie dit kost en hoeveel het oplevert en waar we eigenlijk staan. Het is jammer, want het is een belangrijk onderdeel van deze energietransitie, dat er uit mijn hoofd 52 sociale huurwoningen in Schalkwijk worden aangesloten op het

21

warmtenet. Maar het gaat gewoon niet goed, dus de vraag aan de wethouder, kan hij uitleggen wat er aan de hand is? Zijn er verbeterplannen en kunnen we ervan uitgaan dat de komende jaren warmtenet Schalkwijk wel een succes gaat worden? De voorzitter: Dank u wel mijnheer Abbasi. Dan verder, de heer Jonker, D66. De heer Jonker: Dank u wel voorzitter. Eigenlijk eens met beide vorige sprekers. Goed om de vinger aan de pols te houden en te kijken waar we tegen problemen aanlopen en inzicht hebben. Wij zagen ook heel veel goeie dingen, maar dat isoleren dat lijkt toch een beetje langzaam te gaan als je het leest. Heeft er volgens mij ook wel mee te maken dat, de aantallen huizen hebben we misschien niet zo goed inzicht in, of daar hebben we nog geen inzicht in. Ik had al technische vragen gesteld. Daaruit blijkt dat hopelijk bij de kadernota, dat we daar meer inzicht in krijgen en dat geeft hopelijk wat meer vertrouwen ook dat er daadwerkelijk isolatie plaatsvindt. Maar ik vond ook de Haarlempashouders eigenlijk wel een voorbeeld waardoor ik me toch wel een beetje zorgen maak. Nu komt ook daar, begreep ik, in het eerste kwartaal nog een evaluatie van en eigenlijk die hele evaluatie van bredere aanpak energiearmoede.

Maar goed, uit die antwoorden van technische vragen bleek dan, er zijn 326 Haarlempashouders met een eigen woning benaderd, zijn er in beeld eigenlijk en dan zijn er uiteindelijk maar 80 huishoudens aangeschreven. Dus daar zit al een enorme, er zal vast een reden voor zijn, maar het wordt wel meteen veel minder. Er hebben 47 zich daarvan aangemeld. Dus dat is weer een laag percentage daarvan, terwijl dit eigenlijk een aanpak is waarbij de gemeente de bewoner volledig ontzorgt en drieduizend euro aan gratis isolatiemaatregelen aanbiedt. Dus ja, ik bedoel, wie wil dat niet? Dat is ook nog weer verontrust, daaruit bij zeventien huishoudens is er ook daadwerkelijk isolatiemaatregelen uitgevoerd. Dit gaat wel denk ik om huishoudens en mensen die het én heel goed kunnen gebruiken, heel hard nodig hebben en waar dit ook nog veel meer andere goede effecten heeft, dan dat het pure energie en CO2 bespaard. De wethouder kan hier misschien nu geen antwoord op geven om te zeggen van goh, hier kunnen we dit of dat nog doen of dat is er de oorzaak van. Maar ja, het is wel een signaal dat ik denk van nou, daar moeten wel scherp op zijn en anders met de aanpak energiearmoede, dat we daar nog even goed naar kijken wat we daar verderop kunnen inzetten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel de heer Jonker. De heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Dank u wel voorzitter.

GroenLinks heeft dit geagendeerd met als opmerking dat de groei van het aantal hybride of gewone warmtepompen niet zo hard gaat. Nu is het denk ik belangrijk om op te merken, dat kom ik eigenlijk niet tegen in het overzicht, dat warmtepompen alleen maar kunnen als je echt laag temperatuur kan stoken, dus dat je dan toch op zijn minst goed moet isoleren of bijvoorbeeld vloerverwarming moet hebben in je huis. Misschien is het dus wel verstandig om die twee maatregelen meer met elkaar te verbinden dat, als je gaat isoleren, dan wordt het interessant. En dan nog denk ik in het centrum van Haarlem wil je misschien niet dat op elk historisch pand warmtepomp komt staan. Dus misschien moeten we toch gaan denken dat, als de warmtenetten die nu gerealiseerd worden succesvol zijn, om bijvoorbeeld meer water/water warmtepompen te gaan maken met opslag en meer collectieve systemen voor het centrum. Want ja, het is nogal wat om al die huizen in het centrum allemaal op dit niveau geïsoleerd te krijgen en dan overal zo'n brommende warmtepompen op het dak te hebben staan. De voorzitter: Dank u wel de heer Hulster. De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Dank u wel voorzitter. Even doorgaand op de opbrengen van Actiepartij. Water/water warmtepompen zijn natuurlijk mooi, zijn stil.

Echter, je kan niet elk huis naast elkaar kun je water warmtepompen installeren, want dan krijg je te veel interference, dat gaat gewoon niet werken. Voorheen

22

was de efficiëntie van het water/water was wel een stuk beter dan lucht/water warmtepompen, dus inmiddels is dat achterhaald. Inmiddels zijn ze eigenlijk nagenoeg hetzelfde, dus er is geen reden meer om daarvoor te kiezen. Even de zorgen van GroenLinks over, gaan we wel hard genoeg? Als je het inderdaad elk jaar zou kunnen verdubbelen, dan kom je uit op dertigduizend warmtepompen in 2030. De target is 13.000. Zou je elk jaar 100 extra erbij doen ten opzichte van het vorige jaar, dan kom maar uit op rond de 1000, dus veel te weinig. Echter, er komt in 2026, dat lees je ook in de vakliteratuur, komt er een efficiencynorm en de branche die verwacht echt dat in 2026 een behoorlijke aanvraag gaat komen voor warmtepompen, omdat de verwarming toestellen moeten dan aan een efficiencynorm voldoen. Dan is de warmtepomp daar eigenlijk op dit moment, technologisch gezien, de beste keuze die er te maken valt. Dat even over de warmtepompen. Dan heb ik nog wel even zorg over de NIP regeling. Er is ongeveer 1,5 miljoen is er voor Haarlem beschikbaar gesteld, voor nationaal isolatieprogramma, om woningen te isoleren en daarmee willen we 1094 woningen isoleren. Staat dit niet in… Vorig stuk wat we net besproken hadden. Die 1094 woningen isoleren met anderhalf en dat betekent dat je nog geen vijftienhonderd euro per woning investeert in isolatie.

Daar kun je nog niet eens isolatieglas raam voor vervanger. Dus ik ben een beetje bang dat ons idee van, hoe we komen naar een bepaalde isolatienorm, dat we dat niet gaan halen. Dit is echt veel te weinig geld voor te veel woningen die we op korte termijn daarmee willen gaan doen. Dus misschien dat de wethouder daar nog op kan reageren. Ik snap, het is een beetje ook een technische vraag in deze, maar is het echt de bedoeling om met dit geld een woning te gaan isoleren? Want dat gaan we niet redden. Nogmaals, 2026, dan gaan we het hopelijk zien dat er een gigantische stijging gaat komen en uw doelstelling ook gaat en onze doelstelling gaat worden. Dank u wel De voorzitter: Dank u wel mijnheer Dreijer. Dan verder nog iemand die het woord hierover wil voeren? Dat lijkt niet het geval te zijn. Wethouder Berkhout, gaat uw gang. Wethouder Berkhout: Dank u wel voorzitter. Klopt dus eigenlijk. De eerste voortgangsrapportage van het uitvoerprogramma van de TransitieVisie Warmte, voor de zomer vorig jaar vastgesteld, dus de uitvoering van het TVW loopt nog een jaar. In september hebben we dit in de commissie besproken en ook deze nota is in november door college vastgesteld en bespreken we nu. Dus goed nieuws, de volgende voortgangsrapportage komt er in april weer aan en het is allemaal gericht om inderdaad, u ziet ook de bijlage, de projecten te gaan realiseren.

Ik mag u ook zeggen, we hebben inmiddels gelukkig ook rijksmiddelen om onze capaciteit uit te breiden en ik mocht afgelopen maandag het volledige team duurzaamheid zien en ik was onder de indruk. We hebben echt een grote club erbij gekregen afgelopen maanden. Veel nieuwe gezichten, veel jonge ambtenaren die echt met veel energie al deze projecten gaan oppakken. Dus volgens mij, is mooi om te zien. Dit heeft altijd even een aanloop nodig. Ook eventjes wat de PvdA zei, veel jaren van visies. We zitten nu in de uitvoering. Geef ons ook even tijd om de organisatie op orde te krijgen, maar we hebben die rijksmiddelen hopelijk ook voor de komende jaren, zeg dan maar eventjes, maar daarmee kunnen we de organisatie uitbreiden en kunnen we dit allemaal ook handen en voeten gaan geven. Daar ben ik wel optimistisch over, zeg ik eventjes als wethouder en ik wil je natuurlijk inderdaad halfjaarlijks op de hoogte houden, dus in april weer, hoe staan we ervoor? En zo verder. En het klopt inderdaad, dit is dan het uitvoeringsprogramma van de warmtetransitie, niet bijvoorbeeld van de opwek, ook niet van ons vastgoed, ook niet van al die andere zaken waarmee we in onze stad gaan verduurzamen. Dus dat valt dan binnen de routekaart CO2 reductie en uiteindelijk ook via de duurzaamheidsbegroting in onze PNC cyclus, gaat u komend jaar zien in het jaarverslag, lopen we op schema.

En in de kadernota en de begroting, wat zullen we moeten doen om dat tempo vast te houden? Dus zo is het weer een bouwsteen, een onderdeel, van een grotere aanpak. GroenLinks vroeg mij, ziet u risico's? Jazeker, die ziet u ook, dat wij die geagendeerd hebben. Zo is de netcongestie natuurlijk een reëel risico. Wij hebben gelukkig, bent u ook over geïnformeerd, een reservering gemaakt bij Liander voor

23

onze ambities, voor de grote aansluitingen, maar er is nog steeds reden tot zorg. Dus we hebben dat ook. We hebben nauw contact met Liander en ik zal daar ook richting volgende voortgangsrapportage wat nader op ingaan. Het voornemen is om u nog vóór de volgende voortgangsrapportage mee te nemen in een informatienota over misschien op korte termijn het meest zichtbare deel van de energietransitie, transformatorhuisjes en de uitrol daarvan en het afwegingskader dat we daarbij hanteren. Dus dat komt hopelijk in maart naar u toe. Dus dat is wel een reëel risico, maar we proberen ook beheersmaatregelen op al die risico's, zoals u in het uitvoeringsprogramma ziet, toe te passen. Capaciteit is bijvoorbeeld ook eentje. Wij delen trouwens zorgen over de warmtepompen niet. Ik vond het wel leuk inderdaad hoe de heer Dreijer dat eventjes extrapoleert. Maar wij zien inderdaad op dit moment een verdubbeling van het aantal warmtepompen en wij zien ook dat jaar 2026 als een soort van richtinggevend of misschien gamechanger voor dat soort afwegingen, die mensen zullen moeten gaan maken. Dus ook nagevraagd en wij zien wel dat we de 13.000, dat dat nog realistisch is voor de komende jaren. Dan geeft u communicatie als aandachtspunt, terecht, maar communicatie is natuurlijk ook een manier om uiteindelijk, daar heb je ook informatie voor nodig.

Ook als gemeente, dus we hebben met elkaar afgesproken dat we eind van het jaar de TransitieVisie Warmte actualiseren. Hij is alweer enige jaren oud. Dat kaartje waar u het over heeft voor collectieve dan wel individuele keuzes in de stad. Ik vermoed ook, u gaf dat zelf ook aan, dat 27 januari neem ik de aanbevelingen van het burgerberaad in ontvangst, waarbij we de vraag hebben gesteld hoe de gemeente burgers kan helpen om hun CO2 te besparen. Dat daar ook duidelijkheid, zeg het maar eventjes schot voor de boeg, uit gaat komen. Duidelijkheid voor waar ik in mijn woning op mijn adres aan toe ben. Dus volgens mij met de uitkomst en de aanbevelingen van het burger beraad en uw wensen. Maar uiteindelijk ook zo'n kader als zo’n geactualiseerde TransitieVisie voor de hele stad, moeten we die communicatiecampagne op touw gaan zetten. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Barten van GroenLinks. Mevrouw Barten: Daar toch even een vraag over, want ik denk en je wil natuurlijk niet vertragen en steeds… Het is logisch dat er regelmatig en update komt, maar aan de andere kant denk ik, er zijn een heleboel wijken waarvan nu is gezegd, daar komt in ieder geval geen warmtenet en het lijkt me wel zeer onwaarschijnlijk dat dat zal gaan veranderen. Dat ineens blijkt van oh, we gaan toch in Haarlem Noord een warmtenet aanleggen.

Dus daar zou je dan toch prima alvast kunnen beginnen met, wat kunt u nu doen aan isolatie en warmtepompen. Ik denk aan één kant ja, het is goed als in 2026 die markt voor warmtepompen en dat het allemaal gaat verbeteren. Aan de andere kant, als je wil wachten tot 2026 om in 2030 je doel te halen. Dat wordt toch best wel krap. De voorzitter: Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: U heeft mij niet het woord wachten horen zeggen. Dus we zijn knijterhard bezig en ook de gemeentelijke website is er gewoon op ingericht. We informeren altijd als er ontwikkelingen zijn of projecten zijn. We werken ook hard samen met aanpak buurtinitiatieven, hoe je in de buurt die informatie goed meedeelt. Dus u kunt ook in uw technische beantwoording zien dat er ook binnenkort een Webinar voor die warmtepompen aankomt. Dus we werken constant hieraan. Ik zeg alleen dat, als je die duidelijkheid wil bieden op huis niveau, dan zullen we toch eventjes met de kennis van nu moeten kijken. Hebben we dat nou goed in de smiezen voor zo'n TransitieVisie Warmte? Ik geef u even het voorbeeld van de netcapaciteit. Een individuele oplossing voor x-duizend huishoudens vraagt ook zoveel van het net. Die afweging moeten we met elkaar goed maken voor een collectieve dan wel individuele oplossing. Dat is een afweging die we richting de actualisering met elkaar wel nog even goed moeten doorlopen.

Dus ja, we werken er constant aan, die communicatie is er, die moet ook inderdaad maar die ambitie is er, dus die deel ik met u. We moeten de

24

Haarlemmer goed kunnen informeren en ik denk dat we dat ook gaan zien als verzoek vanuit het burgerberaad, dus daar werken we hard aan. Maar daar werken we constant hard aan, maar ik denk dat, als we een paar van die producten verder zijn, dan kunnen we daar een goed antwoord op bieden voor Haarlemmers. Maar het mooie is dus inderdaad, we zien ook een enorme stijging van de duurzaamheidslening. Dat komt ook dit jaar weer naar u toe, om te kijken van, hoe gaan we daar handen en voeten aan geven om Haarlemmers daarin te faciliteren? Dus dat denk in algemene zin. En in april hoort u weer meer, hoe we ervoor staan. Dan Partij voor de Dieren. Ik moet even het antwoord op de airco's schuldig blijven. Dus als u echt wil weten hoe het zit, moet u dat technisch stellen. Dan Partij van de Arbeid. Ja, we werken ook hard aan de sociale energietransitie over het voorkomen van energiearmoede. Dat doen we samen met de woningcorporaties ook door middelen die u ter beschikking heeft gesteld, de lage label aanpak, nu echt uit te gaan voeren. Dus daar wordt hard aan gewerkt. Dus het uitfaseren van de EFG-labels de komende jaren. Volgens mij wordt altijd separaat bericht over warmtenet Schalkwijk. U heeft eind vorig jaar nog de oprichting van het Haarlems warmtenetwerkbedrijf goedgekeurd.

Het eerste cluster is natuurlijk als met een principebesluit vastgesteld, dus alles loopt voorspoedig voor de eerste 1200 woningen. Dat heeft misschien een lange adem gehad, maar we zijn blij dat we die stap hebben kunnen zetten. En wat ik zei, ook hier is de afweging een collectieve keuze, ontlast ook tot op zekere hoogte net, dus het is een afweging die we met elkaar wel met moeten maken. Dus volgens mij loopt dat allemaal nog wel voorspoedig, maar we nemen u hier ook altijd periodiek in mee. Dan D66, isolatie... De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Pronk van Forum voor Democratie. De heer Pronk: Dank u wel voorzitter. Ik heb toch eventjes een vraag over het warmtenet, want wij zijn er zeer sceptisch over. Als je nu kijkt in Purmerend, daar zijn de kosten voor het gebruik van het warmtenet gekoppeld aan de gasprijs. En de mensen zijn in de praktijk vaak nog duurder uit dan dat ze gas gebruiken. Mijn vraag is eigenlijk even een beetje, kunt u ons verzekeren dat we dat soort toestanden niet in Haarlem gaan krijgen? De voorzitter: Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Ja. Dat zijn de uitgangspunten die u mij heeft meegegeven, dus als dat niet zo is, dan voldoe ik niet aan de uitgangspunten en dan moet ik bij u terugkomen. Volgens mij zijn we geen enkel jaar doorgekomen door het niet praten over het warmtenet hier te hebben in Haarlem.

De afgelopen jaren met mij als wethouder hebben we altijd stilgestaan bij de uitgangspunten, de voortgang en de keuzes die we moeten maken en kom ik ook weer bij u terug, hoe we dat verder vormgeven. Maar dat is niet meer dan huidig, is het uitgangspunt wat we altijd hanteren. Dan ga ik nu… De voorzitter: U heeft nu een interruptie van de heer Mohr van Hart voor Haarlem. De heer Mohr: Geldt dat ook voor nieuwe warmtenetten. Omdat daar het uitgangspunt anders is, daar is de kostprijs leidend voor de prijs. U heeft zijn toezegging gedaan aan de afnemers van een nieuw warmtenet enige tijd geleden. Volgens mij staat die toezegging nog, maar als u zegt het uitgangspunt is het niet meer dan anders van nu, straks dan is dat toch niet helemaal juist? De voorzitter: Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Nee precies. Dat dilemma wat… We zien enorme fluctuering van die gasprijs en hoe maak je daar nou uiteindelijk een aantrekkelijk aanbod op voor zo'n nieuwe huurder? Inderdaad, hoe aantrekkelijk is het om deel te nemen van een warmtenet wat uiteindelijk duurder wordt dan het alternatief?

25

Dus dan moet je daar aan de ene kant die zekerheid hebben, misschien wel de loskoppeling op termijn van de gasprijs en dat dat uitgangspunt wat hanteren. Die Governance constructie, die uitgangspunten die u mij heeft meegegeven, dat zijn die. Dus als dat afwijkt, kom ik bij u terug. Dus dit project, daarom zetten we dit niet generiek neer in een voortgangsrapportage, daarom kom ik per warmtenet bij u terug voor dit soort uitgangspunten en uiteindelijk de realisatie daarvan. De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Mohr van Hart voor Haarlem. De heer Mohr: Om te kijken of ik de wethouder goed begrijp. Onder de nieuwe warmtewet is de prijs van warmte gekoppeld aan de kostprijs van het net. In de huidige situatie is de prijs voor warmte gebaseerd op het Niet-Meer-Dan-Anders-principe, dus gekoppeld aan de gasprijs. Dat wordt losgelaten. Tegen de tijd dat u dit warmtenet realiseert, heeft u met dat principe niets meer van doen, maar heeft u van doen met dat andere principe, namelijk de kostprijs georiënteerde prijs voor warmte. Dat maakt ook dat een bestaand warmtenet veel goedkoper is, want dat is immers al afgeschreven, dan nieuwe warmtenetten. En u zegt, wij blijven toch dat oude Niet-Meer-Dan-Anders-principe handhaven voor nieuwe warmtenetten. Ik geloof dat dat niet klopt. De voorzitter: Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Dan wordt het heel technisch.

Dus dan stel ik voor dat u dat eventjes schriftelijk stelt. Volgens mij, de uitgangspunten zoals we bij cluster één hebben gehanteerd. Dit is ook niet iets, dit zijn ook niet afspraken die wij met de bewoners maken. Dit gaat uiteindelijk via de corporaties aan hun huurders en die moeten dit uitgangspunt hanteren. Dat is het setje uitgangspunten bij het cluster één. En wat u zegt is nog niet aan de orde. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Mohr hierover. De heer Mohr: Volgens mij is het niet technisch. De wethouder zegt eigenlijk, dat bedoelt hij niet, maar dat zegt hij, als die nieuwe warmtewet er is, ga ik de wet niet volgen bij de bepaling van de prijs. Ik plaag u, dat zegt u niet. Mijn punt is dat, als de nieuwe wet er is, het Niet-Meer-Dan-Anders-principe geen uitgangspunt meer is bij de bepaling van de prijs, maar de kostprijs van het warmtenet en die bepaalt uiteindelijk ook de prijs. Dus ik was destijds ook verbaasd dat u hier in deze Raad een half jaar geleden een toezegging op het tarief deed. Dat gebeurt nergens in Europa en u doet het, u heeft een harde toezegging op de prijs van warmte van het nieuwe net gedaan. Ik heb daar nog naar gevraagd. U heeft dat bevestigd. U bent uniek in Europa, nergens gebeurt dat en u doet het wel. Ik snap het ook wel als u zegt, ik gebruik het Niet-Meer-DanAnders-principe, maar dat mag niet meer.

De voorzitter: Wethouder Berkhout, u bent uniek in Europa. Wethouder Berkhout: Ja, dat is mooi. Altijd goed om te horen volgens mij. Dit is ook het werk van de heer Mohr, volgens mij. Dan moeten we daar nog eens goed bij stilstaan. Laat ik eventjes dan mij wat meer op hoofdlijnen beroepen. Betaalbaarheid is een heel belangrijk uitgangspunt wat u als kader heeft meegegeven aan mij. Hoe wij warmtenetten met elkaar doorlopen. Of het nou die in het Ramplaankwartier is, die in de Waarderpolder of in Meerwijk, is aan de hand van de kaders die u mij schetst. Als zich daar ontwikkelingen voordoen, soms zijn het lange trajecten, dan komen we bij u terug. Uitgangspunten, als die afwijken omdat er nieuwe wetgeving is, dan komen we bij u terug. Dan hou ik hem eventjes op die en dan wil ik graag even met u een kopje koffie drinken, hoe dat nou precies zit in de rest van Europa en waarom ze mij niet volgen? Nee, maar dan gaan we nu eventjes door naar de beantwoording van de andere vragen. D66 had het ook eventjes

26

over de energiearmoede, maakt even de koppeling met de Haarlempas. Dat klopt. Afgelopen jaar ben ik ook in commissie samenleving geweest als wethouder duurzaamheid, doet het samen met wethouder minima Diana van Loenen en we hebben de aanpak energiearmoede met elkaar met de commissie besproken. Coalitieakkoord heeft daar natuurlijk integendeel 6 miljoen euro ook aan ter beschikking gesteld. We zijn ook voortvarend bezig met de aanpak bestaand uit meerdere onderdelen en ik hoop ook inderdaad binnen een aantal weken een nieuwe nota naar de commissie samenleving, sorry commissie beheer, naar de commissie samenleving te sturen, waarin we weer een stap zetten voor Haarlempashouders. Dan kunnen we ook eventjes inderdaad een stand van zaken geven van tot nu toe. Ik snap dat u zegt in uw technische vragen, het valt wat tegen het aantal. Het is tweeledig, ook hier dit moet opgestart worden. De andere is, de deur staat niet altijd open bij een deel van de Haarlemse samenleving. Dus we kunnen nog een technisch aantrekkelijk aanbod hebben. Het gaat soms ook om andere aspecten.

Daarom is denk ik heel goed dat de expertise van de afdeling duurzaamheid gekoppeld wordt met de ervaring van de afdeling die ze met Haarlempashouders en de afdeling van sociaal domein bezig om met elkaar ook weer te zoeken, hoe helpen we deze doelgroep? En dat vraagt soms meer dan alleen gewoon een technisch werkend aanbod of een goede isolatie. Dat vraagt ook het goede verhaal, het goede gesprek en vertrouwen. Dus dat is een werk. Daarom kan het zijn dat dit iets van de langere adem is of dan moet je een soort van lerend vermogen hebben als organisatie, hoe we daarmee omgaan. Maar daar gaan we ook wel wat nadrukkelijker bij stilstaan bij die evaluatie. We hebben een opdracht gekregen, vanuit coalitieakkoord, zijn ook middelen ter beschikking gesteld en die willen we ook graag ter beschikking stellen en daar komt een nota over een paar weken naar de commissie samenleving toe met hopelijk mooi nieuws. Dan eventjes kijken. Actiepartij geeft volgens mij wel… Het klopt. Je kan niet alleen maar een warmtepomp kopen, dat is een onderdeel van een verduurzaming van je huis. Isolatie is vaak inderdaad een eerdere stap, voordat je overgaat tot zo'n warmtepomp. Dus daar moeten we ook Haarlemmers over informeren. Misschien weer een bruggetje met mevrouw Barten.

Dus dat kan via duurzaam bouwloket of straks hopelijk het groene raadhuis of we kunnen dat op de website haarlem.nl/gasvrijer informeren. We kunnen ook die Webinar naar over hybride warmtepompen, daar zou ook deze context worden geschetst, dus zo moet dat altijd ook wel weer meegenomen worden. Daarna ging u eventjes in gesprek onderling over welk type warmtepompen, altijd goed. Op een wat hoger niveau komt ook de actualisering van de bronnen en de TVW voorbij. We denken ook eventjes hoe we dit nou met elkaar gaan doen en ook hoe individuele oplossingen eruit kunnen komen te zien. CDA gaf al aan de gamechanger eigenlijk ook die de minister Jet heeft aangekondigd voor de cv-ketel uit 2026. Ik had nog wel, volgens mij… U had het eventjes over het nationaal isolatieprogramma. Als we dat nou omslaan naar het aantal woningen, zet dat nou zoden aan de dijk? Volgens mij vullen wij dat aan met de coalitiemiddelen, dus in ieder geval is dat een verdubbelaar van dat budget. Maar dit moet ik eventjes ten goede blijven. Dat is wel de insteek die we volgens mij bij het NIP hebben gekozen, dus dat is in ieder geval meer dan alleen de subsidieaanvraag die we daarvoor hebben gedaan bij het rijk. We zetten hier volgens mij ook voor een groot deel onze eigen middelen op in.

Nou weet ik niet precies hoe dat uiteindelijk uitwerkt naar, maar het moet wel effect hebben, dus dat is de insteek die we bij het NIP hebben gekozen. Tot zover. De voorzitter: U heeft een interruptie van de her Dreijer van CDA. De heer Dreijer: Nou, kunnen wij dan in de loop van de jaren een soort voortgang krijgen te zien van wat er met de middelen, hoeveel, wat het allemaal gekost heeft per bewoning? De voorzitter: Wethouder Berkhout.

27

Wethouder Berkhout: Nee, zeker. Dus ik zal u gewoon weer in april en dan weer in het najaar informeren met voortgangsrapportage TVW en daar zitten de verschillende projecten in. En als het NIP echt, we hopen daar dit jaar mee te starten, kan ik u eventjes inzage geven in, hoe doen we dat nou per woning en zo verder. De voorzitter: Dank u wel. En u was daarmee ook aan het einde gekomen van uw bijdrage. Dan kijk ik even rond of er nog behoefte is aan een tweede termijn. Mijnheer Aerssens van de VVD. U heeft even de energie gevonden om… De heer Aerssens: Punt van orde. Ik hoor de wethouder namelijk zeggen dat er een stuk naar samenleving komt en nu dacht ik, dat herken ik niet. Ik heb even mijn lijsten bekeken, maar ik zie inderdaad geen stuk in route naar samenleving, dus ik zou de wethouder wel willen vragen om in ieder geval even de commissiegriffier van samenleving ervan op de hoogte te stellen dat er nog een stuk aankomt. De voorzitter: Zo spreekt de commissie voorzitter van de commissie samenleving. Dank u wel. Dan verder nog, mijnheer Van den Raadt, Trots Haarlem. De heer Van den Raadt: Wethouder weet waarschijnlijk ook dat kosten allemaal stijgen. Wordt die subsidie, hoe heet het ook alweer, wat je kan aanvragen 25.000 euro maximaal, duurzaamheidslening.

Wordt die ook nog wel eens geïndexeerd, zodat mensen niet alleen maar de offerte kunnen vragen en denken dat ze een bedrag achter de hand hebben? En tegen de tijd dat ze denken, ik ga bestellen dat die mijnheer van de offerte zegt van, ik kan het helemaal niet meer leveren voor die prijs en dat ze dus weer eigenlijk te weinig hebben. De voorzitter: Dank u wel. Ja, dat risico is met TransitieVisie Warmte, dat het langzaamaan heel breed naar eigenlijk alles in Haarlem gaat. Is er verder nog iemand met behoefte aan een tweede termijn? Dan wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Ik heb eventjes, misschien komt daar nog een antwoord op, de duurzaamheidslening. Volgens mij wordt die nu wat aantrekkelijker, omdat de rente stijgt en dit wel een aantrekkelijke rente is. Dus we zien ook de toename van het aantal aanvragen. Klopt dat die minimaal 2500, maximaal 25.000 is. Ik kom nog met een voorstel, omdat we mogelijk weer het plafond binnen bereik krijgen. Ik zal even navragen hoe ver dan ook het plafond van de lening opgehoogd wordt. Op zich goede suggestie om even mee te nemen naar dat naar die actualisering van dat plafond, wat wij daar als gemeente ter beschikking stellen. En ik ga direct met de griffie van commissie samenleving laten uitzoeken hoe het kan dat de nota nog niet aangekondigd is. Dank voor de heads up mijnheer Aerssens. De voorzitter: Dank u wel wethouder Berkhout.

Ook dit stuk is nu voldoende besproken en gaat ook niet door naar de Raad. En dan stel ik vast dat het college eigenlijk geen spreektijd meer heeft. Met uw goedvinden zou ik voorstellen dat we toch het volgende punt nog even gaan behandelen. 9.

Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 (RB) De voorzitter: Dat gaat over het Meerjarenuitvoeringsplan Groen en het college heeft op veertien november vorig jaar besloten om te starten met het onderzoeksprogramma Groen. GroenLinks heeft met instemming van de commissie dat Meerjarenuitvoeringsplan geagendeerd en vraagt zich af of de commissie akkoord is met de prioritering van het Meerjarenuitvoeringsplan Groen. Mevrouw Oosterbroek, u had geagendeerd, dus u krijgt ook als eerste het woord.

28

Mevrouw Oosterbroek: Bedankt. Laat ik even vooropstellen dat ik super blij ben dat we dit niveau hebben bereikt vanuit een paar jaar geleden, vijf jaar geleden toen ik begon. Supermooi, inhoudelijk, ook direct welke maatregelen we gaan nemen, maar wat ik wel had verwacht is net zoals bij de Schoor een lijstje van investeringen die we gaan doen om die groenstructuur verder te verbeteren. Dus gewoon bijvoorbeeld Beatrixplein zoveel euro en dat we dan ook kunnen zien wanneer er welk bedrag aan onze groenstructuren wordt besteed, zodat op het moment dat we vragen aan het… Een nieuw idee hebben en het college zegt ja, maar welke projecten wil je nou niet, dat we in ieder geval weten welke projecten we sowieso door willen laten gaan? Dus daar zou ik graag naartoe willen gaan en dat had ik verwacht van zo'n meerjarig groen programma. Als ik dan verder kijk naar spoor één, dan zie ik dat van die subsidie van Oostpoort 6,5 miljoen, Europaweg 7,6 miljoen en zuidwest 8 miljoen, dat daar dan uiteindelijk 50.000 euro vanuit de ontwikkelzones naar groen gaat. Ik vind dat mager, vindt de commissie dat ook? En als we groen inclusief gaan ontwerpen zeker ook in deze ontwikkelzones, hoe gaan we dat dan doen met zo weinig geld? De voorzitter: Dank u wel mevrouw Oosterbroek.

Dat zijn best wel wat vragen aan de commissie en ik geloof dat de heer Van den Raadt van Trots Haarlem al graag een antwoord wil geven. Gaat uw gang. De heer Van den Raadt: Eigenlijk een interruptie of een wedervraag ontwikkelzones en groen. Vindt u niet principieel dat, als je veel groen over wil houden, je in principe niet zou moeten bouwen in het groen? De voorzitter: Mevrouw Oosterbroek. Mevrouw Oosterbroek: Nee, ik denk dat we, zeker als je gaat bouwen, je dat ook kan doen met veel groene maatregelen. Dat staat ook in dit Meerjarenprogramma Groen, zoals die groene gevelslingers, de tegeltuinen. Nou ja, zo hebben we allemaal kleinere maatregelen. Wat ik ook vooral leuk vind in dit programma groen is het bewonersinitiatieven. De voorzitter: Ik zag dat bij het woord groene gevelslingers, dat de heer Aerssens van de VVD een interruptie had. Gaat uw gang. De heer Aerssens: Ja, omdat ik eigenlijk een verduidelijkende vraag heb aan mevrouw Oosterbroek, of ze nou kwalitatief groen wil gaan vervangen door groenslingers in nieuw te bouwen wijken. Dat is bijna wat u zegt. Mevrouw Oosterbroek: De vraag is of het collect kwalitatief groen is. Gras, sommige mensen zien dat ook als groene toendra's, maar ik denk dat we nu deze stad gaan ontwikkelen en dan onderdeel van die ontwikkeling is dat we dat ook groen en duurzaam gaan doen.

Dan hoort daar geld bij en ik geloof dat u dat ook wel wil, want de VVD is ook een hele groene partij. Toch? De voorzitter: Het is eigenlijk niet de bedoeling de heer Aerssens, maar u wordt daar zo direct aangesproken, u mag daar nog antwoord op geven. De heer Aerssens: Inderdaad, mevrouw de voorzitter. VVD is een hele groene partij, maar we zien ook een hele mooie groene zoom om Haarlem heen. Ik zou toch wel uit willen kijken met die direct helemaal vol gaan bouwen, ook al kunnen we dan daarbinnen nog wel het een het ander qua groen aanleggen, maar dat dat is dan misschien toch een verschil tussen GroenLinks en deze groene VVD. De voorzitter: Mevrouw Oosterbroek wil daarop reageren.

29

Mevrouw Oosterbroek: Volgens mij kunnen we daarin samen optrekken en het lijkt me leuk om die rechten van de groene zoom samen met u later te versterken. Dus daar zit geen verschil hoor. Dat doen we samen. De voorzitter: Wij kijken er zeer naar uit dat we de heer Aerssens en mevrouw Oosterbroek samen groene gevelslingers zien ophangen. Mijnheer Van den Raadt, u heeft een bijdrage of een interruptie? De heer Van den Raadt: Interruptie op GroenLinks. U zegt dus niet bouwen in de groene Zoom. Andere dingen zijn wel mogelijk in de groene Zoom, een begraafplaats of recreatiegebied. Zou dat wel kunnen? De voorzitter: Mevrouw Oosterbroek en u bent bijna door uw tijd heen, maar daar mag u nog op antwoorden. Mevrouw Oosterbroek: Andere commissie. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik rond. Want er zijn een aantal vragen gesteld. Zijn er commissieleden die antwoord willen geven of een bijdrage hebben op dit punt? De heer van de Raadt, Trots Haarlem. De heer Van den Raadt: Voorzitter. Trots Haarlem wil best stellig punt maken dat, als je veel groen wil overhouden, je niet moet bouwen in het groen, want je gaat toch altijd groen verliezen en mensen die er niet mee eens zijn, die kunnen inderdaad heel mooi politiek praten. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van den Raadt. Is er verder nog iemand die hierover wat wil zeggen? De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Dank u wel voorzitter.

Ik heb het stuk gelezen en het is wel vrij hoog over hoor, wat de projecten betreft, de sporen. Het is inderdaad, wat mevrouw Oosterbroek zegt, het is niet echt heel concreet, maar willen we het ook echt zo concreet hebben? Soms gaan we wel erg diep in details, maar voor een uitvoeringsagenda vind ik hem eigenlijk, mag hij wat gedetailleerder wat het CDA betreft. Waar ik ook daarna heb zitten kijken, hoe de subsidies voor bepaalde zaken en subsidies voor geveltuinen bijvoorbeeld… Het is een vraag aan de wethouder, wanneer gaat hij open? Want we hebben geld gereserveerd volgens mij voor, maar hij is gesloten afgelopen december en ik had eigenlijk verwacht, omdat we toch al voor meerjaren geld hadden gereserveerd hiervoor, dat dat eigenlijk een doorlopende opening zou zijn voor het aanvragen van een subsidie voor op dit punt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Dreijer. De heer Abbasi van Partij van de Arbeid. De heer Abbasi: Dank u wel voorzitter. De titel van dit stuk is Meerjarenuitvoeringsplan Groen, maar het lijkt echt veel meer op een beleidsplan waar het beleid uitgelegd wordt en waar heel duidelijk wordt weergegeven wat de plannen voor de komende jaren zijn in beleidsvorm. Dus mijn vraag concreet, aan de wethouder, is komt er nog een uitvoeringsagenda waar dan die plannen ook daadwerkelijk worden uitgewerkt, of is dit de uitvoeringsagenda.

Want het lijkt nogmaals meer op een beleidsstuk dan uitvoeringsplan. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Abbasi. Dan verder, de heer Mohr van Hart van Haarlem. De heer Mohr: Voorzitter. Niemand volgt meer waarover dit gaat natuurlijk. Beleidsplan en uitvoeringsplan. De vraag van mevrouw Oosterbroek was helder. 50.000 euro voor groen, is dat veel of is dat weinig? Ik vind dat weinig. Dat was de vraag. Daar heeft u het voor geagendeerd? Nou dan is het agendapunt volgens mij daarmee afgerond. En laten we alstublieft wat minder kakelen met elkaar en wat meer eieren leggen, want

30

deze stad heeft groen nodig en of het nou in een beleidsplan, een uitvoeringsplan, een projectplan, dat is niet aan de orde. Deze stad moet groener en er moet meer dan 50.000 euro worden gereserveerd. Klaar. De voorzitter: Dan gaat mevrouw Oosthoek haar laatste seconden aan de heer Mohr besteden. Gaat uw gang. Super bedankt voor uw concreetheid, heer Moor en. Ik heb nog een vraag... Mevrouw Oosterbroek: Super bedankt voor uw concreetheid mijnheer Mohr. Ik heb nog een vraag. Vindt u ook dat we groen inclusief ontwerpen moeten verplichten, zodat het voor ons wat goedkoper is om dus die stad goed te vergroenen? De voorzitter: Mijnheer Mohr. U krijgt een interruptie dus u mag gewoon antwoorden. De heer Mohr: Dank u wel. Het antwoord is nee, omdat ik tegen meer regels ben. Laten we mensen verleiden om meer groen neer te zetten in de straten en we eiken niet verplichten. We zijn niet een stad van dwang, we zijn een stad van verleiding. De voorzitter: Dank u wel. U heeft een interruptie van de heer Abbasi van partij van de Arbeid. De heer Abbasi: Heel goed. Ik ben ook heel blij dat de heer Mohr hier zit en lekker actie wil. Dat is heel goed. Mijn vraag is, beginnen acties niet met een idee.

Een idee heet in ambtenarentaal het beleidsplan en moeten we niet wel juist vragen om concrete uitvoering, namelijk de uitvoeringsagenda in ambtenarentaal, om ook te kunnen zien wat de komende jaren gedaan gaat worden. Dus ik wil heel graag van een wethouder horen, in 2025 gaan we zoveel bomen planten en dan kunnen we ook dat werken controleren of het gedaan is. Vindt u niet dat het zo moet in plaats van dat we het een beetje vaag houden? De voorzitter: Mijnheer Mohr. De heer Mohr: Nee. Ik vind dat we minder moeten kakelen, we moeten meer eieren leggen. Zo begon ik mijn termijn. En als u zegt in 2026 weer een plan, dan vrees ik dat we tot aan 2026 geen groene boom in de straten zullen aantreffen. Antwoord op uw vraag is dus nee. De voorzitter: Maar volgens mij bedoelt u eigenlijk hetzelfde, want allebei wilt u dat er concreet… U zegt er moeten eieren gelegd worden. En u zegt er worden pas eieren gelegd als daar een goeie agenda is en we weten wanneer de kip de eieren gaat leggen. Dus bent u het eigenlijk erg met elkaar eens? De heer Van den Berg, D66. De heer Van den Berg: Om een concreet antwoord te geven over de 50.000 euro. Volgens mij staat er extra, dus dat is bovenop en ik heb alle vertrouwen in de wethouder, in het college, dat zij gewoon goed kunnen inschatten hoeveel financiën nodig zijn om dit soort sporen te doen.

Ik vind wel dat het iets gedetailleerder zou mogen zijn ten aanzien van de begroting en de budgetten die daar uitgegeven zijn. Want je moet het nu eigenlijk zelf uitzoeken. Er staat bijvoorbeeld voorzien binnen huidige formatiemiddelen EP en zo. Dat vind ik wel wat ingewikkeld met deze uitvoering en het is wel een beetje mix tussen beleid en uitvoering. Dat zie ik zelf ook wel, maar er zit genoeg uitvoeringen en dingen in waarbij het college goed aan het werk kan gaan. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van den Berg. Is er dan verder nog iemand? De heer Aerssens, VVD. De heer Aerssens: Dank u voorzitter. Een hele concrete vraag aan de wethouder hebben wij. Wanneer is dit plan voor de wethouder een succes? Ik zou heel graag namelijk meer het succes van het college willen meten.

31

Voor mij is het een succes dat we stappen maken naar een groenere stad. Die wil ik ook graag kunnen meten in concrete resultaten. De hoeveelheid bomen is daar een mooi voorbeeld van. Daar rapporteert het college over in de jaarrekening. Door groenoppervlak dat we op een goede en ecologische manier onderhouden, is daar ook eentje van. Maar in dit stuk doen we een heleboel extra en ik ben nou heel erg benieuwd of de wethouder concreet kan aangeven, dit is het doel, dit gaat het kosten. Dan kunnen wij namelijk de wethouder uiteindelijk gaan controleren of hij dat doel heeft bereikt en of hij dat heeft gedaan binnen de gestelde kosten. Dan kunnen we het harder feliciteren ofwel extra aanmoedigen om zijn doel te behalen of feliciteren dus met het behaalde doel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Aerssens. De heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Wij lezen het stuk dan net weer iets anders, want we zien hier toch dat vooral het grote onderhoud het moment is dat er echt verbeteringen in het groen kunnen worden gedaan. Dat is vaak wel, dat je eerst de boel moet slopen om het weer goed te maken, maar dan kun je eigenlijk de vaak troosteloze groen die we overal hebben, kun je echt een kwaliteitsimpuls geven.

Dat is ook natuurlijk veel efficiënter, want anders verbeter je het, moet je een tijdje later toch iets gaan doen en dan moet je het dan toch weer slopen? Maar we zijn wel blij om te lezen dat er ook nu meer aandacht is in het anticiperen van het onderhoud voor het groen, want daar horen we toch vanuit de stad wel de nodige opmerkingen over. Dat dat niet zo goed loopt, vinden we 50.000 euro dan veel weinig. Ik denk dat het goeie extra impulsen. Als de wethouder mee uit de voeten kan, dan lijkt het me voldoende budgetten. Mocht dat meer nodig zijn, dan horen we dat graag. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Hulster. Dan mevrouw Moedt, Partij voor de Dieren. Mevrouw Moedt: Het uitvoeringsprogramma mag wat ons betreft ook zeker wat gedetailleerder en concreter. Ecologisch groen hoeft trouwens niet meer te kosten. Als je minder maait, minder schoffelt, dan hou je tijd en geld over. Groen inclusief ontwerpen mag zeker als eis, onder andere in SPV's en tenders wat ons betreft. En nu is mijn tijd op. De voorzitter: Ja, dat klopt. Dank u wel. En is er dan verder nog iemand die behoefte heeft aan een termijn? Dat lijkt niet het geval te zijn. Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Dank u wel, voorzitter. Duidelijk, hier kunnen wij mee aan de slag als college, hier kunnen wij mee aan de slag om de ambities die u ons meegeeft te realiseren.

Het is iets waar we al een tijdje mee bezig zijn, dus volgens mij staat ook in een nota, vorig jaar september, is na lange tijd, of oktober staat hier zelfs, het groenbeleidsplan vastgesteld, maar dat was gewoon een beleidsplan en daarmee moesten we aan de slag. We hebben daar middelen voor vrijgemaakt in het coalitieakkoord, hoe gaan we die stad vergroenen? Daar hebben we eerst een uitvoeringsprogramma voor een jaar voor opgesteld en uiteindelijk hebben we dit hele afgelopen jaar, deze cyclus doorgemaakt, hebben een Raadsmarkt georganiseerd, platform groen daarbij gevraagd. We hebben een commissie bespreking hier eerder gehad in het najaar waar we ideeën van nu hebben opgehaald, een experimentele commissie bespreking. En hier is het meerjarig uitvoeringsplan om gewoon aan de slag te gaan. Dat is misschien ook wel de lijn die de heer Mohr voorstelt. Dat kunnen we hiermee. Grofweg zegt dat, dat is natuurlijk niet alleen dit plan, want de heer Hulster zegt dat heel goed, de beheer terrein is een groot leidend vehicle om uiteindelijk die stad te vergroenen, u heeft dat vorige week nog kunnen zien bij de Europaweg. Tienduizend vierkante meter verharding eruit. Een andere is de gebiedsontwikkeling. Klopt perfect wat de heer Van den Berg zegt. Vijftigduizend euro extra, dat is natuurlijk niet het budget.

Prinses Beatrixplein rond met een areaal uitbreiding van 250.000 euro op jaarbasis. Dat is de vergroening van dat hele gebied, ecologie, de wadi’s, de versterking van de groen structuur die er nu

32

is, ten opzichte van wat hij moet gaan worden. Om aan die ambities van het groen beleidsplan of zelfs de Omgevingsvisie te voldoen. Dus als wij plekken aanpakken in de stad, dan doen we dat met die uitgangspunten, dan wordt het groener. We doen dit, we kunnen dit niet alleen als overheid, we doen dit ook met bewonersinitiatieven. Dus u ziet dat ook heel erg terug. Dat hebben al de afgelopen jaren gedaan in de Indische buurt, Pretoriaplein. Dat helpt ontzettend als er energie in een buurt is om dat te doen en wij kunnen daaraan bijdragen. Zo gaat dat verder. Het andere spoor is het Spaarnelanden spoor, het dagelijks onderhoud spoor. U gaat binnenkort, ik hoop dat die is aangemeld, de nota anders maaien zien, hoe wij ecologisch maaien gaan uitrollen over deze stad en dat is denk ik een enorm zichtbare verandering waar ik hard aan wil werken. En ik hoop dat die aan het eind van de looptijd van dit collegeprogramma, collegeperiode dat die zichtbaar is. Mijnheer Aerssens dat anders maaien moet een zichtbare uitstraling gaan krijgen in de stad. We hebben ook een uitrol van een bomen verbeterprogramma. Ik hoop dat u het al ziet in zuidwest, waar de overbodige verharding wordt weggehaald. Dat willen we voor de hele stad gaan uitrollen, dus ook daar moeten we het gaan zien.

Dus dat zit in dagelijks onderhoud, dat zit in bewonersinitiatieven, dat zit uiteindelijk in, maar uiteindelijk ook in bijvoorbeeld een Bottemanneplein komend jaar, Europaweg komend jaar. Al die dingen moeten samenkomen. Maar dan ben ik het helemaal eens met de heer Mohr, dan moeten we niet nog langer dit soort plannen maken. Dit is een bundeling van al die lopende projecten waarbinnen dit moet gaan landen. Dan moet u dat hopelijk zien en er komen nog heel veel nota's daarover langs, separaat, waar we dat kunnen gaan bekrachtigen of waar dat concreter wordt. We hebben de PNC-cyclus die mij uiteindelijk afrekent op het aantal bomen, waar we nog behoorlijke slag voor hebben, want het duurt drie jaar voordat ze vanuit een project in beheer zijn en hebben een bomenmonitor en hoe gaat dat met input? Maar uiteindelijk moet je daar een versterking zien van het aantal bomen in deze stad, versterking zien van de vergroening van deze stad, maar ook een versterking van het aantal bewonersinitiatieven die zich bezighoudt in deze stad met het vergroenen van deze stad. Dat alles tezamen hoop ik niet meer dat iemand… Dat zou mijn reden van succes zijn. Als iemand zegt, zonder dat hij de nota's gelezen heeft die ik de afgelopen maanden heb gemaakt, zo, Haarlem is wel een stukje groener geworden. Dan is dat voor mij een graadmeter van succes.

Dat zit niet in een plan, dat zit niet in een spoor. Dat zit in de bundeling van al die uitvoeringen die we de komende jaren in gang gaan zetten en al in gang aan het zetten zijn. Groene schoolpleinenregeling loopt sinds één januari, valt onder afdeling onderwijs. Maar ik hoop dat we daarmee ook een echt een paar verharde schoolpleinen met coalitiemiddelen kunnen vergroenen de komende jaren. De geveltuinen hebben geen subsidie meer, maar zijn vrijgegeven hoor ik. Dat kan gewoon voor iedereen. We hebben ook nog een groene daken subsidie. Het houdt niet op, maar die zal even uitzetten. Die hebben we in ieder geval meerjarig vastgesteld. Zo even kijken hoe dat loopt met het vrijgeven daarvan. Daar moeten we ook weer bewustwordingscampagne over loslaten. Dus het is een heel pakket waarmee we uiteindelijk die stappen proberen te zetten. Soms valt dat ook deels in andere commissies. Of dat nou dus een onderwijzer regeling is of dat het gebiedsontwikkeling is met natuur inclusief bouwen, wat bij de commissie ontwikkeling valt en dit is dus ook een bundeling die ook over dat soort sporen gaat. Ik zou echt willen aansporen om ook de wethouder R.O. daarop kritisch te blijven bevragen. Zeg maar eventjes zo, want we werken daar hard aan, maar dat is wel steeds het uitgangspunt wat je daar moet terugzien. Ik denk dat ik hiermee de meeste vragen heb afgehandeld.