Nieuwe Groenmarkt en de Krocht, vaststellen definitief ontwerp

Raadsvoorstel

Onderwerp Nieuwe Groenmarkt en de Krocht, vaststellen definitief ontwerp en vrijgeven krediet Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/727050 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving PCM Daemen, J.M. +31628252094 edaemen@haarlem.nl De Nieuwe Groenmarkt wordt een aanwinst voor de binnenstad. Het definitieve ontwerp is tot stand gekomen na een proces van co-creatie met bewoners en ondernemers in het projectgebied en transformeert de Nieuwe Groenmarkt van een versteende parkeerplaats naar een groene, aantrekkelijke ontmoetingsplek voor iedereen. In het ontwerp komt een middenlaan van halfverharding met bomen waar nu asfalt ligt en wordt de Krocht fors vergroend. Het realiseren van een waterpomp is een essentieel onderdeel van het nieuwe ontwerp. Dit idee, tot stand gekomen in samenwerking met bewoners, versterkt de historische identiteit van de locatie als plek van ontmoeting. De pomp komt nagenoeg op de oorspronkelijke plek en markeert de verbinding met de Zijlstraat. Helaas is de oude historische pomp niet bewaard gebleven binnen de gemeente. Daarom wordt een nieuwe pomp ontwikkeld, geïnspireerd op de oude historische verdwenen pomp. De Krocht wordt een groene verbinding tussen de Nieuwe Groenmarkt en de Kruisstraat. Het projectgebied is sinds 2019 autoluw, maar de kwaliteit van de openbare ruimte laat te wensen over.

Het plan voor de herinrichting wordt breed gedragen door omwonenden en versterkt de sociale functie van het plein, verhoogt de leefbaarheid, respecteert de cultuurhistorische waarde van de locatie, voldoet aan de eisen van deze tijd en beantwoordt aan de vraag van omwonenden om de leefbaarheid van dit gebied te verhogen. Het voorlopig ontwerp (VO) heeft ter inzage gelegen. Er zijn 13 zienswijzen ingediend.

Behandelvoorstel voor commissie

De commissie Beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college en over de wijze van agendering van het raadsvoorstel in de raadsvergadering.

Kenmerk: 2025/727050

1/14

Relevante eerdere besluiten

- Collegebesluit Herinrichten Nieuwe Groenmarkt en de Krocht, VO vrijgeven voor inspraak (2025/123091) in commissie Beheer van 22 mei 2025 - Collegebesluit Herinrichten Nieuwe Groenmarkt en de Krocht door inzet cocreatie (2023/794301) in commissie Beheer van 21 september 2023

Besluit college d.d. 2 december 2025

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Het definitief ontwerp van Nieuwe Groenmarkt en de Krocht met bijbehorende Nota van Beantwoording vast te stellen. 2. Een krediet vrij te geven van €1.595.000 voor herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht, ten laste van IP post OR.063.

de griffier,

de voorzitter,

1. Aanleiding Het definitief ontwerp voor de herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht komt voort uit de wens om deze centrale locatie te transformeren van een versteende autoparkeerplaats naar een aantrekkelijke, groene verblijfsplek. Dit sluit aan bij het coalitieakkoord en het Convenant Binnenstad 2023-2027, waarin wordt aangekondigd dat Nieuwe Groenmarkt zich, in co-creatie, moet gaan ontwikkelen tot een aantrekkelijke en prikkelende hotspot. In juli 2019 is het autoluwe centrumgebied uitgebreid met de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht, waar sindsdien een parkeerverbod geldt en fietsvakken zijn gerealiseerd. De huidige kwaliteit van de openbare ruimte laat echter te wensen over, en de behoefte aan meer groen en een verbeterde inrichting is groot. Om dit te realiseren, is gekozen voor een co-creatieproces met bewoners,

Kenmerk: 2025/727050

2/14

maatschappelijke organisaties en ondernemers, waarbij het buurtcomité Nieuwe Groenmarkt, de directe omgeving, het Platform Toegankelijkheid en het Platform Groen betrokken zijn. Dit traject heeft geleid tot het nu voorliggende definitief ontwerp dat kan worden vastgesteld.

2. Beoogd resultaat Na een breed gedragen herinrichtingsplan door middel van co-creatie, wordt de Nieuwe Groenmarkt een aantrekkelijke, groene verblijfs- en ontmoetingsplek. De Krocht fungeert als groene schakel tussen de Nieuwe Groenmarkt en de Kruisstraat.

Figuur 1: Artist impression Nieuwe Groenmarkt gezien vanaf de Zijlstraat

De herinrichting verhoogt de leefbaarheid, respecteert de cultuurhistorische waarde van de locatie en voldoet aan de eisen van deze tijd. De herinrichting biedt de unieke kans om deze bijzondere plek om te vormen tot een groene, schaduwrijke ontmoetingsplaats die past bij de autoluwe binnenstad. De sociale functie van het plein wordt versterkt, omdat het een openbare, toegankelijke plek voor iedereen wordt. 3. Onderbouwing voorstel 3.1 De herinrichting creëert een nieuwe, betekenisvolle plek in de Haarlemse binnenstad De gekozen inrichting versterkt het historische en sociale karakter van de Nieuwe Groenmarkt. Een symmetrisch straatprofiel met een centrale bomenrij zorgt voor rust, schaduw en geborgenheid. De

Kenmerk: 2025/727050

3/14

middenlaan met halfverharding benadrukt de unieke vorm van het plein en nodigt uit tot ontmoeting en activiteiten, zoals bijvoorbeeld Jeu de Boules, en ruimte voor openbare zitgelegenheid. Langs de gevels ontstaat met een 60 cm strook ruimte voor geveltuintjes of zitplekken van bewoners, wat bijdraagt aan een persoonlijk en gastvrij straatbeeld. Het splitsen van de rijbaan verhoogt de verkeersveiligheid en vermindert de visuele dominantie van verkeer. Een historische waterpomp markeert de entree vanaf de Zijlstraat en versterkt de identiteit van het plein. Door gebruik van materialen als keien, klinkers en halfverharding sluit de inrichting aan bij andere pleinen in de binnenstad. In De Krocht wordt de groene uitstraling versterkt, waardoor een koele, voetgangersvriendelijke route ontstaat tussen de Kruisstraat en Zijlstraat. 3.2 Het ontwerp past binnen de kaders van SOR, HIOR en mobiliteitsbeleid Het ontwerp past binnen de kaders van de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR), het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR), gemeentelijk mobiliteitsbeleid en het groenbeleid. Zowel de SOR als de HIOR geven ruimte om af te wijken van standaard materialen, vooral op locaties met een bijzondere status. De Nieuwe Groenmarkt en de Krocht zijn in deze documenten aangewezen als ‘ambassadeursplekken’.

Voor dergelijke plekken zijn geen standaard profielen vastgesteld, waardoor afwijkende materialen, of combinaties mogelijk zijn, mits deze bijdragen aan de unieke uitstraling van de plek. Voor Nieuwe Groenmarkt is gekozen voor een natuurstenen rijloper en een halfverharding in de middenlaan. De Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK) heeft positief geadviseerd over het ontwerp voor de Nieuwe Groenmarkt, gebaseerd op de regels uit het omgevingsplan en de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. Het plangebied valt tevens binnen het rijksbeschermd stadsgezicht Haarlem en kent een beschermend regime. 3.3 In het definitief ontwerp zijn zienswijzen op het voorlopig ontwerp verwerkt Mede op basis van 13 zienswijzen op het VO is binnen de gestelde kaders dit bestuurlijke DO opgesteld. (Zie nota van beantwoording in bijlage 4) De reacties op het ontwerp, ook tijdens de informatieavond, zijn haast unaniem positief.

De kritiekpunten die er zijn gaan over de keuze voor natuursteen in de rijloper (zie paragraaf 3.5) en het plaatsen van bankjes na herinrichting (Zie 3.6) 3.4 Er is een aantal wijzigingen doorgevoerd bij de uitwerking van VO naar DO De middenlaan is iets langer gemaakt waardoor de bomenrij verder kan worden doorgezet richting de Krocht; • De rijloper en middenlaan is iets aangepast waardoor het mogelijk is om meer fietsnietjes te plaatsen in de nabijheid van de Zijlstraat; • Er komen 3 i.p.v. 4 containers aan de zuidkant van de Nieuwe Groenmarkt. Dit is mogelijk omdat Spaarnelanden daar 1 perscontainer gaat plaatsen ter vervanging van 2 reguliere containers; • Het beoogde transformatiestation is uit het ontwerp verdwenen (Liander ziet er van af), hierdoor is er nu in het gehele gebied geen opgave meer voor de nutsbedrijven.(zie paragraaf 3.11)

Kenmerk: 2025/727050

4/14

3.5 Toepassing van platte keien op de Nieuwe Groenmarkt: een bewuste en verantwoorde keuze Inleiding: De Nieuwe Groenmarkt is een voetgangersgebied binnen het rijksbeschermd stadsgezicht én een belangrijke schakel in het stedelijk fietsnetwerk. Het ontwerp kiest bewust voor natuurstenen platte keien als verharding van de rijlopers, geïnspireerd door de Hooglandse Kerkgracht in Leiden. Deze keuze is niet alleen esthetisch en historisch verantwoord, maar ook technisch onderbouwd en in lijn met de gemeentelijke ambities voor omgevingskwaliteit. Bovendien is het een duurzame keuze aangezien de platte keien worden hergebruikt uit Spaarndamseweg waar ze vrijkomen vanuit een vergroeningsopgave. Technisch onderzoek en veiligheid: De platte keien uit de Spaarndamseweg zijn getest op stroefheid en voldoen ruimschoots aan de norm. Het gaat om afgeplatte exemplaren die minder bol zijn dan traditionele platte keien, waardoor ze comfortabel berijdbaar zijn voor fietsers. Daarnaast zorgt het ontwerp voor een duidelijke scheiding tussen lopen en fietsen: een middenlaan en gevelstoep voor voetgangers met daar tussenin een rijloper per richting met fietsmogelijkheid . Daarmee is de verkeersveiligheid geborgd. Identiteit, verblijf en voetgangers: De herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt brengt verschillende binnenstedelijke opgaven samen.

Het gebruik van straatmateriaal dat past bij de historische rol van deze plek versterkt de erfgoedwaarde van de Haarlemse binnenstad, en beleidsdocumenten bieden nadrukkelijk ruimte voor deze keuze. De focus ligt op het aantrekkelijk maken van de plek als verblijfsruimte voor voetgangers, in lijn met het mobiliteitsbeleid waarin de binnenstad primair als voetgangersdomein is aangemerkt. Het plan faciliteert fietsers, maar voorkomt dat de Nieuwe Groenmarkt de uitstraling krijgt van een stroomstraat. Dit zou de verblijfskwaliteit verminderen. Hierin ligt een principiële keuze: is deze plek in de basis voor fietsers of voor voetgangers? Door samen met de buurt te kiezen voor de voetganger, zonder de fietser uit te sluiten. Dit sluit naadloos aan bij de gemeentelijke visie op een leefbare, aantrekkelijke binnenstad. Ook sluit dit voor deze locatie aan bij het vigerende mobiliteits- en fietsbeleid. Vanuit het mobiliteitsbeleid wordt gewerkt met het STOMP principe (stappen, trappen, openbaar vervoer, mobility as a service, priveauto) in de binnenstad waarbij in het gebied de voetganger voorop staat. De straten zijn het domein van de voetganger, de fietser is daarin te gast. Ondanks dat het een fietsroute is, zijn de fietsers dus te gast in het gebied. Daarom wordt samen met de buurt gekozen voor de voetganger, zonder de fietser uit te sluiten.

Uit het voortraject is bovendien gebleken dat de buurtbewoners zich onveilig voelen door te hard rijdend fietsverkeer. Omdat fietsers in dit voetgangersgebied ook rekening moeten houden met de voetgangers, is het niet wenselijk om

Kenmerk: 2025/727050

5/14

bijvoorbeeld rood asfalt of strengpersklinkers voor extra comfort voor fietsers toe te passen zoals bij een regionale of stedelijke plusroute dit wel wenselijk is. Andere voorbeelden in Nederland: Veel Nederlandse binnensteden gebruiken platte keien in gebieden met intensief fietsverkeer. Maastricht: Hoog aandeel fietsers door de universiteit, maar geen initiatieven om platte keien te vervangen, benadrukt historisch karakter en ontmoedigt fietssnelheden boven 20 km/u. Leiden: Hooglandse Kerkgracht gebruikt bolle keien, terwijl Haarlem kiest voor afgeplatte exemplaren. Hoorn, Groningen en Breda: brengen platte keien juist terug bij recente herinrichtingen, zoals de Kerkstraat in Hoorn. Er zijn geen meldingen van toegenomen onveiligheid. Deze voorbeelden tonen aan dat platte keien goed toepasbaar zijn in binnensteden, mits zorgvuldig uitgevoerd. Haarlem gaat verder door extra eisen te stellen aan vlakheid, stroefheid en uitvoering.

Foto 1: voorbeeld platte keien binnenstad Groningen

Kenmerk: 2025/727050

6/14

3.6 Er is ruimte voor het plaatsen van bankjes Er is brede maatschappelijke en ruimtelijke behoefte aan meer openbare zitplekken in de binnenstad. Openbare zitplekken stimuleren spontane ontmoetingen en versterken het sociale karakter van pleinen, zoals de Nieuwe Groenmarkt, waar gastvrijheid en contact centraal staan. Ze bieden tevens rustpunten voor ouderen, en mensen die minder goed ter been zijn. Ze maken de stad toegankelijker voor iedereen, ongeacht financiële draagkracht. Het realiseren van zitplekken draagt bij aan het vergroten van de verblijfsfunctie van de binnenstad en ondersteunt een evenwichtige spreiding van bezoekersstromen, waardoor de druk op centrale routes verminderd. Eventuele zorgen over overlast worden geadresseerd via een zorgvuldig uit te voeren proef met bewoners, stem in de stad, handhaving en politie. Het doel van de proef is om te bepalen welke opzet van zitplekken het beste werkt, hoe overlast zich verhoudt tot het gebruik van bankjes, en hoe de openbare ruimte sociaal en gastvrij kan worden ingericht. Gaandeweg wordt ingezet om de verblijfskwaliteit te verbeteren en overlast te monitoren en beheersen. (Zie ook bijlage 4, nota van beantwoording)

Figuur 2: Artist Impression Nieuwe Groenmarkt kijkrichting Zijlstraat

Kenmerk: 2025/727050

7/14

Fasering en tijdlijn proef met de bankjes: Fase 1 – Voorbereiding (vanaf Q1 2026) Opstarten structureel overleg met bewoners en betrokken partijen (Stem in de Stad, handhaving, politie). Vaststellen van randvoorwaarden voor de proef. Inventarisatie van type en mogelijke posities van 12 a 15 bankjes. Omdat de overlast ook nu wordt ervaren wordt vooruitlopend op de proef met de zitplekken structureel overleg opgestart vanuit gebiedsteam centrum. Fase 2 – Start proefplaatsing bankjes (Q2 2027) Na afronding van de fysieke herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt en De Krocht worden verplaatsbare bankjes geplaatst op basis van vooraf vastgestelde kaders. Variatie in type, aantal en positie wordt getest. Gedurende de proef is er doorlopende monitoring en evaluatie. Maar ook worden maatregelen genomen bij overlast (aanpassing inrichting, extra toezicht, verplaatsing bankjes). Fase 3 – Na de proef volgt een advies aan het College (Q4 2027) Na minimaal een half jaar volgt een eindrapportage met aanbevelingen aan het College van burgemeester en wethouders voor permanente plaatsing van bankjes. 3.7 Er ontstaat een opgeruimd straatbeeld dankzij nieuwe fietsenstalling Kruisstraat Het definitief ontwerp sluit aan bij het gemeentelijk beleid voor fietsparkeren in de binnenstad.

Door de realisatie van nieuwe bewaakte stallingen, zoals in de Kruisstraat, is minder ruimte nodig voor losse fietsrekken op de Nieuwe Groenmarkt en De Krocht. Het ontwerp voorziet in circa 55 rekken met ruimte voor 110 fietsen, wat leidt tot een netter straatbeeld en meer ruimte voor groen en verblijf. Deze maatregel draagt bij aan het uitvoeringsprogramma fietsparkeren en ondersteunt het fietsparkeerverbod in delen van de binnenstad. 3.8 Bereikbaarheid voor laden en lossen op de Nieuwe Groenmarkt blijft ongewijzigd De bereikbaarheid voor autoverkeer op de Nieuwe Groenmarkt blijft zoals in de huidige situatie. Laden en lossen blijft mogelijk tussen 06.00 en 11.00 uur via de bestaande toegangswegen (Kruisweg en Zijlstraat). Parkeren in het voetgangersgebied is niet toegestaan; alle parkeerplaatsen vervallen nu definitief in lijn met het beleid voor de binnenstad. 3.9 Groenparagraaf 3.9.1 De Nieuwe Groenmarkt krijgt 12 extra bomen Het ontwerp gaat uit van een toevoeging van twaalf volwassen bomen in de middenlaan. Tien Lindebomen en twee Zuileiken links en rechts voor de kerk. Er wordt ingezet om volwassen bomen te planten, zo groot als technisch haalbaar.

Kenmerk: 2025/727050

8/14

De nieuwe bomen zijn geselecteerd op wijkstructuur, sfeer en leefbaarheid en een levensverwachting van 60 jaar of meer. Minimaal 50% inheemse soorten. Ook is de Nieuwe Groenmarkt onderdeel van de strooiroutes dus de bomen moeten tegen wegenzout bestand zijn. In overleg tussen boomspecialisten met de bewonerswerkgroep is de keuze tot stand gekomen. Op basis van diverse afwegingsfactoren zoals bijvoorbeeld kroonprojectie, schaduwwerking en beeld zijn de Linde en Zuileik geselecteerd als geschikte boomsoorten. Als mogelijk alternatief is gekozen voor de Iep of Zuilbeuk voor de kerk. Lindebomen hebben een brede, symmetrische brede kroon en zorgt voor maximale schaduw, wat bijdraagt aan de verkoeling van de openbare ruimte. Bovendien brengt het een klassieke en historische uitstraling. De twee bomen voor de kerk zijn afwijkend gekozen. De Zuileik heeft een meer verticale groeiwijze en neemt relatief weinig horizontale ruimte in beslag door de smalle kroon. De Zuileik biedt een strakke en formele visuele esthetiek die goed past voor de kerk en bovendien het zicht op de kerk niet volledig wegneemt. Op dit moment staan er vier vaste bomen op de Nieuwe Groenmarkt. Drie van deze bomen (boomnummers 54708, 54709 en 54710) verkeren in slechte staat én hebben een beperkte levensduur. Deze 3 bomen keren daarom niet terug in het ontwerp.

De Valse Christusdoorn op de kruising Nieuwe Groenmarkt en Zijlstraat (boomnummer 154066) is gezond en is daarom is ingetekend in het DO. Voor het definitief ontwerp is een Bomen Effect Analyse (BEA) opgesteld. Uit de BEA is de conclusie getrokken dat er nog nader onderzoek nodig is om met zekerheid vast te kunnen stellen of de Valse christusdoorn behouden kan blijven. 3.9.2 De Krocht wordt groener met inheemse beplanting In het huidige ontwerp blijven alle bomen op de Krocht behouden met groeiplaatsverbetering. Door de bomen aan de Krocht te snoeien (uit te lichten) valt er meer zonlicht in de straat. Het uitlichten zorgt ervoor dat de omvang van de kroon kleiner en transparanter wordt door enkele zijtakken aan de buitenkant van de kroon in te korten tot op een zijtak. Dit zorgt voor een verkleining van de kroonomvang maar de kroonvorm blijft behouden. De elementenverharding onder de bomen wordt omgevormd tot een groenstrook. Definitieve plantensoorten worden in een later stadium bepaald. Ook hier is het uitgangspunt om 50% inheemse beplanting aan te houden. Gezien het een schaduwrijke en droge locatie is wordt gekozen voor sterke soorten zoals als grassen en varen soorten. Om de bloei te bevorderen kan er gewerkt worden met bollen, knollen/ stinze beplanting. Als accent kunnen heesters toegevoegd worden.

Kenmerk: 2025/727050

9/14

3.9.3 Er komt meer ruimte voor geveltuintjes In het ontwerp is op plekken met voldoende breedte een strook van 60 cm gereserveerd. Deze strook langs de gevels biedt bewoners de mogelijkheid om geveltuintjes, plantenbakken of bankjes te plaatsen, waardoor een persoonlijke ruimte ontstaat die tevens een afscheiding vormt tussen de woning en het trottoir. De komende periode zal in samenwerking met de bewonerswerkgroep worden nagedacht over manieren om bewoners te enthousiasmeren voor het aanleggen van een geveltuin. Het onderhoud van de geveltuin blijft de verantwoordelijk van de bewoners.

Figuur 3: Gevelstrook met of zonder geveltuin

3.10 Herinrichting vindt plaats met oog voor duurzaamheid en leefbaarheid Het project draagt op verschillende manieren bij aan duurzaamheid en leefbaarheid: - In het projectgebied wordt een aanzienlijke hoeveelheid groen toegevoegd en verhard oppervlak verminderd. De halfverharding in de middenlaan is waterdoorlatend en luchtdoorlatend, wat bijdraagt aan een gezondere bodem. De afvoer van regenwater in de bodem wordt hierdoor verbeterd. - De natuurstenen keien die worden toegepast op de Nieuwe Groenmarkt zijn afkomstig van de Spaarnekade aan de Spaarndamseweg. Het betreft 1500m2 gezaagd Zweeds graniet wat vrijkomt vanuit een groeninitiatief door bewoners van de Spaarndamseweg. Overig benodigd bestratingsmateriaal indien voldoende beschikbaar komt uit het projectgebied of van de circulaire grondstoffen hub. - Het plaatsen van een openbare waterpomp met drinkwater, waar men bijvoorbeeld een flesje kan vullen, verhoogt de leefbaarheid in de stad. - De inzet van ZE-materieel wordt in de vervolgfase verder uitgewerkt 3.11 Er wordt geen transformatiehuis geplaatst in het groen van de Krocht Liander heeft eerder de wens uitgesproken een extra transformatiestations te willen plaatsen vanwege de groeiende elektriciteitsvraag in Haarlem. Echter staat dit centrumgebied nog niet op de prioriteringslijst. Ook uitvoeringsdata van herinrichting maakt het voor Liander niet haalbaar om mee

Kenmerk: 2025/727050

10/14

te kunnen liften. Verzwaring van het net wordt dus niet meegenomen binnen de huidige herinrichting. Uitgangspunt voor Liander blijft dat in de toekomst een transformatiestation wordt geplaats in de nabijheid van het projectgebied, en niet op de Krocht. In het VO was een reservering opgenomen voor een transformatiestation (5 x 4 m) in het groen van de Krocht. De gereserveerde ruimte wordt nu ingericht als groen, en blijft vrij van onder- en bovengrondse obstakels zodat een toekomstige plaatsing van een transformatiestation eventueel alsnog mogelijk blijft in het geval de alternatieve locatie niet lukken. 3.11 Nieuwe Groenmarkt blijft een uitwijklocatie voor reguliere weekmarkt, met verbeterde voorzieningen De Nieuwe Groenmarkt dient gemiddeld zes keer per jaar als uitwijklocatie voor de reguliere weekmarkt op de Grote Markt, bijvoorbeeld tijdens evenementen zoals de kermis, Haarlem culinair, Haarlem Jazz en de kerstmarkt. Deze functie blijft behouden. Het nieuwe ontwerp biedt geen alternatieve locatie voor de gehele reguliere weekmarkt, daar is het plein niet groot genoeg voor. Ook de Zijlstraat en de Koningstraat blijven noodzakelijk als uitwijklocatie. In het nieuwe ontwerp is wel ruimte voor verkoopwagens die weinig andere uitwijkmogelijkheden hebben. De ongeveer 14 verkoopwagens kunnen op de westelijke rijbaan voor de kerk staan.

Om hen van stroom te voorzien, zijn er drie stroompunten in de bestrating geïntegreerd, waardoor overlast gevende aggregaten overbodig zijn. 3.12 Met het plaatsen van een waterpomp ontstaat een plek van ontmoeting Het realiseren van een waterpomp op de Nieuwe Groenmarkt is een essentieel onderdeel van het nieuwe ontwerp. Dit idee, tot stand gekomen in samenwerking met bewoners, versterkt de historische identiteit van de locatie als plek van ontmoeting. De pomp komt nagenoeg op de oorspronkelijke plek en markeert de verbinding met de Zijlstraat. Het terugplaatsen van waterpompen in historische binnensteden is een landelijke trend. De pomp wordt aangesloten op het drinkwaternet en biedt een functioneel waterelement in een versteend deel van Haarlem met veel voetgangers en fietsers. Dit draagt bij aan de ambitie van Haarlem om de stad klimaatbestendig en aantrekkelijk in te richten. Helaas is de oude historische pomp niet bewaard gebleven binnen de gemeente. Daarom wordt een nieuwe pomp ontwikkeld zoals de gemeente Groenlo dat ook heeft gedaan. Daar is een pomp ontwikkeld geïnspireerd op een oude historisch verdwenen pomp. Het ontwerpproces van de pomp op de Nieuwe Groenmarkt wordt direct na vaststelling DO in gang gezet.

Kenmerk: 2025/727050

11/14

Er wordt een nieuwe pomp ontwikkeld met de volgende uitgangspunten: •

Statuur en vormgeving: geïnspireerd op het origineel (Zie figuur 4);

•

Materialisering en detaillering: met kwaliteit en tijdloosheid;

•

Drinkwatersysteem: Het systeem voorkomt onbeheerde doorstroming; water kan niet blijven stromen zonder actieve bediening;

•

Uitstortrand naar voorbeeld stadspomp Groenlo met integratie van een zitrand (Zie figuur 4 en foto 3).

Figuur 4: Schetsontwerp stadspomp Groenlo

Foto 2: Zijlstraat gezien vanaf de Nieuwe Groenmarkt met kinderen rondom pomp, Noord-Hollands Archief

Foto3: uitstortrand met zitrand naar voorbeeld stadspomp Groenlo

Kenmerk: 2025/727050

12/14

4 Risico’s en kanttekeningen 4.1. Afweging behoud boom Nieuwe groenmarkt / Zijlstraat moet nog plaatsvinden De Valse Christusdoorn (boomnummer 154066) op de kruising Nieuwe Groenmarkt en Zijlstraat is gezond, maar het is onzeker of behoud technisch haalbaar is. De boom staat op een locatie die de inrichting van de openbare ruimte aanzienlijk belemmert. De beschikbare rijloper ter plaatse van de boom is beperkt tot 2,70 m en de loopstrook tot 1,20 m, wat leidt tot een verkeerskundig krappe oplossing en verminderde veiligheid voor voetgangers. Een uitgevoerde Bomen Effect Analyse toont aan dat de boom zeer oppervlakkig wortelt, ook in de puinfundering van de rijbaan. Bij uitvoering van de werkzaamheden zal dit leiden tot fors wortelverlies, met risico op instabiliteit en conditieverlies. Onderzoek heeft uitgewezen dat verschillende in de markt bekende drukverdelende ‘zwevende’ constructies in deze situatie niet inpasbaar zijn. Een grondradaronderzoek is noodzakelijk om te bepalen of diepere wortels voldoende stabiliteit bieden, maar dit is nog niet uitgevoerd vanwege beperkte beschikbaarheid van gespecialiseerde partijen. Het advies vanuit de grondradar wordt besproken met platform Groen. Indien het grondradaronderzoek uitwijst dat behoud niet verantwoord is, wordt de boom vervangen door een soort passend in het nieuwe straatbeeld zoals een Linde.

Behoud van de boom draagt direct bij aan vergroening en schaduw, maar geeft een groter risico op wortelopdruk in de toekomst. Bij vervanging van de boom kan gekozen worden voor een boom die weer jaren mee kan en beter past in het laanbeeld. Tevens ontstaat er een minder krappe inrichting wat de veiligheid ten goed komt (zie bijlage 5, verschilplot behouden of vervangen boom) 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën De huidige raming voor de totale projectkosten bedraagt €2.355.000. In eerdere besluiten is €760.000 aan krediet vrijgegeven. Op basis van het vastgestelde DO en de kostenraming wordt met dit besluit een aanvullend krediet vrijgegeven van €1.595.000 voor de herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht. Dit krediet past binnen het in het IP opgenomen bedrag voor de Nieuwe Groenmarkt (post OR.063). In de bovengenoemde bedragen is nog geen rekening gehouden met het verkrijgen van subsidies voor het project zoals o.a. schoon-/emissieloos bouwen. Dit wordt nog nader onderzocht in de vervolgfase. 5.2 Communicatie en participatie 5.2.1 Co-creatiefase is succesvol afgerond, werkgroep blijft nog deels betrokken Het definitief ontwerp is tot stand gekomen mede via co-creatie met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het proces, begeleid door Open Kaart, omvatte een startbijeenkomst,

Kenmerk: 2025/727050

13/14

vorming van een werkgroep en ontwerpateliers waarin een voorkeursvariant is gekozen. Deze variant is in oktober 2024 gepresenteerd en positief ontvangen, waarna deze verder is uitgewerkt naar een (bestuurlijk) voorlopig ontwerp. Het voorlopig ontwerp is op 22 mei 2025 behandeld in de commissie Beheer en lag tot 17 juli ter inzage. Op 26 juni vond een inloopavond plaats voor toelichting. Met het vaststellen van het definitief ontwerp is de co-creatiefase afgerond. In de uitwerking naar het uitvoeringsontwerp blijven enkele werkgroepleden betrokken bij verdere uitwerking van de bankjes, de waterpomp, en de groeninvulling. Daarnaast moet de gevelstrook nog verder uitgewerkt worden en moet er bij de geveleigenaren worden geïnventariseerd wat zij voor hun gevel willen: een geveltuin of een gevelstrook. 5.3 Juridisch Er zijn geen juridische consequenties. 5.4 Planning

Fase

Product

Bevoegdheid

Planning

Definitiefase

•

Collegebesluit Co-creatie

•

gereed

•

NOK Ingenieursbureau

Ontwerpfase

• •

Vrijgeven Voorlopig Ontwerp (VO) Vaststellen Definitief Ontwerp (DO)

Voorbereidingfase

•

Uitvoeringsontwerp (UO), aanvragen vergunningen en opstellen uitvoeringscontract

Q1 2026 – Q3 2026

Realisatiefase

•

Uitvoering werkzaamheden

Q4 2026 – Q2 2027

raad

gereed • •

bespreken in CIE raad

gereed Q1 2026

6. Bijlagen Bijlage 1 – Definitief Ontwerp, Overzichtstekening toekomstige situatie Bijlage 2 – Definitief Ontwerp, Overzichtstekening toekomstige situatie (ingekleurde versie) Bijlage 3 – Definitief Ontwerp, Dwarsprofielen toekomstig situatie Bijlage 4 – Nota van beantwoording Bijlage 5 – Verschilplot behouden of vervangen boom

Kenmerk: 2025/727050

14/14