Maatregelen TenneT

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Maatregelen TenneT Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Bestemd voor: Bijlagen

2025/523746 Berkhout, R.A.H. 5.2 Energie ECDW Sarah de Beurs

Datum college 16 juni 2025

seppinkdebeurs@haarlem.nl Het college stuurt deze raadsinformatiebrief ter kennisname naar de commissies Beheer en Ontwikkeling. - Maatregelenpakket TenneT - Persbericht TenneT 17 juni 2025

1. Aanleiding Eind december 2024 bleek uit het congestiemanagement onderzoek van TenneT dat de druk op hoogspanningsstation Vijfhuizen, het elektriciteitsstation waar o.a. Haarlem van afhankelijk is, erg hoog is. Duidelijk werd ook dat er aanvullende maatregelen nodig zijn om overbelasting van het elektriciteitsnet te voorkomen. De afgelopen maanden deden de netbeheerders diepgaand onderzoek (een deepdive) om de exacte knelpunten van de congestie door te rekenen om de effectiefste maatregelen te definiëren. Deze maatregelen zijn 17 juni bekendgemaakt. Het onderzoek en de maatregelen komen in navolging van de vooraankondiging netcongestie, waarover wij u op 19 oktober 2023 hebben geïnformeerd (2023/1764772). En hebben wij u hiervan op de hoogte gehouden via een mededeling in de commissie Beheer van 23 januari en op 19 april (2025/429544) in de Raadsaam. 2. Toelichting In deze brief informeren wij u over de mogelijke gevolgen voor onze gemeente, voorgestelde maatregelen, wat er de afgelopen periode is gedaan en hoe de komende periode eruitziet. In de bijlagen vindt u het voorgenomen maatregelenpakket van TenneT voor Noord-Holland en het persbericht van TenneT dat op 17 juni gepubliceerd is. 3. Resultaten en/of consequenties

Kenmerk: 2025/523746

1/5

De conclusies uit het netcongestiemanagement onderzoek van december 2024 zijn stevig. De congestiesituatie onder hoogspanningstation Vijfhuizen (het deelnet waar naast Haarlem, ook Zandvoort, Haarlemmermeer (o.a. Schiphol) en de Zuid-As van elektriciteit door worden voorzien) is kritieker en meer urgent dan in de overige deelnetten in Provincie Noord-Holland . Uit de uitkomsten van de deepdive is duidelijk geworden dat dit probleem voor het overgrote gedeelte ontstaat doordat TenneT meer contracten heeft uitgegeven aan verschillende (bestaande en nog te realiseren) datacenterpartijen in ons deelnet dan waar ruimte beschikbaar voor is. De omvang van deze contracten bij elkaar (in combinatie met de autonome groei van vraag naar elektriciteit) overschrijden de maximale (technische) capaciteit van het station. Indien alle contracten ook daadwerkelijk hun toegekende vermogen gaan benutten ontstaat er een overbelasting in de winter van 2026 op 2027. Om deze overschrijdingen te voorkomen moet zowel de elektriciteitsvraag verminderd worden als meer capaciteit bijgeplaatst worden.

Kenmerk: 2025/523746

2/5

In bovenstaande afbeelding is de omvang van het probleem van Vijfhuizen goed te zien. De rode lijn toont de technisch beschikbare capaciteit en de overige balken laten zien wat de gevraagde capaciteit is. Hierin is duidelijk te zien dat datacenters in ons gebied de komende jaren een zeer grote vraag naar capaciteit kennen. Maatregelen en risico’s Vijfhuizen Op 17 juni heeft TenneT de maatregelen bekend gemaakt die noodzakelijk zijn om de vraag in ons deelnet te verminderen: 1) aanpassingen aan het net, zoals overzetten van middenspanning naar hoogspanning, 2) ontsluiten van aanvullende flexibel vermogen bij grootverbruikers met overcapaciteit, 3) terugbrengen van de vraag door datacenters. Daarnaast wordt er gewerkt aan structureel meer capaciteit door de realisatie van het nieuwe hoogspanningsstation A9 Zuid (verwachtte realisatie datum vanaf 3032/3033, maar nog geen definitieve locatie beschikbaar). De maatregelen gericht op het terugbrengen van de vraag van datacenters zijn veruit het allerbelangrijkst.

Kenmerk: 2025/523746

3/5

Maar dit zijn alle drie geen simpel uitvoerbare maatregelen met bovendien een onzekere uitkomst. Deze maatregelen liggen buiten de invloedsfeer van de gemeente. Voor een uitgebreide toelichting van het maatregelenpakken van TenneT verwijzen wij u naar Bijlage 1. Gevolgen en handelingsperspectief gemeente Haarlem Sinds de vooraankondiging van congestie op 18 oktober 2023 is er een stop voor grootverbruik aansluitingen en komen bedrijven op een wachtlijst. Structureel komt er pas meer ruimte op het elektriciteitsnet om de wachtlijst in te lopen als het nieuwe TenneT hoogspanningsstation A9 Zuid is gerealiseerd. Om de grootverbruikersstop het hoofd te kunnen bieden, neemt de gemeente Haarlem zelf een aantal maatregelen. In de kadernota vraagt het college u hiervoor middelen beschikbaar te stellen. De impact van de problemen bij TenneT op kleinverbruik (zoals nieuwe woningen, laadpalen, kleine bedrijven) is op dit moment nog onzeker. Indien overbelastingen op het hoogspanningsnet ontstaan, geeft TenneT aan dat een wachtlijst voor kleinverbruik onvermijdelijk wordt. De gemeenten en de provincie in deelnet Vijfhuizen hebben het standpunt dat de ruimte die voor kleinverbruik geprognotiseerd was, niet gebruikt zou mogen worden om het tekort aan vermogen op het hoogspanningsnet op te vullen.

Duidelijk is geworden dat netcongestie op het hoogspanningsnet technisch slechts beperkt oplosbaar is en dat de echte oplossing buiten de invloedssfeer van de gemeente ligt. Contracten met grootverbruikers als datacenters leggen capaciteit vast die vaak lange tijd ongebruikt blijft, terwijl de ruimte op het net daardoor niet beschikbaar is voor andere – vaak urgentere – maatschappelijke ontwikkelingen. Alle mogelijke korte termijn oplossingen die de gemeenten kunnen nemen, vallen in het niet vergeleken met het terugdraaien van contracten van datacenters. Wij werken regionaal nauw samen met gemeenten Amsterdam, Haarlemmermeer en de Provincie NoordHolland. Gezamenlijk staan wij in contact met het Rijk om samen te sturen op oplossingen. Tegelijkertijd zijn er ook lokaal acties nodig om de impact van netcongestie te beperken en managen. Daarom is de afgelopen negen maanden binnen de gemeente gewerkt aan: -

-

Een impact analyse voor alle lopende projecten die een grootverbruik aansluiting nodig hebben; Technische sessies met Liander om tot maatwerkoplossingen en technische optimalisaties per project te komen om zonder grootverbruik aansluiting uit te kunnen; Stelposten in de Kadernota opgenomen voor no-regret maatregelen zoals de inzet van accu’s in de gemeente om bouwstroom uitdagingen mogelijk op te lossen; Het prioriteren van maatschappelijke projecten zoals scholen via het kader van de ACM prioriteringskader (Autoriteit, Consument & Markt) zodat deze projecten boven de reguliere wachtlijst geplaatst worden; Onderzoek naar alternatieve (hybride) oplossingen voor projecten van groot maatschappelijk belang; Inzetten op innovatie in samenwerking met Liander om wijken toch van stroom te kunnen voorzien;

Kenmerk: 2025/523746

4/5

-

Het instellen van de Taskforce Netcongestie Haarlem om met prioriteit, integraal aan alle aandachtspunten binnen de gemeente te werken.

4. Uitvoering en vervolg Uiterlijk begin oktober kan TenneT een update geven over de eerste resultaten over de effectiviteit van de maatregelen en de consequenties voor ons deelnet. Tegelijkertijd blijven wij onverminderd inzetten op de maatregelen die wij binnen de gemeente kunnen doen om de impact mogelijkerwijs te beperken en wordt gewerkt aan een bestuurlijk afwegingskader en de doorrekening van de impact hiervan voor onze beleidsambities. Op uw verzoek kunnen wij na de zomer u in een technische sessie verder informeren over de situatie. Wij verwachten u hiermee op dit moment voldoende geïnformeerd te hebben.

Het college van burgemeester en wethouders,

de secretaris

de burgemeester

Kenmerk: 2025/523746

5/5