Kaderstellende startnotitie en Programma van Eisen herinrichting Wilhelminastraat en omgeving

Raadsvoorstel

Onderwerp Kaderstellende startnotitie en programma van eisen herinrichting Raamvest, Wilhelminastraat en Raaksbruggen Nummer 2024/503407 Portefeuillehouder Berkhout, R.A.H. Programma/beleidsveld 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving Afdeling PCM Auteur Vroom, W.A.W. Telefoonnummer 06 430 499 24 Email wvroom@haarlem.nl Kernboodschap De Raamvest, Wilhelminastraat, Prins Hendrikstraat, Keizerstraat (westelijk deel), Zijlvest (zuidelijk deel), Raaksbruggen en Zijlsingel hebben een forse onderhoudsbehoefte op het gebied van wegen, bruggen, verkeerslichten, openbare verlichting en riool. Om dat toekomstbestendig uit te voeren, worden deze straten opnieuw ingericht: veiliger, prettiger en gezonder. De route is van groot belang voor het Mobiliteitsbeleid, Fietsbeleid, het beleid om de snelheid voor auto’s terug te brengen naar 30 km/u en de toekomstvisie op het OV in Haarlem. We brengen er de maximum snelheid omlaag naar 30 km/u, we realiseren een groot deel van de fietsring om het centrum heen, we maken de trottoirs breed en verwijderen obstakels voor meer toegankelijkheid en we maken de oversteken veiliger. Daarnaast verwijderen we verharding voor circa 1.400 m2 meer groen en voegen we nieuwe bomen toe, zodat de klimaatbestendigheid en de kwaliteit van de openbare ruimte verbeteren.

De parkeerplaatsen die vervallen worden plekken gedeeltelijk gecompenseerd door extra parkeerplaatsen te reserveren in de parkeergarage Houtplein. Deze herinrichting draagt zo bij aan de mobiliteitstransitie en beoogt meer doorgaand autoverkeer om de stad heen te leiden via de N205 en de N208. De startnotitie en het programma van eisen leggen de kaders vast voor het ontwerpproces. Het schetsontwerp dient als startpunt voor participatie, al zijn de ruimtelijke mogelijkheden daarvoor beperkt. Behandelvoorstel voor commissie

De commissie Beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Relevante eerdere besluiten

Informatienota Onderzoek herinrichting Wilhelminastraat – Raaksbruggen (2020/1117398) in commissie Beheer 8 april 2021

Kenmerk: 2024/503407

1/15

Besluit College d.d. 18 juni 2024

Toezegging dat de herinrichting van de Keizerstraat, tussen Oude Zijlvest en Wilhelminastraat wordt meegenomen bij de herinrichting van de Wilhelminastraat (Besluitenlijst) in de commissie Beheer 4 november 2021 1. het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Ontwerp-besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. De kaderstellende startnotitie herinrichting Wilhelminastraat en omgeving, voorzien van programma van eisen, schets en klanteisenspecificatie, vast te stellen. de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding De herinrichting van de Raamvest, de Wilhelminastraat, de Raaksbruggen en de Zijlsingel heeft al enige geschiedenis. Er zijn in het verleden verschillende onderzoeken uitgevoerd en ambities geschetst. De Raaksbruggen spelen een sleutelrol in de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR) en in 2020 en 2021 is uitgebreid onderzoek gedaan naar een toekomstbestendige verkeersafwikkeling in dit gebied. De route is van groot belang voor het Mobiliteitsbeleid, Fietsbeleid, het beleid om de snelheid voor auto’s terug te brengen naar 30 km/u en de toekomstvisie op het OV in Haarlem. De ontwikkeling van winkels, horeca en woningen in het Raaksgebied is inmiddels afgerond, waardoor deze herinrichting nu concreet vorm kan krijgen. De huidige openbare ruimte van het projectgebied is sterk verhard. De bestaande bomen langs de Wilhelminastraat zijn onderdeel van de hoofdbomenstructuur maar hebben onvoldoende groeiruimte. Het gebied is kwetsbaar voor klimaateffecten als droogte, hitte en hevige Figuur 1: Projectgebied neerslag. De cultuurhistorische waarde van de Wilhelminastraat kan Wilhelminastraat en omgeving

Kenmerk: 2024/503407

2/15

worden verbeterd, net als de ruimtelijke kwaliteit, met name rondom de Raaksbruggen waar veel asfalt ligt door opstelstroken. Het benodigde onderhoud aan de wegconstructie, de verkeerslichten en aan delen van het riool, maken het nu noodzakelijk om de herinrichting ter hand te nemen. Dit biedt een unieke kans om deze belangrijke stadsroute te transformeren tot een aantrekkelijke, leefbare en toekomstbestendige omgeving voor voetgangers, fietsers, bewoners, bezoekers en OV-gebruikers. Met de vaststelling van de kaderstellende startnotitie, inclusief programma van eisen en schets, sluiten we de definitiefase af en kunnen we de ontwerpfase van dit project opstarten.

Figuur 2: Impressie herinrichting Wilhelminastraat bij de Stadsschouwburg

Figuur 3: Impressie herinrichting Zijlvest bij de publiekshal

Kenmerk: 2024/503407

3/15

2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. De kaderstellende startnotitie herinrichting Wilhelminastraat en omgeving, voorzien van programma van eisen, schets en klanteisenspecificatie, vast te stellen.

3. Beoogd resultaat Het beoogde resultaat is een veilige, leefbare en toekomstbestendige openbare ruimte voor voetgangers, fietsers, bewoners en OV-gebruikers, met aandacht voor erfgoed, groen en klimaatbestendigheid. De straten vormen zowel een verbinding tussen de omliggende buurten en de binnenstad als voor bezoekers van de binnenstad die van verder komen. Er bevinden zich veel en belangrijke bestemmingen aan of bij het projectgebied, zoals het Patronaat, de Stadsschouwburg, het winkelgebied Raaks, de gemeentelijke publiekshal en de bioscoop. De route moet geen barrière meer vormen om deze voorzieningen en de rest van de binnenstad te bezoeken, waardoor het principe ‘mengen en verdichten’, uit de Omgevingsvisie, ingezet bij de ontwikkeling van de Raaks, hier wordt afgerond. Er wordt aanzienlijk meer groen toegevoegd (circa 1.400 m2) in de vorm van bomen, planten en groenstroken. Dit draagt bij aan een prettiger leefklimaat, vermindert hittestress en wateroverlast, en verbetert biodiversiteit. Op deze manier krijgt het ‘vergroenen en vernatten’ uit de Omgevingsvisie vorm. Er ontstaat een samenhangend en uitnodigend straatbeeld dat past bij de identiteit van de plek. De verkeersafwikkeling wordt efficiënter en veiliger, met extra aandacht voor voetgangers, fietsers en ov-gebruikers. De maximumsnelheid wordt verlaagd naar 30 km/u om de veiligheid en leefbaarheid te verbeteren.

De snelheidsverlaging en de herinrichting maken deze binnenstadroute minder aantrekkelijk voor doorgaand autoverkeer, waardoor automobilisten worden gestimuleerd om via de N205 en N208 naar de westkant van de stad te rijden. Het terugbrengen van de maximumsnelheid vertraagt echter ook de bussen. Dit wordt gedeeltelijk gecompenseerd door op een veilige manier verkeerslichten te verwijderen en oversteekplaatsen te verbeteren. Met deze ingrepen worden de ‘mobiliteitstransitie’, ‘de gezonde leefomgeving’ en ‘de buurtgerichte ontwikkeling’ als leidende opgaven uit de Omgevingsvisie ingevuld. De startnotitie en het PvE leggen vast aan welke eisen en uitgangspunten de nieuwe inrichting minimaal moet voldoen. Dit vormt de basis voor de participatie met belanghebbenden. De schets, waarin alle eisen visueel zijn vertaald, dient als startpunt voor de participatie en het voorlopig ontwerp dat daaruit volgt.

Kenmerk: 2024/503407

4/15

4. Argumenten 4.1. Met de vaststelling van de startnotitie en het PvE wordt vastgelegd hoe de beleidsmatige kaders worden ingevuld in het ontwerpproces. De Wilhelminastraat en omgeving zijn belangrijke plekken in de binnenstad. Diverse beleidsstukken van de gemeenteraad zijn van toepassing op de herinrichtingskeuzes die hier gemaakt moeten worden. De Structuurvisie Openbare Ruimte geeft een integrale richting en kenmerkt de omgeving van de Raaksbruggen als één van de zeven sleutelprojecten. De Omgevingsvisie bepaalt de strategische principes op basis waarvan keuzes worden gemaakt. Op sectoraal niveau is het Mobiliteitsbeleid het belangrijkste beleidsstuk, met daaruit voortvloeiend onder andere het Fietsbeleid, de nota Toekomst OV-lijnen en de wegcategorisering 30 km/u. Het Groenbeleidsplan en het beleidsplan Stedelijk water vormen daarnaast belangrijke uitgangspunten. Het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) geeft tenslotte een leidraad voor de inrichting van het profiel en de gekozen materialen. In de startnotitie worden deze beleidsdoelstellingen specifiek gemaakt voor het projectgebied. Waar nodig worden keuzes gemaakt en prioriteiten gesteld. De fysieke ruimte is beperkt, waardoor keuzes onvermijdelijk zijn. Deze keuzes, die hierna worden beschreven, leggen al veel vast voor de hierna volgende ontwerpfase. 4.2.

Vergroening en ruimtelijke kwaliteit (groenparagraaf) De straten binnen dit project zijn relatief breed ten opzichte van de naastgelegen buurten. Een groot deel van de ruimte gaat op aan de auto, met brede rijbanen, veel opstelstroken en relatief veel parkeerruimte. Dit gaat ten koste van de ruimtelijke kwaliteit en groen. Het Groenbeleidsplan stelt dat 30% van de openbare ruimte groen moet zijn. In de Vijfhoek is dat nu slechts 3%. De Wilhelminastraat en de omgeving van de Raaksbruggen in het bijzonder zijn sterk verhard. De huidige bomen in de Wilhelminastraat, onderdeel van de hoofdbomenstructuur, zijn volwassen, maar niet volledig uitgegroeid door gebrek aan ondergrondse groeiruimte. Onderzoek wijst uit dat hun toekomstwaarde beperkt is: de meeste hebben nog een relatief lange levensduur, maar zullen niet verder uitgroeien, zelfs niet als de groeiruimte op korte termijn wordt verbeterd. Bij een grootstedelijke straat als de Wilhelminastraat en in de hoofdbomenstructuur horen grotere bomen die ook voor verkoeling kunnen zorgen. Daarom vervangen we de bestaande bomen door nieuwe bomen, die ondergronds en bovengronds wel de ruimte krijgen om uit te groeien. Heesters en andere beplanting zorgen voor meer ruimtelijke kwaliteit, biodiversiteit en klimaatadaptatie.

Daarnaast vereisen de ruimtelijke kwaliteit en de toegankelijkheid brede trottoirs, zonder obstakels zoals geparkeerde fietsen, parkeerautomaten en ondergrondse containers. Door de rijbaan te

Kenmerk: 2024/503407

5/15

versmallen en circa 25 parkeerplaatsen te verwijderen, komt er ruimte voor groene stroken met fietsparkeren en ondergrondse containers aan weerszijden van de weg. Brede trottoirs zorgen voor een prettige straat waar het verkeer op afstand is en voor toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Vooral tussen de Prins Hendrikstraat en de ingang van de parkeergarage Raaks zijn trottoirs op dit moment smal, onder meer door de aanwezigheid van de bushalte. Die wordt richting de Raaksbruggen verplaatst, waardoor er in het profiel meer ruimte komt. De Wilhelminastraat behoudt op deze manier een redelijk symmetrische laaninrichting die past bij deze grootstedelijke straat.

Figuur 2: Profiel Wilhelminastraat volgens schetsontwerp

Rondom de Raaksbruggen is het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en de toevoeging van groen ook van belang. Ter hoogte van de publiekshal en de bioscoop, vóór het Patronaat en bij het begin van de Zijlweg is het wenselijk om ruimte te maken voor verblijf en voetgangers. Op deze plekken wordt dat mogelijk door de verkeerslichten te verwijderen en op de Raaksbruggen een voorrangsplein in te richten. Verkeerslichten vereisen opstelstroken in de verschillende richtingen.

Kenmerk: 2024/503407

6/15

Een voorrangsplein heeft veel minder asfalt nodig, waardoor ruimte overblijft voor brede trottoirs en groenvoorzieningen. Vóór de publiekshal blijft er wel ruimte voor bushaltes. De Raamvest heeft al een vrij groene inrichting door de waardevolle bomen en de groene oever langs de singel. Dit is bovendien ecologisch de meest waardevolle verbinding in het gebied. Dit blijft gehandhaafd. Ook de waardevolle bomen langs het water bij de Raaksbruggen en aan het begin van de Zijlweg blijven behouden. 4.3. We werken aan een transitie naar meer comfort voor voetgangers, fietsers en ov-reizigers Een belangrijk doel is om meer mensen te laten fietsen, lopen of met het OV te laten reizen. Fietsers Langs de Raamvest, de Wilhelminastraat en de Zijlvest wordt de fietsring aangelegd: een tweerichtingsfietspad langs de binnenstadzijde van deze straten. Dit verbetert de doorstroming en veiligheid voor fietsers, ontlast smalle straten en voetgangersgebieden in de binnenstad, en maakt het fietsen daardoor aantrekkelijker.

Figuur 3: Impressie nieuwe inrichting Raamvest met fietsring volgens schetsontwerp

De aanleg van deze fietsring is mogelijk door langs de Wilhelminastraat beide fietsrichtingen naar de oostzijde te brengen. Langs de Raamvest is ruimte nodig voor een fietspad dat nu nog niet aanwezig is. Om die ruimte te maken, moeten circa 50 parkeerplaatsen aan één zijde van de weg verdwijnen.

Kenmerk: 2024/503407

7/15

Ter compensatie worden er in de parkeergarage Houtplein 50 extra parkeerplaatsen gereserveerd voor bewonersparkeren. De Raaksbruggen en de Wilhelminastraat vormen voor fietsers van en naar de binnenstad een barrière. De oversteken worden veiliger ingericht met steunpunten tussen de rijrichtingen. Op de plek waar fietsers méér dan één rijstrook moeten oversteken, vóór de publiekshal, blijven de verkeerslichten voor fietsers behouden. Rondom de Raaksbruggen worden fietsers zoveel mogelijk ‘ontvlochten’ van het autoverkeer. Zo hoeven ze minder vaak drukke rijrichtingen te kruisen en zijn bestemmingen als het Patronaat, de publiekshal en het winkelgebied Raaks beter bereikbaar. Voetgangers Binnen het projectgebied en in de directe omgeving bevinden zich veel belangrijke bestemmingen, zoals de Stadsschouwburg, het Patronaat, de winkelgebieden Raaks en zuidelijke Grote Houtstraat, de publiekshal en de bioscoop. Ook zijn er drukke bushaltes. Dit betekent dat het gebied intensief wordt gebruikt door voetgangers. Het bereiken van de bestemmingen langs de straten is voor voetgangers echter in sommige gevallen lastig, onprettig en onveilig. Op sommige plekken zijn trottoirs nu te smal of ingericht als ‘restruimte’ met obstakels als fietsenstallingen en parkeerautomaten.

De trottoirs worden breder waar dat wenselijk is en blijven zoveel mogelijk vrij van elementen, waardoor de veiligheid en het comfort voor voetgangers, onder wie mensen met een beperking, verbeteren. Daarnaast voegen we een trottoir toe op de noordelijke Raaksbrug voor een betere route van de binnenstad naar het Patronaat en omgekeerd. Veilige oversteekplaatsen zijn cruciaal voor de toegankelijkheid. Daarom worden er middensteunpunten tussen de rijbanen gemaakt, zodat steeds maar één rijstrook hoeft te worden overgestoken. Bij de Stadsschouwburg en bij de publiekshal blijven voor voetgangers oversteekplaatsen met verkeerslichten. Het terugbrengen van de snelheid voor het autoverkeer naar 30 km/u maakt oversteken veel veiliger en makkelijker. Door de aanleg van dit deel van de fietsring, kiezen meer fietsers voor een route rondom de binnenstad. Dit maakt smalle straten en voetgangersgebieden in de Binnenstad, zoals de Gierstraat, de Koningstraat en de Grote Houtstraat, prettiger voor voetgangers. Openbaar vervoer Door het projectgebied rijden diverse buslijnen, zowel conventionele bussen als HOV-bussen. De bussen vervoeren veel mensen van het station en vanuit het omliggende gebied naar Amsterdam, de Haarlemmermeer, Heemstede, de Bollenstreek, Leiden en Zandvoort. En omgekeerd. Daarmee spelen ze een belangrijke en onmisbare rol in de mobiliteitstransitie.

Tegelijkertijd zorgen ze voor overlast door trillingen, geluid en door hun omvang en aantal. Het terugbrengen van de maximumsnelheid naar 30 km/u helpt om een deel van deze overlast te beperken. Daarnaast is het

Kenmerk: 2024/503407

8/15

belangrijk om oneffenheden te voorkomen, bijvoorbeeld door de putdeksels buiten het rijspoor te houden. De toekomstige invoering van 30 km/u heeft een negatief effect op de rijtijd van de bussen. Op dit moment zorgen verkeerslichten voor vertraging. Door verkeerslichten te verwijderen of te versimpelen en door HOV-lijnen voorrang te geven op overige verkeer, compenseren we een deel van de verloren reistijd en verbeteren we de betrouwbaarheid van de bussen. Bestaande bushaltes blijven behouden, zoveel mogelijk op dezelfde locaties. 4.4. Doorgaand autoverkeer van en naar Haarlem-West en Overveen wordt zoveel mogelijk omgeleid naar de N205 en N208 Op dit moment gebruiken veel auto’s de Wilhelminastraat, de Raaksbruggen en de Zijlweg (en in mindere mate de Raamvest) om van de N205 naar Haarlem-West, Overveen en de Westelijke Randweg (N208) te rijden. Er is een alternatieve route via de Fonteinlaan en de Spanjaardslaan, die nu door veel automobilisten niet wordt gebruikt: het voelt als omrijden omdat de afstand groter is, maar in veel gevallen is deze route nu al even snel. Uit proeven begin 2022 is gebleken dat alleen een andere afstelling van verkeerslichten onvoldoende helpt om verkeer naar de alternatieve route te leiden.

Hiervoor zijn meer maatregelen nodig zoals de herinrichting van de Wilhelminastraat, met het terugbrengen van de maximum snelheid naar 30 km/u, en het verbeteren van de doorstroming op de N205. Een deel van de automobilisten zal de route blijven gebruiken vanwege herkomst of bestemming in de omgeving van de Wilhelminastraat, zoals bewoners van de Vijfhoek, de Leidsebuurt en de Hasselaersbuurt, en bezoekers die parkeren in de parkeergarage Raaks. Om de Wilhelminastraat en de Zijlsingel minder aantrekkelijk te maken voor het doorgaande verkeer, wordt niet alleen de maximum snelheid teruggebracht, maar ook de inrichting wordt aangepast. Zo wordt de route minder ervaren als een doorgaande route. De grootste verandering in de verkeerssituatie is te verwachten op de Raaksbruggen. Hier kan op dit moment al het autoverkeer in alle richtingen rijden, wat veel opstelruimte en dus asfalt vereist. In combinatie met de nabijgelegen verkeerslichten bij de Zijlweg en voor de parkeergarage Raaks is de huidige regeling complex, met lange wachttijden door onnodig lang rood of groen licht. Door te kiezen voor een voorrangsplein, waar al het verkeer tegen de klok in rondrijdt zonder verkeerslichten, kan er veel vaker doorgereden en ingevoegd worden zonder te wachten. Alleen in zuidelijke richting over de Zijlvest kan nog ‘met de klok mee’ worden gereden vanwege de bussen.

Deze route over de Zijlvest heeft bovendien voorrang. Door het verwijderen van de verkeerslichten en het behoud van de voorrang zullen bussen hier minder vertraging ondervinden.

Kenmerk: 2024/503407

9/15

Figuur 6: Combinatievariant uit variantenstudie (2020)

Figuur 7: Inrichting voorrangsplein Raaksbruggen conform schetsontwerp (2024)

4.5. We kiezen voor een klimaatbestendige inrichting met toekomstbestendig materiaalgebruik (duurzaamheidsparagraaf) De inrichting van de straten binnen dit project wordt toekomstbestendiger. Meer ruimte voor onverhard oppervlak maakt het makkelijker om het regenwater te laten infiltreren. Een deel van het regenwater wordt afgekoppeld en naar het oppervlaktewater geleid. De komende periode wordt goed bekeken welke voorzieningen aangelegd moeten worden om overvloedig regenwater uit de versteende Vijfhoek direct te kunnen afvoeren naar de Raamsingel, de Zijlsingel en de Leidsevaart. Door grote waardevolle bomen te behouden en nieuwe bomen aan te planten en voldoende ondergrondse en bovengrondse ruimte te geven, ontstaat op termijn meer schaduw in de openbare ruimte. Dit helpt hittestress tegen te gaan. De afname van verhard oppervlak draagt ook bij aan minder opwarming. Tenslotte worden de lichtmasten en hangende armaturen voorzien van energiezuinige LED-verlichting. Bij de herinrichting wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van herbruikbaar materiaal binnen de richtlijnen van het HIOR. Met name gebakken klinkers zijn hiervoor goed geschikt. Betonmateriaal is minder goed herbruikbaar. Materialen die niet binnen het project hergebruikt kunnen worden, maar wel geschikt zijn voor hergebruik, worden via de toekomstige grondstoffenhub aangeboden aan andere gemeentelijke projecten.

Kenmerk: 2024/503407

10/15

Nieuw materiaal wordt geselecteerd op basis van een lange levensduur heeft minimale milieubelasting tijdens het productieproces en goede herbruikbaarheid bij toekomstig onderhoud, zoals gebakken klinkers in plaats van betontegels. 4.6. Financiën In de Kadernota 2024 is voor de basisvariant van de Wilhelminastraat, zonder omliggende straten, een begroting opgenomen van € 4,65 mln (IP OR.020). Dat is op dat moment vanuit het IP MN aangevuld met verschillende onderhoudsbehoeften, ook aangrenzend aan de Wilhelminastraat, a € 1,95 mln. Daarnaast is voor de kwaliteitsslag volgens de SOR en de fietsring nog eens € 3,3 mln opgenomen in het IP SOR.33. Het totale budget voor de Wilhelminastraat bedroeg bij de Kadernota 2024 € 9,9 mln. Bij de Kadernota 2025 is uitgegaan van indexatie van alle budgetten waardoor op prijspeil 2024 € 10,5 mln beschikbaar is in het project Wilhelminastraat e.o. Het budget voor werk aan riolering is hierin niet opgenomen omdat dat ten laste komt van IP 63.19. Dit schetsontwerp is geraamd op € 13,53 mln (prijspeil 2024), exclusief de kosten voor het riool. Naast de dekking in het IP is er subsidie beschikbaar bij de provincie Noord-Holland in de regeling Kleine Infra. De subsidie bedraagt 55 tot 70% van de kosten die worden gemaakt voor verkeersveiligheid en de verbetering van de fietsinfrastructuur.

Het maximum aan subsidiabele kosten bedraagt per project € 3,5 mln. Met de provincie is, vanwege de ruimtelijke en financiële omvang van het project, afgesproken dat er voor twee onderscheiden projecten subsidie kan worden toegekend. We rekenen daarom op een subsidie van € 3,5 tot € 4,5 mln. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om een bijdrage te vragen vanuit de Gemeenschappelijke Regeling Zuid-Kennemerland (GR ZKL). Daarmee past de raming binnen de dekking die voor dit project is opgenomen in het IP, inclusief aanvullende dekking uit subsidies. Binnen IP 63.19 is momenteel € 533.000 (prijspeil 2024) begroot voor de vervanging van het riool in de Keizerstraat en de Prins Hendrikstraat. Dit is onderdeel van de projectscope en nu geraamd op € 1,05 mln. Hier moet nader naar worden gekeken vanwege de hogere kosten, maar ook omdat dit een kans is om deze straten opnieuw in te richten. Daarnaast ontstaat door de herinrichting van het projectgebied en op basis van het Plan Stedelijk Water de kans om veel meer openbare ruimte af te koppelen en voor te bereiden op de toekomstige afkoppeling van (een deel van) de Vijfhoek. De komende tijd moet meer duidelijk worden over de rioolwerkzaamheden die gelijktijdig worden meegenomen. Dit zal de omzet van het project doen stijgen, gedekt uit IP 63.19 en / of uit het IP MN. 4.7.

Participatie en inspraak Het programma van eisen en de schets zijn mede tot stand gekomen na overleggen met verschillende stakeholders, zoals de drie concessieverleners in het openbaar vervoer, de verkeerspolitie, nood- en hulpdiensten, het Platform Groen, het Platform Toegankelijkheid, de

Kenmerk: 2024/503407

11/15

Fietsersbond en Rover. Daarnaast zijn er oriënterende gesprekken georganiseerd met circa vijftig buurtbewoners. De vele verschillende invalshoeken hebben geleid tot waardevolle gesprekken en nuttige informatie. De ontwerpfase start met een participatietraject. Alle bewoners, ondernemers en culturele instellingen in de omgeving en andere stakeholders worden op verschillende manieren uitgenodigd om zich te laten informeren en mee te denken over het ontwerp, binnen de kaders van deze startnotitie. De bestaande fysieke ruimte is beperkt: we moeten het doen met het bestaande oppervlak en met de bestaande bruggen. De kaders, die volgen uit het beleid en uit de input van stakeholders in de definitiefase en die zijn opgenomen in het programma van eisen, zijn al behoorlijk concreet. Hierdoor zijn er maar beperkte mogelijkheden om te voldoen aan wensen van bewoners die om extra fysieke ruimte vragen. Ondanks deze beperking, is participatie nog steeds zinvol. De gesprekken leiden tot waardevolle inzichten, uitwisseling van informatie en ideeën, ook tussen belanghebbenden onderling. En er is ruimte voor gesprekken over de details.

5. Risico’s en kanttekeningen 5.1. De gekozen oplossing voor de Raaksbruggen is gevoelig voor de toename van autoverkeer De voorgestelde inrichting voor de Raaksbruggen is verkeerskundig doorgerekend op basis van de huidige intensiteit aan autoverkeer. Hoewel het druk is in de spitsuren, zorgt de nieuwe inrichting voor een betere doorstroming ten opzichte van de huidige situatie. Dit is belangrijk voor openbaar vervoer en voor de nood- en hulpdiensten die deze route veel gebruiken. Op basis van landelijke trends voorspelt het verkeersmodel echter een toename van het autoverkeer in de komende jaren. Als die trend ook op deze locatie wordt gevolgd, biedt het voorrangsplein in de toekomst onvoldoende ruimte met filevorming tot gevolg. Door de mobiliteitstransitie die in deze stedelijke omgeving wordt verwacht, neemt het aantal auto’s hier in de toekomst juist af. Met veel bestemmingen in de nabijheid en een hoge kwaliteit van het openbaar vervoer, zullen bezoekers en bewoners steeds vaker de fiets of de bus nemen of te voet gaan. Ook de relatieve verbetering van de doorstroming voor autoverkeer via de N205 en de N208 ten opzichte van deze centrumroute, zal de doorgaande auto’s doen afnemen. De nieuwe inrichting van de Wilhelminastraat is afhankelijk van deze verandering, maar zet die veranderingen ook mede in gang.

Door de maximumsnelheid in te stellen op 30 km/u, de inrichting zodanig te kiezen dat voetgangers, fietsen en bussen meer veiligheid en comfort ervaren en door minder ruimte te geven aan de auto, worden hiermee belangrijke stappen gezet.

Kenmerk: 2024/503407

12/15

Door het terugbrengen van de maximum snelheid zullen navigatiesystemen bijvoorbeeld eerder verwijzen naar de route ‘buitenom’. Voor een goede werking van de voorgestelde oplossing blijft het noodzakelijk om consistente maatregelen elders in het netwerk te nemen, zoals een herinrichting van de kruising Paviljoenslaan – Dreef. Dit volgt de in 2023 vastgestelde redeneerlijn bij de realisatie van het Mobiliteitsbeleid (2023/431555). Voorafgaand aan de herinrichting van de Wilhelminastraat en de Raaksbruggen zal de kruising van de Paviljoenslaan – Dreef al met tijdelijke maatregelen worden aangepast om het doorgaande autoverkeer om de stad te geleiden via de N205 en de N208. 5.2. Door de beperkte fysieke ruimte en de vele eisen, is er weinig ruimte om nieuwe functies toe te voegen in de herinrichting van de straten. Busroutes, fietsring, bereikbaarheid en groen hebben een prominente plek gekregen in het programma van eisen en in de schets, waardoor een groot deel van de fysieke ruimte al is ingevuld. Hierdoor is er weinig ruimte om nog nieuwe functies, ten opzichte van het schetsontwerp, toe te voegen. Het programma van eisen benoemt de nauwe kaders waarbinnen het ontwerp moet worden gerealiseerd. Dit betekent ook dat er tijdens de participatie in de ontwerpfase maar beperkte mogelijkheden zijn om nieuwe functies toe te voegen of bestaande functies uit te breiden.

Dit komt omdat dergelijke toevoegingen of uitbreidingen vrijwel altijd ten koste gaan van andere functies die al in de kaderstellende fase zijn vastgelegd. Het aantal parkeerplaatsen is daarvan een voorbeeld. Vanwege de aanleg van de fietsring (Raamvest) en de vergroening (Wilhelminastraat) is er geen ruimte meer voor circa 75 parkeerplaatsen die druk gebruikt worden door bewoners van de Vijfhoek. De mogelijkheden voor bewonersparkeren zijn in december 2023 verruimd, onder meer voor de garage Houtplein met 50 nieuwe bewonersabonnementen (2022/1713533). Daarnaast worden nog eens 50 bewonersabonnementen in de garage Houtplein gereserveerd voor bewoners van de Vijfhoek vanwege de 75 parkeerplaatsen die bij deze herinrichting gaan vervallen. Onderzocht kan worden of er nog meer plekken voor bewoners beschikbaar gesteld kunnen worden in de garages. Tegelijkertijd zal een deel van de bewoners niet tevreden zijn met deze compensatie vanwege de loopafstand en het gemak dat hoort bij parkeren op straat. Het ontbreken van fysieke ruimte, in combinatie met het vastgestelde beleid, maakt het echter onmogelijk om deze parkeerplaatsen te behouden. Wel kan in de participatiefase met bewoners, ondernemers en anderen worden nagedacht over de invulling van de functies binnen de kaders, zoals over de invulling van de groenvoorzieningen en het verbeteren van de toegankelijkheid. 5.3.

Risico’s op financiële overschrijding en vertraging bevinden zich ondergronds.

Kenmerk: 2024/503407

13/15

Op basis van de aanwezige informatie is er een eerste inschatting gemaakt van de bodemkwaliteit, de archeologische waarde, de milieukundige kwaliteit van asfalt en fundering en van de kabels en leidingen. Op al die gebieden zijn er risico’s die in vervolgfases nader moeten worden onderzocht en de conclusies kunnen leiden tot financiële overschrijdingen en vertraging, omdat het afvoeren van verontreinigd materiaal duurder is, omdat het veiligstellen van archeologische bodemvondsten tijd en geld kost en omdat het de gemeente afhankelijk maakt van de capaciteit en de planningen van nutsbedrijven. Het toevoegen van rioolwerkzaamheden aan de scope, zoals beschreven in paragraaf 4.6, maakt dit nog risicovoller omdat daarvoor meer werk dieper in de ondergrond moet gebeuren. Financieel is er rekening gehouden met een risicoreservering op basis van de kans van optreden en het effect van de risico’s. In de volgende fases moet, op basis van het ontwerp en nadere onderzoeken, worden bekeken of deze reservering voldoende is. 5.4. De subsidievoorwaarden zijn wel besproken met de provincie maar er is nog geen subsidie toegekend Met provincie is afgesproken dat binnen dit projectgebied twee keer subsidie mag worden aangevraagd binnen de regeling Kleine Infra waardoor de maximaal subsidiabele kosten € 7,0 mln bedragen en de verwachte subsidie € 3,5 tot 4,5 mln.

Daarnaast is er de mogelijkheid om een bijdrage te ontvangen binnen de GR ZKL, maar stellen beide dekkingsbronnen eisen aan de eigen bijdrage van de gemeente. Pas bij de aanvraag en de beschikking is volledige zekerheid over de subsidiedekking. De aanvraag van de subsidie kan daarom ten vroegste in de tweede helft van 2025 worden gedaan. Om deze onzekerheid te voorkomen, streven we ernaar om de beschikking over de subsidieaanvraag te hebben ontvangen voordat het DO aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. 5.5. Het noordelijke deel van de Zijlvest is recent opnieuw ingericht, maar krijgt nu een ander profiel. Op de Zijlvest tussen Raaks en Zijlstraat is in 2017 groot onderhoud uitgevoerd aan de weg, het fietspad en het trottoir, gelijktijdig met de Kinderhuisvest en het Kenaupark. Om die reden zat dit deel van de Zijlvest oorspronkelijk niet in de scope van dit project. Echter, het nieuwe Mobiliteitsbeleid en het nieuwe Fietsbeleid zijn van recentere datum, evenals de combinatievariant die in 2021 is gepresenteerd voor de aansluitende Raaksbruggen. Bij nadere uitwerking van de Raaksbruggen, bleek een optimale oplossing niet mogelijk zonder ook de inrichting van het noordelijke deel van de Zijlvest te wijzigen.

Om het Fietsbeleid effectiever tot stand te brengen, het fietsverkeer op de Raaksbruggen te ‘ontvlechten’ en fietsers uit het noorden beter te bedienen bij de Raaks, is een tweerichtingsfietspad aan de oostzijde van de noordelijke Zijlweg noodzakelijk. Door de smalle ruimte is dit alleen mogelijk door de rijbaan naar het westen te verplaatsen. Hiervoor is dus een herinrichting van de noordelijke Zijlvest nodig, die in eerste instantie niet tot de scope behoorde. Dit is wel opgenomen in de raming en wordt met deze startnotitie aan de scope toegevoegd.

Kenmerk: 2024/503407

14/15

6. Uitvoering Na de vaststelling van deze startnotitie met programma van eisen (PvE) kan de ontwerpfase worden gestart volgens het Haarlems Civiel Planproces. Dit betekent dat er in het najaar van 2024 participatie plaatsvindt, onderzoeken worden uitgevoerd en de schets wordt uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp (VO). Het voorlopig ontwerp wordt in het voorjaar van 2025 door het college vrijgegeven voor inspraak. Na inspraak volgt het definitief ontwerp (DO), dat naar verwachting in het begin 2026 aan de gemeenteraad kan worden voorgelegd.

Fase Initiatieffase Definitiefase

Ontwerpfase

Voorbereidingsfase

Realisatiefase

Producten Plan van Aanpak Onderzoeken Kaderstellende startnotitie met PvE en schets Participatie Onderzoeken VO vrijgeven voor inspraak DO vaststellen Technische uitwerking Vergunningen Werkvoorbereiding Start uitvoering Uitvoering gereed

Bevoegd

Raad

B&W Raad B&W

Planning gereed Q3-Q4 2023 Q1-Q2 2024 Q2-Q3 2024 Q4 2024 Q1 2025 Q2 2025 Q1 2026 Q1-Q3 2026 Q2-Q3 2026 Q4 2026 Q1 2027 Q1 2028

7. Bijlagen Bijlage 1: Kaderstellende startnotitie Raamvest, Wilhelminastraat, Raaksbruggen e.o. Bijlage 2: Programma van Eisen met Klanteisspecificatie Bijlage 3: Schetsontwerp

Kenmerk: 2024/503407

15/15