Realisatie instandhouding openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs 2023

Raadsvoorstel

Onderwerp Realisatie instandhouding openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs 2023 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 26 november 2024

2024/2059475 Bas van Leeuwen 1.1 Onderwijs JOS K van Goethem 3578 Kvangoethem@haarlem.nl De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om als extern toezichthouder vanuit de Wet Openbaar Onderwijs vast te stellen dat er voldoende openbaar onderwijs is gerealiseerd in 2023, op grond van het jaarverslag. De ambitie is dat iedere leerling een gelijke kans krijgt om het beste uit zichzelf te halen en hun talenten te ontwikkelen. Als extern toezichthouder van het openbaar voortgezet onderwijs bevoegd conform de Wet Openbaar Onderwijs, vindt de gemeente dat belangrijk. Onderwijs Stichting Zelfstandige Gymnasia (OSZG) heeft het jaarverslag 2023 ter kennisname ingediend. De commissie Samenleving wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. Realisatie instandhouding openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs 2022, 2023/1733878, zoals tijdens de gemeenteraadsvergadering van 23 november 2023. 1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Kenmerk: 2024/2059475

de burgemeester,

1/6

Ontwerp-besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: Vast te stellen dat Onderwijs Stichting Zelfstandige Gymnasia, op grond van het jaarverslag 2023 van deze Stichting, voldoende openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs in 2023 in Haarlem heeft gerealiseerd. de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding Conform de Wet op Voortgezet Onderwijs inzake de instandhouding van het openbaar onderwijs en de geldende statuten van de Onderwijs Stichting Zelfstandige Gymnasia (OSZG, artikelen 18, 19 en 21) is de gemeenteraad als extern toezichthouder bevoegd vast te stellen dat OZSG de instandhouding van voldoende openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs in 2023 in Haarlem heeft gerealiseerd. Deze vaststelling geschiedt op grond van het jaarverslag 2023 van het schoolbestuur OSZG. Het jaarverslag en het jaarverslag in beeld is door het schoolbestuur OSZG ter kennisname ingediend (zie ook bijlage 1, 2024/1855853). De landelijke Onderwijs Stichting Zelfstandige Gymnasia, een samenwerkingsverband als bedoeld in artikel 53c van de wet op Voortgezet Onderwijs, heeft één school, het “Stedelijk Gymnasium” in Haarlem. 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Vast te stellen dat Onderwijs Stichting Zelfstandige Gymnasia, op grond van het jaarverslag 2023 van deze Stichting voldoende openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs in 2023 in Haarlem heeft gerealiseerd. 3. Beoogd resultaat Het in stand houden van voldoende openbaar (voortgezet gymnasiaal) onderwijs in Haarlem. 4. Argumenten 4.1 Openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs is in 2023 gerealiseerd.

De instandhouding van het openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs past binnen programma 1 “Maatschappelijke participatie” van de programmabegroting 2023. In beleidsveld 1.1 “Onderwijs” is de volgende doelstelling verwoord: ‘Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang’. Het Stedelijk Gymnasium van OSZG draagt hieraan bij met het openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs.

Kenmerk: 2024/2059475

2/6

4.2 Het uitvoeren van openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs vindt verantwoord plaats. OSZG verzorgt het openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs in Haarlem. 4.350 leerlingen hebben openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs gevolgd vanuit dit regionale bestuur (teldatum 1 oktober 2023). Op het Stedelijk Gymnasium waren er 823 leerlingen. Het jaarverslag is deze zomerperiode ter kennisname ingediend. In het jaarverslag wordt stilgestaan bij de missie, de visie en de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs. Ook worden de ontwikkelingen van de leerlingenaantallen, de personeelssamenstelling, internationalisering en onderzoek in het onderwijsprogramma beschreven. De structuur van OSZG voldoet aan de wettelijke eisen van scheiding tussen de interne toezichthoudende rol van de Raad van Toezicht en de rol van het Stichtingsbestuur. Op 11 oktober 2024 is op bestuurlijk niveau met het schoolbestuur over het jaarverslag 2023 gesproken, waarbij de volgende onderwerpen aan de orde zijn geweest: • • • • •

Het jaarverslag 2023, inclusief het jaarverslag in beeld; Het meerjarenperspectief in relatie tot de continuïteit van het openbaar gymnasiaal onderwijs; De ambitie en het langzaam ontwikkelen van de diversere leerlingenpopulatie: De populatie en aanwas van een diverser leerkrachten-team en de gezamenlijke regionale aanpak; De stijging van de prijzen van licenties en schoolboeken.

Naar aanleiding van deze bespreking en het jaarverslag is geconstateerd dat het genoemde schoolbestuur en het Stedelijk Gymnasium Haarlem op verantwoorde wijze haar werkzaamheden verricht. 4.3 OZSG is een financieel gezonde organisatie. Het jaarverslag en de jaarrekening bevatten een financiële verantwoording over het kalenderjaar 2023, waarbij een transparant beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen per 31 december 2023 en het resultaat over 2023 gegeven wordt. De baten, lasten en balansmutaties van OZSG voldoen aan de eisen van financiële rechtmatigheid. De accountant heeft op grond van de getrouwheid en rechtmatigheid een goedkeurende controle verklaring afgegeven. De jaarrekening 2023 van de OSZG sluit met een negatief resultaat van € 279.000. In de begroting was uitgegaan van een negatief resultaat van € 2.534.000. Derhalve een voordelige afwijking van € 2.255.000. De belangrijkste oorzaak voor dit verschil is de wijze van verwerken van 2 tranches NPO-middelen 2022-2023. Bij het opmaken van de begroting ging men er van uit dat deze middelen geheel in 2022 moesten worden opgenomen. Later bleek dit toch 5/12e deel in 2022 en 7/12e deel in 2023 te zijn. Daarnaast werd er ter dekking van de werkdrukmiddelen in de cao VO een

Kenmerk: 2024/2059475

3/6

nieuwe bekostiging in het leven geroepen voor een bedrag van € 691.000. Hiermee kon bij opstelling van de begroting geen rekening worden gehouden. Uit de jaarrekening blijkt dat de solvabiliteit, liquiditeit en rentabiliteit goed zijn en ruim binnen de geldende bandbreedte in het voortgezet onderwijs liggen. Ook het weerstandsvermogen, dat het verband tussen het eigen vermogen en de totale baten aangeeft, bevindt zich ruim boven de door het bestuur gestelde norm. Mochten zich in de toekomst één of meerdere risico’s voordoen, dan beschikt OSZG over voldoende eigen middelen om deze incidenteel te kunnen opvangen. Geconcludeerd kan worden dat de OSZG, inclusief het hieronder vallende Stedelijk Gymnasium Haarlem (SGH), een financieel gezonde organisatie is. 4.4. Er is sprake van een geïntegreerd kwaliteits- en financieel toezicht door de Inspectie van het Onderwijs. De Onderwijsinspectie toetst eens in de vier jaar of alle leerlingen onderwijs van voldoende kwaliteit krijgen en scholen voldoen aan de wet- en regelgeving. Omdat het schoolbestuur hiervoor verantwoordelijk is, begint en eindigt het toezicht van de Inspectie bij het schoolbestuur. Jaarlijks maakt zij een analyse van iedere school op basis van de informatie die zij heeft over het bestuur en de hieronder vallende scholen.

De Inspectie neemt ook een eventuele overschrijding van de signaleringswaarde “het normatieve publieke eigen vermogen” in haar toezicht mee.1 De waarde van het OZSG bedraagt in 2023 0,92 en ligt daarmee iets onder de signaleringswaarde (in 2022 nog 1,06). Het bestuur verwacht met de begrote resultaten op termijn, de jaren 2025 t/m 2027 en het beleidsrijker begroten te sluiten met een tekort, waardoor zij binnen de signaleringswaarde blijven. 4.5.Continuïteitsparagraaf geeft een doorkijk op basis van het meerjarenperspectief 2022-2024. In het jaarverslag is conform de rijksregeling jaarverslaggeving onderwijs (R.J.O.) de ‘continuïteitsparagraaf’ opgenomen. In het jaarverslag wordt niet alleen gerapporteerd over het kalenderjaar 2023, maar ook aandacht besteed aan de continuïteit van de schoolorganisatie in de toekomst. De continuïteitsparagraaf geeft duidelijk inzicht in de ontwikkelingen van de exploitatie en balanspositie voor het verslagjaar en minimaal drie opeenvolgende jaren. OSZG heeft conform de voorschriften een gecomprimeerd meerjarenperspectief voor vier jaar opgenomen. De uitgangspunten die ten grondslag liggen aan het meerjarenperspectief zijn duidelijk toegelicht, zoals de leerlingenaantallen en personeelsformatie.

1 Het normatieve publieke eigen vermogen is het bedrag dat een bestuur redelijkerwijs aan eigen vermogen

nodig heeft om bezittingen te financieren en risico’s op te vangen. Een waarde hoger dan 1.0 geeft aan dat mogelijk sprake is van een te hoog eigen vermogen. Bij een score boven de 1,0 zal de onderwijsinspectie nader onderzoek doen en het gesprek hierover aan gaan met het bestuur van de instelling.

Kenmerk: 2024/2059475

4/6

In de risicoparagraaf wordt een aantal risico’s benoemd voor de toekomst, onder andere: • de ontwikkeling van leerlingenaantallen (daling, concurrentiepositie, PR-strategie). Dit wordt gemiddeld/hoog ingeschat. Er wordt o.a. een intensief PR-beleid gevoerd. • het personeel (cao, leeftijdsopbouw, ziekteverzuim, wachtgeld, WAO, kwaliteit en verloop). Dit risico wordt ingeschat als gemiddeld/hoog, het personeelsbeleid wordt gebruikt om deze risico’s te verminderen. • de organisatie (bestuur en management, planning & control, beleidsplannen, governance, administratieve organisatie en interne controle). Dit risico wordt ingeschat als gemiddeld. De OSZG is een kleinschalige organisatie met relatief weinig overhead, een strakke administratieve organisatie en een planning- & controlcyclus die naar behoren werkt. • huisvesting (onderhoud, vandalisme). Dit risico wordt ingeschat als gemiddeld/hoog. Ondanks de (geplande) renovaties blijven de gebouwen oud en onderhoudsintensief. Het is niet vanzelfsprekend dat de rijksoverheid het gebouwencomplex van de benodigde financiële middelen voorziet. De meerjarenonderhoudsplanning is verder in detail in kaart gebracht. Momenteel hebben de scholen de gesignaleerde kosten uit het MJOP beoordeeld en meegenomen in hun begrotingen/ meerjarenperspectieven. 4.6 Het jaarverslag van het Stedelijk Gymnasium 2023 geeft een verantwoord financieel overzicht.

Het Stedelijk Gymnasium Haarlem is één van de scholen vallend onder de OSZG. De onder de OSZG vallende scholen zijn vrijwel volledig autonoom in het besteden van de financiën op schoolniveau en worden specifiek verantwoord. Het exploitatieresultaat 2023 is € 165.000 voordelig. Ten opzichte van de begroting, die sloot met een nadelig resultaat van € 444.000, is sprake van een voordelige afwijking van € 609.000. Het voordelig resultaat wordt met name veroorzaakt door de in 2022 versnelde afschrijving van de openstaande activa en de oplevering van het pand na de renovatie per einde 2023, waardoor op de nieuwe activa voor het gebouw en inrichting in 2023 geen afschrijvingen hebben plaatsgevonden. Dit is een incidenteel voordeel van ruim € 200.000. Daarnaast heeft in 2023 een vrijval in de voorzieningen van ruim € 100.000 in verband met de terugloop van langdurig zieken plaatsgevonden. Tot slot vallen de rijksbijdragen, onder andere als gevolg van de andere inschatting van de 2e tranche NPO-gelden, fors hoger uit. Tegenover deze hogere rijksbijdragen staan deels hogere personele lasten in het kader van de NPO-gelden en werkdrukmiddelen en een hogere cao-stijging dan eerder ingeschat. Na toevoeging van het exploitatieresultaat van € 165.000 voordelig bedraagt het eigen vermogen (inclusief bestemmingsreserves publiek en privaat) ultimo 2023 € 3.396 mln (2022: € 3.231 mln).

De algemene vrij te besteden reserve neemt toe met € 69.000 tot € 1.425 mln. 4.7 Het Stedelijk Gymnasium neemt deel aan lokale en regionale samenwerkingsvormen. Het Stedelijk Gymnasium neemt deel aan lokale samenwerkingsvormen. Zo is zij convenantspartner van de Lokale Educatieve Agenda (LEA) (2019/9522025) en participeert in LEA- werkgroepen

Kenmerk: 2024/2059475

5/6

waaronder werkgroep onderwijshuisvesting en -financiën. Ook is zij betrokken bij de Verwijsindex voor risicojongeren. Hiernaast is zij lid van diverse regionale samenwerkingsvormen, waaronder het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs VO Zuid-Kennemerland en het Regionaal Besturen overleg Onderwijs met de Regionale Educatie Agenda. Het Stedelijk Gymnasium werkt, samen met de andere VO-scholen, in de regio samen met de toeleverende (basis)scholen en vervolgopleidingen om het onderwijsaanbod goed te laten aansluiten op regionale ontwikkelingen en behoeften. Het Stedelijk Gymnasium zet zich daarnaast in op meer diversiteit van de leerlingenpopulatie in het kader van kansengelijkheid. De school werkt met 12 basisscholen in vooral Schalkwijk en HaarlemOost samen om leerlingen van deze scholen met hun ouders kennis te laten maken met gymnasiaal onderwijs. 5. Risico’s en kanttekeningen Geen. 6. Uitvoering Onderwijs Stichting Zelfstandige Gymnasia / Stedelijk Gymnasium verzorgt het openbaar voortgezet gymnasiaal onderwijs in Haarlem. 7. Bijlagen - Bijlage 1: Jaarverslag 2023 Onderwijs Stichting Zelfstandige Gymnasia

Kenmerk: 2024/2059475

6/6