Transcript Commissie Beheer 16.05.2024

17

Mevrouw Moedt: Dank u wel voorzitter. Het lijkt inderdaad kort geleden dat we hier een vorige notitie over kregen. Fijn dat er tempo wordt gemaakt. Ook leuk om te lezen dat mensen toch kunnen kiezen wat ze nou in die groen, of ze een groenstrook voor de deur willen of een fietsparkeerplek of een autoparkeerplaats. Ik hoop dat iedereen naar tevredenheid wat voor zijn deur krijgt. Als je kijkt naar die impressies dan zag je toch nog behoorlijk wat fietsen tegen gevels geparkeerd staan en bloempotten met daarin een of ander kerstboompje. Mijn verzoek is eigenlijk of er toch misschien, wanneer de toegankelijkheid dat toelaat, gekeken kan worden waar wel geveltuinen gelijk gerealiseerd zouden kunnen worden. Dan kunnen de fietsen netjes in de fietsenstallingplekken en maken we de straat toch nog een beetje groener bij gebrek aan bomen. Dat zal wel aan de ondergrond liggen. De bewoners die kunnen kiezen voor een plek in de parkeergarage. Dat is misschien wel minder aantrekkelijk als je een elektrische auto hebt omdat volgens mij de Cronjé nog geen parkeer of laadvoorzieningen heeft voor elektrische auto's. Misschien kan daar toch een soort maatwerkoplossing voor komen. Dat die mensen toch kunnen laden op straat. De voorzitter: U heeft volgens mij een interruptie van de heer Amand van Trots Haarlem. De heer Amand: Dank u wel. Ik heb nog wel een interruptie op dit punt.

We zijn al jaren geleden begonnen om de buurt daar in die garage te krijgen. Dat is nooit gelukt. Dus waarom in ene wel? Kunt u me ook vertellen waar de mensen die daar een auto hebben, waar moeten de mensen die auto laten? Die gaan niet naar die parkeergarage. Wat is uw oplossing? De voorzitter: Mevrouw Moedt, wat is uw oplossing? Mevrouw Moedt: Volgens mij is het best een aantrekkelijke deal als je in een garage kan staan tegen hetzelfde tarief als normaal op straat geldt. Behalve als je een elektrische auto hebt die je wilt laden. Dan moet je weer ergens parkeergeld gaan betalen, want die parkeervergunning die geldt dan weer niet op straat. Misschien dat daar toch nog een of andere oplossing voor is. Het is natuurlijk fijn als je auto lekker beschut staat. Lijkt mij. Weet ik niet. Ik heb geen auto. De voorzitter: Ik zie dat de heer Amand niet helemaal tevreden is met uw antwoord en een vervolginterruptie heeft. De heer Amand: Ik raad de Dierenpartij toch eens aan om te gaan kijken ’s avonds en overdag. Dat lijkt mij een gunstige wandeling. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Moedt, gaat u verder. Mevrouw Moedt: Ik kom er regelmatig, maar ik zou het ook eens ’s nachts gaan bekijken. Dank u voor de tip. Volgens mij was ik er wel voorzitter. Fijn dat het hier fietsvriendelijker en toch een beetje groener wordt. Dank u. De voorzitter: Dank u wel.

Houdt ons op de hoogte wanneer u samen met de heer Amand ’s nachts gaat kijken naar de parkeergelegenheden. Daar willen misschien meer mensen aanhaken. Heel mooi. Wie mag ik daarna het woord geven. Mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: GroenLinks is enthousiast over dit ontwerp en sluit zich aan bij de bijdrage van de Partij voor de Dieren en de ChristenUnie.

18

De voorzitter: Kort en krachtig. De heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Actiepartij is ook heel tevreden met dit ontwerp. Het is nu inderdaad een gevaarlijke situatie omdat fietsers tegen het verkeer in fietsen. Terwijl dat, aan het eind van de straat is een groot winkelcentrum en daar willen fietsers ook zo af en toe naartoe. Het is heel goed dat het nu in twee richtingen een fietsroute wordt. Dat dat ook als fietsstraat wordt ingericht. Dat er meer groen komt. Dat er naar een oplossing wordt gezocht voor de bewoners om in de parkeergarage tegen dezelfde voorwaarden te parkeren, lijkt ons ook uitstekend. Zeker omdat het echt dichtbij is bij deze woningen. We hopen echt op positieve reacties tijdens de inspraak. Wat ons betreft kan het vrijgegeven worden De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Haver, Partij van de Arbeid. De heer Haver: Dank u voorzitter. De PvdA staat achter dit ontwerp. Inderdaad om ook tegen de richting in fietsen tegen te gaan. Als we niet puur kijken naar deze straat maar ook de ligging van deze straat in het grotere geheel, dus Haarlem-Noord, dan zie je ook dat er weinig dwarsverbindingen zijn tussen het Spaarne en de Schoterweg. Eigenlijk is de eerste pas bij de Florisstraat en daarna de Zanenstraat. Er zijn weinig goede dwarsverbindingen voor de fiets waarbij je gewoon in een keer door kan fietsen.

Wij vinden het handig dat dit hier wel gebeurt, omdat het echt een onderdeel wordt van fietsnetwerk. Wij zijn ook erg benieuwd naar het vernieuwende idee van de servicesstrook. Dat de fietsen van de stoep afgaan en lantaarnpalen, in dit plan misschien niet maar dat is wel het idee van de service strook. Te veel stoepen in Haarlem daar kan je gewoon niet over lopen, omdat die gewoon volstaan met van alles en nog wat. Goed om de toegankelijkheid te verbeteren. Andere partijen riepen al op om die nog meer te verbeteren. Dat steunen wij dan. Een kritisch nootje is dat ik me wel een beetje afvraag of de kruising met de Cronjéstraat niet een beetje een irritant oversteekpunt word voor voetgangers. Dat het een beetje een soort nieuwe Gierstraat wordt als fietsers maar de hele tijd fietsen en jij wil oversteken bij die drukke winkelstraat. Dan nog een vraag voor de wethouder. Hoe ziet hij het volgende, gaan auto's niet parkeren in een groenvak of een fietsparkeervak straks? Hoe gaan we dat voorkomen? Dank u voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Haver. De heer Pronk, Forum voor Democratie. De heer Pronk: Ik heb ook een vraag aan wethouder. Hoe wordt er omgegaan met de vergunningen die ingeruild worden voor de bewonersabonnementen in de garage? Ik kan me voorstellen dat sommige mensen wel in de straat mogen blijven verkeren en sommige mensen dus niet.

Ik maak me vooral zorgen om de mensen op leeftijd. Die kunnen vaak niet 500 meter naar een garage lopen met zware boodschappentassen. Dat was het. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Pronk. Dan de heer Aerssens, VVD. De heer Aerssens: Dank u wel mevrouw de voorzitter. Fijn dat de wethouder een oud VVD voorstel in dit voorstel heeft verwerkt, namelijk het inruilen van een straatvergunning voor een parkeervergunning voor hetzelfde tarief. Toen ik dat vorige periode nog voorstelde toen zei destijds wethouder Snoek tegen mij, maar waar ga je dan die kosten van betalen? Ik heb dat echt letterlijk nooit begrepen, maar blijkbaar was de VVD destijds zijn tijd ver vooruit. Zo progressief zijn we dan wel weer gebleken. Fijn dat het in ieder geval hier wel gaat. Mevrouw Moedt verslikt zich bijna. Verder vraag ik de wethouder wel of hij het budget, wat nu bij het DO voorgesteld gaat worden, wel echt realistisch wil maken. We gaan het zo direct na de pauze hebben over een enorme overschrijding in het budget. Ik zou het fijn vinden als de wethouder leert van Meerwijk, leert van IVORIM en dat we hier zo niet nog een keer op terug hoeven komen voor nog meer budget. Dank u.

19

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Aerssens. Is er dan verder nog iemand die hierover wat wil zeggen? Dat lijkt niet het geval. Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Dank u wel. Voor ligt het voorlopig ontwerp inderdaad. Het is denk wel echt een verbetering van de straat. Dat wordt ook door meerderen van u gezegd, vooral vanuit het kader van verkeersveiligheid om hier aan de slag te gaan. Dat gaan we, de inspraak in, dat gaan we vrijgeven. Ik ga een paar vragen bij u langs. ChristenUnie gaf eigenlijk denk ik zelf al het antwoord. Hoe kan het nou dat er zo weinig bomen zijn? Niet omdat dat niet de ambitie is, maar omdat het hier echt door de ondergrond niet past. Dat is ook wel een teleurstelling van mijn kant. Dat is, dat kent u inmiddels als commissie beheer, die ondergrond zit behoorlijk vol en hier is dat niet te doen. Wat we dus wel gaan proberen te doen, is richting DO te kijken van, zijn er nog alternatieve vergroeningen mogelijk? Gevelgroen of zelfs groenslingers. Echt de bomen in de ondergrond zetten, dat is dat is lastig. Meer dan wat er nu in het VO staat. Dan, Jouw Haarlem vraagt eigenlijk toegankelijkheid. Ik denk dat ik inderdaad, voor de inrichting gaan we echt proberen de stoepen te verbreden. Ook dat is echt een verbetering van de huidige situatie. Volgens mij had u het er net ook wel eventjes over, en dat is natuurlijk ook, het gaat ook echt om gedrag.

Dus het gaat ook echt om waar bewoners hun fiets neerzetten. In de servicestrook gaan wij die fietsenstallingen creëer. Dan creëer je, dan faciliteer in de inrichting de mogelijkheid om dat niet meer op de stoep te zetten. Is dat dan ook het menselijk gedrag? U kunt het zeggen, u woont allemaal in deze stad. Dat is een taaie. Wat we ook gaan doen is in ieder geval stichting Drempelloos en platform toegankelijkheid betrekken bij dit proces. Ook eventjes kijken hoe we die … Je kan niet alles je de inrichting aanpast, maar hoe gaan we nou even kijken hoe dat in de praktijk ook zo goed mogelijk uitpakt. Misschien staat het, het staat in het in de nota, maar dat is ook echt gewoon het proces hoe we dat voor ons zien, We creëren die ruimte dus echt op de stoep door de fiets er ook van af te halen. Dan de zebrapaden. Ik krijg hier wel mee, ik zeg dan maar eventjes anders dan bij de Europaweg-discussie waar we het hebben gehad, is dat niet gangbaar op fietsstraten met 30 kilometer per uur. Omdat eigenlijk daar de insteek is dat je overal over kan steken. Dat is hier, dat creëert dan schijnveiligheid. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Scholten van Jouw Haarlem. Mevrouw Scholten: Misschien is dit een potato, potato meningsverschil, Met elektrische fietsen, fatbikes, enzovoorts, er wordt gewoon hard gefietst.

Mensen die niet zo goed zien of niet zo goed ter been zijn, het helpt hen als ze vaste punten hebben waar ze het in ieder geval zelf kunnen afdwingen. Het zijn tenslotte ook maar een paar strepen op de weg. Ik blijf toch het pleidooi elke keer weer herhalen. De voorzitter: Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Hier is dus wel, dat geldt ook voor heel veel straten in onze binnenstad waar het echt een fietsstraat is en de snelheid heel laag is, is dat, zijn er meerdere redenen. Ik geef dit nu even zo weer waarom we dat dus niet overwegen. Ik snap wel wat u zegt over gedrag in de stad. Dit is dus wel de lijn die we in de hele stad hebben. Als je dat opeens ergens anders anders gaat doen, is dat ook verwarrend. Daarom ontraden we … De voorzitter: U heeft nog een interruptie van mevrouw Scholten van Jouw Haarlem. Mevrouw Scholten: Wel de laatste hoor. Het gaat hier natuurlijk ook om echt een winkelgebied. Er zit natuurlijk een hele grote druk op vanuit de Cronjé met heel veel fietsers die best wel hard heen en weer fietsen. Vandaar dat ik denk dat hier misschien wel een andere situatie is dan in een willekeurige straat in de

20

stad. Dan snap ik inderdaad net zo goed als u, zebrapad is een beetje onzin. Omdat het hier zo druk is … Ik heb het gezegd. De voorzitter: Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Helder. Maar goed, we zitten ook nog in het VO. Dit is de insteek hoe we nu gaan. Als we heel veel inspraak reacties krijgen. We krijgen nog het Do. Laten we even kijken hoe dat verder ontvouwt. Eventjes kijken. Dan CDA. Ik denk dat het een goed punt is om mee te nemen richting DO, wat u zegt. Let nou even op dat zicht op de hoek bij de Schoterweg en of dat nou optimaal is. Besteed daar even aandacht aan. Laten we dat gewoon even meenemen richting DO. Even kijken. D66 vraagt ook eventjes, hoe zit het nou met het trottoir? Denk ik ook een beetje in het verlengde van Jouw Haarlem, van dat zuidelijk deel. Volgens mij is dat ook al deels beantwoord dan van, dit is hoe we het willen gaan doen met de servicestrook en de fietsvakken. We gaan ook even kijken hoe we dat met toegankelijkheidsplatformen, hoe we het kunnen, hoe dat in de praktijk gaat uitpakken en hoe we dat richting het DO misschien nog moeten aanpassen? Dan Hart voor Haarlem. U vraagt van, hebben we daar nog geen zicht op de subsidie van de provincie? Dat is eigenlijk wel gebruikelijk in het HCPP-proces. Dat we in deze fase dat in kaart brengen. Dat we bij het DO het echt scherp hebben. Dat komt er hopelijk aan, dat concreet bedrag.

Dat we dat gewoon gaan doen. Eventjes kijken. Volgens mij vroeg de Partij van de Arbeid naar, ik heb Partij van de Arbeid in ieder geval, hoe voorkom je nou dat een auto in een fietsvak of een groenvak inrijdt? Fietsvak is echt een rek dus dan heeft hij er echt zin in, zeg maar. Het groenvak daar gaan we keien neerzetten, dus ook daar moet hij eigenlijk wel moeite doen om zijn auto neer te zetten. Zo proberen we het wel fysiek ook onmogelijk te maken. Ik denk dat dat een antwoord is. Ik moet zeggen, ik weet ik heb niet precies alle ins en outs. Wat wij in ieder geval aanbieden is dan inderdaad het voorstel van de VVD uit voorgaande periodes van, je hebt nog ruimte in de Cronjégarage, benut hem nu. Wij denken dat dat ook een aantrekkelijk aanbod is. Het staat droog, het staat veilig, het is voor hetzelfde tarief. Dit is een betaald parkeren straat. Daar kan van gebruik gemaakt worden. Dat geldt eigenlijk voor een groter deel van Haarlem-Noord. Er zijn meerdere plekken gereserveerd voor bewonersvergunningen. Hoe dat precies uitwerkt, je hoeft er ook niet gebruik van te maken. Dus het is eventjes, je hebt ook nog de ruimte om dat niet te doen. Dat is echt een aanbod wat we doen. Voor wat betreft VVD, ik denk dat dat goed is om even dat budget, ik zal het ook wel weer even zoeken in hoeverre we soms het algemene budget IB maatschappelijk nut gebruiken of soms specifiekere posten.

Heb dat nou even scherp in kaart. Ook hoe dat zit met indexatie en inflatie. Daar gaan we het misschien na de pauze nog even over hebben. Hoe doen we dat met grote projecten? Evident. Richting DO gaan we dat gewoon scherp in kaart brengen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan, behoefte aan een tweede termijn? In elk geval bij de heer Amand van Trots Haarlem. De heer Amand: Dank u wel voorzitter. Ik heb een vraag aan de wethouder. We zijn al jaren bezig om die parkeergarage daar vol te krijgen. Dat is uw voorgangers ook niet gelukt. Waarom nu het idee om het wel te laten lukken? De voorzitter: U heeft gelijk een interruptie van de heer Aerssens van de VVD. De heer Aerssens: Ja, mijnheer Amand. De vorige wethouders hebben niet voorgesteld om het VVD -voorstel over te nemen om voor hetzelfde geld in die garage te kunnen staan. Ik denk dat dat op zich wel een hele goede mogelijkheid is dat het nu wel ineens aantrekkelijk wordt. Vindt u niet dat die korting die nu geboden wordt voor bewoners, dat dat een mooie incentive is?

21

De voorzitter: Mijnheer Amand. De heer Amand: Een kort antwoord geef ik daarop. Laat die bewoners eens meebeslissen en die ondernemers. Dat is het belangrijkst. Voordat wij die beslissing nemen. De voorzitter: Dank u wel. Gaf de indruk dat de heer Aerssens niet helemaal het gevoel heeft dat hij een antwoord heeft gekregen op zijn vraag. Wellicht moet hij het daar ook maar bij laten zitten. Is er verder nog behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw Moedt, Partij voor de Dieren. Mevrouw Moedt: Dank u wel voorzitter. Nog korte opmerking of eigenlijk een vraag over die fietsenrekken. Er zijn ook behoorlijk wat fietsen met afwijkende maat die niet in zo'n standaard rek passen. Is er misschien ook nagedacht over een … waar mensen dan hun scooter of een bakfiets of wat dan ook aan vast kunnen ketenen? Dat is 's nachts toch wel het veiligst? Dank u. De voorzitter: Dank u wel. We gaan nu wel heel erg op microniveau het ontwerp herinrichten. Mee te nemen in het DO kan altijd. Verder nog behoefte aan een tweede termijn? Dat lijkt niet het geval te zijn. Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Denk ik een goede suggestie van Partij voor de Dieren om mee te nemen richting het definitieve ontwerp. Hoe houden we rekening met alle fietsmaten? De voorzitter: Mooi. Dan zijn we daarmee aan het eind gekomen van dit agendapunt. Het stuk is voldoende besproken.

Gaat niet door naar de raad, wordt vrijgegeven voor inspraak. Dan waarschijnlijk na het zomerreces weer hier terug met het definitief ontwerp. Dan schors ik de vergadering even voor een pauze. Dank u wel. 9.

Voortgang en actuele kostenraming project Integrale Vernieuwing Openbare Ruimte in Meerwijk (IVORIM) De voorzitter: Als iedereen weer wil gaan zitten dan stel ik voor dat we toch verder gaan met het volgende onderwerp, als dat goed is voor jullie. We gaan snel door de agenda heen, zodat we nog veel tijd hebben voor de laatste twee punten. IVORIM en het verzoek agendalidmaatschap VRA. Eerst voortgang en actuele kostenraming project Integrale Vernieuwing Openbare Ruimte in Meerwijk, met de vreselijke afkorting IVORIM. Dat project is opgedeeld in twee fase, fase A en fase B. Het project is vertraagd zodat de oplevering niet in 2027 maar in 2032 zal plaatsvinden. Verder zijn de kosten voor fase A bijna 2,3 miljoen euro hoger dan begroot. Voor fase ruim 13 miljoen. Hiervoor is een aanvullend krediet nodig dat bij de kadernota zal worden afgewogen. Met het oog hierop heb ik dit stuk ter bespreking geagendeerd. Dan is de vraag, wie wil hierover het woord voeren? De heer Aerssens van de VVD is er als de kippen bij. Gaat uw gang. De heer Aerssens: Dank u wel mevrouw de voorzitter. Ik denk dat ik voor mijn eerste termijn relatief kort kan zijn, aangezien ik namelijk heel erg benieuwd ben naar een reactie van de wethouder op de volgende vraag.

Hoe heeft dit zo enorm in de afgelopen jaren uit de hand kunnen lopen? Als ik kijk naar heel erg veel plannen, heel erg veel voorstellen, zijn alle plannen zo ongeveer tegenwoordig over budget. Ik geloof dat ik in de afgelopen zes jaar een keer een plan heb gehad waar we budget over hebben gehouden. Misschien twee. Ik daag u uit om ze beiden te noemen. Ik zou het heel erg graag willen weten, hoe dit nou zover heeft kunnen komen dat dit project, ik meen even ongeveer 33 procent duurder is? Hoe is het zo dat we dit niet hebben kunnen weten? Hoe hebben we het niet kunnen zien aankomen? Waarom is de risicoberekening dermate ondermaats geweest waardoor we nu geconfronteerd worden met dit bijna voldongen feit?

22

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Aersssens. Wie mag ik daarna het woord geven? De heer Abbasi, Partij van de Arbeid. De heer Abbasi: Dank u wel voorzitter. Laat ik eerst wat positiever beginnen dan de heer Aerssens net. Ik wil eerst een compliment geven aan het college. Dat zou ons hier proactief over informeren. Dat is natuurlijk niet echt netjes geweest, maar vooral heel lastig als wij dit niet wisten, dat we dit zelf uit de kaderauto moest halen. Heel fijn dat dit proactief op de agenda komt, zodat we dan naar kunnen kijken. Het tweede punt is, het tweede positief punt is, we blijven natuurlijk wel miljoenen investeren in Schalkwijk en in Meerwijk. Dat is wel ontzettend belangrijk. Tegelijkertijd vind ik het ook onbegrijpelijk dat we een kostenstijging hebben van volgens mij niet 30 procent, mijnheer Aerssens, maar 80 procent. Het begon natuurlijk met 25 miljoen. Dat was initiële begroting. Uiteindelijk is het nu volgens mij bijna 45 miljoen geworden. Ik zou daarom ook aan de wethouder willen vragen, of dat tijdens de aankomende kadernota de kosten en verdeling wat meer gespecificeerd worden? We zien hier al wat de kosten zijn qua inflatie, qua de extra duur van het project. Ik zou graag ook wel willen zien hoeveel procent naar riolering gaat? Hoeveel naar andere kosten? Zodat we daar ook wat meer specifieker naar kunnen kijken.

Wellicht kunnen we ook andere dingen doen om te versoberen. Dan denk ik niet aan dat fase twee, fase B minder uitgebreid wordt dan fase A. Dat zijn natuurlijk twee verschillende delen van de wijk. Dat we bijvoorbeeld toch nog bij Liander kunnen gaan lobbyen om dit sneller te gaan doen. Zodat die vijf jaar vertraging wat verkort gaat worden. Ik begreep dat we daarmee ook echt veel geld kunnen besparen. Wellicht dat daar ook naar gekeken kan worden. Dan kunnen we tijdens de kadernota verder met elkaar bespreken hoe we dit verder kunnen oppakken. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aerssens van de VVD. De heer Aerssens: Ik deel uw compliment als het fijn is dat de wethouder dit heeft aangeboden. Eigenlijk, de vragen die net stelt had ik ook wel graag gezien dat de wethouder al beantwoord had. Niet als we dit nu vooruitschuiven naar de kadernota. Nu wordt het bij de kadernota al een heel erg een boven de markt hangend probleem met een enorm gat. Is dat niet wat u ook van de wethouder had willen verwachten? Dat u dat liever had gezien dan wat we nu hebben? De voorzitter: De heer Abbasi. De heer Abbasi: Ik denk dat feedback, voor een volgende keer, als er zo'n enorme kostenstijging is, dat we dat inderdaad ook in een informatienota wat meer specifiek kunnen zien. Dus ja, laten we dat voor de volgende keer doen.

Voor nu is het denk ik goed om het tijdens te kadernota te bespreken. De voorzitter: Dank u wel. Dat was ook gelijk het einde van uw eerste termijn. De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Voorzitter, dank u wel. Het stuk. Balen als je dit leest. Inderdaad, het is 80 procent stijging ten opzichte van het budget uit 2019. Er is natuurlijk wel wat gebeurd in die tijd. We hebben vlak na 2019 de corona gehad. Heel veel dingen werden ook uitgezet, waardoor je dus ook die inflatie langer door moet lopen. Er is natuurlijk wat gebeurd in Oekraïne, waardoor ook heel veel, de kosten echt de pan uit rezen met onder andere energie en materiaal. We snappen dat het wel een stuk duurder is geworden. Het verzoek is ook, wat de heer Abbasi zegt, graag een beetje een opschrijven waar een beetje de kosten in zitten. Misschien kunnen we nog kijken of we ergens iets kunnen laten vallen, of juist niet. Wat ik mij nog wel afvroeg, IVORIM zou gelijk opgaan met het warmtenet. Het warmtenet heeft natuurlijk nu een hele andere uitvoering gekregen. Gaan we heel anders doen dan initieel bedacht. Ik vraag me af in hoeverre de kosten … Het veranderen van het warmtenet, in hoeverre het een relatie heeft tot de kosten die we maken in IVORIM? Het zou gelijk opgaan.

23

De grond zou gelijk …, er zouden buizen ingegooid worden, et cetera. Ik weet wel dat dat een apart kostenplaatje was voor … zelf, maar er waren wel wat dingen die gelijk met elkaar oplieten. Het kan zo zijn dat het misschien wel juist meer wordt, maar misschien wordt ook wel juist minder. Dus ik zou graag ook daar even over, in ieder geval bij de kadernota misschien antwoord een krijgen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Dreijer. Mevrouw Barten, GroenLinks. Mevrouw Barten: Dank u wel. Het werd natuurlijk al gezegd, de budgetoverschrijding is groot. Voor fase B is die bijna verdubbeld en daar zijn wij best wel even van geschrokken. De oorzaken, met name inflatie en daarnaast personeelstekort bij Liander. Die liggen helaas buiten onze invloedssfeer. Natuurlijk staan we nog steeds achter de uitvoer van het project.

De vraag zou wel kunnen opkomen, wat heeft deze kostenstijging voor consequenties als we dat afwegen tegen onze andere ambities en onze financiële positie? Als dit grote project te maken heeft met zulke hoge extra kosten, hoe zit het dan met andere projecten? Bijvoorbeeld de personeelstekorten bij Liander, zijn die dan ook een vertragende factor? Is er overleg met Liander, niet alleen over IVORIM maar ook over andere projecten, om de gevolgen waar mogelijk op te vangen in de planning? Als we die kostenstijging in de hele breedte zien bij bouw en onderhoudsprojecten, welke financiële consequenties heeft dat dan? Welke keuzes willen wij daar allemaal in maken? Die integrale afweging zullen we wat ons betreft met de kadernota met elkaar gaan maken. Dat is het moment om naar het financiële plaatje te kijken. Het totale plaatje. Integraal. We zijn wel blij, net zoals door de PvdA ook werd genoemd, dat we hierover al proactief worden geïnformeerd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Barten. Wie mag ik daarna het woord geven? Mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Wij zien dat het college eindelijk wakker is geworden. Hart voor Haarlem heeft al verschillende malen gevraagd van, zijn ook geen problemen in Haarlem, met name met Liander? Is hier sprake van netwerkcongestie? Het is natuurlijk ook een transportcapaciteit. Er zijn enorme problemen.

Dat is eigenlijk al een hele tijd bekend. De wethouder heeft altijd geantwoord dat het hier niet speelde. Dat er kostenstijgingen waren om met allerlei reden. Dat weten we al sinds de oorlog in Oekraïne is uitgebroken. Ondertussen gaat het college en de coalitie maar door met hun idee of, wat volgens mij toch een illusie is, dat wij hier in Haarlem in 2040 helemaal van het aardgas af zijn. Hoe noem je dat, energieneutraal? Nu zien we hier bij IVORIM, we halen 2027 niet. Dat wordt, dan moeten we zeker rekening houden met 2032. Dat is nog niet heel erg ver verwijderd van 2040. De vraag is natuurlijk dan van, dit kan natuurlijk niet het enige project zijn in Haarlem waar deze problemen spelen. Ik vind ook dat het college maar openheid van zaken moet geven. Natuurlijk krijgen we binnenkort de kadernota waar ineens, hupsakee, deze problemen in worden verwerkt misschien. Hoop ik maar. Ik heb, bij de begroting heb ik volgens mij al hier vragen over gesteld. Je krijgt eigenlijk heel weinig informatie. Nou ineens is er een groot probleem. Terwijl heel Nederland, als je de krant hebt gelezen, overal in Nederland in wijken speelt het probleem. Ook met het warmtenetwerk. Het wordt allemaal veel duurder dan de mensen is voorgespiegeld. Corporaties zitten met grote problemen. Dan hebben we nu een nieuwe regering. Moeten maar even kijken of daar nog wat gecorrigeerd gaat worden.

De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Zetten. Wie wil hierna het woord? De heer Van den Berg, D66. De heer Van den Berg: Dank voorzitter. Je krijgt zo'n document en je ziet dan veel meer geld. Dan denk je, wat nu? Dat is eigenlijk de vraag. Wat nu? Ik bedoel, heeft het, wat voor consequenties heeft dit? Wat voor een keuzes moeten we maken? Of zegt de wethouder gewoon, gaat u lekker slapen raad. Het komt allemaal goed.

24

We hebben geld zat. Dat zou ik eigenlijk wel willen horen van de wethouder. Wat betekent dit, deze extra kostenstijging? De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van den Berg. U heeft een interruptie van mevrouw Van Zetten van Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Dan toch een vraag aan D66. In uw fractie zitten toch intelligente mensen? U heeft dit probleem toch ook misschien zien aankomen? Had u niet eerder vragen moeten stellen? Het college moeten corrigeren? Had u bij de begroting ook al kunnen doen. Hoe kijkt u daar dan tegenaan? We zitten gewoon nu een beetje tegen elkaar aan te koekeloeren. Er zal toch ook wel wat moeten gebeuren wil je 2040 halen. De heer Van den Berg: Mijnheer Van den Berg, D66. Ik begrijp eigenlijk niet zo goed wat u met 2040 bedoelt, maar dit is gewoon een op zichzelf staand project. Het enige wat we wel zien is dat er elke keer, dat zien we allemaal, elke keer budgetoverschrijdingen zijn. Dit is een substantiële. Ik ben wel benieuwd wat de impact is op de keuzes die we voor de toekomst gaan maken. Is dit toevallig iets wat alleen voor dit speelt of speelt het voor al het beleid wat we gaan uitvoeren in de toekomst? Dat is misschien meer voor de kadernota. Voor mij betreft deze vraag hier voor dit punt, wat zijn de consequenties voor het IVORIM-project en de kosten daarvan? Kunnen we nog iets anders doen? De voorzitter: Dank u wel.

Ik zie dat uw antwoord mevrouw Van Zetten niet helemaal heeft bevredigd. Daar krijgt u zo meteen misschien nog … De heer Pronk, Forum voor Democratie. De heer Pronk: Dank u wel voorzitter. Ik ben eigenlijk ook wel benieuwd hoe de wethouder ertegen aankijkt. Wat de strategie is voor andere projecten? Dit staat natuurlijk niet op zichzelf. Dit geldt voor alle projecten. Inflatie treft alles. Bij de kadernota zullen er misschien wat meer dingen duidelijk worden, maar misschien kan hij nu al een kleine toelichting geven. Daar ben ik wel zeer benieuwd naar. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Visser, ChristenUnie. De heer F. Visser: Voorzitter, wij zijn ook geschrokken van de kostenstijging. Wat mij vooral opvalt, is dat we nu in een keer een rekening krijgen van een inflatie van meerdere jaren. Dat kan, bij een klein project kan dat misschien, maar bij grote projecten niet. Ik vind het eigenlijk eens mooi dat we het nu voor de kadernota krijgen. Het roept wel inderdaad de vraag op, wat speelt zich er bij andere projecten? Ik wil eigenlijk de toezegging van de wethouder dat we gewoon jaarlijks een overzicht krijgen van de inflatie-effecten. Dat we niet het pas na drie jaar horen, in dit geval. Dit is inflatie van 2020 tot en met 2023. Dat is in een keer groot bedrag. Dan kunnen we ook, nu kunnen we eigenlijk niet meer bijsturen.

Terwijl, als we in 2020 een update hadden gehad van, er is nu zo zoveel bijgekomen, 2021, er is nu zoveel bijgekomen, dan waren we er al een paar keer mee geconfronteerd. Dan hadden we kunnen zeggen van, wethouder, misschien moeten we temporiseren of misschien moeten we toch iets minder doen of wat dan ook. Ik heb er vooral moeite mee dat we nu pas na drie jaar horen hoe groot het effect is. Kan de wethouder toezeggen dat we voortaan gewoon jaarlijks dit soort updates krijgen. In principe kan dat natuurlijk met de kadernota, maar dat is dus kennelijk niet gebeurd. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Visser. De heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Wij zijn natuurlijk ook geschrokken. In de brief zien we toch echt dat het gewoon de inflatie is die ons treft. Natuurlijk had het handig geweest als we dat al eerder te horen hadden gekregen. Goed, het is

25

ook iets wat er nu eenmaal is. Dat is eigenlijk wel, voor het grootste gedeelte is dat eigenlijk te verklaren. Dat maakt ons nog steeds niet blij. Het is een heel groot en duur project. We zijn natuurlijk, we maken ons ook zorgen dat de andere projecten hiermee in de verdringing komen. Het is even wat het is. Bij de kadernota zullen we dat verder afwegen. Waar we ons toch een beetje zorgen over maken is dat het nu twee losse projecten, zijn IVORIM en het warmtenet. Wat wij aanvankelijk echt heel mooi vonden aan het project was juist dat die twee projecten samen werden bezien en dat er dus voordelen in zaten. Dat de grond niet verschillende keren open hoeft. We zouden toch wel met klem mee willen geven om wel te proberen om die projecten gelijk op te laten lopen, omdat er anders waarschijnlijk nog weer extra kosten komen. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Hulster. Mevrouw Moedt, Partij voor de Dieren. Mevrouw Moedt: Dank u wel voorzitter. Ik wil mij eigenlijk aansluiten bij de eerdere bijdrage van GroenLinks, D66 en ook de Actiepartij. Het blijkt uit antwoorden op mijn technische vragen dat pas na besluitvorming over het DO duidelijk wordt of die straat dan meerdere keren open moet of niet. Dat is toch wel echt jammer. Dat was nou juist het mooie van dit project, dat alles ineen ging. Het is allemaal verdrietig makend. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Moedt.

Mevrouw Jacobsz, OPHaarlem. Mevrouw Jacobsz: Dank u wel voorzitter. Het heet Integrale Vernieuwing Openbare Ruimte en OPHaarlem maakt zich wel zorgen. Ik was daar niet zo lang geleden aan het flyeren in Meerwijk en ik zag dat het echt hard nodig is dat daar van alles gaat gebeuren. Ik was echt verbaasd ook hoe, in welke staat Meerwijk toch wel op sommige plekken erbij ligt door achterstallig onderhoud. Je ziet ook dat de mensen hun huis ook niet kunnen onderhouden, want het is nu ook niet te doen voor de mensen om dat ook op te brengen. Ik vind het heel zorgelijk, als heel eerlijk ben. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Jacobsz. De heer Van den Raadt, Trots Haarlem. De heer Van den Raadt: Twee vragen voorzitter. Wordt het goedkoper als we warmtenet helemaal dumpen? De tweede vraag, wat verstaat de wethouder onder proactief informeren? De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van den Raadt. Is er dan verder nog iemand die iets wil zeggen in eerste termijn? Dat is niet het geval. Wethouder Berkhout, aan u het woord. Wethouder Berkhout: Dank u voorzitter. Herkenbaar, denk ik. De zorgen die u uitspreekt, of de schrik die erin zit voor dit bedrag. Laat ik duidelijk zijn, dit is ook een groot project, dus overschrijdingen zijn dan ook vaak groter. Wat ik hier wel wil zeggen, dit is een project wat al lang loopt en nog lang gaat lopen. Daar zit denk ik ook meteen het verhaal.

81 procent is prijsstijgingen. Het CDA zei het net ook al, de marktontwikkeling de afgelopen jaren is extreem geweest. Daar moet je uiteindelijk iets van leren met elkaar, denk ik dan eventjes. In 2019 heeft u een masterplan vastgesteld, opgeknipt in twee fases. Fase A en fase B. Fase A ongeveer de helft. Fase A heeft u aan het begin van deze gemeenteraadsperiode vastgesteld. Het DO. Daar hebben we al aangegeven, we gaan het niet redden met het totale budget. Daar hebben we ook aangegeven wat de indexatie, dat dit speelt. Toen was het 2022, wat er al speelde. Daarnaast is nog de oorlog in Oekraïne gekomen, et cetera. We hebben dat in het DO geconstateerd. Wat we eigenlijk doen in onze processen is pas bij een VO, zoals het VO van Fase B, het voorlopig ontwerp van de volgende fase, dan ga je kijken, wat is nou de inschatting van de kosten? Dat hebben we naar voren gehaald, laat ik eventjes zeggen. Dan zien we, wacht even, daar zit dat verschil in door die prijsstijgingen. Moet je daarvan leren? Ja, ik denk het wel. Uiteindelijk starten we ergens met een masterplan. Dit is eigenlijk een soort van eerste proeve van een buurtaanpak, zeg

26

ik dan maar eventjes. Hoe ga je dit in het vervolg doen? Effectief hebben we eigenlijk de prijsstijging van 2019 tot 2032 in dit project zitten. Dat is best wel fors. Een wijkaanpak of een buurtaanpak van deze omvang loopt dus zo lang. Dat is misschien ook wel iets anders dan wij gewend zijn. Als we bijvoorbeeld een sporthal, die ook trouwens met prijsstijgingen te maken heeft, daar kom ik zo nog eventjes op, dit geld voor de hele linie, vrees ik, en dat gaat u bij de kadernota aan merken. Dit zijn langlopende herinrichtingen van hele buurten. Dan heb je ook te maken met de toekomstige inflatie. Dat zetten we nu op vier procent. Die pakken we nu in een keer mee. Kunnen we daarvan leren van, hoe we ooit in 2019 dit in de boeken hebben gezet? Dat denk ik wel. Daar moeten we ook bij elkaar bij stilstaan. Dit is wel proces. Ongekende marktontwikkelingen, opknippen van processen, het aankondigen. Meerdere malen denk ik, dat heeft u denk ik ook in de begroting en de kadernota's hiervoor kunnen zien, we hebben te maken met inflatie en indexatie. Als je dan, want we gaan pas het VO van fase B in maart volgend jaar met elkaar bespreken, als je dan tot die constatering komt en dat hebben we dus, dat heb ik dus naar voren gehaald. Dat is denk ik ook hoe ik u in positie wil brengen. Dat vind ik ook proactief. Als college zegt, wacht even, dit moeten we eerder naar de raad toebrengen.

Dat hoeft effectief pas bij een raming, bij een VO. Dat hebben echt nu naar voren gehaald. Grote projecten in grote marktontwikkelingen maken grote prijsstijgingen. 81 procent is prijsstijging, is inflatie. Het is wel fors. Ik begrijp wat u zegt van, hoe gaan we dit dan doen met elkaar? Daar is dan het volgende punt. Alles wordt duurder. Dat is een zuur bericht, maar alles wat u komende tijd gaat zien, wat u vastgesteld heeft, wordt duurder. Of het woningbouw ontwikkelingen zijn, bushubs Nieuw-Zuid of noem maar op. Sporthallen. Dat, denk ik, dan is het echt een moment bij de kadernota, dat ziet u ook in deze nota, met elkaar de balans op te maken. Hoe gaan we daarmee om? Als het gaat om beheer en onderhoud dan is dat, tot op zekere mate verdrinkt dat ook de herinrichtingen van de toekomst. Dan moet je met elkaar kijken, doen we dingen goed of niet? Eerlijk gezegd is, dus wat voor keuzes heb je daarin te maken? Ik denk dat je dat in zijn integraalheid moet gaan beschouwen. Waar hebben we hiermee te maken? Wat is dan het budget waar we het mee moeten doen voor onze investering in onze stad? Dat kan je het best integraal maken bij een kadernota. Ik denk dat het heel goed is, in reactie op de vraag van Partij voor de Arbeid aangevuld met CDA, om daar nog eens wat meer toelichting op te geven. Die specificatie van die kosten.

Hoewel u ik wel meegeeft, dat zijn eigenlijk de kosten zoals ze u ook heeft gezien bij het DO voor fase A, maar dan geactualiseerd naar prijspeil nu. Voor fase B komt nog het voorlopige ontwerp en het definitieve ontwerp in 2025. Daar moeten we met elkaar constateren, alles wordt duurder, hoe gaan we daarmee om? Dat is wel … Fase A loopt al. U heeft het DO in 2022 vastgesteld. De uitvoering, voor degenen die af toe in Schalkwijk komen, die zien dat denk ik ook al gebeuren. De echte herinrichting zal in september starten. Daar komt dan ook denk ik het verhaal van, wat kan je nou nog binnen dit project? De verdeling van de buurten binnen Meerwijk is wel, dat is gewoon voor de uitvoering zo gekozen. Als je zou kiezen voor een versobering van fase B, dan zou dat wel echt voor de uitstraling afwijken van het masterplan en ik denk niet heel wenselijk zijn. Dat zou een verkenning kunnen zijn. Ik denk dat het meer zit inderdaad, het tempo loopt nu vijf jaar uit. Daar houden we dus ook rekening met een indexatie of inflatie van vier procent per jaar. Daar zou, en dan moeten we dus echt wel uitgaan zoeken hoe we dat doen met de partijen met wie we dit in de ondergrond doen, of we daar kunnen inlopen. Daar is denk ik ook de winst te boeken, financieel. Ik kan niet overzien of ik dat voor u bij de kadernota in kaart heb.

U ziet ook in de tijdslijn, want we gaan het nog met elkaar een aantal keer over IVORIM hebben, zeg ik dan maar eventjes, in de kadernota is het eerste moment. Daar komt natuurlijk het kredietvoorstel waar u overgaat op tafel. Ik zal hier toezeggen om te kijken of ik dat nog meer specifiek in kaart kan brengen, wat daaronder zit. Daarna, in 2 september, zit de tijdlijn in de nota. Er komt er een informatienota. In eerste instantie om nog even met elkaar te bespreken, hoe is het participatieproces van fase A gegaan? Om daarvan te leren. Dan staan we in de start van de participatie van fase B. Daarnaast ook om u even weer een stand van zaken te geven van, misschien wel, wat kunnen we hier nou? Hoe staan we er nou voor? Daar zou ik u dan meer inzicht in willen bieden. Ik denk dat dat dan, als het niet lukt bij de kadernota, een geijkt moment is om dat mee te

27

geven. Dat eventjes in algemene zin. Het college bepaalt hier ook van, dit is wel een trend die we breder moeten zien en ik denk ook integraal met elkaar bij de kop moeten pakken bij de kader nota. Wat doet dat voor ons investeringsprogramma? Wat doet dat voor onze kapitaallasten? Wat doet dat voor onze ambities? Welke keus maken we daarbij? Ik ga even nog wat vragen af. CDA vraagt ook wel samenloop met het warmtenet. Je zou kunnen zeggen het goede nieuws is het warmtenet vertraagt ook. Wat dat betreft vertragen ze samen en lopen ze nog gelijk op. Tot op zekere hoogte, het proces voor het warmtenet is dat we eigenlijk in afwachting zijn van … We moeten nog een paar stappen nemen, zeg maar eventjes, om tot een definitief besluit te komen voor cluster 1. Een belangrijke daarvan is de subsidie in het najaar van het Rijk, de SDE+-subsidie. Daarna moet nog de instemming worden opgehaald. Dan kan je eigenlijk een klap erop geven. Dat loopt nog wel gelijk op. Dat is denk ik het goede nieuws. Ik zou even moeten kijken hoever ik … De verdiepende vragen zaten volgens mij ook nog eventjes bij … De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt, Trots Haarlem. De heer Van den Raadt: Is er een kans dat die subsidie niet komt en als die subsidie niet komt, gaat het dan helemaal niet door? De voorzitter: Wethouder Berkhout.

Wethouder Berkhout: Dat is wel een heel ander project. Dat is wel echt het warmtenet Meerwijk. Ik zou dat, natuurlijk, we hebben gedacht voor werk met werk. Dat gaat ook nog op voor cluster 1. Hou nou rekening met die reservering of die buis in de ondergrond. Dat klopt. Voor het project warmtenet, waar we u ook op een andere manier over informeren, is een grote afhankelijkheid of een ontbindende voorwaarden zelfs, zoals we hebben genoemd in het conditioneel investeringsbesluit, het niet verkrijgen van de subsidie. Dat weten we pas in het najaar. Dan moeten we met elkaar om de tafel. Dan kunnen er nog andere opties zijn. Dan moeten we hoe dan ook … Zonder die dekking is er een gat in de dekking en dan hebben we met elkaar te zitten. Dan kan er een keus worden gemaakt. Doen we het wel of niet? Hoe krijgen we andere financiering? Zetten we het on hold? Dragen we zelf bij. Dat staat denk ik even los van de ontwikkeling van IVORIM. Dan even kijken. Hart voor Haarlem. Volgens mij betrekt u wel een paar dingen, haalt u wel een paar dingen door elkaar. U geeft wel aan, die netcongestie, dat dat eigenlijk nooit echt hier een probleem is geweest. Dat klopt. Dat was ook de lijn tot oktober. Dat is ook gewoon altijd bij ons, dit was een deel van het land waar dat niet speelde. Het speelt nog steeds in mindere mate dan in de rest van het land.

Ook omdat we voorzorgsmaatregelen hebben genomen. We hebben een reservering voor de netcapaciteit opgenomen voor onze woningbouwontwikkeling en onze verduurzaming. Die speelt en dat wordt schaars. Met name voor bijvoorbeeld het bedrijfsleven in de Waarderpolder. Dat is een. Volgens mij, wat u in deze nota ziet, is de uitvoering of de vervangingsinvesteringen van Liander. Hoe Liander, heb ik ook eerder denk ik in een mededeling ook aan u als raad gegeven, Liander heeft nogal veel op zijn bordje. Dat is inderdaad het aantal transformatorhuisjes moeten omhoog of aantal storingen nemen toe. Hoe gaan we dat doen? Daar zie je in de werkvoorraad van Liander, in de afstemming, hoe doen we dat nou met grote projecten die wij hier vast hebben? Klassiek stelden wij hier een gewoon heel project vast. Definitief. Dan vragen bij Leander, kan je dat meenemen in je werkvoorraad? Dat werkt niet meer. Misschien heeft u ook kunnen zien, daar heb ik een intentieverklaring voor getekend, om onze programmering van onze grote projecten en hun planning op elkaar af te gaan stemmen. Dat laatste is denk ik wat je hier ziet. We gebruiken ook de casus IVORIM om dat met elkaar goed in de smiezen te houden. Dat is denk net iets anders dan de netcongestiesituatie. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Van Zetten een interruptie heeft.

28

Mevrouw Van Zetten: Het ging mij niet alleen om die netcongestie, want dat staat ook in het stuk, maar juist om de transportcapaciteit, wat een groot probleem is. Dan komt natuurlijk Liander gewoon personeel tekort en is er ook een probleem met de wagentjes van Liander omdat ze naar de milieuvrije zone moeten. Dus allerlei kosten moeten maken. Er is nogal, wat dat betreft, een congestieprobleem. Ik vind dat wij als Hart voor Haarlem toch een paar keer daarop gewezen hebben en daarnaar hebben gevraagd. Dat werd inderdaad weggewapperd. Nu blijkt er toch een groot probleem te zijn. Wat dat betreft hadden wij dat wel eerder willen weten. Of in ieder geval wat erkenning voor onze zorgen, laat ik het zo zeggen. De voorzitter: Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Volgens mij waren, die erkenning van die zorgen dat een van de risico's de netcapaciteit of de netcongestie is, die is er altijd. We hebben we ook gezegd, daar hebben we voorzorgsmaatregelen voor genomen. Reserveringen op het net. Dat ziet er nog goed uit in vergelijking met andere delen van het land. De andere, de uitvoeringscapaciteit van Liander. Die staat zwaar onder druk. Daar nemen we ook voorzorgsmaatregelen op, zeg ik maar. Dat is bijvoorbeeld die integrale programmering.

Door uiteindelijk te zeggen, we hebben een reservering, wij hebben een planning en we willen dat jullie ook je planning aansluiten op onze planning. Zodat wij niet in de knel komen. Dat wij zeggen van, nu willen we wel aan de slag met IVORIM en dat Liander zegt, dat kan pas over drie jaar. Dat zijn, dus daarom probeer ik hem eventjes af te pellen. Op beide spelen klopt, maar nemen we ook maatregelen. De voorzitter: Eerst een interruptie van mevrouw Van Zetten van Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Toch nog even een vraag. Ik lees inderdaad dat 2027 niet wordt gehaald. Dat we moeten rekenen op 2032. Heeft dat dan niks met Liander te maken? Dat heeft dan toch inherent met elkaar te maken, dat er gewoon een enorme vertraging dreigt en dus uiteindelijk ook stijging van de kosten. De voorzitter: Wethouder Berkhout. Wethouder Berkhout: Ja, ja. Dat is dus ook maar hoe je dat uiteindelijk doet, hoe je die uitvoeringscapaciteit regelt, hoe je daarmee aan de slag gaat? Dat klopt. Dit situatie die voorligt. Ik probeerde hem even af te pellen, omdat u in uw bijdrage het ook over netcongestie had. Die uitvoeringscapaciteiten en die schaarste op de arbeidsmarkt en die je bij Liander ziet die alles ongeveer hier moet aan gaan pakken de komende jaren, dat is evident. Dat zie je denk ik bij grote projecten terugkomen. We moeten ook als de sodemieter aan de slag met die programmering.

Welke projecten willen wij de komende jaren realiseren? Waar hebben we Liander voor nodig? Dat gaat zowel voor beheer terrein als bijvoorbeeld zo'n nieuw busstation bij Nieuw-Zuid. Hoe voorkomen dat dat verder uit de hand loopt? Terecht punt, maar ik probeerde hem even af te pellen waar, hoe we daarmee omgaan. D66, wat ik zei, dit is voor 81 procent wel inflatie- en prijsstijginggerelateerd. Dan kan je zeggen, dat is afhankelijk van het moment waarop je dus hebt geïndexeerd of voor het laatst hebt geïndexeerd en hoever zo'n project doorloopt. Dat ga je over de hele linie dus zien bij projecten de komende tijd. Ik zie u zorgelijk kijken. Ik denk dat er ook reden is om zorgelijk te kijken. Dat ga je bij de kadernota denk ik zien. Dat speelt ook in het hele land. Projecten worden duurder, kosten, materiaalkosten. Daar moeten we ook uiteindelijk keuzes met elkaar maken. ChristenUnie zegt van, hoe krijgen we daar nou meer grip op? Ook dat, denk ik, is een integraal gesprek wat we bij de kadernota moeten voeren. U had het denk ik eventjes in de laatste tot bijvoorbeeld … Daar probeer ik even in mijn aftrap te vertellen hoe je dat eigenlijk … Hoe we dat nu eigenlijk doen is, we hebben IVARIM opgeknipt na het masterplan met een indicatie van prijs in fase A. Daar zijn we aan het ontwerp gaan regelen. Dan krijg je de raming. Dan ga je op basis daarvan je je budget plannen.

Dat hebben we ook gedaan bij het DO in 2022. Fase B, de ontwerpfase van fase B zet je dan eventjes naar

29

achter. Ook omdat je ervan leert bij fase A. Pas als je die weer van stal haalt, dan ga je die dus ook weer ramen of dan ga je de ontwerpfase in. Ik denk dat dat een werkwijze is als, dat kan bij heel veel ontwerpen, zeg ik dan maar eventjes, maar als je echt de beheer terrein of de buurtgerichte aanpakken op gaat starten die een langere looptijd hebben, dan moeten we hier even over na gaan denken hoe we dat doen. Ook gezien dus die indexatie die altijd wel vrij constant was. Die opeens pieken heeft gekend de afgelopen jaren. Ik denk, wat we nu ook wel doen is de looptijd van projecten en de indexatie van die looptijd gaan meenemen. Dat hebben we denk ik niet de afgelopen jaren gedaan. Daar zie je wel dat die discrepantie ontstaan is. Dat zijn een soort van lessons learned, zeg maar eventjes, voor je voor je systematiek. Het kan zijn dat we dat bij openbare ruimte vooral bij de kop moeten pakken. Ik denk dat dat breder speelt voor de hele ontwikkelopgave van deze stad. Daarom zou ik hem eigenlijk ook richting de kadernota, daar komen we ook als college met een paar oplossingen voor dit soort situaties. Dit is even de constellatie waar het zich in bevindt. Dan is IVORIM een groot project. Een eerste buurtgerichte aanpak, die een orde van grootte heeft die we eigenlijk niet normaliter hier voorbij hebben horen komen.

Dan is een grote inflatiecorrectie plus een doorloopinflatie, maakt tot een groot bedrag. Dat zie je hier echt gebeuren. Ik denk inderdaad nou, nog tot slot … Nee, ik heb nog een tweede kantje. Actiepartij, gelijk op laten lopen met het warmtenet. Dat is wel de ambitie. Ik zei, beide vertragen. Voor cluster 1 ziet dat er nog goed uit. Voor de volgende clusters wordt het wel wat technisch, dus zou ik even moet kijken hoe dat precies zit. Lijkt ook de nieuwe aanpak die we hebben gekozen voor de WKO's en de clusters, lijkt ook wel weer samen te kunnen vallen met de aanpak voor fase B. Ik merk dat ik, daar wordt het wat technisch, dus als u dat echt wil weten, moet dat ook even technisch uitvragen. Volgens mij is dat wel het streven en kan dat tot op zekere hoogte, omdat beide vertragen dus nog steeds ook. De voorzitter: Ik meende dat er een interruptie was van Trots Haarlem, maar die is verdampt zie ik. Prima. Dank u wel. Gaat u verder wethouder. Wethouder Berkhout: Volgens mij was dat ook de wens van de Partij voor de Dieren, de ambitie om samen op te trekken met het warmtenet. Dat is even in reactie ook op Actiepartij. OPHaarlem, dat het hard nodig is in Meerwijk ben ik helemaal met u eens. We zijn dus ook al begonnen met de uitvoering van fase A. De vergroening is denk ik echt al zichtbaar. De groene vingers noemen we dat dan. Die zijn, nou echt, wordt aan gewerkt.

Vanaf september wordt ook echt eigenlijk in principe gestart met de uitvoering van de van de herinrichting van de straten. Dat dat niet langer kon wachten, was ook aanleiding om uiteindelijk daarmee door te zetten. Dat we dus ook starten. Wat je dus nu ziet is ook met name denk ik de ontwerpfase voor de volgende buurten, fase B. Die gaan we dus in met u in maart volgend jaar. Dan ligt het voorlopig ontwerp hier op tafel. Daar hebben we dus nu even maar, gezien de omstandigheden hebben we genoodzaakt gezien om u deze informatienota te sturen. Dit is wat er op ons afkomt voor die fase B. Dat denk ik even voor het proces. Ik begon ook eigenlijk met trots en daar eindig ik ook. Dit is de proactieve manier waarop wij dit nu mededelen, gezien alle context die ik u heb gegeven, over hoe zo'n proces loopt en hoe prijsstijgingen over de hele linie, wat we bij de kadernota gaan zien, zich voordoe. Dat zie je bij dit proces, bij dit project extra. Dank u wel De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik rond of er behoefte is aan een tweede termijn? Die is er. De heer Van den Berg, D66. De heer Van den Berg: Dank u wel voorzitter. Wat mij toch niet helemaal duidelijk is, is dit nou erg? Natuurlijk is het vervelend dat de begroting omhoog gaat. U zegt, het is inflatie. Daar kunnen we niet zoveel aan doen, maar komt er ook geld aan de andere kant binnen.

Het is mij ook niet helemaal duidelijk wat precies nou de consequentie is voor het project. Misschien is dat voor de kadernota zelf.

30

De voorzitter: Dank u wel de heer Van den Berg. Verder nog behoefte aan een tweede termijn? De heer Aerssens, VVD. De heer Aerssens: Dank u wel mevrouw de voorzitter. Ik twijfelde eventjes want ik heb eigenlijk een beetje het idee, dat was ook wel te merken aan de bijdrage van de Partij van de Arbeid en ook van GroenLinks, dat die hete aardappel die we nu voor onze kiezen krijgen erg vooruitgeschoven wordt naar de kadernota. Wat bespreken we hier dan verder nog anders dan dat dat we het zo erg vinden dat, nou ja, D66 vraagt zichzelf überhaupt af of het erg is, dat dit project zo enorm overschrijdt? Wat ik helemaal bizar vind. Ik vraag me heel erg af, is dit nou daadwerkelijk hoe we dit in de toekomst moeten doen? Als een project zo'n overschrijding heeft, dan wil je hier los van een kadernota over kunnen praten omdat je juist op zo'n project eventjes de diepte in wil. Dan, in samenhang met een kadernota, bespreken. Dan heb ik het idee dat het erg verzand in de grote discussie in de grote cijfers. Wat ik dan veel liever zou zien, is dat we dit hadden gekregen wat we nu hebben plus een uitleg. Hoe gaan we dit oplossen? Die proactiviteit had ik misschien van het college verwacht. Heel veel meer dan dat kunnen we denk ik nu niet bespreken omdat er eigenlijk niet heel veel meer is dan, het wordt inderdaad duurder. We gaan het wel zien. Dat vind ik jammer.

De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Barten van GroenLinks. Mevrouw Barten: Ik begrijp wel wat u zegt. Tegelijkertijd is ook, ons idee van de kadernota is wel een moment dat je het integraal kan afwegen. Dat je dus kan kijken, hoe staan we er überhaupt financieel voor? Zijn er bij andere projecten, bij andere activiteiten, wat is er aan de hand en wat kunnen we dus wel of niet? Wat is onze speelruimte? Terwijl als je hier alleen naar gaat kijken, geïsoleerd daarvan, is het toch lastig om dat hele plaatje te zien. Wat vindt u daarvan? De voorzitter: De heer Aerssens. De heer Aerssens: Daarom zei ik net dat ik het sowieso lastig vindt. Ik vind het ook moeilijk om bij een kadernota, waar heel erg veel in een keer komt, om daar dan dingen uit te gaan vissen en sowieso schuiven op dat soort dingen, posten, dat hebben we eigenlijk de afgelopen jaren bijna nooit gezien. Dat we echt keuzes kunnen maken, want die keuzes worden door het college niet geboden. Als we een keer vragen van … Stelt u nou voor dat wij samen ervoor zijn dat dit plan door moet gaan en wij vinden dat we hier budget voor vrij moeten maken, dan vind ik dat ik die keuzes ook op een goede manier moet kunnen maken. Dan verwacht ik van het college een lijstje met mogelijkheden om te bezuinigen.

Dat is iets wat u met uw college en uw collega partijen in de coalitie al jaren afhoudt, om zo'n lijstje te voorzien. Als u daar voor bent, dan kunnen we gaan praten. Dan kunnen we namelijk echt af gaan wegen. Wat u doet is, u bespreekt het, u stelt voor een kadernota, u stemt voor de kadernota en dan is het weer voor jaren vooruit geschoven. Dat is hetgeen wat ik telkens zie gebeuren. De voorzitter: U heeft nu een interruptie van de heer Van den Berg van D66. De heer Van den Berg: Dank u wel voorzitter. Als ik de kadernota lees, zie ik toch, daar is echt een goede afweging over IP. Er zijn dingen weggeschoven, uitgesteld. Volgens mij maakt het college elke keer wel een goede afweging. Hoe ziet u dat dan? Heeft u dat niet gezien, hoe dat in het IP stond? De voorzitter: Mijnheer Aerssens.

31

De heer Aerssens: Ik denk niet dat u naar mij geluisterd heeft, want wat ik vraag is dat wij als raad die keuzes kunnen maken. Dat wij als raad kunnen schuiven. Dat wij als raad een lijstje hebben met mogelijkheden om te bezuinigen op kosten. Dat is iets wat wij steevast vragen en wat we steevast niet krijgen. De voorzitter: Vervolginterruptie van de heer Van den Berg. De heer Van den Berg: Het college komt met een voorstel. We kunnen het allemaal amenderen tot we een ons wegen, toch? Ik bedoel, wij zijn in principe, we gaan er toch over? De heer Aerssens: Exact het punt. Wij kunnen dat amenderen. Op het moment dat wij als raad niet de informatie hebben om dat amendement op een goede manier te kunnen schrijven, want we hebben die financiële cijfers niet, die krijgen we niet van het college. Daar zit het probleem. Op het moment dat wij wel die financiële cijfers zouden hebben, dan kunnen we die keuzes maken. Dan kunnen we zelf die amendementen schrijven. Dan kunnen we zelf schuiven met het budget. U weigert dat. De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Van den Berg van D66. De heer Van den Berg: Ik heb het gevoel dat we voldoende inzicht krijgen. Dat is het enige wat ik wil toevoegen. De voorzitter: Ik verstond niet helemaal wat u zei. De heer Van den Berg: Sorry, ik sprak heel snel. Ik heb het gevoel dat we voldoende inzicht krijgen.

De voorzitter: Dank u wel voor het helder articuleren. Dan de heer Abbasi, Partij voor de Arbeid. De heer Abbasi: Dank u wel voorzitter. Ik ga misschien herhalen, maar die lijstjes die u vraagt, dat is de kadernota, toch? Jaarrekening wordt heel specifiek uitgewerkt waar geld aan wordt uitgegeven. Waar het geld binnenkomt. Naar aanleiding van die lijsten kunnen we toch ook weer verder gaan praten met elkaar? Dat is toch exact wat we krijgen? De voorzitter: Mijnheer Aerssens. De heer Aerssens: Dat is absoluut niet wat we krijgen. Dat is iets, die lijstjes zijn bezuinigingsvoorstellen, bezuinigingsopties om keuzes te kunnen maken. Dat is iets wat we steevast vragen en wat we steevast niet krijgen. We hebben daar in moties op opgeroepen. U bent daar tegen geweest. Tegen die moties om wel zo’n lijstje te krijgen. Om wel de raad in positie te brengen. U zorgt er steevast voor met uw college, met uw coalitie, dat de raad niet in positie is. Dat vind ik heel jammer. De voorzitter: De heer Abbasi, Partij van de Arbeid. De heer Abbasi: Ik hier toch bezwaar tegen. Als u wilt bezuinigingen, dat is eigenlijk wat u wil, dan kunt u daar de kadernota, de begroting, al die andere financiële stukken voor gebruiken. Als u daar ideeën bij heeft, dan kunt u die ideeën toch indienen bij de kadernota. Ik wil dat daar 100 miljoen afgaat. Dat is echt mogelijk.

Ik snap niet waarom u dat niet in wil zien. Het is toch echt een van de kerntaken, ook van ons, om tijdens de kadernota die dingen te gaan doen? De voorzitter: Mijnheer Aerssens.

32

De heer Aerssens: Ik zou het heel graag doen, alleen ik heb de informatie niet die ik nodig heb om zo’n amendement te kunnen schrijven want die weigeren we te leveren aan de raad. Daar zit het hem in. Ik krijg niet de informatie om een amendement te kunnen schrijven. Ik krijg niet de informatie om die keuzes te maken. Ik krijg niet de informatie om het geld te kunnen schuiven in een kadernota. Dat is het probleem. Als u ervoor staat voor een goede raad die in positie is, dan bent u ook voor dat lijstje wat we wel kunnen krijgen waardoor we wel keuzes kunnen maken. De voorzitter: Dank u wel. Dat was ook het einde van uw termijn. Dan mevrouw Jacobsz, OPHaarlem. Mevrouw Jacobsz: Dank u wel voorzitter. Ik was even in de wat oudere stukken aan het kijken over IVORIM en de vragen die bij mij nu opkomen is ook dat er prestatieafspraken en zijn gemaakt, ook met wooncorporaties, onder andere Elan Wonen, en ook dat buurtbewoners, belangengroeperingen en wijkraden nu over gaan naar wijkplatforms. Die zijn ook altijd betrokken geweest bij de besluitvorming. Ik vroeg mij af in hoeverre zij dan zeg maar betrokken worden of geïnformeerd worden? Want dat is natuurlijk best wel, heeft ook gevolgen voor de mensen zelf thuis. Dat was even mijn vraag. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Jacobsz. Mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem.

Mevrouw Van Zetten: Ik lees toch even, mijn vraag is dan eigenlijk, wanneer wist u precies dat het zo veel meer zou kosten dan we hadden gedacht? Ik zie dat het nummer van dit stuk, dat dateert nog uit 2023. Dan is de vraag, wanneer is nou de raad eigenlijk, wanneer had u ons dan moet informeren? Had u dat niet eerder gekund? We hebben gezien bij een decemberrapportage dat er ineens allerlei projecten, die toch duurde uit bleken te vallen dan men had gedacht en wat men eigenlijk ook al wist bij begroting, waar ons de informatie is onderhouden, dat er een soort inhaalslag is gemaakt om bepaalde projecten daarin te verwerken. Daar is uiteindelijk in toegestemd. Tenminste, sommige partijen. Nu is de vraag, nu is het dus al half mei, alles wordt nu doorgeschoven naar de kadernota. Dat is natuurlijk gewoon een trucje. Misschien kunt u dat ontkennen. Ik denk, dit wist u gewoon al veel langer. Wij krijgen het nu pas te horen. Wij worden hier voor het blok gezet. Wij kunnen het inderdaad niet goed bespreken. Doet u dat met maar met de kadernota. Iedereen weet hoe dat gaat met de kadernota. Dat is even allerlei onderwerpen erdoorheen jassen en we gaan er maar mee instemmen. Anders is het zo lastig, als het niet lukt. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Zetten. Dat is denk ik ook de laatste bijdrage, omdat u door uw tijd heen bent vanavond.