Transcript 8 juni 2023 Gemeente Haarlem Commissie Samenleving

En wij gaan door met wethouder Van Loenen naar agendapunt 7. We wachten heel eventjes tot de changé is geweest.

15

7.

Verkorten aflosperiode van minnelijke schuldregeling in Integrale beleidsvisie Armoede en Schulden: 'In Haarlem meer kans voor financieel kwetsbaren' (DL) De voorzitter: Goed, dames en heren. Punt 7, het verkorten van de aflosperiode van minnelijke schuldregelingen in Integrale beleidsvisie op Armoede en Schulden. En uiteindelijk gaat het over: In Haarlem meer kans voor financieel kwetsbaren. Alvorens we dit agendapunt beginnen, heeft de wethouder gevraagd om vooraf een mededeling te kunnen doen. Dus dat staan we toe dus dat gaan we doen. En dan gaan we vervolgens gewoon het agendapunt bespreken. Wethouder Van Loenen: Ja. Ik wilde graag even een mededeling doen, omdat er eind mei nog een informatienota is gegaan vanuit minister Weerwind van rechtsbescherming naar de Tweede Kamer, wat denk ik wel relevant is. Want er staan een aantal dingen hier in deze notitie die daardoor eigenlijk alweer achterhaald zijn. Namelijk dat de aflossingstermijn van de Wsnp ook per 1 juli naar achttien maanden gaat. Dus dat is echt goed nieuws. We hadden hier nog staan dat dat later is, maar dat lijkt me ook een hele goede ontwikkeling. Want daarmee is ook die eenheid tussen die gemeentelijke schuldbemiddeling en dat wettelijke traject dus weer bewaard. En de tweede is, het ging … Daar zijn ook wat vragen over gesteld.

Dat gaat over de overgangsregeling, want natuurlijk ook wel vaak wordt ernaar gevraagd: wat kun je doen voor mensen die nu al in dat schuldtraject zit wat 36 maanden duurde eigenlijk tot op heden? Helaas is er voor de Msnp nog geen landelijke duidelijkheid over een overgangsregeling voor inwoners in een nu lopende schuldtraject van 36 maanden. Er wordt met het ministerie van Sociale Zaken nog bestuurlijk overleg gevoerd vanuit de VNG, Divosa en de branchevereniging voor schuld op VVK. Zodra hier meer over bekend is, dan zullen we u weer informeren. Aangaande de Wsnp meldt minister Weerwind dat nadrukkelijk is gekeken of mogelijkheden zijn om reeds lopende wettelijke trajecten op basis van de wetswijziging te verkorten, en deze mogelijkheden zijn er helaas niet. Volgens hem. Ja, dus … Ja, wettelijk en minnelijk. De voorzitter: Ja, dus Wsnp, de Wet schuldsanering natuurlijke personen, en de minnelijke schuldregeling natuurlijke personen. Dan weten we in ieder geval waar de afkortingen voorstaat, voor iedereen die meeleest. Helemaal goed. Nou, dat was in ieder geval de mededeling van de wethouder. Wie vanuit de commissie kan ik als eerste het woord geven? Mevrouw Booms, namens de ChristenUnie. Mevrouw Booms: Dank u, voorzitter. De verkorting van de aflosperiode van de minnelijke schuldregeling is een goede zaak. Tot nu toe zijn burgers lang bezig met een schuldentraject.

Het is immers niet alleen de drie jaar dat men in de schuldsanering zit, maar het duurt vaak ook een jaar voordat alle schulden in kaart gebracht zijn en de drie jaar sanering kan starten. Deze verkorting van de periode zorgt ervoor dat burgers sneller een schone lei hebben en hun leven weer op kunnen bouwen. De uitsluitingstermijn van tien jaar van de Wsnp vervalt. Komt hier iets voor in de plaats, of kan een burger direct opnieuw gebruik maken van de wettelijke schuldenregeling als er weer schulden zijn ontstaan? En hoe heeft de gemeente dit geregeld in het minnelijke traject? Is er ook een periode van wachten voordat je een tweede keer in een schuldsaneringstraject kan? Om recidive te voorkomen, is goede nazorg nodig. Het is waarschijnlijk niet mogelijk om dit een verplicht karakter te geven. Hoe gaat de gemeente de burger verleiden om indien nodig toch langer de ondersteuning te accepteren, om financiële problemen opnieuw te voorkomen? Worden bijvoorbeeld de kosten van een budgetbeheerder vergoed door de gemeente? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Wegman namens de Partij van de Arbeid. Mevrouw Wegman: Dank u wel, voorzitter. De Partij van de Arbeid ziet deze wetswijziging als een zeer positieve ontwikkeling, omdat het mensen in financiële nood de mogelijkheid biedt om sneller hulp te zoeken

16

voor hun schulden. Het verkorten van de aflostermijn naar achttien maanden zal de drempel verlagen om tijdig ondersteuning te zoeken. Wat betreft de overgang pleit de PvdA voor een goede overgangsregeling. Mensen die kortgeleden zijn gestart met het traject, hebben de intentie getoond om hun schuldenproblematiek aan te pakken en mogen niet benadeeld worden door deze nieuwe maatregelen. Daarom juichen wij het toe dat er gesprekken gaande zijn bij de VNG en andere instanties over een goede overgangsregeling. In het voorliggende stuk wordt terecht gewezen op het mogelijke risico dat er meer mensen eerder terugvallen in schulden als gevolg van de verkorting. Dan ook aan de wethouder de vraag of er concrete plannen zijn om de nazorg voor mensen die … Ik hoor mezelf. Of er concrete plannen zijn om de nazorg voor mensen die een schuldregeling hebben afgerond te versterken, of dat de wethouder verwacht dat de nazorg die nu geboden wordt voldoende is. Ik heb zelf nog een technische vraag gesteld over of de gemeente monitort, hoeveel mensen er terugvallen nadat ze een schuldhulpverlening hebben afgerond? Dit was het geval, en het is op dit moment 0,2 procent. Het zou goed zijn om dit getal de aankomende jaren goed in de gaten te houden, zodat we kunnen beoordelen of de verkorting daadwerkelijk leidt tot verhoogd risico op terugval in schulden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

De heer Alberts, is dat uw termijn of een interruptie? Termijn, ja, gaat uw gang. De heer Alberts: Dank u voorzitter. Forum voor Democratie is voor het verkrijgen van hulp bij schulden en het zo laag mogelijk maken van de drempel daartoe. Destijds stemden wij daarom ook in met de wetswijziging die de toetsingstermijnen daarvoor verkorten. Wat er nu in gemeenten wordt afgesproken, namelijk om ook de aflossingstermijn te verkorten, is iets waar FvD Haarlem in ieder geval tegen is. Financieel toezicht op aflossing is ook hulp voor financieel kwetsbaren die daarmee juist bijvoorbeeld gedragsmatig financieel weerbaarder gemaakt zouden kunnen worden. Ook wordt de betekenis van schuld, wat aan de andere kant wel te vorderen geld is, betekenislozer. Volgens FvD doen we als samenleving te weinig aan de problematiek, waaraan de toenemende hoeveelheid schulden aan ten grondslag ligt. Daarom steunen wij dit niet en zouden wij op zijn minst een annotatie dat wij tegenstemmen richting de raad verkrijgen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dat is wel iets wat u in de raadsvergadering dan even moet zeggen. Dat kunnen we hier nog niet zeggen, maar dat doen we dan middels een stemverklaring kunt u dat in de raad in ieder geval aangeven. De heer Trompetter, namens Actiepartij. De heer Trompetter: Dank u wel voorzitter. Ja.

Ik ben ook wel nieuwsgierig naar de antwoorden op de vraag die door PvdA zijn gesteld. En dan is het nog wel een punt van ons, dat de overheid is de grootste veroorzaker voor schulden. Houdt deze korte termijn ook rekening met belasting- en CJIB-schulden, want die zijn heel moeilijk te saneren. Maar met de verkorting voor de termijn van schuldregeling is Actiepartij uiteraard van harte akkoord en dat juichen wij toe. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer El Aichi, namens het CDA. De heer El Aichi: Dank u wel, voorzitter. Ik was al twee maanden geleden blij om te horen dat de BKRregistratie van zes jaar naar zes maanden terug is geschroefd. Als ik naar dit stuk kijk, dat er per 1 januari 2024 de Faillissementenwet wordt gewijzigd, dan kan ik alleen maar zeggen dat ik dit alleen maar positief zie, en dat dit goed gaat uitpakken voor mensen die met de Wsnp en de Msnp te maken krijgen. Veel klanten zijn gedemotiveerd om een schuldhulpverleningstraject aan te gaan vanwege het feit dat drie jaar de Wsnp, in de Wsnp te zitten gewoon te lang is. Wat ik nu denk, dat er nu heel veel mensen toch gebruik maken van de schuldhulpverlening. Dus positief eigenlijk. Dus de kans is nu groot dat er meer mensen gebruik gaan maken van de schuldhulpverlening. Wat eigenlijk goed is. Maar straks het kan zo zijn dat wij te maken krijgen met dat

17

wij weinig personeel hebben bij de schuldhulpverlening. Mijn vraag aan de wethouder is: hoe zit het met de bezetting van de schuldhulpverleningsafdeling? Zijn we bereid om dit aan te kunnen als er meer werk uitkomt? Ik laat het hierbij, voorzitter. De voorzitter: Helemaal goed. Dank u wel. Mevrouw Hamzad namens GroenLinks. Mevrouw Hamzad: Dank, voorzitter. GroenLinks vindt dat het verkorten van aflossingstermijn van 36 maanden naar 18 maanden meer perspectief biedt op een schuldvrije toekomst. Echter uit dit stuk blijkt dat dit gepaard gaat ook met aanzienlijke risicofactoren. Zo moet er een onderzoek gedaan worden naar uitvoerbaarheid, juridische en financiële consequenties. Is er nog knelpunten, andere knelpunten, zoals het effectief monitoren en verdelen van de taak last onder consulenten en budgetcoaches? Hoe kan de gemeente dit voorkomen? Heeft het traject met budgetcoaches geleid tot afname van het aantal recidivisten, ofwel mensen die na de schuldvrije jaren opnieuw in de schuld raken? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Özogul namens SP. Mevrouw Özogul-Özen: Ik zal heel kort zijn. Heel goed dat de tijd van Wsnp en Msnp verkort wordt naar achttien maanden. Ik heb wel een verzoek aan de wethouder.

Kan zij zich inzetten dat ook de mensen die voor juli erin zaten en nu de 36 maanden erin moeten zitten, of daar ook iets voor geregeld kan worden vanuit het ministerie? De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Van der Windt namens D66. Mevrouw Van der Windt: Ja, dank u wel. Ook D66 is blij met dit voorstel en wij steunen die halvering van 36 naar 18 maanden. En wat ons betreft mag het als hamerstuk naar de gemeenteraad. Dank u wel. De voorzitter: Heerlijk tempo. De heer Buschman, namens de VVD. De heer Buschman: Ja, ik ga het ook kort houden. Wij steunen ook dit voorstel en zijn blij met de maatregel. Dank je wel. De voorzitter: Dat is nog korter zelf. Ja, mevrouw Scholten. Gaat u daar nog overheen qua korte bijdrages? Drie, twee, ja. Mevrouw Scholten: Wij zijn ook erg blij met deze halvering. Wij maken ons wel ook zorgen over mensen die er nu al inzitten en zouden ook graag willen dat de PvdA dat landelijk nog eens probeert misschien los te trekken als dat zou kunnen. En we vragen ons een beetje af: hoe gaat het met nazorg, gaan daar dingen veranderen als de termijn verkort, wordt de nazorg dan langer? De voorzitter: De PvdA, dan moet u aan uw rechterflank zijn natuurlijk. Anders commissieleden die nog het woord willen voeren? Ik denk dat … Oh, ja, de heer Van den Raad, welkom, van Trots. Gaat uw gang. De heer Van den Raadt: Sowieso sluiten wij ons aan bij het CDA.

Dat kan je beter maar gezegd hebben. Maar wij vroegen ons ook af: zou daar nog een … Want we hebben die daklozenopvang gehad en toen waren we allemaal bang met die regeling van niemand slaapt op straat, dat iedereen hier naartoe zou komen. Is nou nog een aanzuigende werking het vermoeden, als je binnen anderhalf jaar van al je schulden kwijt bent? Maar ik dacht dat er een landelijk een regeling was, maar ik geloof dat het nu alleen in Haarlem gaat gelden. Als dat niet zo is, dan corrigeer me alstublieft. Maar ik zou het persoonlijk zelf wel interessant vinden als ik binnen

18

anderhalf jaar van mijn schulden af zou zijn, en dan zou ik misschien wel meer risico nemen om schulden te maken. Maar ziet u dat zo, of zal dat in de praktijk nooit gebeuren? De voorzitter: Dank u wel. Dan denk ik dat we nu … Oh, nee, ja, nee. Uiteraard, mevrouw Jacobsz. Mevrouw Jacobsz: Ja, nog even kort hoor. OPHaarlem is ook blij met de halvering van de termijn om de schulden af te lossen van 36 naar 18 maanden. Ik wil wel even zeggen dat om in een schuldhulptraject te komen, is nog niet zo eenvoudig. Dus ik hoop dat dat traject ook makkelijker gemaakt wordt. En ik geloof vorige week, of afgelopen maandag of dinsdag, was er een bijeenkomst van een schuldhulpmaatje. En die vertelde dat ze dus landelijk tienduizend mensen hielpen met schulden die niet bekend waren bij gemeentes. Dus ik vond het toch ook iets om ook nog even te benoemen. De voorzitter: Ja, het zou toch mooi zijn als die de weg naar de gemeente weten te vinden dan. Even kijken, dan heb ik nu wel echt iedereen gehad. Dan gaan we naar de wethouder toe, die hopelijk op al uw prangende vragen antwoord heeft. Wethouder Van Loenen: Ja. Nou, dank voor bijna al het enthousiasme op dit onderwerp. Wij zijn er ook heel enthousiast over, omdat ik inderdaad hoop dat en mensen minder lang wachten met hun hulpvraag, want dat duurt nu inderdaad zoals ChristenUnie al terecht zei erg lang.

En ik ben ook op zich heel blij met dat we niet meer nog … Dat je niet nog tien jaar moet wachten worden voordat je nog een keer gebruik kan maken van het traject. Want werkt totaal contraproductief. Dus dat is ook meteen antwoord op de vraag van de ChristenUnie. Nee, die tien jaar die vervalt, dus je kunt eigenlijk gewoon weer meteen … Hopelijk gebeurt dat dus niet, de recidive is dus ook heel laag, maar je kunt wel meteen weer terug eigenlijk in die regeling. Ook een aantal vragen over het accepteren van hulp en de begeleiding, de nazorg. Nou, in principe hebben we nu al redelijk wat aanbod in nazorg. Dat was inderdaad ook, dat kunt u ook zien inderdaad in de technische vragen door de Partij van de Arbeid gesteld. We hebben een budgetcoach. Normaal is die er ongeveer nog een half jaar bij, maar het kan ook zo lang als nodig is. En dat houden we ook. Het is eigenlijk meer dat diegene, want je begint eigenlijk al tijdens het schuldtraject, dus het is eigenlijk meer dat diegene gewoon veel eerder al start met de cliënt. We zien dus ook dat het echt wel goed werkt. Lage terugval. En ik heb ook geen reden om aan te nemen dat dat nu opeens hoger zou zijn. Sterker nog, ik denk dat het juist heel positief kan werken. Even kijken. Wilt u … De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Alberts van Forum voor Democratie. De heer Alberts: Voorzitter, een vraag ter verduidelijking.

Waarom de wethouder dat denkt, dat er niks verandert op het moment dat je nu dus iets wijzigt waarvan u eigenlijk betoogt dat het nu al werkt? Wethouder Van Loenen: Ja, dus niks wijzigt in de zin van: het werkt nu, en dat werkt ook als het een kortere termijn is van de schuldaflossing. Het is nu natuurlijk de helft van de tijd, en dus dat betekent dat die nazorg eigenlijk hetzelfde is als nu. Dat werkt ook gewoon heel erg goed. Alleen het begint gewoon eerder omdat de cliënt de helft van de tijd maar kwijt is met het aflossen van de schulden. De heer Alberts: Voorzitter, als ik mag. Dan de vraag: waarom wordt die … Als het werkt, waarom wordt die aflossingsperiode dan ingekort? En nogmaals, wat is de argumentatie? Zijn hier onderzoeken van, zijn dit stukken die gedeeld kunnen worden met ons?

19

Wethouder Van Loenen: Het zijn twee dingen. Dus de nazorg, daarvan zeg ik: dat werkt nu. En ik heb geen reden om aan te nemen dat het straks niet werkt, want dat is gewoon hetzelfde. De wet waar het hier over gaat, is de halvering van de aflosperiode. Dat is waar volgens mij iedereen zo blij over is, omdat drie jaar toch lang is. Nou ja, uw buurman zei net: is het niet te kort? Is het niet te kort, anderhalf jaar? Dat zal moeten blijken. Maar ik denk dat het eigenlijk vooral heel positief werkt dat mensen gewoon veel eerder zorgvrij zijn wat betreft hun schulden. Dus ik ben daar niet zo bang voor, maar we gaan het ongetwijfeld zien. Maar het is inderdaad ook de wet dus we gaan ons daar natuurlijk aan houden. En er werd ook gevraagd: wilt u zich inzetten dan voor de mensen die nu in dat langere traject zitten? Nou ja, ik zei al: er zijn ook meerdere overleggen daarover gaande, en zeker dat we daar ons als Haarlem voor inzetten. Om ook iets te betekenen voor de mensen die nu nog in die langere termijn zitten. Belastingdienst en CJIB zitten hier ook in, en dat zijn inderdaad best lastig te saneren schulden, maar er is ook een convenant met die uitvoeringsorganisaties waarbij je dus ook sneller eigenlijk zou moeten worden gesaneerd. Dus dat is heel positief, want je ziet dus echt dat inderdaad zoals u ook al zei: de meeste schulden zijn eigenlijk overheid gerelateerde schulden.

Even kijken. Mis ik nog iets? De budgetcoaches. Ja. Kan de organisatie het aan, want misschien komt er wel een toeloop? Ja, nou, wij hebben op dit moment geen enkel probleem. En we zien ook wel ruimte daarin. En ik hoop ook eerlijk gezegd gewoon dat echt meer mensen zich gaan melden omdat het gewoon nu te lang duurt voordat mensen melden en allerlei problemen daaromheen dan ontstaan. Dus dat hoop ik dat we dat hiermee wat kunnen beperken. De voorzitter: Dank u wel. Is er behoefte vanuit de commissie voor een tweede termijn? Ja. De heer El Aichi, gaat uw gang. De heer El Aichi: Even kort. Wij als CDA, ik zou het graag goed vinden als wij geïnformeerd worden in geval dat de werkdruk hoog is of op het moment dat er wachtlijsten zijn, enzovoort. Dank u wel. De voorzitter: Uitstekend. Nog een heldere vraag, anders commissieleden die nog het woord wil voeren in de tweede termijn? Nee. Wethouder, laatste reactie op de heer EL Aichi. Wethouder Van Loenen: Ja. Ik denk niet dat wij helemaal apart moeten rapporteren, maar ik kan wel zeggen: we gaan fris van start. We hebben nu de capaciteit die nodig is. Maar natuurlijk, als het echt tot problemen leidt, dan kom ik ongetwijfeld weer bij u terug. Moeten we alleen even kijken, liefst zo min mogelijk in apart, om even ook de capaciteit een beetje rust te geven. Niet in aparte stukken.

Maar ik denk dat we even moeten kijken of we dat ergens anders een plek kunnen geven. De voorzitter: Dan hebben we dit zo voldoende besproken. En de wethouder daar gaan we een keer mee in gesprek, mochten er problemen zijn komt zij naar ons terug. Kijk ik even naar u: hoe gaan we dit stuk naar de raad verplaatsen? Sowieso als stemverklaring omdat u sowieso een opwerking wil maken. Ik denk dat een stemverklaring prima is hè? Ja, mooi zo. Doen we dat als hamerstuk met stemverklaring. 8.

Wijzigingsverordening Re-integratieverordening Participatiewet IOAW, IOAZ 2023 Haarlem (DL) De voorzitter: En gaan wij door naar agendapunt 8. Agendapunt 8 is de Wijzigingsverordening Reintegratieverordening Participatiewet OIAW Haarlem 2023. Even kijken. De commissie wordt uiteraard verzocht om in hun bijdrage advies te geven over hoe we dit gaan agenderen. En uiteindelijk gaat het allemaal over de wetswijzigingen in de Participatiewet die van kracht zijn per 1 juli. Wie vanuit de commissie kan ik het eerste woord geven? De heer El Aichi is er als eerste bij. Gaat uw gang.

20

De heer El Aichi: Dank u wel, voorzitter. Wij staan positief tegenover de Wijzigingsverordening en de Reintegratieverordening Participatiewet. De zogenaamde breed offensief die per 1 juli 2023 ingaat, werkt in het voordeel van de doelgroepen. We zijn blij met de maatregelen zoals aanpassing op werk en jobcoaching. De voorzitter: Ik hou dit bij. Dit strepen we. En uiteindelijk wie dit de meeste keren heeft aan het einde van de raadsperiode, die krijgt een prijs. Ja, ja, ja. Oh, dat vind ik ook een goede. De volgende die dit gebeurt, trakteert volgende commissievergadering. We letten nu op. De heer El Aichi, excuses, gaat u verder. De heer El Aichi: Dank u, voorzitter. Bovendien is het goed om te lezen dat ook het doel van deze wijzigingen is om de arbeidskansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten, en ook nietuitkeringsgerechtigden kunnen op bemiddeling van de gemeente rekenen. En de positie van jongeren met arbeidsbeperking wordt verstevigd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Trompetter, gaat uw gang. De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Nou. Buiten het mooie verhaal wat mijnheer El Aichi heeft gezegd net en wat ik ook wel ondersteun, heb ik nog wel een vraag. Het blijft natuurlijk wel een landelijke wetgevingswijziging. Dat gaat over de proefplaatsing.

In het stuk wordt die gesteld op twee maanden, met een verlenging van nog eens maximaal vier maanden. In mijn optiek moet je als werkgever binnen twee maanden kunnen zien of iemand binnen twee maanden goed voor jou is of niet. En is die vier maanden extra onbetaald werken voor een uitkering, een rijksregelgeving of een Haarlems verzinsel? Dat wil ik graag even weten. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hamzad, namens GroenLinks. Mevrouw Hamzad: Dank u wel, voorzitter. Het is een landelijk beleid en wij vinden het een positieve ontwikkeling. In grote lijnen zijn wij het eens met deze wijziging en kijken wij ook uit naar de mogelijkheden die dit nieuwe beleid biedt aan mensen met een arbeidsbeperking om aan een baan te komen en aan het werk te blijven. Dank u wel. De voorzitter: Lekker kort, houden we van. Mevrouw Van der Windt, namens D66. Mevrouw Van der Windt: Ik heb misschien iets langer. D66 vindt het een mooie regeling, maar we hebben wel wat moeite met artikel 13, lid 2, sub 3. Om het maar even heel technisch te maken. En hierin staat dat de werknemer die recht heeft op een vervoersvoorziening, ofwel vervoer in natura krijgt, ofwel een vergoeding op basis van de prijzen in de markt. Een taxitarief. En D66 begrijpt dat het soms echt niet anders kan, dat een werknemer gebruik moet maken van een taxi.

En dat het goed is dat de werkgever of de werknemer zelf daarvoor gecompenseerd wordt. Maar we hebben toch ook wat moeite met de gedachte dat dit tot gevolg heeft dat een buurman, dochter of wie dan ook, rijkelijk volgens het commerciële taxitarief wordt beloond. En we overwegen een amendement waardoor de vergoeding wordt vastgesteld op grond van de werkelijke kosten, maar in elk geval niet hoger dan het contracttarief voor taxi's. En contracttarief voor taxi's ligt natuurlijk wat lager, omdat iemand vast werk heeft. En ik zou graag willen weten hoe de andere partijen en ook de wethouder hier tegenaan kijken. Dank u wel. De voorzitter: Oké, mooie oproep om andere partijen ook een beetje uit te dagen. De heer Visser namens de Partij van de Arbeids zag ik net zijn hand opsteken.

21

De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Voor de Partij van de Arbeid is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen aan het werk zijn. Dat gunnen we iedereen in de samenleving. De landelijke wetgeving is gericht op het vergroten van arbeidskansen van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. In ons coalitieakkoord hebben we de ambitie opgenomen om meer mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Volgens de PvdA gaat zowel de nieuwe Participatiewet als de wijziging in de Re-integratieverordening daaraan bijdragen. In onze eigen Re-integratieverordening worden nu een aantal instrumenten toegevoegd waar wij blij mee zijn. De regels worden eenvoudiger. We gaan jongeren met een arbeidsbeperking direct helpen met uitkeringsaanvragen, we koppelen ze aan een loopbaan traject, en er wordt ook meer ruimte gemaakt voor maatwerk. En worden de loonkostensubsidies voor werkgevers makkelijker gemaakt, waardoor het ook gewoon interessanter wordt om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt een kans te geven bij een dienstverband. Aan de hand van de samenwerking en de feedback van de participatieraad wil ik tijdens deze behandeling wel drie vragen stellen aan de wethouder.

Eén is: hoe worden de wijzigingen overgebracht naar Spaarne Werkt? De samenwerking met Spaarne Werkt is ontzettend belangrijk als het gaat om werk voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, en een goede implementatie is cruciaal. Twee, kan de gemeente met het huidige personeelstekort een overgang goed aan en heeft de organisatie voldoende capaciteit om alle nieuwe instrumenten toe te passen? En als laatste: gaat gemeente aan de slag met voldoende informatievoorziening, zodat zowel werkgevers als de doelgroep worden bereikt als het gaat om deze nieuwe regelingen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Van den Raadt namens Trots. De heer Van den Raadt: Ja. Ik wilde eigenlijk nog wat vragen aan D66, maar dan doe ik het wel in mijn eigen stukje. Ik ben juist heel blij dat die vervoersvoorziening erin staat. Als de D66 bedoelt dat je dan met zo'n regiotaxi als invalide naar je werk moet, en af en toe twee, drie uur zit te wachten voordat je dan weer terug kan, voordat die taxi er is … De voorzitter: U heeft een … Denk ik een antwoord van mevrouw Van der Windt. Mevrouw Van der Windt: Nee, dat is niet wat wij bedoelen. Maar wij bedoelen als iemand bijvoorbeeld gebruik kan maken van een medewerker van het bedrijf die hem carpoolend meeneemt en daarvoor twee kilometer moet omrijden.

Dan vinden wij het niet goed dat iemand dan het commerciële taxitarief krijgt voor de hele rit, maar dat je dan een vergoeding geeft voor de extra kosten die dan gemaakt zijn, zodat er gewoon fair wordt vergoed. Wij vinden het onzin dat iemand dan, als je van huis naar zijn werk als dat tien kilometer is, dat hij dan een vergoeding krijgt van tien kilometer voor het commerciële taxitarief terwijl de extra kosten eigenlijk heel klein zijn omdat hij carpoolt en je een vergoeding moet geven voor die extra kilometer die je collega heeft gereden. De heer Van den Raadt: Ja, voorzitter. Op zich goed om geld te besparen. Als we dat dan overal doen. COA betaalt ook gewoon de volledige taxirekening voor mensen die naar het ziekenhuis moeten. Dus laten we dat dan overal invoeren. Misschien kunnen we dan beginnen bij de invalide Nederlandse medemensen, om een voorbeeld te stellen. Vind ik prima. Als we dat dan doortrekken naar alles dan ben ik helemaal gelukkig. Ik ben in ieder geval blij dat die vervoersregeling er is. Ik ken mensen die een handicap hebben en ergens willen werken en ontzettend moeite hebben om überhaupt dat werk te gaan doen, omdat ze gewoon geboycot worden in hoe ze op hun werk komen. Nou, dat is gewoon verschrikkelijk, dus ik ben er ontzettend blij mee. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Scholten namens Jouw Haarlem.

22

Mevrouw Scholten: Dank u wel, voorzitter. Het is mooi. Het geeft ook daadwerkelijk echt meer kansen voor vooral jongeren om aan de bak te komen. En dat is heel belangrijk. Wat wij ons nog wel afvragen zijn: er staat in de tekst dat het zoveel mogelijk wordt afgestemd op mogelijkheden en capaciteiten. Nou ken ik een heleboel praktijkvoorbeelden van jongeren die proberen aan de bak te komen, en dan eigenlijk in niet passend werk terechtkomen. Dus dan is het wel dat het bij hun mogelijkheden en capaciteiten, wat ook hetzelfde betekent, past, maar niet bij hun wensen. Kunnen we iets toevoegen over wensen? Dat je in ieder geval zoveel mogelijk op zoek gaat naar wat iemand op lange termijn ook echt wil doen. Want dat mis ik hier nogal in. Dan over de proefplaats. Daar hebben wij namelijk ook echt moeite mee. De proefplaats is, het college kan als dit door hem noodzakelijk wordt geacht een persoon toestemming verlenen om op een proefplaats bij een werkgever voor de duur van twee maanden, met de mogelijkheid tot verlenging met maximaal vier maanden, onbeloonde werkzaamheden te verrichten met behoud van uitkering. Eigenlijk is dit verdringing op de arbeidsmarkt, en het is ook onbetaalde arbeid. Dat vinden wij niet fraai. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Özogul namens SP. Mevrouw Özogul-Özen: Nou, ook wij willen met dat verdringing te maken hebben.

Wij hebben moeite met inderdaad van twee maanden maar zes maanden, dat is inderdaad verdringing op de arbeidsmarkt. En vervolgens vinden wij wel dat daartegenover een garantie van een baan moet staan, dus dat je niet zomaar werkt zonder dat je vooruitzichten hebt. Tweede punt is artikel 3, zien wij dat … Nee, pardon. Wij zien dus dat die termijn van lang en dus werkeloos, zonder arbeid, dat gaat van één jaar naar anderhalf jaar. En wij vragen ons af of dat een verbetering is. Want het duurt langer voordat je geholpen kan worden. Daar hebben wij vragen aan de wethouder. De voorzitter: Heldere vragen. Dank u wel. Anders commissieleden die nog het woord willen voeren in de eerste termijn? Nee. Nou, wethouder, gaat uw gang. Wethouder Van Loenen: Dank voor alle vragen en opmerkingen. Het klinkt misschien een beetje … Ik wil ook niet het enthousiasme te veel temperen, maar eigenlijk alles wat nu is vastgelegd, wordt vastgelegd in de wet, doen wij al. En wij hadden het allemaal staan in beleidsregels. Dan gaat het over de instrumenten rond jobcoaching, proefplaatsing, wat we een aantal keer langs hebben gekregen. Dat hadden wij tot op heden eigenlijk staan in onze beleidsregels. Maar omdat het nu dus een wet is, omdat het wordt gewijzigd in de Participatiewet, verwerken wij eigenlijk wat wij al doen nu in dit stuk.

Het is wel zo natuurlijk denk ik dat het voordeel is voor degenen die recht hebben eigenlijk op deze instrumenten, dat dat landelijk ook eigenlijk geborgd wordt. Dus dat is denk ik een voordeel. Maar voor de praktijk in onze regio maakt het niet heel veel uit. Want denk dat het goede nieuws is dat we dus eigenlijk dat al deden en dus al wat vooropliepen. Misschien even over die proefplaatsing, dat is ook een wettelijke termijn. Twee maanden, plus mogelijkheid tot verlenging tot zes maanden. Dat is er ook voor bedoeld, want soms kunnen mensen eigenlijk maar één dag in de week werken bijvoorbeeld. En dan heb je soms wat langer de tijd nodig om te kijken: werkt dat? Maar dat is dus ook een wettelijke termijn. Niet Haarlems. Maar we zien wel in praktijk dat dat soms juist heel goed kan werken, omdat je dan langer de tijd hebt om ook voor de persoon natuurlijk die daar werkt om te kijken: werkt dit? Om even zo in de termen te blijven. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Trompetter. De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Dus mogen we ervan uitgaan dat mensen die zeg maar bijvoorbeeld drie of vier dagen ergens werken, dat dat daar niet voor geldt? Omdat het dan toch al wel duidelijk kan zijn dat wat je kan, in twee maanden tijd?

23

Wethouder Van Loenen: Ja, kijk, het geldt wel. Maar het zal gewoon … Kijk, ik zit er niet zo diep in dat ik natuurlijk elke week zie hoeveel proefplaatsingen we hebben. Maar het is wel voor bedoeld om echt even te testen, te kijken, aan beide zijden: werkt dit. Want het is ook natuurlijk het behoud van je uitkering is ook echt een … Geeft heel veel rust eigenlijk, om in alle rust te kijken: werkt dit voor mij? Is dit iets voor mij? In plaats van die stress dat je denkt: dit moet werken. Om het even zo te zeggen. Dus het heeft echt wel, denk ik, voordelen aan beide zijden. En even kijken, de vervoersvoorziening. Ja, dat … Ja, ik moet eerlijk zeggen. Best wel op een detail zeg maar. Maar ik denk wel dat het verstandig is … Ik weet dus ook niet hoe vaak het voorkomt, maar ik denk wel dat het verstandig is inderdaad om zoveel mogelijk barrières die er nu misschien zijn, om die juist weg te halen. En als dat betekent dat we iets ruimhartiger zijn, dan kan ik me voorstellen dat we dat dus eigenlijk juist wel doen. Maar ja, het is natuurlijk aan u wat u daarvan vindt. De vragen van de Partij van de Arbeid. Dat ging over: hoe worden ze overgebracht naar Spaarne Werkt, deze wijzigingen? En ook: hoe bereiken we de werkgevers et cetera, en hoe gaat overgang intern naar deze nieuwe instrumenten? Nou ja, dus dat is waar ik eigenlijk mee begon.

Het is nu al zo dat we deze instrumenten gebruiken. Het is meer dat we het dus eigenlijk vastleggen op een andere manier in plaats van de beleidsregels, dus in deze verordening. Even kijken. Volgens mij heb ik alleen nog de wensen hè? Mevrouw Scholten, u zei: kan dat niet ook … Ja. Nou ja, goed, ik … Volgens mij wordt er al best wel veel gekeken, maar is het misschien ook gewoon nog niet zo makkelijk. Ook zeker voor jonge mensen, om ook eigenlijk te weten of je iets wat vindt of niet. Dus ja, naar de kennis die ik heb wordt er al wel gekeken: wat zou een goede match zijn? Maar we zien natuurlijk dat het ook op die leeftijd, niet alleen bij de mensen die misschien wat extra hulp nodig hebben, maar sowieso best wel lastig is om te bepalen op zo'n jonge leeftijd wat nou echt goed bij je past. De voorzitter: Geloof dat er nog een aantal vragen openstaan. Laten we ze heel snel nog even nalopen. Mevrouw Özogul van de SP. Mevrouw Özogul-Özen: Ik had die termijn gevraagd, van een jaar naar anderhalf jaar. En de vooruitzichten op een baan. Dat het dus echt daadwerkelijk iets is wat vooruitzicht heeft, en niet zomaar ergens een plaatsing en dan na zes maanden er weer uit. Wethouder Van Loenen: Even kijken. Wat we zien is dat die proefplaatsing eigenlijk tot op heden, wordt overigens niet heel vaak ingezet, maar werkt wel heel goed.

En het is ook wel inderdaad een voorwaarde dat er daarna een dienstverband komt. Dus dat is echt wel … Dus het is ook echt daarop voorsorteren. Wat we zien is dat we … Dat staat hier minder genoemd, dat gaat nog vaker eigenlijk via een soort loonkostensubsidie met gelijk een dienstverband. Nou, dat voert misschien een beetje ver want dat wordt erg technisch, maar denk ik wel dat we … Nou ja, ik denk dus wel dat we loonkostensubsidies … We hebben eigenlijk in het verleden gezien dat we die wat weinig inzetten. Die zijn we steeds meer aan het inzetten, en dat werkt eigenlijk meteen dat je op een plek zit en waarbij je dus nog wel een tijdje wordt gesubsidieerd, om het even zo te zeggen. Maar dat is net even een andere constructie die misschien nog wel iets beter werkt in sommige gevallen omdat het gewoon vaker ook nog het juiste contract eigenlijk heeft. De voorzitter: Ja. Dan heeft mevrouw Özogul een vervolgvraag. En vervolgens mevrouw Jacobsz. Gaat uw gang. Mevrouw Özogul-Özen: Maar was het niet met loonkostensubsidie in het verleden dat je dan ook loon conform het werk verdiende, en niet tegen bijstand? Wethouder Van Loenen: Maar ik weet niet wat u bedoelt, eigenlijk.

24

Mevrouw Özogul-Özen: Je had vroeger van die banengarantie, garantiebaan, of ik weet even niet meer hoe dat heet. Dan werkte je wel ergens met loonkostensubsidie, maar dat was wel conform het salaris wat je zou verdienen. Niet tegen bijstand. Wethouder Van Loenen: Ja, maar wacht even. We hadden het net over die proefplaatsing. Dat ligt er echt heel erg aan hoe dat eruitziet, zeg maar. Dus het fijne is denk ik die zekerheid. Die loonkostensubsidie, dat is eigenlijk een subsidie die wij daarop zetten en dan gaat de persoon natuurlijk gewoon aan het werk voor een salaris, maar wordt er een subsidie betaald over dat dienstverband. Dus ik weet niet of dat … Anders wordt misschien wel erg technisch, maar … De voorzitter: Ik denk dat het antwoord helder is. Dan heeft mevrouw Jacobsz ook nog een interruptie. Mevrouw Jacobsz: Nou, even een vraag. Want in mijn beleving was het altijd zo dat het loonkostensubsidie altijd gekoppeld was aan een baangarantie. En ik vroeg me ook af of het dan ook in de verordening dan dat wordt opgenomen? En dan mijn andere vraag kwijt. De voorzitter: Goed, oké. We gaan hier een klein beetje structuur, want anders blijven we de wethouder interrumperen.

Dus we gaan gewoon heel eventjes een rondje doen, dan kan iedereen nog eventjes zijn vraag stellen of op het moment dat er een antwoord nog niet eens gegeven even die vraag herhalen, dan kijken we of de wethouder daar antwoorden voor heeft. Maar ik wil er wel even voor waken, en dat gebeurt net al een klein beetje, dat het echt te technisch wordt. Dus daar gaan we een klein beetje vanaf blijven. Als eerste mevrouw Özogul, gaat uw gang. Mevrouw Özogul-Özen: Ik had net gevraagd, die tijdslijn wordt van één jaar verhoogd naar anderhalf jaar. Is dat niet een verslechtering, zei ik. En het andere was niet technisch maar meer politiek, omdat wij het belangrijk vinden dat je verdient conform cao, en niet tegen bijstand. De voorzitter: Wat ik merk is dat de wethouder niet één, twee, drie een antwoord heeft. Dus het lijkt me goed als u deze vraag in ieder geval even schriftelijk uitvraagt. Dan zorgt de wethouder ervoor dat er een goed, helder en duidelijk antwoord op uw vraag komt. Dan had ik mevrouw Jacobsz die ineens haar tweede vraag weer herinnerde. Als u die wilt stellen. Wethouder Van Loenen: Ja. Nog even over die loonkostensubsidie dus, dat is wel gelijk een contract, niet gelijk een baangarantie. Dus dat zijn twee verschillende dingen. Maar goed. De voorzitter: Mevrouw Jacobsz. Ja, inderdaad, we maken er één groot feest van in deze commissie. Mevrouw Jacobsz, gaat uw gang.

Mevrouw Jacobsz: Ja, want ik werd ook even getriggerd door de opmerking van mevrouw Van der Windt over de vervoersvoorziening. Want wat we in de praktijk ook merken, is dat als mensen geen reiskostenvergoeding krijgen, dat het ook een hobbel is om aan het werk te gaan. De voorzitter: Daar herken ik niet echt een vraag in, dus … Mevrouw Jacobsz: Of daarin kan worden voorzien.

25

De voorzitter: Of er in reiskosten kan worden voorzien. Ik geloof dat dat al in het stuk staat, dus ik denk dat uw vraag al beantwoord wordt in het stuk, en juist de vraag van mevrouw Van der Windt ging erover om dat aan te passen. Dus die vraag is beantwoord in dat opzicht. Mijnheer Van den Raadt namens Trots. De heer Van den Raadt: Ik vroeg me af of de wethouder een oplossing vindt om die discussie van twee of zes maanden op te lossen met 256 uur, of zes maanden, en wat dan eerder komt. Want als je 32 uur per week werkt, dan heb je na twee maanden die 256 uur bereikt. En als je minder werkt in de week dan kan je daar wat langer over doen. Maar nooit meer dan zes maanden. De voorzitter: Goed. We gaan kijken of de wethouder daar zo meteen een antwoord op heeft. Heb ik dan iedereen gehad die in tweede termijn nog iets wil zeggen? Dan gaan we kijken of de wethouder antwoord heeft op de vragen die gesteld zijn, en anders schuiven we die door naar technische vragen. Wethouder Van Loenen: Ja. Nou ja, nog even over die uren in plaats van de complete tijd. Ja, dit staat dus … Dit is gewoon wettelijk. Dus daar kunnen we niet zelf nu hier iets aan veranderen. Het is twee maanden, en vier maanden nog optioneel, maar wel echt dus met die … Waar ik net ook over had, met die baangarantie. Ja, volgens mij … Ik heb geen andere vragen gehoord volgens mij.

Ik moet eerlijk zeggen, ik heb net even uitgevraagd bij de ambtenaar. Ik begreep ook die jaar, anderhalf jaar niet. Dus laten we zo heel even kijken wat u bedoelt. De voorzitter: Kijk, dan doen we dat gewoon eventjes na de vergadering. De heer Trompetter, u heeft toch nog een nabrander na al deze vragen en … De heer Trompetter: Ik heb nog een nabrander. Waar die staat is in artikel 1, bij de definities. Daar is de oude tekst een jaar, en de nieuwe tekst is: pas na anderhalf jaar heeft u recht op … De voorzitter: U gaat hem aanvullen. Goed dat we weten waar het staat. Maar alsnog denk ik niet dat er op dit moment een antwoord op komt, dus ik denk dat dit stuk zo voldoende is besproken. Ik ga wel met u bepalen hoe dit stuk doorgaat naar de raad. Dat kan als hamerstuk, hamerstuk met stemverklaring of als bespreekpunt. Een stemverklaring denk ik dat het meeste recht doet aan hoe we dit besproken hebben. Ja, dan gaan we dat doen. Dan hebben we nu in de agenda staan een korte pauze, dus u kunt allemaal even naar de wc, koffie halen, of wat dan ook. En dan hebben we direct nog eventjes de tijd om … Wethouder Van Loenen: Mag ik nog even … De voorzitter: We hebben al geschorst, dus we zijn klaar voor nu. Ik zie terug om tien over tien. 9.

Pauze

10. Begroting 2024 Spaarne Werkt (DL) a.

Jaarrekening 2022 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt)

b.

Toezegging betrekken bij begroting 2024 Spaarne Werkt

De voorzitter: Dames en heren, wij gaan weer beginnen. Ja, we gaan weer beginnen. Dames en heren, gaat u allemaal zitten, zodat wij spoedig verder gaan. Excuses voor een kleine vertraging. Wij gaan door met punt 10, de begroting van Spaarne Werkt over het jaar 2024. Even kijken. Ja, inderdaad. Wij gaan dit voorstel weer

26

bespreken en uiteindelijk gaat dit stuk weer door naar de raad. We bespreken hierbij zowel de jaarrekening als wel een toezegging die wordt afgedaan. Dus ik vraag u allen om in uw bijdrage in ieder geval deze twee punten te noemen, zowel jaarrekening als of voor u die toezegging kan worden afgedaan. Ja of nee. Wie kan ik als eerste het woord geven? Ja, mevrouw Wegman, namens de PvdA. Gaat uw gang. Mevrouw Wegman: Dank u wel, voorzitter. Spaarne Werkt is een organisatie die zich inzet voor het creëren van werkgelegenheid voor kwetsbare doelgroepen en het is natuurlijk ontzettend waardevol … De voorzitter: Dat is trakteren, de heer Trompetter. Hiermee beginnen we vergadering van 22 juli, de heer Trompetter trakteert. Ja, u zorgt maar dat u er bent. Mevrouw Wegman, gaat u verder. Mevrouw Wegman: Ik word twee keer gestoord door de technologie. Nou, wij maken ons heel erg zorgen over het structurele tekort aan rijksmiddelen. Het is belangrijk dat Spaarne Werkt financieel gezond blijft functioneren om de kwetsbare doelgroepen aan het werk te kunnen houden. Op dit moment worden er al reguliere krachten ingezet om de activiteiten van Spaarne Werkt voort te zetten. Dit kan natuurlijk niet de bedoeling zijn. Het bestuur van Spaarne Werkt heeft de urgentie van het financiële vraagstuk erkend, zoals ook al het geval was bij de vorige begroting.

Ze hebben actie ondernomen door een extern adviesbureau in te schakelen om de toekomst van Spaarne Werkt te onderzoeken. Ik hoop dat het adviesbureau met oplossingen komt die ervoor zorgt dat het goede werk van Spaarne Werkt voortgezet kan worden. Voor nu denk ik dat het belangrijk is dat de gemeente de extra bijdrage doet om de tekorten aan te vullen. De gemeente neemt hier verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de financiële gezondheid van Spaarne Werkt. Daarnaast wil ik ook nog even aandacht vragen voor de lonen. Op dit moment zijn de lonen niet gelijkgetrokken naar het minimumloon, waardoor veel medewerkers moeite hebben om rond te komen. Twee dagen geleden was een stakingsdag die ook door de PvdA Haarlem gesteund werd, om de cao aan te passen. We begrijpen dat het Rijk onvoldoende middelen beschikbaar stelt aan de gemeente, en we waarderen het ook dat de wethouder zich hierover heeft uitgesproken via de campagne Ik Zit Klem. Voor nu kunnen we instemmen met de begroting van Spaarne Werkt als hamerstuk, maar we zijn wel benieuwd naar de verdere ontwikkeling en de inzet van Spaarne Werkt wat betreft het financiële vraagstuk. En willen ook de afdoening van de … Ging over duurzaamheid, ook mee instemmen. De voorzitter: De toezegging is voor u afgedaan. Helemaal goed. Dank u wel. De heer Buschman namens de VVD. Mijnheer Buschman.

Ik geloof dat microfoon tijdens uw termijn … Dus misschien dat u even opnieuw begint. Ja, u bent zo goed te verstaan. En ik zie uw microfoon niet, dus als u opnieuw begint dan kan iedereen thuis u ook horen. De heer Buschman: Ik denk: zo kan ik niet gestoord worden door de techniek. De voorzitter: Fair, fair, zeer fair. Maar voor alle mensen thuis, gaat uw gang. De heer Buschman: Nogmaals kort. Spaarne Werkt is een belangrijke organisatie, levert een grote bijdrage aan de participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werkproces. Vorig jaar is besproken dat de bedrijfsvoering van Spaarne Werkt gevaar liep, doordat de opbrengst voor beschut werken lager waren dan voor de WSB. En de beweging meer die kant opging. Spaarne Werkt zou met een plan komen om de bedrijfsvoering op orde te krijgen. Nu zien wij in het voorwoord weer eenzelfde verhaal als een jaar geleden, maar nog geen enkele oplossing. Onze vraag is: wat is het plan? Wat betreft het plan voor een gezonde bedrijfsvoering lees ik dat Spaarne Werkt begin 2023, naar aanleiding van de resultaten over 2022, een extern bureau opdracht heeft gegeven om onderzoek te doen naar een duurzame toekomst Spaarne Werkt. Dat is

27

rijkelijk laat als je bedenkt dat aan deze commissie in juni van vorig jaar al is voorgehouden dat Spaarne Werkt een plan zou maken voor een gezondere bedrijfsvoering. In de begroting lees ik nu dat alleen dit onderzoek is uitgezet, en dat de formatie in lijn gebracht moet worden met de krimpende organisatie. In de tussentijd moet de gemeente weer 380 duizend euro bijspringen. Ik krijg sterk het gevoel dat het probleem van vorig jaar simpelweg wordt doorgeschoven naar volgend jaar. Is de wethouder bekend met een concreet plan om de bedrijfsvoering gezond te maken? En zo ja, wanneer krijgen wij dat als commissie te zien? Zo nee, waarom is dat plan er nog niet? En wat is de wethouder voornemens te doen om Spaarne Werkt in dit kader in beweging te krijgen? Dank u wel. Dan zal ik hem nu uitzetten. De voorzitter: Ja, ja. Doet u dat inderdaad, heel goed. Mevrouw Van der Windt, namens D66. Mevrouw Van der Windt: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, D66 maakt zich grote zorgen over de bedrijfsvoering van Spaarne Werkt. De personeel niet in loondienstkosten zijn met ruim 1,3 miljoen gestegen. Terwijl het aantal fte maar met 1,1 is toegenomen. Dat is een dure fte. Wat is hier aan de hand? En wat gaat u doen om orde op zaken te stellen? Want ja, met deze cijfers is het niet raar om te zien dat de bedrijfsvoering onder druk staat.

Dan zit er ook een toezegging bij die betrekking heeft op de begroting 2024. Ik heb lang gekeken, maar ik zie hier geen begroting 2024 bij. Dus wat mij betreft kan die toezegging ook niet worden afgedaan en wacht ik eerst de begroting af. Dank u wel. De voorzitter: De heer Trompetter namens de Actiepartij. De heer Trompetter: Dank u wel. Ook wij maken ons wel zorgen over de bedrijfsvoering van Spaarne Werkt. ‘…’ om acht ton vanuit Haarlem. In totaal 4,4 ton. Werkpak Holding is helaas opgeheven. Waarmee de eigen bedrijven tot het verleden behoren die we ooit hadden. Ging destijds ook nog eens gepaard met hele grote fictiekosten. De vraag is dus of Spaarne Werkt nog steeds een goede werkgever is of kan zijn voor de doelgroepen en of het voldoende lukt om deze mensen van zinvol, perspectiefrijk werk met een stabiel inkomen te voorzien. Er is al iets gezegd over de achterblijvende lonen bij die mensen. En daarbij is ook nu het streven om beschut werk helemaal naar nul terug te brengen in 2024. En wat gaat er dan met deze mensen gebeuren? Nou, dan zou dus Buurt ook een deel van deze taak moeten oppakken. Is Buurt daar voldoende voor geëquipeerd? Want Buurt krijgt wel erg veel op het bordje. In dit licht pleit mijn fractie toch wel weer voor een wederom voor een Werkgelegenheidsfonds, al was dat effectiever geweest onder de oude Wet werk en bijstand.

Er is al toen niet voor gekozen om die uit te voeren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer El Aichi namens CDA. De heer El Aichi: Dank u wel, voorzitter. De uitvoering van beschut werk is fors verliesgevend en de deelnemende gemeenten moeten gelden bijleggen om te komen tot kostendekkend exploitatie. Door de toename van fte’s bestaat het risico dat het tekort gaat toenemen. Hoe denkt de wethouder deze eventuele oplopende kosten te dekken? Ik hoor de wethouder nog zeggen dat wij het niet kunnen permitteren om iedere dakloze op te vangen. Simpelweg omdat de kosten de pan uitrijzen. Hoe denkt de wethouder over de begroting van Spaarne Werkt dat er steeds geld bijgelegd wordt? Verder vinden wij als CDA het van groot belang dat kwetsbare doelgroepen het werk moeten behouden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. En ondanks dat u door uw tijd door bent, ga ik nog wel even vragen wat u van de toezegging vindt, of die voor u is afgedaan ja of nee? Dat mag u nog even zeggen. De heer El Aichi: Wat het CDA betreft wordt de toezegging afgedaan.

28

De voorzitter: Dank u wel, helemaal goed. Mevrouw Özogul namens de SP. Mevrouw Özogul-Özen: Ja, Spaarne Werkt, het voormalige paswerk zoals jaren. Beschermd werk is belangrijk. Zij verdienen een goede werkplaats, waar zij van hun kwaliteiten gebruik kunnen maken. Dat kost veel geld. Dat heeft al jaren veel geld gekost. We kunnen nu zeggen: Spaarne Werkt moet eigen broek ophouden. Maar ik weet ook niet anders dat wij als gemeente jaren altijd in ieder geval bijbetaald hebben wanneer het ging om de oude Wsv-groep. In dit geval dus het beschermd werken. Dus ja, ik denk dat wij daar als gemeente ook verantwoordelijk zijn en ons deel daar ook aan moeten brengen. Om de kwetsbare mensen ook aan het werk te kunnen behouden. Ik zou van de wethouder willen weten of het inderdaad klopt dat dat deel het tekort heeft. De voorzitter: Dat heeft u keurig in uw spreektijd gedaan, komt precies op nul uit. Anders commissieleden die het woord willen voeren? Mevrouw Hamzad namens GroenLinks. Mevrouw Hamzad: Voorzitter, GroenLinks sluit zich aan bij voorgaande sprekers. Ook wij hebben een vraag: hoe kan gemeente een duurzame oplossing bieden voor het tekort aan personeel en de financiële uitdagingen met betrekking tot bedrijfsuitvoering van het Spaarne Werkt? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Even kijken. Mevrouw Scholten, gaat uw gang.

Mevrouw Scholten: Wij kunnen ons op zich vinden in het verhaal van de SP. Dit is nou eenmaal een dure hobby, om het maar even zo te zeggen. We vragen ons wel af of er misschien nog iets te doen is met de gewijzigde Re-integratieverordening, of dat nog kansen biedt volgens de wethouder, om misschien bij Spaarne Werkt daar een impuls bij te geven. De voorzitter: Kansen bij Spaarne Werkt. Ja. Helemaal goed. Anders commissieleden die nog het woord willen voeren in de eerste termijn? Nee. Mooi. Wethouder, aan u. Wethouder Van Loenen: Ja. Best wel een aantal mensen die hun zorgen uitspreken over Spaarne Werkt, en dat kan ik me eigenlijk wel goed voorstellen. We hebben als bestuur ook wel … Nou ja, we hebben eigenlijk niet voor niks, laten we het even zo zeggen, dat onderzoek laten starten. En daar staat ook in het stuk staan er ook wel verschillende aanleidingen, waarom we uiteindelijk nu zitten met dit tekort. Dat zit hem echt een heel erg groot deel in verhoogde energiekosten en loonkosten. Minimumloon is natuurlijk gestegen, en energiekosten, daar weet u ook zelf alles van. Dus daar zit hem eigenlijk voor een heel groot deel dit tekort. Maar wat de echte, denk ik, zorg is, wat is nou eigenlijk uiteindelijk een duurzame toekomst voor Spaarne Werkt dus hè? Vandaar dat ik daar ook eerder een keer een mededeling over heb gedaan hier, dat we dat onderzoek gaan starten.

Daar zijn we inmiddels al een heel eind mee. We hebben we ook in het stuk gezegd volgens mij dat we zo rond de zomer daarmee klaar zijn, of het bureau is daarmee klaar. En daarin zul je ook zien, want dat gaat ook naar u toe, zou mijn voorstel zijn uiteindelijk. Dan zie je ook terug een soort benchmark van: hoe gaat het met Spaarne Werkt? Hoe zit het met bijvoorbeeld de overhead? Is de organisatie te groot of niet te groot? Wat zijn eigenlijk de opbrengsten per werksoort? Want je hebt ook natuurlijk de snuffelmug, je hebt de groen, je hebt schoonmaak, om even een totaalbeeld te geven. Omdat tot op heden dat eigenlijk best wel goed ging, en er wel al zorg waren over de toekomst. En we eigenlijk zien dat er toch nog te weinig echt verschil wordt gemaakt. En voorheen werd echt behoorlijk gefocust op dat tekort bij beschut werk, en dat zien jullie ook hier terug. En daar hebben we van gezegd: dat moet worden teruggedrongen. Dat lukt eigenlijk slecht. Dat komt natuurlijk gewoon puur omdat die doelgroep heel lastig is om hen goed aan het werk te laten zijn met de juiste vergoeding. Want het Rijk heeft gewoon een hele lage vergoeding eigenlijk

29

voor deze doelgroep. Dus daar loop je eigenlijk op leeg. Dat is niet alleen een probleem van Spaarne Werkt, dat is echt een landelijk probleem. Dus wij hebben ook in dat onderzoek zijn we ook aan het kijken naar bijvoorbeeld voorbeelden in de landen, hoe gaat het bij andere participatiebedrijven? En dat kunnen ook allemaal … Is een soort rijke mix aan soorten combinaties van dit soort bedrijven. Dus ik denk dat het heel goed is dat we ernaar kijken. Eens dus dat we denk ik ook nog te weinig hebben gedaan. Neemt niet weg dat we voor afgelopen jaar gelukkig toch positief zijn geëindigd. Maar er moet echt iets gebeuren. En dat kan dus ook pijnlijk zijn. Dat kunnen ook dus voorzieningen zijn die eigenlijk heel erg gewaardeerd worden op dit moment. En het is ook best ingewikkeld hoe je dus een krimpende organisatie, want we zien natuurlijk dat de oude Wsv-groep wordt steeds ouder, steeds lastiger om daar ook een verdienmodel bij te hebben. Dus daar leg je misschien wel steeds meer op toe. De groep wordt ook kleiner. Nou ja, zijn er dan nog andere groepen denkbaar? Nou, dat is eigenlijk wat je nu wil zien. Had dat iets eerder gekund? Nou, wellicht wel. Maar ik denk ook wel dat het terecht is dat we daar nu wel echt fors mee aan de gang zijn.

En het is ook zo dat … Je kunt natuurlijk, want wij hebben hier een als bestuur gezegd: we leggen wel een taakstelling op omdat we eigenlijk vinden dat je dus echt actief moet inzetten op het in lijn brengen met die krimpende organisatie van de formatie. Maar het is vooral dus belangrijk: hoe houden we inderdaad beperkt dat we te veel zelf als gemeente moeten bijleggen? En hoe maken we dus transparant, hoe zien we dat in de toekomst? Gaan we inderdaad voor … Houden we eigenlijk dit model zoals het nu is, Spaarne Werkt. Wat betekent dat financieel? Of kun je daarin misschien wel het één en ander optimaliseren of kun je misschien in de werksoorten toch snijden? Maar ja, wat ik zeg, dat zijn ook wel vaak weer pijnlijke dingen. Of ga je naar een heel ander soort model als participatiebedrijf? Nou ik denk wel dat we, heb ik ook een aantal mensen over gehoord, het is echt belangrijk om deze voorziening te hebben. Er zijn natuurlijk ook andere gemeenten en regio's in Nederland die dat allemaal veel minder hebben. Ik vind het zelf ook echt een mooi participatiebedrijf. Maar ik denk wel dat we met elkaar reëel moeten zijn en dat we ook in het najaar daar nog eens een keer met elkaar over moeten hebben, als we meer weten en dat onderzoek hebben, wat de toekomst uiteindelijk zal brengen. Ik zit even te kijken, want ik heb wel … Nou ja, misschien nog even Buurt. Even kijken.

Ja, Werkdag is naar Buurt gegaan. Dat is begin dit jaar geweest. Dus zij zijn ook heel erg druk bezig met het hele concept ook van waardevol werk. Daar hoor ik ook wel positieve berichten over. Eens even kijken. En nog misschien even aandacht voor Ik Zit Klem, de Partij van de Arbeid zei het al even. Dat is ook weer zoiets, het wordt ons door het Rijk ook niet makkelijk gemaakt, moet ik heel eerlijk zeggen. Elke keer denk ik: nou ja, zij zullen toch ook wel denken, dit is niet een houdbaar iets op termijn? Maar dan komt er toch weer incidenteel geld of niet, maar je kunt er niet op rekenen. Dat is wel jammer. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Trompetter. De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Ja, over dat overdragen naar Buurt. Is dat niet heel erg risicovol om een dusdanig verlieslatend verhaal naar Buurt over te brengen, bij alles wat ze al doen? De voorzitter: Het is al over. En daar is een hele uitgebreide onderhandeling en traject aan voorafgegaan, door ons vanuit de gemeente als aandeelhouder overigens, en natuurlijk Spaarne Werkt en Buurt zelf. Daar zijn allerlei afspraken over gemaakt. Het is over, dat stond eigenlijk ook al in de opdracht, van Buurt, dat dat zou gaan gebeuren. Dat hebben ze dus geëffectueerd. En daar zijn dus ook afspraken gemaakt over verlieslijdend, wat betekent dat et cetera. Dus dat is in principe nu in kannen en kruiken.

Ik wil wel nog heel even inderdaad over het Ik Zit Klem, waar de Partij van de Arbeid het ook over had. Om even aan te geven voor deze groep mensen die hier werkt, zij zitten klem enerzijds omdat zij zitten met een niet-geactualiseerde cao, zeg maar, en dus relatief achterblijvende lonen. Zeker als je kijkt naar andere mensen die bijvoorbeeld in de gemeentelijke dienst zijn. Maar wij zitten ook klem als bestuur, of als gemeente, omdat wij ook niet door het

30

Rijk gecompenseerd worden om deze werknemers meer te compenseren. Dus het is een buitengewoon vervelend onderwerp en we gaan daar ook volgende week op het VNG-congres zullen daar ook een aantal moties liggen waarvan ik denk dat wij die wel gaan steunen. De voorzitter: Mooi. Dan denk ik dat we zo een hele duidelijke termijn van de wethouder hebben gehad. Is er vanuit de commissie nog behoefte aan een tweede termijn? Ik denk het haast niet hè? Toch wel. De heer Buschman, namens de VVD. De heer Buschman: Ja, toch. Nou, wat wij al zeiden, we vinden het jammer dat het zo lang duurt voordat een onderzoek start. Maar goed, daar kunnen we nog begrip voor hebben. Maar dan wordt er een onderzoek uitgevoerd. Wat gaat dat ons opleveren? U zegt zelf: we denken na over misschien wel andere manier van aanpak. Maar wat levert zo'n onderzoek ons straks uiteindelijk op? Want daar zien we nog niks van terug. De voorzitter: Oké. Dat is een vraag en ik hoop dat de wethouder een schot van de boeg wil gaan doen. Anders nog mensen in een tweede termijn die nog iets willen vragen? Nee. Wethouder. Wethouder Van Loenen: Wat het onderzoek ons moet opleveren is eigenlijk inzicht in enerzijds hoe functioneert Spaarne Werkt nu, vergeleken met, dus die benchmark wat ik zei, met andere vergelijkbare of soortgelijke organisaties.

Om te weten: is daar iets mogelijk in het snijden van de overheidsorganisatie, et cetera? Anderzijds: wat is dat toekomstperspectief? En dan nou, wat ik net eigenlijk ook al zei, dan moet u denken aan: wat zijn nou mogelijke scenario's om de organisatie om te vormen? En dat hangt natuurlijk heel erg samen met eigenlijk het beleid, politiek bestuurlijke keuzes die wij maken, wat voor soort participatiebedrijf wil je hebben? Voor welke doelgroepen is het bedoeld? En daar zullen verschillende scenario's in worden uitgewerkt. Door een extern bureau, overigens. Waarbij we uiteindelijk dus een keuze moeten gaan maken over hoe de toekomst van Spaarne Werkt eruitziet. En dan gaat het dus echt over: wie bedien je straks? Hoe ziet dat dan dus uiteindelijk echt uit? De voorzitter: Goed. Dan denk ik dat we het nu wel echt daadwerkelijk goed hebben besproken. De jaarrekening gaat door naar de raad. Kan die als hamerstuk door? Niet? Wilt u hamerstuk met stemverklaring dan? Oké, een hamerstuk met stemverklaring, doen we dat. En de toezegging, ik neem aan dat die kan worden afgedaan. De heer Buschman, u heeft daar ook een opmerking over? De heer Buschman: Ja, sorry. Wat ons betreft niet. De toezegging was tweeledig. De CO2 -ladder, dat verhaal, dat snappen we. Maar de toezegging ten aanzien van het onderzoek staat wat ons betreft nog open. Dus die willen we graag handhaven.

De voorzitter: Ik ga heel even checken of dat er inderdaad in staat, want die herinner ik me … Wat het probleem is van een toezegging, aangezien deze toezegging tweeledig is kunnen we hem alleen ofwel helemaal ofwel niet als afgedaan beschouwen. Op het moment dat een fractie zegt, en zo duidelijk … Of wil u een nieuwe toezegging hierop? Wethouder Van Loenen: Nou, laten we dan een nieuwe toezegging doen, die wat specifieker is. Omdat hier twee dingen door elkaar staan wat mij betreft. Dus laten we gewoon nog steeds zeggen dat we terugkomen met de duurzame toekomstscenario’s voor Spaarne Werkt.

31

De voorzitter: Dan denk ik dat we dat zo heel erg netjes hebben gedaan. Dus dan beschouwen we gezamenlijk de huidige toezegging als afgedaan, en dan hebben we een nieuwe toezegging die dat tweede punt eigenlijk opnieuw doet. Dit is gewoon lekker aangescherpt en door jongens. Helemaal goed, oké, mooi. 11. Wijziging Wet Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) (DL) De voorzitter: Dan ga ik met u door naar agendapunt 11, tevens het laatste agendapunt van deze avond. De wijziging Wet Gemeenschappelijke Regeling van het Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland, ofwel Spaarne Werkt. Waar we het net ook al over hebben gehad. Hier wordt best wel uitgebreid van u een aantal punten gevraagd, dus ik hoop dat voor iedereen duidelijk was dat er uiteindelijk gevraagd wordt om een best wel uitgebreid advies te geven over de punten zienswijze, evaluatie, burgerparticipatie, en actieve informatieplicht. Ik kan nu alvast wel geruststellen. Het punt komt in ieder geval in het eerste kwartaal van 2024 terug naar de raad. Dus helemaal verdwijnen doet het niet. Ja, wie kan ik als eerste het woord geven? Als iemand überhaupt wil. Ja, ja, toch. Mevrouw Scholten. Gaat uw gang. Mevrouw Scholten: Ik heb technisch uitgevraagd naar de uitbreiding van zienswijze mogelijkheid, om die te beperken tot de jaarrekening.