TKN 1 Collegebesluit-Evaluatie en verlenging overeenkomsten gespecialiseerde jeugdhulp (perceel 1)

Collegebesluit

Onderwerp Evaluatie en verlenging overeenkomsten gespecialiseerde jeugdhulp (perceel 1) Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/656150 Leeuwen, B. van 2.2 Voorzieningen Jeugd JOS Termorshuizen, S. 06 18610859 stermorshuizen@haarlem.nl In perceel 1 worden kinderen en jongeren met meervoudige problematiek geholpen door vier consortia van jeugdhulpaanbieders. Voor de jeugdigen en hun ouders is het belangrijk dat er passende, samenhangende en toegankelijke hulp beschikbaar is. De huidige contracten voor deze zorg liepen drie jaar en zijn nu geëvalueerd. Uit die evaluatie, uitgevoerd door KPMG, blijkt dat we met de gekozen aanpak op de goede weg zijn: de samenwerking tussen en binnen consortia en de manier van financieren maakt het mogelijk om jeugdigen sneller en beter te helpen. Tegelijkertijd zijn er ook knelpunten gesignaleerd, bijvoorbeeld rondom wachttijden en afstemming tussen partijen. Door deze verbeteringen samen met de consortia op te pakken, kan de zorg voor jeugdigen in Haarlem en de regio niet alleen efficiënter, maar vooral ook beter aansluiten bij hun dagelijkse leven en wat zij nodig hebben.

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

Het college besluit om de contracten met de consortia in perceel 1 met drie jaar te verlengen. Daarmee garanderen we continuïteit van zorg voor de jeugdigen die nu hulp krijgen en creëren we ruimte om samen te werken aan verdere verbeteringen en innovaties in de jeugdhulp in Zuid-Kennemerland en IJmond. Het college stuurt dit besluit ter kennisname naar de commissie Samenleving. Reden hiervoor is dat de knelpunten in de jeugdhulp en deze evaluatie in het bijzonder onderwerp van gesprek zijn geweest in de commissie Samenleving. - Raadsstuk-Addendum bij de Regiovisie Jeugdhulp Zuid-Kennemerland en IJmond (2021/596535) in de raadsvergadering van 11 februari 2021 - Opinienota- Regionale verwervingsstrategie jeugdhulp vanaf 2022 (2021/39654) in de commissie Samenleving op 4 maart 2021 - Raadsstuk-Regiovisie Jeugdhulp Zuid-Kennemerland en IJmond (2021/327593) in de commissie Samenleving van 30 september 2021 en in de raadsvergadering van 14 oktober 2021

Kenmerk: 2025/656150

1/8

-

-

Besluit college d.d. 23 september 2025

Collegebesluit- Definitieve verwervingsstrategie jeugdhulp vanaf 2022 (2021/46902) in B&W-vergadering van 28 september 2021 en in commissie Samenleving van 30 oktober 2021 Collegebesluit- Pre-selectiedocument regionale verwerving jeugdhulp (2021/421247) in commissie Samenleving van 28 oktober 2021 Collegebesluit- Inkoopprocedure voor de verwerving van de jeugdhulp (2022/937770) in B&W-vergadering van 12 juli 2022 en in commissie Samenleving van 27 oktober 2022 Raadsbesluit- Maatregelen jeugd zomer 2024 (2024/1300438) raadsvergadering 18 juli 2024 Collegebesluit- Samenwerkingsovereenkomst meervoudige jeugdhulp ZuidKennemerland en IJmond (2024/1653355) in B&W-vergadering van 15 oktober 2024 en in commissie Samenleving van 14 november 2024 Collegebesluit- Addendum regionaal fonds jeugdhulp (2024/2040747) in commissie Samenleving 23 januari 2025 Raadsinformatiebrief- Innovatiebudget Jeugdhulp (maart 2025) (2025/404665) in B&W-vergadering van 15 april 2025 en in commissie Samenleving van 8 mei 2025

Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. Tot verlenging van de Overeenkomst van Opdracht meervoudige specialistische jeugdhulp met de gecontracteerde consortia voor specialistische jeugdhulp in perceel 1 voor de duur van 3 jaar. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Sinds 2023 hebben de zeven gemeenten in de jeugdhulpregio’s Zuid-Kennemerland en IJmond (ZKIJ) een nieuwe inrichting van het jeugddomein geïmplementeerd. Er zijn twee percelen ingekocht: perceel 1 waarbinnen de specialistische jeugdhulp voor meervoudige hulpvragen wordt uitgevoerd en perceel 2 waarbinnen specialistische jeugdhulp voor enkelvoudige hulpvragen wordt uitgevoerd. In perceel 1 zijn vier consortia (samenwerkingsverbanden van aanbieders) gecontracteerd en deze worden bekostigd met een lumpsum. De contractperiode is drie jaar met twee keer een verlengingsoptie van drie jaar. In het derde jaar en in het zesde jaar vindt een evaluatie plaats op de prestaties van de gecontracteerde strategische partners, zoals vastgesteld in Artikel 2, lid 1 van de Samenwerkingsovereenkomst. De evaluatie van de eerste periode is inmiddels afgerond en voorgesteld wordt om de overeenkomsten binnen perceel 1 te verlengen.

Kenmerk: 2025/656150

2/8

Voor de jeugdigen in Haarlem is deze evaluatie een belangrijk moment om goed te kijken of dat wat de bedoeling is, een goed en toegankelijk zorgaanbod, ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Hoewel uit de evaluatie naar voren komt dat de keuze voor een systeem met vier consortia en lumpsum financiering inderdaad de juiste is, zijn er ook zaken waar nog aan gewerkt moet worden. 2. Beoogd resultaat Hoewel er belangrijke stappen zijn gezet, is het transformatieproces nog niet voltooid. Gezien de complexiteit van het stelsel, de diversiteit aan betrokken partijen en de omvang van de opgave, kunnen niet alle verbeterpunten op korte termijn worden gerealiseerd. Het betreft een lerend systeem, waarin ruimte is voor reflectie, bijstelling en gezamenlijke ontwikkeling. Aan de hand van het Programmaplan Jeugdhulp ZKIJ wordt er gewerkt aan een realistische en gefaseerde aanpak van de opgaves binnen de jeugdhulp ZKIJ. Zo ontstaat er een route naar een sterker, consistenter en toekomstbesteding jeugdhulpstelsel in ZKIJ. Dit kunnen de gemeenten niet alleen. Hierom wordt voorgesteld om de huidige samenwerking met de consortia voort te zetten voor tenminste 3 jaar en de leer- en verbeterpunten uit het onderzoek van KPMG gezamenlijk uit te voeren aan de hand van een programmaplan Jeugdhulp ZKIJ.

Voor de gebruiker, de jeugdige, wordt vol ingezet op een zo’n helder mogelijk aanbod waar zo makkelijk mogelijk gebruik van kan worden gemaakt. Uiteraard alleen in het geval het echt nodig is. De samenwerking met en tussen de consortia wordt geïntensiveerd, zodat hulpvragen van ouders en kinderen snel en efficiënt kunnen worden opgepakt. Ook kunnen de jeugdigen voor de duur van de verlenging van de contracten in ieder geval gebruik blijven maken van de huidige voorzieningen en zullen zij in de toekomst gebruik kunnen maken van de verschillende innovatieve ideeën die momenteel vanuit het innovatiefonds vorm krijgen. 3. Onderbouwing voorstel Evaluatie overeenkomsten perceel 1 Het bureau KPMG is door de jeugdhulpregio’s ZKIJ gevraagd een evaluatieonderzoek naar het functioneren van de consortia uit te voeren, ter voorbereiding op de verlenging van de overeenkomsten voor specialistische jeugdhulp voor meervoudige hulpvragen (perceel 1) in 2026. Het onderzoek dient als onderbouwing voor het nemen van een besluit over eventuele voortzetting van de huidige overeenkomsten. De evaluatie was gericht op het functioneren van de consortia binnen de regio ZKIJ. De prestaties van de consortia kunnen echter niet los gezien worden van het functioneren van het gehele stelsel in de regio. Betrokken partijen zijn onder andere de gemeenten, Centrum Jeugd en Gezin (CJG) en andere ketenpartners.

Ieder heeft zijn eigen rol en verantwoordelijkheid in het stelsel.

Kenmerk: 2025/656150

3/8

Wijze van evaluatie De evaluatie is uitgevoerd aan de hand van deskresearch, diepte-interviews en bijeenkomsten met vertegenwoordigers van gemeenten, consortia en ketenpartners zoals het CJG en het onderwijs. Het deskresearch bestond uit het verzamelen van basisinformatie uit openbare bronnen en een gerichte data-uitvraag bij de consortia en gemeenten. Hierbij zijn onder andere aanbestedingsstukken, visiedocumenten, financiële jaarverslagen en overige relevante informatie opgevraagd. Ook het AEF rapport, adviezen van de lokale participatieraden en landelijke rapporten van Rijksoverheid, Jeugdautoriteit en de deskundigencommissie Hervormingsagenda zijn als bron gebruikt. Er zijn interviews gehouden met relevante partijen waaronder vertegenwoordigers consortia, CJG en de directeur van een gecertifieerde instelling. Aan het einde van het onderzoek zijn de resultaten besproken en gevalideerd met de betrokken partijen. Daarbij is hetgeen wat opgehaald is naast de landelijke ontwikkelingen gelegd. Ook is er gekeken naar gezamenlijke leer- en verbeterpunten. Voor de volledigheid is het rapport van KPMG als bijlage toegevoegd. De afgelopen jaren is de vraag naar jeugdhulp toegenomen. Maatschappelijke ontwikkelingen, zoals prestatiedruk, complexe scheidingen en mentale druk op jongeren spelen hierin een belangrijke rol.

Tegelijkertijd is er een groeiend tekort aan professionals, waardoor hulp niet altijd tijdig of op de juiste plek beschikbaar is. De stijgende druk op het systeem vraagt om een gezamenlijke inspanning met betrokken professionals om de jeugdhulp toekomstbestendig in te richten. Met de nadruk op preventie, het versterken van gezinnen en hun netwerk en de gezamenlijke verantwoordelijkheid, zodat we jongeren en hun ouders duurzaam kunnen ondersteunen bij het opgroeien. Waarbij ook oog is voor de Hervormingsagenda Jeugd en de Wet verbetering beschikbaarheid Jeugdzorg. Jeugdhulpstel ZKIJ Met het nieuwe stelsel is de gewenste en geadviseerde beweging in de regio in gang gezet. Het model en inrichting sluiten goed aan bij de landelijke context waarin de jeugdzorg zich op dit moment bevindt. Tegelijkertijd zijn er enkele uitgangspunten te herzien en dient er tijd en aandacht besteed te worden aan het nog steviger neerzetten van het stelsel met de partners nu en voor in de toekomst. Ontwikkelingen in cijfers in ZKIJ De gemeenten hebben een regionaal dashboard ontwikkeld en valideren continu de onderliggende data samen met de consortia. Voor het meten van wachttijden hanteren de gemeenten de definitie van de periode tussen het moment van toewijzing van zorg (toewijzingsbericht) en de daadwerkelijke start van de zorg (startbericht) binnen het berichtenverkeer.

Op het moment dat de startberichten niet tijdig worden verstuurd kan er een vertekend beeld ontstaan van de wachttijd. De wachttijden verschillen sterk per consortium en per zorgproduct. Voor een aantal zorgproducten is de wachttijd in de jeugdhulpregio (te) lang. Ook in andere regio’s en op landelijk niveau zijn de wachttijden (te) lang. Er wordt aan triage gedaan. Dit betekent dat, waar nodig, de hulpvraag wordt

Kenmerk: 2025/656150

4/8

beoordeeld door zorgprofessionals die op basis van hun expertise en criteria de mate van urgentie bepalen. Indien nodig wordt gekeken of snellere routes mogelijk zijn. Er wordt onder andere gewerkt met overbruggingszorg en wachtlijstbeheer. In een aantal gevallen blijkt dat de ondersteuning/hulp op andere manieren geboden wordt (onder andere via het eigen netwerk), soms neemt de ondersteuningsvraag in de tussentijd af. regio ZKIJ

Haarlem

2024

2025

2024

2025

50L07 GGZ specialistisch

271

333

143

164

50L04 Behandeling individueel

64

93

28

37

50L01 Begeleiding ambulant

52

76

21

41

50L05 Dyslexie

62

46

33

15

50L06 GGZ basis

107

45

46

11

50L03 Behandeling groep

30

20

16

11

50L02 Begeleiding groep

4

18

1

10

50L10 Verblijfstype 1

6

10

1

3

50L09 Pleegzorg

6

9

0

5

50L08 Kinderen uit de knel

3

1

1

0

50L11 Verblijfstype 2

0

1

0

1

50L12 Vervoer

3

1

1

1

608 653 groei 7,4%

291

299

Product

totaal

2,7%

Tabel 1: aantal cliënten op de wachtlijst in 2024 en 2025, voor regio ZKIJ en Haarlem (meetmoment juni)

Geen aanmeldstop Er is geen sprake van een aanmeldstop bij de consortia. De eenmalige tegemoetkoming implementatiekosten is door alle consortia gebruikt om kinderen op de wachtlijst te helpen. In totaal zijn hiermee ongeveer 250 kinderen geholpen. Zowel de landelijke cijfers als de cijfers uit onze jeugdhulpregio ZKIJ onderstrepen de noodzaak tot transformatie: de druk op het systeem neemt toe, terwijl de beschikbare capaciteit onder druk staat. De combinatie van de toenemende vraag, beperkte middelen, en maatschappelijke veranderingen vraagt om een koerswijziging richting preventie, samenwerking en structurele hervormingen — precies waar de gemeenten uit ZKIJ op inzetten. Advies en aanbevelingen KPMG Met de invoering van het nieuwe stelsel is de gewenste en geadviseerde beweging in de regio in gang gezet. Het model en inrichting sluiten goed aan bij de landelijke context waarin de jeugdzorg zich op dit moment bevindt. Tegelijk zijn er enkele uitgangspunten, zoals bepalingen in het contract dat elk consortium een volledig zorgaanbod moeten organiseren, te herzien om zo beter aan te sluiten bij de

Kenmerk: 2025/656150

5/8

beschikbare budgetten en gevraagd aanbod in de regio. Daarnaast dient er tijd en aandacht besteed te worden aan het nog steviger neerzetten van het stelsel met de partners nu en voor in de toekomst. In het kort zijn de aanbevelingen uit het rapport als volgt: - De invoering van de lumpsumbekostiging is in lijn met landelijke ontwikkelingen en beleidsdoelen. In de praktijd wordt deze bekostigingsvorm nog onvoldoende taakgericht benut. - De Regiovisie Jeugdhulp IJmond en Zuid-Kennemerland wordt breed gedragen. Er is behoefte aan duidelijkere sturingsafspraken, heldere taakafbakening en verantwoordingslijnen. Aanscherping van de Regiovisie is hierom van belang. - De samenwerking tussen gemeenten en consortia is in ontwikkeling. Er is een beweging zichtbaar van een klassieke opdrachtgever-opdrachtnemer relatie naar een meer strategisch partnerschap. - De huidige contracten laten op dit moment ruimte voor interpretatie, wat heeft geleid tot onduidelijkheid over verwachtingen en taken, met als gevolg knelpunten in de uitvoering. De basis van het nieuwe stelsel is gelegd en sluit aan bij de landelijke hervormingsagenda Jeugd. De aanbeveling is om verder uitwerking te geven aan: 1. De afbakening van taken en verantwoordelijkheden. 2. De inrichting van de bekostigingsstructuur die aansluit bij taakgerichte ambities, inclusief complexe casuïstiek. 3.

De verbetering van sturingsinformatie en governance, met aandacht voor een duidelijke verdeling van rollen en mandaten. Wat is reeds in gang gezet? De evaluatie laat zien dat het Jeugdhulpstel in de jeugdhulpregio's ZKIJ volop in ontwikkeling is en er wordt gewerkt aan een koerswijziging aan de hand van een regionaal programmaplan Jeugdhulp ZKIJ. De leer- en verbeteren punten uit de evaluatie zijn opgenomen in een uitvoerend programmaplan. Het programmaplan bestaat uit verschillende programmalijnen met bijbehorende opgaves; 1. Een robuuste regionale jeugdhulporganisatie met een gedeelde bestuursstructuur, passende governance en legitimiteit; 2. De kwaliteit van de bedrijfsvoeringsonderdelen en dienstverlening verbeteren, om beter te kunnen sturen op de korte- en langetermijneffecten van de ingezette koers op Jeugd; 3. Een dynamische Strategische Samenwerkingsagenda Jeugd 2025-2027, met gedeeld eigenaarschap van gemeenten en samenwerkingspartners om daarmee tot gedragen en werkzame oplossingen te komen voor knelpunten in de gehele Jeugdhulp keten. Het programmaplan biedt de regio een gestructureerde aanpak, prioritering in de verschillende deelopdrachten en daarmee een verdere ontwikkeling van ons jeugdhulpstelsel. Daarbij zijn ook de

Kenmerk: 2025/656150

6/8

budgetverantwoordelijkheid en het mandaat ten aanzien van de gestelde doelen en bijbehorende rollen vastgelegd. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s Gemeenten zijn op grond van de Jeugdwet verantwoordelijk voor het organiseren van jeugdhulp en bepalen/ stellen het beleid hierop vast. In de regio ZKIJ werken gemeenten voor de Jeugdzorg, na het doorlopen van een aanbesteding, samen met verschillende jeugdhulpaanbieders en vier consortia. Met elkaar staan we aan de lat voor een dekkend en samenhangend zorglandschap. Met de invoering van het nieuwe stelsel is de gewenste en geadviseerde beweging binnen de regio in gang gezet. Tegelijkertijd zijn er enkele uitgangspunten die vanuit de evaluatie moeten worden herzien en dient er tijd en aandacht aan besteed te worden aan het nog steviger neerzetten van het stelsel met de partners nu en voor in de toekomst. Indien de contracten niet worden verlengd kan er geen beweging komen in het huidige stelsel en kan de problematiek oplopen. Om dit risico te beheersen zijn er in 2024 en 2025 maatregelen genomen en is er een start gemaakt met een regionaal Programmaplan Jeugdhulp ZKIJ. De uitgangspunten die vanuit de evaluatie worden herzien zijn een onderdeel van het Programmaplan Jeugdhulp ZKIJ. 4.2 Kanttekeningen Alternatieven Het alternatief is om de overeenkomsten niet te verlengen.

Door het niet verlengen van de overeenkomsten zijn gemeenten niet in staat om een dekkend en samenhangend zorglandschap te waarborgen. Daarnaast betekent dit dat de regio ZKIJ geen robuuste jeugdhulp regio is. Ten slotte zal er een nieuwe aanbestedingstraject moeten worden uitgevoerd, wat niet haalbaar is voor het aflopen van deze contractperiode. Financiën De wijze van de lumpsumfinanciering is in de huidige meerjarenbegroting opgenomen. Het verlengen van de contracten heeft geen financiële impact. Zowel de individuele consortia als de gemeenten dragen de eigen kosten die zij maken binnen de samenwerking op grond van de verlenging van de Overeenkomst van Opdracht. Participatie Naast de uitvoerende samenwerkingspartners (zoals CJG, consortia en onderwijs) zijn ook de participatieraden uit de IJmond en Zuid-Kennemerland bevraagd naar hun bevindingen. Op 4 juni 2025 is het bureau KPMG in gesprek gegaan met een afvaardiging van de participatieraden. Dit om zo de verbeterpunten en leerpunten bij elkaar te brengen en de samenwerking en dienstverlening aan de jeugdigen en gezinnen te versterken.

Kenmerk: 2025/656150

7/8

4. Consequenties en uitvoering Na vaststelling van de verlenging van de overeenkomsten in de colleges van de gemeenten in de regio’s Zuid-Kennemerland en IJmond, volgt de ondertekening door de gemeenten en de consortia. 6. Bijlagen Bijlage 1 - Rapport Evaluatie Lumpsumovereenkomst ZKIJ

Kenmerk: 2025/656150

8/8