RIB Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 Nummer 2025/150706 Datum college 4 maart 2025 Portefeuillehouder Leeuwen, B. van / Loenen, D. van Programma/beleidsveld 2.2 Voorzieningen Jeugd en 1.3. sociale basis Afdeling MO Auteur S. Rotteveel Telefoonnummer +31618733260 Email srotteveel@haarlem.nl Bestemd voor: Het college stuurt deze raadsinformatiebrief ter kennisname naar de commissie Samenleving Bijlagen Bijlage: Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 Het college informeert de gemeenteraad over de uitkomsten van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 voor Haarlem. Inleiding De mentale gezondheid van jongvolwassenen (16-25 jaar) staat onder druk, zowel landelijk als in Haarlem. De Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (GMJV) is in 2022 en opnieuw in 2024 uitgevoerd om inzicht te krijgen in de gezondheid, leefstijl en het welzijn van deze doelgroep. Dit grootschalige onderzoek in 2024, waarbij 770 jongvolwassenen uit Haarlem deelnamen, biedt waardevolle informatie over ontwikkelingen en uitdagingen binnen deze leeftijdsgroep. De GMJV maakt onderdeel uit van het Gezondheidsonderzoek COVID-19 van Netwerk Gezondheidsonderzoek bij Rampen. In dit samenwerkingsverband brengen het RIVM, de GGD en andere partners de gevolgen van de coronaperiode voor de gezondheid in kaart.

Naast het kwantitatieve onderzoek heeft de GGD Kennemerland in 2023 aanvullend kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de mentale gezondheid van jongvolwassenen. Hierin namen 36 jongeren deel, waarvan 21 uit Haarlem. Dit onderzoek biedt verdiepende inzichten in de achterliggende oorzaken van de ervaren gezondheidsproblemen en draagt bij aan een betere duiding van de kwantitatieve resultaten uit de Gezondheidsmonitor. De uitkomsten van de monitor laten zien dat hoewel sommige trends positief zijn, er blijvende zorgen zijn over onder andere mentale gezondheid, prestatiedruk en middelengebruik. Dit vraagt om een gerichte en gezamenlijke aanpak van de gemeente en haar partners. Landelijke en regionale trends De Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen bevestigt landelijke trends maar laat ook enkele regio-specifieke verschillen zien. Landelijk is sprake van een toename van mentale klachten onder jongvolwassenen, evenals een stijgende prestatiedruk en zorgen over maatschappelijke ontwikkelingen. In Haarlem wijkt dit beeld op enkele punten af. Zo is er een daling zichtbaar in het gevoel van eenzaamheid en nemen steeds meer jongeren deel aan sportactiviteiten. Dit duidt mogelijk op een verbeterde sociale samenhang en een actiever welzijnsbeleid binnen de stad.

Kenmerk: 2025/150706

1/3

Tegelijkertijd blijven zorgen bestaan over mentale gezondheid, prestatiedruk en middelengebruik. Een andere belangrijke trend is de afname van het vertrouwen in de toekomst onder jongvolwassenen. In Haarlem geeft minder dan de helft van de jongvolwassenen aan veel vertrouwen in de toekomst te hebben, wat lager ligt dan het landelijk gemiddelde. Daarnaast blijft de woningcrisis een grote bron van stress, waarbij veel jongeren zich zorgen maken over betaalbare huisvesting en financiële stabiliteit. Resultaten voor Haarlem De belangrijkste uitkomsten van de gezondheidsmonitor voor Haarlem zijn als volgt: • Mentale gezondheid: Hoewel het percentage jongvolwassenen dat zich beperkt voelt door psychische klachten is afgenomen van 24% in 2022 naar 21% in 2024, blijft de mentale gezondheid achter bij het landelijke gemiddelde. Ruim 32% van de jongeren heeft in de afgelopen 12 maanden suïcidale gedachten gehad. Vrouwen ervaren significant vaker stress en prestatiedruk dan mannen. • Eenzaamheid en sociale verbinding: Het percentage jongvolwassenen dat zich eenzaam voelt, is gedaald van 65% in 2022 naar 57% in 2024. De stijgende sportdeelname onder Haarlemse jongeren ligt boven het landelijk gemiddelde en draagt bij aan een daling in gevoelens van eenzaamheid. Jongeren geven aan dat deelname aan sociale activiteiten en sport hen helpt om zich minder eenzaam te voelen.

• Gedrag en verslavingen: Het alcoholgebruik onder jongvolwassenen in Haarlem is gedaald van 79% in 2022 naar 70% in 2024. Tegelijkertijd blijven roken en drugsgebruik onder Haarlemse jongeren hoger dan het landelijke gemiddelde. Opvallend is de verdubbeling van het gebruik van e-sigaretten (vapen) ten opzichte van 2022, met name onder vrouwen. Mannen gebruiken meer tabak, alcohol en drugs. Daarnaast blijkt 17% van de jongvolwassenen in Haarlem in het afgelopen jaar online gegokt te hebben, iets lager dan het regionale gemiddelde van 20%. • Sociale media en prestatiedruk: Prestatiedruk en controleverlies over sociale mediagebruik blijven zorgpunten, vooral onder vrouwelijke jongeren. 27% geeft aan het sociale mediagebruik niet meer onder controle te hebben. Ook heeft minder dan de helft van de Haarlemse jongvolwassenen veel vertrouwen in de toekomst. 92% maakt zich zorgen over maatschappelijke thema’s zoals de woningmarkt en stijgende prijzen, een hoger percentage dan in de regio of Nederland. Jongeren geven aan dat de druk om te presteren, zowel op school als op sociale media, een belangrijke oorzaak is van hun stressgevoelens. • Discriminatie en pesten: Een zorgelijke ontwikkeling is de sterke stijging in discriminatie op basis van huidskleur en LHBTQIA+-identiteit. Jongvolwassenen rapporteren meer ervaringen met discriminatie en pesten dan in voorgaande jaren.

Dit heeft een negatieve impact op hun mentale gezondheid en welzijn. Beleidsmaatregelen en initiatieven De gemeente Haarlem werkt actief samen met GGD Kennemerland en andere partners aan initiatieven om de mentale gezondheid van jongvolwassenen te bevorderen. Actuele maatregelen omvatten: • Voorbereiding op de inwerkingtreding van de Wet Integrale Suïcidepreventie per juli 2025, met trainingen voor professionals, versterking van netwerken en publiekscampagnes. • Interventies binnen het programma ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’, gericht op een veilige en stimulerende leefomgeving voor jongeren.

Kenmerk: 2025/150706

2/3

•

• • •

De gemeente neemt deel aan de ‘Alliantie Mentale Gezondheid Jeugd Haarlem’ met partners als de GGD Kennemerland, Museum vd Geest, KIKID, Youz, Buurts, CJG, om gezamenlijk meer aandacht te vragen en meer inzet te plegen met preventieve interventies t.b.v. mentale gezondheid Ondersteuning van scholen bij het bevorderen van een gezonde leeromgeving met programma’s gericht op sociaal-emotionele vaardigheden en stressmanagement Ontwikkeling van laagdrempelige sport- en jongerenwerkprogramma’s om ontmoeting en participatie te bevorderen. Activiteiten vanuit het jongerenwerk en sportprogramma’s om ontmoeting en participatie te bevorderen.

Vervolg en toekomstige stappen Om de mentale gezondheid van jongvolwassenen verder te verbeteren, worden aanvullende stappen gezet. Er wordt gewerkt aan een uitgebreid suïcidepreventieplan met aandacht voor vroegsignalering en nazorg. Daarnaast zal gebruik worden gemaakt van de aanvullende onderzoeksresultaten van de GGD die in juni 2025 worden verwacht, om beleidsmaatregelen verder te verfijnen en gerichter in te zetten. Hierbij zal ook gekeken worden naar de effectiviteit van bestaande initiatieven in het kader van de Haarlemse inzet op het bevorderen van de mentale gezondheid en het welzijn van jongvolwassenen en de mogelijkheden om deze verder uit te breiden of te verbeteren. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

Kenmerk: 2025/150706

3/3