Raadsvoorstel Initiatiefvoorstel Integrale aanpak bevorderen veiligheid van vrouwen en stoppen femicide

Raadsvoorstel

Onderwerp Initiatiefvoorstel "Integrale aanpak bevorderen veiligheid van vrouwen en stoppen femicide" Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/0453915 Loenen, D. van 2.3 Opvang, wonen en herstel GRIFFIE Griffie

Behandelvoorstel voor commissie

De commissie Samenleving wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. Alvorens dit initiatiefvoorstel te bespreken in de commissie Samenleving zal het college van B&W om advies worden gevraagd.

Relevante eerdere besluiten

Rapportage afronding regionale actieagenda Geweld hoort nergens thuis en vervolg

griffiebureau@haarlem.nl Elke 8 tot 10 dagen wordt een vrouw in Nederland vermoord door haar partner of ex-partner. Dit fenomeen wordt ook wel femicide genoemd. Voorliggend stuk is een voorstel voor een integrale aanpak om de veiligheid van vrouwen in Haarlem te verbeteren en femicide te stoppen. Hierbij wordt voortgebouwd op het vele wat er al gebeurt in Haarlem en in de regio. De voorgestelde actiepunten in dit stuk worden verwerkt in een integraal uitvoeringsprogramma en indien nodig komt er een financieringsvoorstel richting de begrotingsbehandeling.

19 september 2024, commissie Samenleving gemeente Haarlem Besluit raad d.d. ……….

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het initiatiefvoorstel "Integrale aanpak bevorderen veiligheid van vrouwen en stoppen femicide", Besluit: 1.

in te stemmen met het initiatiefvoorstel “Integrale aanpak bevorderen veiligheid van vrouwen en stoppen femicide”;

Kenmerk: 2024/1774050

1/19

2.

in te stemmen dit plan in handen te stellen van het college van Burgemeester en Wethouders om: a. dit initiatiefvoorstel op zo kort mogelijke termijn ten uitvoer te brengen; en voor zover nodig b. beslissingen van de raad voor te bereiden om de uitvoer te bespoedigen.

de griffier,

de voorzitter,

Inleiding Elke 8 tot 10 dagen wordt een vrouw in Nederland vermoord door haar partner of ex-partner. Dit fenomeen wordt ook wel femicide genoemd. De aanloop naar femicide kent zeker patronen en risicofactoren, ook wel rode vlaggen genoemd. Daders beginnen bijvoorbeeld met imponeren om vervolgens het slachtoffer te kleineren, te controleren, te isoleren en afhankelijk te maken. Tegelijkertijd heeft ieder geval van femicide een persoonlijk verhaal en eigen omstandigheden die op een bepaald moment escaleren. Ook de achtergronden van de daders én de slachtoffers zijn verschillend. Het is belangrijk te realiseren dat femicide in alle lagen van de samenleving voorkomt. Femicide kent geen onderscheid naar afkomst, sociale klasse of religie. De slachtoffers hebben wel iets essentieels: ze zijn vrouw. Voorliggend stuk is een voorstel voor een integrale aanpak om de veiligheid van vrouwen in Haarlem te verbeteren en femicide te stoppen. Hierbij bouwen we voort op het vele wat er al gebeurt in Haarlem en in de regio. Wij zijn erkentelijk voor het werk dat reeds wordt verzet. Tegelijkertijd zien we de cijfers, horen we de verhalen van (familieleden van) slachtoffers, zien we hiaten in het beleid en de uitvoering en doen we suggesties om dit te verbeteren. Er zijn meerdere definities van femicide. Waar de één het liever heeft over partnerdoding, spreekt de ander over moord of doodslag.

Dit initiatiefvoorstel onderschrijft het gebruik van de term femicide. Het is namelijk de moord op vrouwen, het heeft veelal te maken met de relatie en het beeld van de dader over vrouwen en het is van belang dat dit fenomeen verhoogde aandacht krijgt. Bij veel gevallen van femicide heeft de dader het idee dat hij de vrouw bezit, hoort te tuchtigen en te straffen als ze – volgens zijn normen en waarden – over de schreef gaat. Het is niet per definitie vrouwenhaat, maar het gaat om je superieur voelen. Daarnaast zijn er voorbeelden van femicide waarbij psychiatrische problematiek ook een rol speelt. Desalniettemin gaat het – wat de indieners betreft – in de kern over hoe we kijken naar vrouwen en de rol en positie van vrouwen in de

Kenmerk: 2024/1774050

2/19

Nederlandse samenleving. Het is dan ook verontrustend dat femicide de afgelopen jaren fors hoger is in Nederland dan in ons omringende landen. De moord op een vrouw is de ultieme daad voor de dader. Er gaat een wereld vooraf aan femicide. Je moet daarom ook kijken naar de aanpak en signalering van huiselijk geweld, partnergeweld, bedreiging, niet fatale verwurging, stalking, psychische mishandeling (gaslighting) en controlerend gedrag. Het gevaar bij laatstgenoemde blijkt in de praktijk moeilijk in te schatten door professionals en de signalen worden te vaak niet goed opgepikt. Als je geweld tegen vrouwen nu en in de toekomst wilt voorkomen, zul je ook moeten kijken naar hoe jongeren en jongvolwassenen met elkaar omgaan in relaties en hun grenzen leren aangeven. Wij staan namelijk samen – mannen en vrouwen – aan de lat om femicide te stoppen. We moeten voorkomen dat dit wordt gezien als een “vrouwending”. Voor een integrale aanpak, die ook een impact heeft in de samenleving, hebben we iedereen nodig. Denk hierbij aan de politie, het Openbaar Ministerie (OM), Veilig Thuis, vrouwenopvangorganisaties (de Blijf groep), verslavingszorg, welzijnspartners als Buurts, sociaal wijkteams, het CJG, huisartsen en andere artsen en ook het onderwijs. Al deze partijen zijn essentieel, vanuit de eigen expertise en ervaringen.

Daarnaast omdat een groot deel van de slachtoffers en femicide-daders in de afgelopen jaren helemaal geen contact heeft gehad met Veilig Thuis, de politie of het OM. Laten we een brede Haarlemse coalitie smeden om de veiligheid van vrouwen te verbeteren en femicide te voorkomen. Nu en in de toekomst. Voor al onze moeders, dochters, zussen, nichten en vriendinnen

Leeswijzer Hoofdstuk 1 gaat kort in op wat de rode vlaggen zijn, die mogelijk kunnen leiden tot femicide, waar professionals en mensen in het algemeen op moeten letten. Hoofdstuk 2 geeft een definitie van de integrale aanpak en een toelichting op de aanpak op verschillende beleidsterreinen. De verschillende beleidsterreinen – die vallen onder verschillende wethouders en de burgemeester – zijn communicerende vaten. De aanpak moet in samenhang worden bezien. In hoofdstuk 2.1 wordt ingegaan op de justitiële keten en de mogelijkheden tot verbetering in beleid en uitvoering bij partners als Veilig Thuis, de politie en het Openbaar Ministerie. Hierbij wordt ingezoomd op een paar van de belangrijkste rode vlaggen.

Kenmerk: 2024/1774050

3/19

In hoofdstuk 2.2 wordt ingegaan op verbeteringen en aandachtspunten in het beleid en uitvoering in de zorg en bij welzijnsorganisaties. In hoofdstuk 2.3 wordt gekeken naar het onderwijsveld en hoe zij beter betrokken kunnen worden bij het signaleren van de rode vlaggen en tegelijkertijd een bijdrage kunnen leveren aan het voorkomen van geweld tegen vrouwen en femicide. In hoofdstuk 2.4 wordt actie gevraagd voor betere publieksvoorlichting en gerichte campagnes als het gaat om risicogroepen. Om vervolgens af te sluiten met enkele slotopmerkingen en een aantal overkoepelende actiepunten.

Hoofdstuk 1. Wat zijn de rode vlaggen? Velen zullen het niet verwachten in een land als Nederland en zeker niet anno 2024, maar ook hier kan het verbreken van een relatie een gevaarlijk moment zijn in het leven van een vrouw. Uit buitenlands onderzoek1 zijn risico's voor dodelijke afloop al decennia bekend2, zoals fysiek of seksueel geweld, stalking en de relatie verbreken met een controlerende partner. Verwurging staat bijna bovenaan de lijst, alleen bedreiging met wapens vormt een nog hoger risico. Vuurwapens zijn in Nederland minder beschikbaar in het dagelijks leven dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten waar een aantal van deze onderzoeken is uitgevoerd, maar in Nederland kan gedacht worden aan messen als we het hebben over wapens. “Intimate partner homicide (IPH) is a serious problem throughout the world. Research has identified the continued need to examine risk factors for IPH to identify individuals who may be at a greater risk of IPH perpetration or victimization. […] Primary findings from this research suggest the strongest risk factors for IPH were the perpetrator having direct access to a gun, perpetrator's previous nonfatal strangulation, perpetrator's previous rape of the victim, perpetrator's previous threat with a weapon, the perpetrator's demonstration of controlling behaviors, and the perpetrator's previous threats to harm the victim.”3

1

Non-fatal strangulation is an important risk factor for homicide of women - PubMed (nih.gov)

2

Zie onderzoek uit 2000, Chicago Women’s Health Risk Study at a Glance (ojp.gov)

3

Zie onderzoek uit 2019, Risk Factors for Male Perpetration and Female Victimization of Intimate Partner Homicide: A Meta-Analysis - PubMed (nih.gov)

Kenmerk: 2024/1774050

4/19

Onderzoek uit 2019 wijst erop dat een vrouw die door haar (ex-)partner gewurgd wordt, zeven keer meer kans loopt om haar relatie(breuk) niet te overleven.4 Goed om te weten over verwurging: je overlijdt doorgaans niet doordat je geen lucht krijgt, maar doordat je hersenen geen zuurstof meer krijgen. De wurger knijpt namelijk de bloedvaten in je nek dicht. De overgrote meerderheid van de slachtoffers overleeft een wurgpoging – maar ook dan is de impact groot. Verwurging is na steekwonden de grootste doodsoorzaak van vrouwelijke moord- en doodslagslachtoffers in Nederland.5 Alle bekende rode vlaggen op een rijtje (en waar door professionals op doorgevraagd moet worden):  Bedreiging met de dood (kan richting vrouw, kinderen of zelfdoding zijn)  Stalking  Poging tot verwurging, verstikking of verdrinking  Wapenbezit (of gebruik van wapens, in Nederland zijn vuurwapens minder gebruikelijk dan in het buitenland, maar let op messen)  Recent gewelddadig gedrag  Toename geweld of toename frequentie van geweld  Gedwongen seks  Geweld tijdens zwangerschap  Onthouden van zorg  Slachtoffer durft niet vrijuit te praten in de buurt van haar partner  De vrouw controleren en isoleren van vrienden en/of familie  Mishandelen van huisdieren of dreigen daarmee Hoofdstuk 2. De integrale aanpak Elke 8 tot 10 dagen wordt een vrouw in Nederland vermoord door haar partner of ex-partner.

Er is een lange aanloop naar femicide en kent veel verschillende aspecten waar we naar moeten kijken. Als we dit fenomeen effectief tegen willen gaan en de veiligheid van vrouwen willen verbeteren, moeten we een integraal plan van aanpak hebben. Hierna wordt achtereenvolgens ingegaan op de uitvoering en de verschillende (beleids)domeinen die hier aan raken. Het college van B&W, of de gemeente, is niet altijd primair verantwoordelijk voor de uitvoering van de actiepunten. Bij een aantal actiepunten staat het college danwel de gemeente primair aan de lat. In andere gevallen heeft het college danwel de gemeente een aanjagende of faciliterende rol om actiepunten tot uitvoer te brengen. Dit hebben we geprobeerd weer te geven in de formulering van

4

Idem.

5

StatLine - Overledenen, moord en doodslag, pleeglocatie Nederland (cbs.nl)

Kenmerk: 2024/1774050

5/19

de actiepunten en wij gaan er vanuit dat al deze rollen voortvarend worden gepakt om zo de veiligheid van vrouwen in Haarlem te verbeteren.6 2.1. Justitiële keten Voorbeeld van Sandra: “Hij begon me te stalken. (...) Toen ik naar de politie ging, konden ze weinig voor me betekenen. Ik heb telkens aangifte gedaan. Van mishandeling, bedreiging, belaging. Wel zo'n tien tot twaalf keer. Dan zat hij kort vast, kwam weer vrij en ging alles gewoon door, ondanks een contactverbod. (…) In de loop der tijd werd de overlast steeds heftiger en dreigender. (...) Uiteindelijk is het misgegaan. En dat heb ik niet zien aankomen. De stalking duurde al ongeveer een jaar en toen heeft hij geprobeerd me te vermoorden, en dat is hem bijna gelukt. (...) Hij hield me al bijna een maand dagelijks in de gaten. Ik heb dat niet gemerkt. Op één van die momenten, toen ik alleen op straat was, heeft hij me aangevallen en ernstig verwond. Ik heb voor mijn leven gevochten, maar het hielp niet. Ik merkte dat hij sterker was, dat ik niet meer kon ontkomen. Ik hield me dood en daarna raakte ik buiten bewustzijn. Achteraf is dat mijn redding geweest.

Hij dacht dat ik dood was en is toen vertrokken." Stalking In januari 2024 is het rapport van de Inspectie JenV uitgekomen over de aanpak van stalking in Nederland, vijf jaar na de moord op Hümeyra.7 We zien dat de cijfers van stalking niet altijd als stalking staan in het politiesysteem. Er is geen eenduidige registratie door politieteams. Bij voorbeeld: in 2021 zijn er 3600 geregistreerde aangiftes van stalking in heel Nederland. Instanties zijn het er over eens dat de aantallen in de praktijk beduidend hoger liggen. In een grootschalig onderzoek van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) in datzelfde jaar gaven 210.000 mensen aan dat zij gestalkt werden. Maar liefst 40.000 mensen gaven aan ook daadwerkelijk aangifte te hebben gedaan. Het is alleen niet geregistreerd als stalking in de systemen. Gelet op de impact van stalking op het algehele veiligheidsgevoel van slachtoffers en het feit dat stalking een rode vlag is bij femicide, is dit verschil vele malen te groot en mogelijk noodlottig. Om de volle omvang van de problematiek te doorgronden moet er beter en eenduidig geregistreerd worden. Dit geldt voor stalking, maar ook voor femicide. Het is dan ook goed dat in ieder geval het Openbaar Ministerie femicide apart gaat registreren.

6

In meerdere gemeenten (Groningen, Den Haag, Rotterdam) zien we voorbeelden van een brede aanpak inzake femicide. 7

Inspectierapport Gestalkt. Gezien. Gehoord? Aanpak (ex-)partnerstalking | Rapport | Inspectie Justitie en Veiligheid (inspectie-jenv.nl)

Kenmerk: 2024/1774050

6/19

In Haarlem waren er in 2021 vijftien aangiften gedaan van stalking. In 2022 ging het om drieëntwintig aangiften van stalking en tot oktober 2023 waren er zes aangiften van stalking gedaan.8 Gelet op bovenstaande, ligt het in de rede dat het in de praktijk eigenlijk om hogere aantallen gaat. Verschillende interventies, zoals een locatie- of contactverbod en de AWARE 9 knop dragen bij aan de veiligheid en bescherming van het slachtoffer. De uitvoering en handhaving van deze interventies is alleen niet altijd zorgvuldig, aldus de Inspectie JenV. De politie, het OM, Veilig Thuis en de reclassering zijn sinds 2019 alerter geworden op stalking. Sinds een paar jaar is het SASH (Screening Assessment for Stalking and Harassment) formulier geïntroduceerd. Zij hebben daarnaast medewerkers met specialistische kennis over stalking, maar hun rol is niet altijd geborgd. Er is structureel en terugkerend behoefte aan passende training en opleiding en een duidelijke rol voor gespecialiseerde medewerkers in de organisatie.10 Vast contactpunt voor slachtoffers van stalking en huiselijk geweld op elk politiebureau De Inspectie JenV merkt ook op dat de communicatie met slachtoffers van stalking tekort schiet. Slachtoffers worden onvoldoende geïnformeerd over het verloop van hun zaak. Slachtoffers ervaren weinig steun en verliezen daardoor het vertrouwen in de overheidsinstanties.

Voor een slachtoffer is in onvoldoende mate een vast aanspreekpunt bij de politie en het OM. Er moeten vaste aanspreekpunten komen bij politie en OM. Daarnaast dient er ook op elk politiebureau één of meerdere agenten gespecialiseerd te worden in de aanpak van huiselijk geweld en daarmee ook een vast contactpunt te worden voor slachtoffers van huiselijk geweld. Dit is een maatregel die succesvol is gebleken in de aanpak van huiselijk geweld en het stoppen van femicide in Spanje. In Haarlem is er in 2021 tweeënnegentig keer aangifte gedaan van huiselijk geweld. In 2022 gaat het om zesennegentig aangiften en tot oktober 2023 gaat het om zeventig aangiften. 11 Ook hier is de verwachting dat de aantallen in werkelijkheid vele malen hoger liggen. Hier wordt ook in het hoofdstuk zorg en welzijn verder op in gegaan. Uit interviews met politieagenten is gebleken dat agenten liever achter een drugscrimineel aangaan (boeven vangen) in plaats van een zaak over huiselijk geweld op te pakken.12 Agenten hebben daarbij 8

Beantwoording ex artikel 32 inzake femicide en veiligheid van vrouwen .docx (notubiz.nl)

9

AWARE staat voor Abused Womens’s Active Response Emergency

10

Inspectierapport Gestalkt. Gezien. Gehoord? Aanpak (ex-)partnerstalking | Rapport | Inspectie Justitie en Veiligheid (inspectie-jenv.nl) 11

Beantwoording ex artikel 32 inzake femicide en veiligheid van vrouwen .docx (notubiz.nl)

12

“Stop femicide, rode hakken als protest”, G. Koster en J. Schuring (2023), p. 121.

Kenmerk: 2024/1774050

7/19

aangegeven op meldingen van huiselijk geweld af te gaan om vervolgens een paar weken later dader en slachtoffer weer hand in hand te zien lopen. Dat werkt dan toch demotiverend, aldus de agenten in kwestie.13 Het is spijtig dat er onvoldoende aandacht wordt besteed aan huiselijk geweld tijdens de opleiding van agenten op de politieacademie. Dit wordt geprobeerd op te lossen met zogeheten vakdagen, maar is niet genoeg. Continue scholing, patronen herkennen, de juiste vragen stellen en een beter begrip van de dynamiek in een controlerende danwel gewelddadige relatie bij alle agenten helpt om geweld te voorkomen en slachtoffers beter te helpen. Het is dus echt een misvatting dat alle agenten basiskennis hebben als het gaat om huiselijk geweld of stalking, zoals wordt aangegeven in de beantwoording van eerder gestelde artikel 32 vragen.14 Volgens advocaat Nelleke Stolk wordt er te weinig gedaan voor vrouwen die melding maken van mishandeling of stalking. "De politiek moet een keer doorpakken. Het hele systeem faalt." Stolk staat als advocaat regelmatig slachtoffers en nabestaanden bij in ernstige strafzaken. Ze is daarnaast bestuurslid van het Landelijk Advocaten Netwerk Gewelds- en Zedenslachtoffers. Ze heeft tal van voorbeelden van mishandelde vrouwen die niet serieus werden genomen.

"Aangiftes die worden geweigerd, meldingen die niet worden gekoppeld, zaken op zijn beloop laten. Het zou allemaal beter worden na de moord op Hümeyra, maar we hebben er vrij weinig van geleerd", zegt Stolk. Momenteel staat de advocate een vrouw uit Bergschenhoek bij die een moordaanslag door haar exman heeft overleefd. "Zij had maar liefst acht keer aangifte gedaan tegen die man. Het probleem is dat elke aangifte afzonderlijk wordt bekeken. De één gaat over vernieling, de ander over mishandeling." "Toen ik haar ging bijstaan, zei ik: 'Veeg al die aangiftes nou bij elkaar'. Dat is weer dat patroon, de samenhang. Ik kreeg het voor elkaar om meerdere zaken tegelijk te behandelen bij de rechter, maar drie weken later werd zij beschoten." Volgens de advocaat en andere deskundigen, is het vroegtijdig herkennen van rode vlaggen de sleutel. "We moeten patronen leren herkennen, zodat we niet steeds achteraf constateren wat er allemaal fout is gegaan."15 Proef met slachtoffer device in Rotterdam Rotterdam experimenteert sinds 2022 met het zogenaamde slachtoffer device. De vrouw draagt dan een armband die is gekoppeld aan de enkelband van de dader. Als ze binnen een straal van 1 kilometer bij elkaar in de buurt komen, gaat er een signaal uit van de reclassering naar de meldkamer en kan de vrouw weggeleid worden danwel hulp worden ingeschakeld.

Deze pilot in Rotterdam is met 4 personen gestart en medio 2023 verlengd.16 Gelet op de constateringen van de Inspectie JenV is het goed om ook in Haarlem te kijken naar de mogelijkheden van een dergelijke proef. 13

“Stop femicide, rode hakken als protest”, G. Koster en J. Schuring (2023), p. 122.

14

Beantwoording ex artikel 32 inzake femicide en veiligheid van vrouwen .docx (notubiz.nl)

15

Rondetafelgesprek over voorkomen femicide met de Tweede Kamer, 8 juni 2023. Terug te lezen via www.tweedekamer.nl 16

Reclassering Nederland | Elektronische controle - Reclassering Nederland

Kenmerk: 2024/1774050

8/19

(Niet fatale) verwurging Bij de rode vlaggen hebben we het gehad over verwurging. Verwurging is na steekwonden namelijk de grootste doodsoorzaak van vrouwelijke moord- en doodslagslachtoffers in Nederland.17 Maar hoeveel mensen verwurging meemaken en overleven, wordt niet standaard bijgehouden door de overheid, politie en Veilig Thuis. Dat moet wel gebeuren nu en in de toekomst. Wachttijden bij Veilig Thuis Na een melding over een vermoeden van huiselijk geweld of kindermishandeling kijkt Veilig Thuis meestal meteen of er sprake is van acute onveiligheid. In dat geval wordt de melding met prioriteit opgepakt. Is er geen acute onveiligheid dan is Veilig Thuis wettelijk verplicht om binnen 5 werkdagen een veiligheidsbeoordeling af te ronden. Binnen die tijd moet duidelijk zijn wat de veiligheidssituatie is, en wordt bepaald welke hulpverlening er nodig is voor de betrokken kinderen, gezinnen en huishoudens. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft in 2023 onderzoek gedaan naar de wachtlijstproblematiek bij Veilig Thuis. De IGJ concludeert dat de wachttijden bij Veilig Thuis nog altijd te lang zijn. Het lukt geen van de 25 regionale Veilig Thuis-organisaties om hun taken binnen de wettelijke termijnen uit te voeren. Kinderen en ouders moeten te lang wachten op de afhandeling van een melding of een onderzoek bij Veilig Thuis.

Dit is een risico voor hun veiligheid, want het duurt ook langer, voordat er passende hulp is ingezet.18 Soms duurt het dagen en soms zelfs weken dat mensen op de wachtlijst staan. Er zijn ook uitschieters van meerdere maanden. Als iemand überhaupt al melding doet bij Veilig Thuis, dan is de situatie vaak op dat moment in de beleving van die persoon acuut. En dat is nou juist het moment dat mensen hulp accepteren. Als je het weer een paar dagen of weken laat zakken, dan denkt het slachtoffer 'hij heeft z'n excuses aangeboden, we komen er wel weer uit.' De bereidheid om weken later hulp te accepteren, om hulpverleners in je huis en bij je kinderen toe te laten, is dan enorm gedaald. Dan is het wachten op het volgende moment, want dat gáát er komen. De Veilig Thuis-organisaties noemen diverse oorzaken voor het niet halen van de wettelijke termijnen. Een toename van de complexiteit van de meldingen en er zijn meer acute meldingen. En er is een tekort aan personeel. Ketenpartners, zoals de Raad voor de Kinderbescherming en de geestelijke gezondheidszorg, hebben te maken met wachtlijsten. Hierdoor kan er geen passende hulp worden geboden of duurt dit lang. In de periode dat kinderen, gezinnen en huishoudens bij ketenpartners op de wachtlijst staan, moet Veilig Thuis betrokken blijven om zicht op de veiligheid te houden. De vraag is of dat in de praktijk ook lukt.

De IGJ doet in 2024 een vervolgonderzoek naar de 17

StatLine - Overledenen, moord en doodslag, pleeglocatie Nederland (cbs.nl)

18

Rapport: Zorgen over aanhoudende lange wachttijden Veilig Thuis | Rapport | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl)

Kenmerk: 2024/1774050

9/19

wachttijden bij Veilig Thuis en of Veilig Thuis toezicht houdt in de periode dat mensen op de wachtlijst staan. Het kan echter niet zo zijn dat mensen langer op de wachtlijst staan in onveilige thuissituaties, omdat er meer acute meldingen zijn, wetende dat gezinnen gemiddeld vijf tot zeven jaar in onveiligheid leven op het moment dat er wordt gemeld. Daarnaast weten we dat een meerderheid van slachtoffers van femicide sinds 2017 helemaal geen contact had met Veilig Thuis. 19 Teveel wordt in de praktijk nog niet eens gemeld en dat willen we juist wel. Het is goed om voor de raad inzichtelijk te maken waar het voor de regio Veilig Thuis Kennemerland in het systeem knelt en op welke wijze de ketenpartners, maatschappelijke partners, de raad en ook Haarlemmers kunnen helpen. Meldingen doen of advies vragen bij Veilig Thuis Uit meerdere onderzoeken en de dagelijkse praktijk blijkt dat zowel bij professionals als gewone burgers een huiver is om in te grijpen in privézaken van mensen. Het kan gaan om het gevoel je er niet mee willen bemoeien en soms daadwerkelijk geen goed idee hebben van wat je kunt doen.

Tegelijkertijd durven mensen niet meteen de instanties op bijvoorbeeld hun vrienden, familie of buren af te sturen, want wat zijn dan de gevolgen? Het belangrijkste punt is dat als je iets ziet dat niet in de haak is, je er niet mee blijft zitten en advies inwint bij gespecialiseerde mensen. We zien in heel Nederland de verzoeken om adviezen langzaam stijgen ten opzichte van meldingen bij Veilig Thuis. Het is goed om als Veilig Thuis te prominenter te benadrukken en uit te dragen richting burgers en professionals dat je ook advies in kunt winnen en kunt sparren over een verdachte situatie en handelingsperspectief kunt krijgen. Blijf er vooral niet mee zitten, het kan mogelijk fataal zijn. Regionaal netwerk zorg, onderwijs en straf Het is van belang om de disciplines zorg, onderwijs en straf (de partners in de justitiële keten) kennis en expertise te laten delen en concrete afspraken te maken bijvoorbeeld in specifieke casus. Op basis van gesprekken met psychologen en ook instanties over plegers die controlerend gedrag vertonen, en/of er sprake is van huiselijk geweld, is het zaak om de taken goed te verdelen. Wie doet wat? Wie houdt toezicht op de veiligheidsafspraken en wie gaat aan de slag met de onderliggende risicofactoren? Als er kinderen in het spel zijn, is het een optie om de kinderen uit huis te plaatsen, maar dat heeft niet altijd de voorkeur van specialisten.

Birdnesting is een andere optie, waarbij de ouders om de beurt het huis uit gaan, zodat de kinderen in hun eigen omgeving blijven. Daarnaast is het zaak ook periodiek te overleggen om bij te praten over signalen, nieuwe trends en ontwikkelingen in de regio. Deel de kennis! Wat als de dader politieagent is?

19

Aanpak femicide - 5 april 2023.pdf

Kenmerk: 2024/1774050

10/19

Vrouwen van politieagenten zijn – blijkt uit gesprekken met hulpverleners – ook regelmatig slachtoffers van huiselijk geweld, intieme terreur of zelfs femicide, zo ook recent in Doetinchem. 20 In Doetinchem bleven niet alleen de familie van de vrouw, maar ook de politiecollega’s van de dader verbijsterd achter. Vrouwen van politieagenten doen nog minder snel aangifte dan andere vrouwen. Het is van belang ook binnen de eigen gelederen van de politie het gesprek aan te gaan, de signalen onderling te herkennen én in te grijpen. In de Verenigde Staten is het zelfs de beroepsgroep waarbij het meeste huiselijk geweld voorkomt.21 In Nederland zijn dit soort onderzoeken niet uitgevoerd en zijn cijfers (vooralsnog) niet bekend. Je hebt als basisteam bijvoorbeeld de mogelijkheid om periodiek een psycholoog in te huren voor een gesprek met individuele medewerkers. Dan wordt je als medewerker gewoon ingepland. In de praktijk wordt hier weinig tot geen gebruik van gemaakt. Hier kan winst worden gehaald als je het hebt over signalen zien en preventie. Hoewel dit aan de politie zelf is, kan de gemeente wel het gesprek aan gaan met de politie op dit punt. Actiepunten  Prioriteer relationeel geweld en femicide. Zorg voor een periodieke training of vakdag bij de politie, OM en Veilig Thuis over femicide en relationeel geweld.

Hierbij kan gedacht worden aan de training BORG (Beëindiging Onderling Relationeel Geweld)  Ga in gesprek met politie en OM over het aanwijzen van vaste contactpunten voor slachtoffers als het gaat om aangiftes/zaken inzake stalking.22  Ga in gesprek met politie en OM over het aanwijzen van vaste contactpunten voor slachtoffers als het gaat om aangiftes/zaken inzake huiselijk geweld. Kijk hierbij ook naar Rotterdam, voor zover bekend de enige stad in Nederland waar er een officier van justitie volledig is vrijgemaakt voor de behandeling van huiselijk geweld zaken.  Registreer stalking op uniforme wijze in de regio bij politie en Veilig Thuis.  Registreer wanneer er sprake is van niet fatale verwurging bij politie en Veilig Thuis.  Investeer permanent in de aangiftebereidheid! Ga in gesprek met de politie over met name de bejegening bij de aangiftebalie. Als de politie op dat moment niets kan doen, stuur diegene niet zomaar weg. Verwijs door naar een instantie die wel kan helpen.  Maak voor de raad inzichtelijk waar het voor de regio Veilig Thuis Kennemerland in het systeem knelt bij het halen van de wettelijke termijnen en op welke wijze de ketenpartners en ook Haarlemmers kunnen helpen.

20

Onderzoek naar dood Sanne (31) en politieman Frank (50) nog steeds niet afgerond | Doetinchem | AD.nl

21

Interview met criminoloog Jane Monckton Smith na publicatie van haar boek ‘In Control, Dangerous Relationships and How They End in Murder’. 22

Dit valt zeer waarschijnlijk onder de portefeuille relationeel geweld binnen de politie. Ik gebruik in de actiepunten echter de termen die ik ook hanteer in de tekst erboven om zo duidelijkheid te borgen.

Kenmerk: 2024/1774050

11/19

  

Informeer professionals en de Haarlemse bevolking over de mogelijkheid van advies vragen bij Veilig Thuis en dat er niet altijd direct een melding hoeft te worden gedaan. Draai een proef – naar Rotterdams voorbeeld – met slachtoffer devices in stalking zaken waarbij er een locatieverbod of -gebod is opgelegd. Organiseer als gemeente halfjaarlijks een ketendialoog zorg, onderwijs en straf waarbij wordt ingegaan op het herkennen van de rode vlaggen, do’s and don’ts, kwaliteitseisen voor hulpverleners, opzetten van lokaal danwel regionaal onderzoek over bepaalde aspecten die nog niet bekend zijn.

Hoofdstuk 2.2. Zorg en welzijn Voorbeeld van Angela: brandwonden, botbreuken en uiteindelijk een kogel. Angela werd gedurende haar relatie met Cetin K. jarenlang mishandeld en geterroriseerd. De rechtbank verklaarde bewezen dat hij de vrouw twee maanden voor haar dood tijdens een verblijf in Turkije ernstige brandwonden heeft toegebracht. Angela werd daarbij vastgebonden en overgoten met een brandbare vloeistof. Angela heeft daarop uiteindelijk de relatie met haar vriend beëindigd. Dat kon hij niet verkroppen. In de nacht van 14 op 15 juni belt ze midden in de nacht haar ouders op in paniek. Ze wilde opgehaald worden. Vervolgens schreeuwt ze “nee”, en “nee niet doen”. Haar ouders herkennen de stem van haar ex op de achtergrond. Angela word door haar hoofd geschoten met haar ouders aan de telefoon. De volgende middag wordt haar lichaam gevonden in een sloot in Spaarnwoude. Huiselijk geweld Huiselijk geweld is een containerbegrip.

De definitie van huiselijk geweld is het plegen van fysiek, psychisch of seksueel geweld door verwanten (partner, ex-partner, vader, moeder, opa, oma, neef, nicht, kleinkind).23 Huiselijk geweld is de meest voorkomende vorm van geweld in Nederland en één op de vijf vrouwen in Nederland heeft te maken met partnergeweld, wat weer een vorm van huiselijk geweld is.24 Zoals eerder benoemd zijn omstanders en professionals huiverig om in te grijpen of een melding te maken op moment dat er sprake is van huiselijk geweld. Het gaat om iets privé, het speelt zich af tussen mensen in een persoonlijke relatie en waar twee mensen vechten, hebben twee mensen schuld, zijn vaak de reacties als je het hebt over huiselijk geweld. Met andere woorden: het gaat ons niets aan. Dit komt ook (te) veel voor onder hulpverleners en agenten. Met alle respect voor mensen met deze opvattingen, maar dit vergt echt meer begrip van de dynamiek in een relatie of een gezinssituatie waar huiselijk geweld aan de orde is. Huiselijk geweld is een breed, maatschappelijk probleem en niet simpelweg een aangelegenheid van enkele individuen. Dit betekent een verschuiving in de mindset bij professionals en Haarlemmers in den brede. 23

Cijfers en feiten - Orange the World

24

De prevalentie van huiselijk geweld en kindermishandeling in Nederland | Rapport | Huiselijk Geweld

Kenmerk: 2024/1774050

12/19

Programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming In april 2018 is het meerjarige programma Geweld hoort nergens thuis landelijk uitgerold. De opdracht was om huiselijk geweld en kindermishandeling terug te dringen, de schade ervan te beperken en de vicieuze cirkel van geweld te doorbreken. Het programma richtte zich op de leeftijd 0 tot 100 jaar. Inmiddels is het programma per december 2021 beëindigd. 25 De looptijd van een aantal onderdelen van Geweld Hoort Nergens Thuis is ondergebracht in een nieuw programma, te weten Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.26 Dit programma richt zich in het bijzonder op kinderen en jongeren. Dat is zeker belangrijk. “Het opgroeien van kinderen in gewelddadige gezinssituaties heeft een enorme impact op hun gedrag. Veel van deze kinderen zijn zowel fysiek als psychisch gewelddadig naar hun ouders en jongeren krijgen te maken met dating geweld. Willen we deze cirkel van geweld doorbreken dan moeten we deze kinderen leren dat problemen in relaties opgelost kunnen worden door te communiceren en naar elkaar te luisteren en niet door gewelddadig gedrag.”27 Hierover later meer bij het beleidsdomein onderwijs. Het probleem met het programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is echter dat het geweld en de problemen tussen de volwassenen hiermee onvoldoende wordt geadresseerd.

Dit is een hiaat in de aanpak van huiselijk geweld en dient zo snel mogelijk structureel geborgd te worden in de uitvoering. Beide vormen van geweld dienen voldoende aandacht te krijgen. Uit onderzoek van Verwey-Jonker blijkt dat het in ongeveer drie op de tien gezinnen lukt om het geweld te stoppen. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat we er nog niet zijn. Van de gezinnen die deelgenomen hebben aan het onderzoek is in meer dan de helft van de gevallen nog steeds sprake van partnergeweld of kindermishandeling en twee op de drie kinderen in de gemelde gezinnen hebben hiermee te maken.28 Eén van de oorzaken voor het voortduren van het geweld is dat het onderwerp geweld of onveiligheid te snel van tafel verdwijnt als gespreksonderwerp. Hulpverleners gaan te snel aan de slag met de onderliggende problematiek vanuit de veronderstelling dat dan het partnergeweld of de kindermishandeling ook zal stoppen. Maar werken aan onderliggende problematiek is geen garantie dat het veiliger wordt. Het is zaak om voortdurende aandacht te blijven houden voor de (on)veiligheid in het gezin.29 Onderzoek zelfmutilatie en zelfdoding in relatie tot huiselijk geweld (waaronder partnergeweld) 25

Programma 'Geweld hoort nergens thuis' | Thema's | Huiselijk Geweld

26

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming | voor Jeugd & Gezin (voordejeugdenhetgezin.nl)

27

Huiselijk geweld, een veelkoppige monster - Verwey-Jonker Instituut

28

Kwestie van lange adem - Verwey-Jonker Instituut

29

Idem.

Kenmerk: 2024/1774050

13/19

In verschillende gesprekken werd zelfmutilatie en zelfdoding aangekaart als uitwas van huiselijk geweld en specifiek partnergeweld. Daarmee zou zelfdoding een verkapte vorm van femicide zijn. Het lijkt in de praktijk bekend te zijn dat vrouwen die jarenlang te maken hebben met intieme terreur en geen uitweg zien soms ook tot zelfdoding gedreven worden. Hoewel er internationaal onderzoek is gedaan naar zelfdoding wanneer er sprake is van huiselijk geweld, zijn er in Nederland geen aantallen bekend. Het is moeilijk om één duidelijke oorzaak aan te wijzen bij zelfdoding. 30 Wij raden aan om te letten op signalen van zelfmutilatie of zelfmoordpogingen als er sprake is van huiselijk geweld. Daarnaast is het goed om contact te leggen met onder andere organisaties als 113 om kritischer te kijken naar zelfdodingen of signalen van mogelijke zelfdoding. Rol van zorg- en welzijnspartners Welzijnspartners en sociaal wijkteams zijn onze ogen en oren in de Haarlemse samenleving. Zij komen dagelijks in contact met inwoners en zijn een laagdrempelige partners waar Haarlemmers kunnen aankloppen voor ondersteuning en hulp in de meest brede zin van het woord.

Het is van belang dat we ook deze medewerkers en vrijwilligers trainen op het herkennen van de rode vlaggen, op doorvragen en de juiste vragen stellen en dat we hen uitrusten met een handelingsperspectief om onveiligheid voor vrouwen of in gezinnen bespreekbaar te maken, zoals ook aanbevolen door Verwey-Jonker. Ook is het van belang dat als er sprake is van intieme terreur om de betrokkenen apart van elkaar te spreken om vast te stellen wat er gaande is. Het is moeilijk vrijuit te spreken als je gewelddadige of controlerende partner naast je zit. Daarnaast is het zaak om huisartsen, artsen en apotheken te betrekken bij de Haarlemse integrale aanpak. Het is zaak dat ook zij herkennen dat vrouwen niet altijd vrijuit kunnen spreken met hun partner of familie erbij. Ze hebben daarnaast comfort nodig dat de onderling gedeelde informatie ook tussen arts en patiënt blijft en niet gedeeld wordt met de partner of familie als het gaat om intieme terreur/ huiselijk geweld. Dit betekent een mogelijke aanvulling op het protocol van (huis)artsen, als er sprake is van intieme terreur. Zorg tot slot dat ook deze zorgpartners toegang hebben tot de gegeven trainingen, de patronen herkennen, doorvragen op de rode vlaggen en handelingsperspectief kunnen bieden. Er is ook een goede factsheet uit 2022 over wat intieme terreur is.

In de wetenschap was dit al langer bekend, alleen niet bij alle hulpverleners. Maak gebruik van de informatie die beschikbaar is en deel deze breed in de eigen organisatie.31 Actiepunten

30

“Stop femicide, rode hakken als protest”, G. Koster en J. Schuring (2023), p. 142.

31

Factsheet 'Intieme terreur' | Factsheet | Huiselijk Geweld

Kenmerk: 2024/1774050

14/19



      

Borg ook binnen het nieuw op te tuigen programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming de aandacht voor het geweld tussen volwassenen met of zonder kinderen, dus daadwerkelijk van 0 tot 100 jaar. Draag zorg voor een periodieke training over huiselijk geweld en femicide aan sociaal wijkteams en welzijnspartners als Buurts. Kijk naar nieuwe methoden in de aanpak huiselijk geweld en betrek dit bijvoorbeeld bij de nieuw uit te rollen, multidisciplinaire wijkaanpak Meerwijk. Ga met welzijnspartners en artsen in gesprek om betrokkenen apart van elkaar te spreken als er sprake is van huiselijk geweld. Betrek huisartsen, artsen, ziekenhuizen en apotheken bij de Haarlemse aanpak door ook hen de periodieke training aan te bieden. Bespreek met huisartsen, artsen en apotheken of zij hun protocollen moeten wijzigen/aanscherpen als er sprake is van huiselijk geweld. Ga in gesprek met dierenartsen over vermoedens of constateringen van dierenmishandeling (tevens een rode vlag) en waar zij hun vermoedens kunnen melden. Let op signalen van zelfmutilatie en mogelijke zelfmoordpogingen wanneer er sprake is van huiselijk geweld. Overleg met organisaties als 113 om kritischer te kijken naar (pogingen) zelfdodingen en hoe de instanties elkaar beter kunnen helpen in de toekomst.

Hoofdstuk 2.3. Onderwijs Verhaal van Jet: De dood van de 17-jarige Jet maakt veel indruk op de inwoners van het Groningse dorp Winsum. Zij werd neergestoken door een jongeman in haar dorp. Volgens omstanders ontstond er een worsteling bij een speeltuintje vlak bij het huis van Jet. Iets verderop werd ze op straat gevonden. Ze overleed kort daarna in de ambulance aan haar verwondingen. Niet alleen is er veel verdriet, ook is er veel onbegrip. Direct na de steekpartij werd een 19-jarige verdachte gearresteerd. Mogelijk zou het gaan om een conflict in de relationele sfeer, zeggen jongeren in het dorp. Inmiddels heeft haar ex-vriend bekend. Relaties aangaan, grenzen aangeven We zien onderzoeken met verontrustende uitkomsten uitgevoerd onder jongeren en jongvolwassenen – dus zowel jongens als meisjes – waarbij het in populair taalgebruik “ok” wordt gevonden om geweld te gebruiken in relaties. In algemene zin zijn bijna alle Nederlanders (90%) het erover eens dat geweld binnen een relatie onaanvaardbaar is. Maar krijgt men concrete situaties voorgelegd, dan verschuiven de grenzen. Uiteindelijk vindt 29% het gebruik van geweld tegen de partner onder bepaalde omstandigheden acceptabel. Dit geldt in bijna alle situaties vaker voor mannen dan voor vrouwen.32 Eén op de twintig Nederlanders onder de 25 jaar vindt verkrachting van een vrouwelijke partner acceptabel.

Die tolerantie neemt af met de leeftijd. Van de 55-plussers vindt één op de honderd 32

Zorgelijk beeld partnergeweld | Geweld tegen vrouwen (atria.nl)

Kenmerk: 2024/1774050

15/19

Nederlanders verkrachting van een vrouwelijke partner acceptabel. Over het algemeen vinden jongeren tot 25 jaar vaker dat lichamelijk partnergeweld wordt ‘uitgelokt’, en dat anderen zich hier niet mee moeten bemoeien, omdat het een privézaak is.33 Seksuele voorlichting, rol van vrouwen in de samenleving Al langere tijd zien we dat seksuele voorlichting en thema’s als emancipatie en feminisme onder druk staan in alle gelederen van het onderwijs. Maar jong geleerd, is oud gedaan. Samen leer je relaties aan te gaan, samen bespreek je wat je grenzen zijn en wat wel en niet “ok” gedrag is. Een interessant onderzoek op dit punt is in 2023 uitgevoerd door Rutgers.34 Dit thema moet weer terug en prominent op het curriculum als we partnergeweld, huiselijk geweld en mogelijk femicide in de toekomst willen voorkomen. Zorg hierbij ook voor acties specifiek gericht op jongens. Het gaat om vrouwen, maar het is niet alleen het “probleem” van vrouwen. Uiten en reguleren van emoties en gevoelens Ook voor jongens en mannen zijn er hardnekkige, culturele of maatschappelijke ideeën of beelden over hoe mannen zich zouden moeten gedragen. Denk maar aan niet huilen als je verdriet of pijn hebt. Want “echte” mannen huilen niet.

Je gevoelens uiten, je frustraties delen en het reguleren van emoties, waaronder agressie, is essentieel als het gaat om je grenzen aangeven en goede omgangsvormen met anderen. Kinderen en jongeren moeten, hoe gek het ook misschien klinkt, leren om op een goede manier ruzie te maken. Het is goed als er bij consultatiebureaus, basisscholen en middelbare scholen meer aandacht komt voor het delen van je emoties door jongens en er over kunnen praten. Het CJG geeft bijvoorbeeld cursussen als kinderen vervelend gedrag vertonen. Wellicht kan het CJG ook een grotere rol spelen op dit specifieke thema. Bijna geen meldingen bij Veilig Thuis vanuit Haarlems onderwijs In 2022 zijn de cijfers van meldingen van kindermishandeling en huiselijk geweld fors gestegen in Haarlem. Die stijging zet in ieder geval niet door in 2023. De vraag is of dat een goed teken is of juist niet. Tegelijkertijd is geconstateerd dat bijna geheel geen meldingen vanuit het Haarlemse onderwijs worden gedaan richting Veilig Thuis. Dit is in sommige gevallen een bewuste keuze om de relatie met de ouder(s) goed te houden en de communicatielijnen open. Ook hier lijkt het van belang om te benadrukken dat er ook adviezen kunnen worden gevraagd bij Veilig Thuis en andere professionals. Onderwijzers hoeven hier niet alleen mee om te gaan en er is expertise beschikbaar, zonder dat er direct een melding wordt gedaan.

Uit het advies kan uiteraard wel blijken dat het nodig om te melden of op een andere manier in te grijpen.

33

Idem.

34

Vraag naar meer en betere seksuele vorming in Voortgezet onderwijs en mbo – Rutgers

Kenmerk: 2024/1774050

16/19

Onderwijzers hebben veel contacturen met kinderen en jongeren en zien veel. Ook kunnen zij zicht hebben op de gezinsdynamiek thuis. Het is belangrijk dat ook medewerkers in het onderwijs trainingen wordt geboden om de rode vlaggen en patronen te herkennen, om te weten hoe ze kunnen doorvragen en vervolgens weten wat te doen. Actiepunten  Zorg voor een periodieke training aan partners in het onderwijs (van leraar tot bestuurder).  Bespreek met het onderwijsveld wat de staat is van seksuele voorlichting / grenzen aangeven in relaties in Haarlem en of dat onder druk staat. Zo ja, bespreek wat de gemeente kan doen ter ondersteuning. Hierbij kunnen partijen als Rutgers of Movisie ook betrokken worden.  Informeer professionals in het onderwijsveld beter over de mogelijkheid van advies vragen bij Veilig Thuis en dat niet altijd direct een melding hoeft te worden gedaan.  Bespreek met partners als het CJG, consultatiebureaus en het onderwijsveld hoe kinderen – en in het bijzonder jongens – beter uiting kunnen geven aan hun emoties en deze ook beter leren reguleren. Hoofdstuk 2.4. Publiekscampagnes en gerichte voorlichting Het Verdrag van Istanbul van de Raad van Europa bevat verplichtingen om geweld tegen vrouwen te voorkomen en te bestrijden. Het Verdrag is uiteraard ook van toepassing op de eerdere paragrafen en de acties die daarbij worden voorgesteld.

De reden dat het hier wordt geëxpliciteerd is dat voorlichting en bewustwording van belang zijn bij de aanpak en zo worden benoemd in het Verdrag. Voor Nederland trad het Verdrag van Istanbul op 1 maart 2016 in werking. Het is van belang dat huiselijk geweld en intieme terreur niet meer gezien wordt als een privéaangelegenheid. De helft van onze samenleving bestaat uit vrouwen en als we daadwerkelijk gelijkwaardigheid willen realiseren, betekent dat ook zowel mannen als vrouwen dezelfde mate van veiligheid genieten om hun leven te leiden. Dat is momenteel helaas niet het geval. Dat is een maatschappelijk probleem en we hebben de hele maatschappij nodig voor de oplossing. Een brede publiekscampagne in Haarlem helpt bij de bewustwording over geweld tegen vrouwen en femicide. Ook om de rode vlaggen te herkennen en daarbij handelingsperspectief te bieden. Het kan ook inzoomen op het gedrag van de slachtoffers. Mensen letten meer op fysiek geweld dan op controlerend gedrag. Wanneer er sprake is van intieme terreur en naarmate het langer duurt, gaan vrouwen zich anders gedragen. Vrouwen zijn vaak angstig, stiller en trekken zich meer terug. 35 Er zijn casus van femicide waarbij zelfs de familie het niet zag, terwijl de signalen er echt waren. We hebben allemaal meer voorlichting nodig. Er zijn andere gemeenten waar het tegengaan van femicide hoog op de agenda staat.

Het kan waardevol zijn om ervaringen te delen en dit zelfs gezamenlijk op te pakken. 35

“Stop femicide, rode hakken als protest”, G. Koster en J. Schuring (2023), p. 46.

Kenmerk: 2024/1774050

17/19

Het doel van de publiekscampagne is vooral: als je iets ziet, blijf er niet mee zitten. Vraag om advies bij professionals of meld het bij de instanties. Dit gaat niet om verklikken van mensen, dit gaat om iemands veiligheid. Het moet wel duidelijk zijn voor mensen waar ze met hun signalen naartoe kunnen en de zekerheid hebben dat ze niet zelf in de vuurlinie terechtkomen. Hierbij kan ook gekeken worden naar campagnes die al gevoerd zijn in andere steden of naar de landelijke campagne tegen huiselijk geweld van het ministerie van VWS. Vergeet ook niet te kijken naar gevoerde campagnes, zoals bijvoorbeeld in Engeland, waarbij campagnes meer in your face zijn. Het adagium daar is, make some noise! Daarnaast kan er gedacht worden aan campagnes gericht op specifieke doelgroepen die meer risico lopen. We zien namelijk dat mensen/gezinnen gemiddeld vijf tot zeven jaar in geweld leven, voordat ze hulp zoeken.36 Actiepunten  Zorg voor een brede voorlichtingscampagne in Haarlem als het gaat om herkennen van de rode vlaggen en biedt daarbij handelingsperspectief aan Haarlemmers. En herhaal de campagne periodiek. Het is goed om voorafgaand een nulmeting te doen en elke campagne te evalueren om te bezien of meer Haarlemmers zich bewust zijn van de problematiek. Een mogelijke startdatum van de brede voorlichtingscampagne is 25 november 2024 (Orange the World Day).

 Onderzoek of het opportuun is om doelgroepgerichte voorlichtingscampagnes te draaien om beter duidelijk te maken waar mensen kunnen aankloppen voor hulp. Betrek dit bijvoorbeeld bij de nieuwe, multidisciplinaire wijkaanpak Meerwijk. Tot slot De afgelopen maanden hebben in het teken gestaan van vele onderzoeken lezen, gesprekken met experts op verschillende deelthema’s en gesprekken met ervaringsdeskundigen. Hoe meer je je verdiept in het fenomeen femicide en intieme terreur, hoe meer je er achter komt dat het zoveel mensen raakt en er zoveel stilzwijgend leed om ons heen is. En te vaak tot een fatale eruptie komt. Het is tijd om de beerput open te trekken, actief het gesprek aan te gaan en actie te ondernemen. Dat verdienen al deze vrouwen die in onveiligheid leven of hebben geleefd. We kunnen ons heel goed voorstellen dat er nog zaken zijn die we niet hebben genoemd en wel onze aandacht verdienen. Dit is een startpunt voor een meerjarig, integraal uitvoeringsprogramma en het laatste is er nog zeker niet over gezegd. Graag vragen wij nog de aandacht voor enkele overkoepelende actiepunten. Actiepunten

36

Idem, p. 67.

Kenmerk: 2024/1774050

18/19

  

Verwerk de voorgestelde actiepunten in een integraal uitvoeringsprogramma en indien nodig te komen tot een financieringsvoorstel richting de begrotingsbehandeling. Rapporteer jaarlijks aan de commissies bestuur en samenleving over de voortgang van het integrale uitvoeringsprogramma. Maak het mogelijk voor alle gemeentemedewerkers, raadsleden en collegeleden om de training te volgen.

Kenmerk: 2024/1774050

19/19