Meer ruimte voor monumentaal groen, startnotitie herinrichting Kleine Houtweg

Raadsvoorstel

Onderwerp Meer ruimte voor monumentaal groen, herinrichting Kleine Houtweg Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 4 juni 2024

2024/391941 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving PCM Daemen, J.M. 023 511 5245 edaemen@haarlem.nl De Kleine Houtweg krijgt zijn historische, lommerrijke grandeur terug. Met een grondige renovatie wordt hij omgevormd tot 30 km/u weg met meer groen en een betere aansluiting op de Haarlemmerhout. Uniek aan dit project is dat er totaal 3750 m2 groen wordt teruggegeven aan de Haarlemmerhout en het Frederikspark door het versmallen van de rijbaan in het noordelijke deelgebied en het opheffen van de westelijke rijbaan van het zuidelijke deelgebied. Daarnaast leidt de herinrichting tot een verhoogde verkeersveiligheid en prettigere omgeving voor fietsers en voetgangers, minder verkeer, herstel van het oorspronkelijke laanprofiel, een betere aansluiting tussen de Haarlemmerhout en de landgoederenzone aan de oostzijde en reconstructie van de cultuurhistorische waarden. De werkzaamheden omvatten de herinrichting van de weg, de aanleg van een fietsstraat, het verwijderen van de westelijke rijbaan ter hoogte van de Haarlemmerhout, het inrichten van deze vrijkomende strook met nieuwe beplanting en het herstel van de monumentale laanstructuur. De start van de uitvoering is gepland in 2026. De commissie beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. n.v.t.

1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Kenmerk: 2024/391941

de burgemeester,

1/9

Ontwerp-besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: - De startnotitie, het programma van eisen en het schetsontwerp van Kleine Houtweg vast te stellen de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding De Kleine Houtweg is op meerdere fronten toe aan groot onderhoud. Vanuit de domeinen riool/water, verharding en groen zijn diverse ingrepen voorgesteld om de openbare ruimte weer op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen. Het groot onderhoud zal ook gebruikt worden om de openbare ruimte in te richten naar het vigerende beleid van de gemeente Haarlem. De laatste grote herinrichting van de Kleine Houtweg stamt uit het einde van de jaren vijftig, waarbij het zuidelijk deel fors verbreed is. Deze verbreding gebeurde in het kader van een gemeentelijk verkeersplan, dat bedoeld was om de binnenstad beter toegankelijk te maken voor de auto. De verbrede Kleine Houtweg moest de verbinding gaan verzorgen tussen een geplande zuidelijke stadsrandweg en de oude stadskern (waarbij overigens ook de oude bebouwing rond de Kleine Houtstraat gesloopt moest worden om ook deze straat breder te kunnen maken). Tegelijk met de Kleine Houtweg werd ook de Paviljoenslaan verbreed. Een en ander kreeg tussen 1958 en 1960 zijn beslag. Echter, de zuidelijke randweg kwam er nooit. Zodoende bleef de verdubbeling van de Kleine Houtweg nutteloos, omdat het verwachtte autoverkeer uitbleef.

Samengevat vormt de onderhoudsbehoefte een uitgelezen kans om een ingreep uit het verleden, namelijk de verdubbeling van rijbanen, goed te maken die achteraf overbodig was, en zodoende het oorspronkelijke besloten laanprofiel van de Kleine Houtweg te herstellen. Vanuit meerdere gezichtspunten wordt dan de samenhang in het gebied weer gerepareerd. Naast cultuurhistorie en mobiliteit zullen thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit en ruimtegebruik opnieuw tegen het licht worden gehouden bij het uitwerken van de PvE-schets.

Kenmerk: 2024/391941

2/9

Het doel van het project is op te delen in de onderstaande kernpunten: -

Verbeteren van de verkeersveiligheid voor automobilisten, fietsers en (overstekende) voetgangers; het versterken van de fietsmobiliteit; het behouden en waar mogelijk versterken van historische structuren en erfgoedwaarden van de rijksmonumenten de Haarlemmerhout en het Frederikspark; het beschermen en versterken van de (bestaande) laan- en groenstructuur; het vergroten van de klimaatbestendigheid van het gebied door het inpassen van klimaatadaptatiemaatregelen; het versterken van de biodiversiteit.

In 2023 zijn de voorbereidingen voor de herinrichting van de Kleine Houtweg gestart met het ophalen van eisen en wensen bij professionele stakeholders. Omdat er een wijziging van het wegprofiel wordt voorgesteld houden we rekening met veel impact voor bewoners en weggebruikers.

Kenmerk: 2024/391941

3/9

2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: - De startnotitie Kleine Houtweg, inclusief het programma van eisen en het schetsontwerp, vast te stellen, zodat de belangrijkste uitgangspunten voor het voorlopig ontwerp vastliggen. 3. Beoogd resultaat Met het vaststellen van de startnotitie ligt er een basis om het ontwerp voor de Kleine Houtweg verder uit te werken. Het ontwerp wordt vervolgens besproken met bewoners, instellingen en bedrijven in deze straat. Het beoogde resultaat is een ontwerp dat: - De oorspronkelijke lommerrijke allure uitstraalt die bij de Haarlemmerhout en het Frederikspark hoort - Voldoet aan het beleid én optimaal gebruik maakt van de unieke kansen van deze bijzondere locatie; - Zorgt voor comfortabele en logische fietsroutes in beide richtingen; - Een comfortabele fietsstraat met vlakke klinkerverharding in het noordelijke deelgebied creëert; - De parkeerplaatsen in het noordelijke deelgebied behoudt; - Een gemengd profiel ETW30 met vlakke klinkerverharding in het zuidelijke deelgebied toepast; - De hoofdbomenstructuur beschermt en versterkt - Duidelijkheid in materialisering; - De kruising met Kamperlaan N205 optimaliseert; - De oostelijke toegankelijkheid van de Haarlemmerhout voor fietsers en voetgangers verbetert; - De verbindingen tussen de Hout en de oostzijde met o.a.

Hofje van Heythuijsen, Spaarenhout en Oosterhout verbetert; - Historische structuren (besloten laan) en elementen (bijv. oude lantaarnpalen en voetpaden) herstelt en aanvult; - Minder verharding en meer groen realiseert; - De fietsstallingmogelijkheden bij de Haarlemmerhout verbetert.

Kenmerk: 2024/391941

4/9

4. Argumenten Met het vaststellen van de startnotitie worden de volgende uitgangspunten vastgesteld: Noordelijk deelgebied (kruising Rustenburgerlaan – Kamperlaan) 4.1 Autoverkeer zal afnemen door het noordelijke deel vanaf kruising Kamperlaan af te sluiten voor autoverkeer De afsluiting vereenvoudigt de verkeersregeling van de kruising en resulteert in een kortere wachttijd voor auto’s en overstekende fietsers en verbetert de doorstroming van de N205. De afsluiting creëert ook een voor de auto doodlopende straat (in zuidelijke richting) in het noordelijk deel van het projectgebied. Hierdoor zal autoverkeer verder afnemen wat de straat extra geschikt maakt als fietsstraat. 4.2 Kleine Houtweg noord wordt ingericht als fietsstraat De weginrichting wordt een fietsstraat in comfortabele klinkers met rabatstrook in een breedte van 4,80 m. Hiermee wordt het profiel van fietsstraat tussen de Kleine Houtbrug en de Rustenburgerlaan zo’n 220 m doorgetrokken tot de kruising met de Kamperlaan; 4.3 Het brede deel ten hoogte van huisnummer 85 t/m 99 krijg een aantrekkelijkere inrichting Er worden bomen (met onderbeplanting) toegevoegd om de hoofdbomenstructuur meer vorm en karakter te geven. De bomen hebben zowel bovengronds als ondergronds veel ruimte en kunnen in de toekomst uitgroeien tot monumentale bomen. De 13 bestaande parkeerplaatsen worden teruggebracht in het nieuwe ontwerp.

In de ontwerpfase worden de bewoners nader betrokken bij het ontwerp van dit deelgebied. 4.4 Tegelijk met de herinrichting wordt de riolering vervangen De riolering wordt vervangen door een gemengd systeem omdat de huidige riolering einde levensduur is. Onderzoek (rioleringsrapportage) heeft uitgewezen dat de aanleg van een gescheiden rioleringsstelsel op deze locatie weinig effect heeft.

Kenmerk: 2024/391941

5/9

Zuidelijk deelgebied (van Kruising Kamperlaan tot Vijverlaan) 4.5 Het zuidelijke deel wordt ingericht als een erftoegangsweg met een maximale snelheid van 30 km/u (ETW30) Het zuidelijke deel van Kleine Houtweg is in het nieuwe wegcategoriseringsplan aangeduid als erftoegangsweg met een maximale snelheid van 30 km/u. Er is gekozen voor een profiel van gebakken klinkers met een breedte van 5,40 m. De materialisering en breedte van de weg dragen bij aan een uitstraling die past bij een erftoegangsweg met 30 km per uur. Hierdoor is voor de automobilist duidelijk wat de maximum snelheid is. 4.6 De versmalling van de rijbaan en de aanpassing van de maximum snelheid dragen bij aan een aanzienlijk verbeterde oversteekbaarheid voor voetgangers van en naar de Haarlemmerhout. Met het volledig verwijderen van de westelijke rijbaan wordt de oversteekbaarheid aanzienlijk verbeterd. Het schetsontwerp bevat tevens een aantal voorstellen voor locaties van snelheidsremmers in combinatie met voetgangers-oversteken. Deze sluiten aan op de bestaande padenstructuur van de Haarlemmerhout. 4.7 Er worden extra fietsparkeerplekken toegevoegd nabij het theehuis: Het streven is de Haarlemmerhout toegankelijker te maken voor voetgangers en fietsers. Ter hoogte van het Theehuis Haarlemmerhout bevinden zich nu een aantal parkeerplaatsen voor auto’s (betaald parkeren). Deze blijven deels behouden.

In de ontwerpfase wordt in de nabijheid van het theehuis gezocht naar een geschikte plek voor fietsparkeren. Een extra fietsparkeerplek stimuleert het gebruik van de fiets om het park of het theehuis te bezoeken. 4.8 Tegelijk met de herinrichting wordt de riolering vervangen, in het deel waar geen riolering is wordt gezocht naar mogelijkheden om het hemelwater te infiltreren in de bodem De riolering wordt vervangen tussen de Kamperlaan en de Spijkermanslaan. In het zuidelijk deel waar geen riolering aanwezig is wordt gekozen voor bergen en infiltreren van hemelwater middels infiltratiestroken. Door afname van veel verhard oppervlak ontstaat ook veel extra groenoppervlak waar regenwater direct kan infiltreren. 4.9 Groenparagraaf Groeiplaatsverbetering: De uitwerking sluit aan op het klimaat- en groenbeleid. In de huidige situatie staan er 162 bomen die allen behouden blijven. Het behoud en versterken van de bestaande hoofdbomenstructuur is belangrijk, en om die reden worden de groeiplaatsen van de bestaande bomen daar waar mogelijk vergroot. Forse uitbreiding bosareaal Haarlemmerhout: In het schetsontwerp worden de bestaande bomen en planten behouden en op diverse plekken worden nieuwe bomen en beplanting toegevoegd. Deze nieuwe bomen dragen bij aan verbetering van de historische laanstructuren, met name in de grote, groene strook ten oosten van de Haarlemmerhout.

Deze strook wordt teruggegeven aan de Haarlemmerhout na het verwijderen van de westelijke rijbaan, wat resulteert in circa 3750 m² extra

Kenmerk: 2024/391941

6/9

groenoppervlak. De nieuwe inrichting biedt de kans om de rijke historie van deze bijzondere locatie te benadrukken door herstel en versterking van monumentale lanen en structuren. Bij verdere uitwerking van het ontwerp, in samenwerking met een landschapsarchitect, erfgoeddeskundige en de betrokken stakeholders, wordt hier verder invulling aan gegeven. Ecologische maatregelen: De projectlocatie is een belangrijk onderdeel van het Natuur Netwerk Haarlem. Met behulp van aanvullend onderzoek in de ontwerpfase zijn wellicht maatregelen in het ontwerp te implementeren die de oost-west verbinding voor fauna vergemakkelijkt. De toepassing van de juiste boomsoorten (inheems, nader te bepalen in ontwerpfase) en toevoeging van beplanting zorgen voor verbetering van de biodiversiteit, maar dragen ook bij aan het voorkomen van hittestress door verdamping en het bieden van schaduw. 4.10 Erfgoedparagraaf Het zuidelijk deel van de Kleine Houtweg tussen Kamperlaan en Vijverlaan behoort in zijn geheel tot het rijksmonument Haarlemmerhout en ligt bovendien in het Beschermd Stadsgezicht. Ook het noordelijke deel tussen Kamperlaan en Baan ligt in het Beschermd Stadsgezicht. Dit biedt grote kansen de erfgoedwaarden van de Kleine Houtweg ter plaatse te herstellen of te versterken en de samenhang met de omgeving te verbeteren.

Door de westelijke rijbaan van de Kleine Houtweg te vergroenen wordt een achteraf nodeloze ingreep uit het verleden goedgemaakt. De Kleine Houtweg krijgt hiermee zijn oorspronkelijke aantrekkelijke en besloten laankarakter terug. Zowel de ruimtelijke en cultuurhistorische samenhang in noord-zuid richting (Frederikspark, Paviljoenstuin, Hout en Zuiderhout) als tussen de Hout en de landgoederenzone aan de oostzijde wordt hersteld of verbeterd. 4.10 Duurzaamheidsparagraaf Bij uitwerking van de nieuwe inrichting wordt vooral gekeken naar de mogelijkheid materialen te hergebruiken. Er is aanleiding om te denken dat er onder de bestaande asfaltverharding van de oostelijke rijstrook nog een zeer oude kasseien- of klinkerverharding aanwezig is die mogelijk geschikt is voor hergebruik. Daarnaast krijgen bestaande en nieuwe bomen een goede groeiplaats en wordt er ca. 3750 m2 groenvak toegevoegd aan het gebied. Er is een grondstoffenplan opgesteld waarin de duurzaamheidsmaatregelen zijn opgenomen. Gedurende de verschillende (ontwerp)fasen zal het grondstoffenplan geactualiseerd en specifieker worden. Op het project wordt ingezet op gebruik van materialenpaspoort en het ambitieweb op basis van de 12 duurzaamheidsthema’s. Beide zijn onderdeel van het grondstoffenplan. 4.11 Financiën Op basis van de PVE-schets is een raming gemaakt die uitkomt op circa€ 4.725.000. excl. BTW.

Deze wordt gedekt uit IP Maatschappelijk nut voor verharding & groen als ook uit IP voor Riolering. Dit project maakt kans op aanvullende subsidies. Deze zijn echter nog niet meegenomen in de raming. Belangrijkste en meest kansrijke subsidies voor aanlegkosten van het project zijn weergegeven in tabel 7.1 in de startnotitie.

Kenmerk: 2024/391941

7/9

4.5 Participatie en inspraak De professionele stakeholders zijn in definitiefase geïnterviewd. Hun input is verwerkt in de Klanteisspecificatie (KES). Deze KES is als bijlage toegevoegd aan de startnotitie. Het overwegen van varianten is gedaan met professionele stakeholders die hebben meegedacht in de uitwerking van het schetsontwerp. Bewoners en ondernemers in de straat worden betrokken bij het ontwerpproces na vaststelling van de uitgangspunten in de startnotitie. De volgende punten komen uit reeds vastgesteld beleid en hierover is geen participatie meer mogelijk: - Het profiel en de verdere inrichting van de weg; - Aanpassing van de kruising met de N205; - Het teruggeven en de verdere invulling van de vrijgekomen groenstrook aan Rijksmonument Haarlemmerhout. De volgende onderwerpen staan (nog) niet vast en worden verder uitgewerkt door participatie met bewoners. Bewoners van de straat worden geraadpleegd over: - De inrichting van de fietsparkeerplekken nabij theehuis ‘De Haarlemmerhout’; - De inrichting van het ‘pleintje’ ter hoogte van Kleine Houtweg huisnummers 85 t/m 99.

5. Risico’s en kanttekeningen 5.1 Mogelijk ontstaat er weerstand bij buurtbewoners i.v.m. wijziging in wegprofiel De wegprofielen wijzigen ten opzichte van de bestaande situatie. Ervaring leert dat grote veranderingen over het algemeen op weerstand kunnen rekenen. 5.2 Verassingen in de bodem tijdens uitvoering kunnen mogelijk leiden tot vertraging en extra kosten Archeologie: Het vervangen van de wegprofiel en fundering betreft een relatief ondiepe ingreep. Omdat de bodem ter plekke reeds tot circa 0,50 m -mv geroerd is, is het aannemelijk dat deze ingrepen geen of zeer beperkte invloed zullen hebben op de kwaliteit van het aanwezige archeologisch bodemarchief. Aanleg van bijvoorbeeld diepere boomgaten dient te gebeuren onder archeologische begeleiding. Bodemverontreiniging: In navolging op het verkennend vooronderzoek volgt nader onderzoek welke moeten uitwijzen of er teerhoudend asfalt aanwezig is of een eventuele bodemsanering noodzakelijk is. 5.3 Conflicten tussen de kabels en leidingen en bestaande (deels monumentale) hoofdbomenstructuur Een groot deel van de middenspanning is buiten gebruik. Dit kan waar mogelijk uitgenomen worden. Dit zal lastig zijn in verband met grote hoeveelheid aanwezige bomen en boomwortels;

Kenmerk: 2024/391941

8/9

5.4 Evenementen (Formule 1, Bevrijdingspop, Haarlemmerhout festival, parksessies) kunnen zorgen voor conflicten tijdens uitvoeringsperiode Werkzaamheden uitvoeren in de zomerse periode met evenementen is lastig en soms wellicht onmogelijk. Omdat dit ook een broedseizoen betreft lijkt het logisch uitvoeringswerkzaamheden te plannen in de periode na het evenementen- en broedseizoen.

6. Uitvoering De planning is globaal als volgt:

Fase

Product

Bevoegd Planning heid

Definitiefase



Startnotitie inclusief programma van eisen en schetsontwerp



Ontwerpfase

 

Participatie Vrijgeven Voorlopig Ontwerp (VO) Inspraak Vaststellen Definitief Ontwerp (DO)

 

raad

Q2 2024



CIE

Q3 2024 Q1 2025



raad

Q4 2025

Voorbereidingfase



Uitvoeringsontwerp (UO), aanvragen vergunningen en opstellen uitvoerings-contract

Q1 2026 – Q3 2026

Realisatiefase



Uitvoering werkzaamheden

Q3 2026 – Q2 2027

7. Bijlagen 1. Startnotitie met programma van eisen, klanteisen en schetsontwerp 2. Schetsontwerp

Kenmerk: 2024/391941

9/9