Informatienota Quickscan Inkoop Jeugdhulp Gemeente Haarlem

Informatienota

Onderwerp Quickscan Inkoop Jeugdhulp Gemeente Haarlem Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/2052265 Leeuwen, B. van 2.2 Voorzieningen Jeugd JOS Hulskamp, L. 06 46215300 lhulskamp@haarlem.nl Afgelopen jaar zijn op verschillende plekken signalen binnen gekomen over de situatie binnen de jeugdhulp in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond waar grote urgentie uit spreekt. Om een goed beeld te krijgen bij het functioneren van het stelsel in zijn geheel, heeft het college van de gemeente Haarlem in mei 2024 Anderson Efferson Felix (AEF) de opdracht gegeven om een quickscan te maken. Zij zijn gevraagd om te onderzoeken of bij deze grootschalige transformatie de juiste stappen worden gezet om de doelstellingen van de nieuwe werkwijze te realiseren. Het rapport levert waardevolle inzichten op over de huidige situatie. Daarnaast geeft AEF een aantal adviezen vanuit het uitgangspunt om voort te bouwen op het bestaande systeem en het daarin verankerde uitgangspunt van strategisch partnerschap met de gecontracteerde consortia. Zoals het concretiseren van de regiovisie, vergoeden van de implementatiekosten, het herijken van de lumpsumbudgetten, stimuleren van zorginnovatie en de knip tussen perceel 1 en 2 nog eens tegen het licht te houden. Aan een aantal van deze adviezen komt de regio inmiddels tegemoet met de noodmaatregelen die voor de zomer zijn genomen. Zo worden de implementatiekosten vergoed en is een innovatiefonds ingesteld.

De overige adviezen worden regionaal besproken en opgepakt.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving. De commissie Samenleving heeft grote betrokkenheid getoond bij de jongeren en het jeugdhulpaanbod in onze gemeente. Het college heeft aan een onderzoeksbureau gevraagd om een quickscan te maken van de stand van zaken na ingang van de nieuwe contracten voor specialistische jeugdhulp. Het college deelt het onderzoeksrapport en haar eigen reactie hierop met de commissieleden omdat het waardevolle inzichten bevat over de huidige situatie.

Kenmerk: 2024/2052265

1/5

Relevante eerdere besluiten

Besluit college d.d. 10 december 2024

Raadsstuk Regiovisie Jeugdhulp Zuid-Kennemerland en IJmond (2021/327593) RIB Knelpunten en maatregelen jeugdhulp in Haarlem (2024/1158478) Raadsstuk Maatregelen jeugd zomer 2024 (2024/1300438) 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Sinds 2023 wordt in de jeugdhulpregio’s Zuid-Kennemerland en IJmond gewerkt met een nieuwe vorm van contracteren en financieren van jeugdhulp. Het is een grote cultuuromslag, die niet van de één op de andere dag gemaakt is. Het is een wezenlijke verandering in het denken en handelen van regiogemeenten als opdrachtgever en de partijen in perceel 1 en 2 als opdrachtnemer. AEF heeft in mei 2024 de opdracht gekregen om met een quickscan te onderzoeken of de gemeente Haarlem, binnen de kaders van deze grootschalige transformatie, de juiste stappen zet om de doelstellingen van het nieuwe jeugdhulpmodel te realiseren. De quickscan, zoals de term aangeeft, betreft een snelle analyse. Hierdoor is de verzamelde informatie op bepaalde onderdelen niet in alle details volledig. Het rapport bevat een aantal waardevolle constateringen over de huidige situatie en geeft daarop volgend adviezen aan zowel de regio, de consortia en de aanbieders in perceel 2. De adviezen zijn op systeemniveau. In deze informatienota staat de reactie van het college van de gemeente Haarlem op de ontvangen adviezen. Een deel van de adviezen kan nu al worden opgevolgd, anderen zullen een plek krijgen in de afgesproken regionale evaluatie van de inkoop die afgerond moet zijn voor de mogelijke contractverlenging van 2026-2029. 2.

Kernboodschap Afgelopen jaar zijn op verschillende plekken signalen binnen gekomen over de situatie binnen de jeugdhulp in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond waar grote urgentie uit spreekt. Om een goed beeld te krijgen bij het functioneren van het stelsel in zijn geheel, heeft het college van de gemeente Haarlem in mei 2024 Anderson Efferson Felix (AEF) de opdracht gegeven om een quickscan te maken. Zij zijn gevraagd om te onderzoeken of bij deze grootschalige transformatie de juiste stappen worden gezet om de doelstellingen van de nieuwe werkwijze te realiseren.

Kenmerk: 2024/2052265

2/5

Het rapport levert waardevolle inzichten op over de huidige situatie. Daarnaast geeft AEF een aantal adviezen vanuit het uitgangspunt om voort te bouwen op het bestaande systeem en het daarin verankerde uitgangspunt van strategisch partnerschap met de gecontracteerde consortia. Zoals het concretiseren van de regiovisie, vergoeden van de implementatiekosten, het herijken van de lumpsumbudgetten, stimuleren van zorginnovatie en de knip tussen perceel 1 en 2 nog eens tegen het licht te houden. Aan een aantal van deze adviezen komt de regio inmiddels tegemoet met de noodmaatregelen die voor de zomer zijn genomen. Zo worden de implementatiekosten vergoed en is een innovatiefonds ingesteld. De overige adviezen worden regionaal besproken en opgepakt. 3. Consequenties AEF raadt aan voort te bouwen op het bestaande systeem en het principe van partnerschap met de gecontracteerde consortia te behouden. Er is steun vanuit zowel de regio als de consortia voor de gekozen aanbestedingsaanpak, wat een basis biedt voor verdere ontwikkeling. Het beoogde partnerschap tussen de regio en aanbieders blijft achter door de grote vraag naar jeugdhulp en de gelimiteerde middelen en een gebrek aan duidelijke richting en prioriteiten. Aanbieders merken een gebrek aan eensgezindheid in de regio.

Het college van Haarlem ziet een belangrijke sleutel in het concretiseren van de regiovisie en daarmee ook het prioriteren van casuïstiek. Het eerste uitgangspunt van de regiovisie is dat ouders en jeugdigen met steun van hun omgeving, kunnen omgaan met de gewone hobbels in het opvoeden en opgroeien. Op dit moment ervaart het college, zoals ook aangegeven in de RIB Knelpunten en maatregelen jeugdhulp in Haarlem (2024/1158478), dat de ‘gewone hobbels van het opvoeden en opgroeien’ te snel geproblematiseerd worden, met jeugdhulp als oplossing. Het rapport stelt dat onder andere door gebrek aan duidelijkheid over wat ‘gewone’ hobbels zijn, gemeenten en consortia niet kunnen prioriteren. De Jeugdwet biedt hier ook geen goede basis voor. Dit zorgt voor een toename van gevraagd en geleverde jeugdhulp. Buiten kijf staat dat er altijd kinderen zullen zijn waarvoor jeugdhulp een passende oplossing biedt. Bijvoorbeeld voor kinderen waarbij een Gecertificeerde Instelling betrokken is. Met de noodmaatregel voor de GI’s is een eerste (evident) begin gemaakt van prioritering. De landelijke discussie over de reikwijdte van de jeugdwet, maar ook het gesprek tussen gemeente en consortia over wat wel en niet ‘normale’ tegenslag is en hoe dit opgevangen kan worden door de omgeving van de jongeren, gaat hierbij helpen. AEF doet ook uitspraken over hoe inrichting van de inkooporganisatie.

AEF constateert een gebrek aan duidelijke mandatering en een gezamenlijke koers binnen de regio, wat de besluitvorming bemoeilijkt. De organisatie van de regiogemeenten als gezamenlijk opdrachtgever is onvoldoende. Op dit moment worden de bestuurlijke kaders en uitgangspunten vastgelegd in een privaatrechtelijke samenwerkingsovereenkomst. De overeenkomst dient als opstap naar een gemeenschappelijke regeling (GR) in het kader van de wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen. Een toekomstbeeld hierbij is dat de jeugdhulpregio’s worden samengevoegd.

Kenmerk: 2024/2052265

3/5

Perceel 1 In perceel 1 zitten consortia in een financiële knel, waardoor ze niet in staat zijn om te voldoen aan de groeiende vraag naar meervoudige jeugdzorg. Onderdeel hiervan is dat lumpsumgelden ook moeten worden gebruikt voor de oprichting van de consortia, waaronder de opbouw van sturingssystemen. Met de noodmaatregelen voor de zomer is vastgelegd dat de implementatiekosten voor het oprichten van de consortia voor 2023 worden vergoed. Dit geld is inmiddels overgemaakt. Daarnaast is bij het vaststellen van de noodmaatregelen geregeld dat excessieve casuïstiek niet uit het lumpsumbudget hoeft te worden betaald en dat de eis voorlopig vervalt onder één AGB-code te werken. Hiermee ontstaat enige financiële ruimte bij de consortia. Dit is niet genoeg om de wachtlijsten weg te werken. Ook zit de oplossing voor de wachtlijsten op meer plekken dan alleen aan de financiële kant. Eén van de oplossingen zit volgens AEF op zorginnovatie. Op dit moment is er onvoldoende ruimte om dit tot stand te laten komen. Met de noodmaatregelen is een innovatiefonds ingesteld, dat ervoor moet zorgen dat er financiële ruimte ontstaat voor zorginnovatie. Aansluitend bij bovengenoemde discussie over normaliseren, zou wat betreft het college van de gemeente Haarlem ook de vraag centraal moeten staan of het huidige klassieke GGZ jeugdhulpaanbod houdbaar is.

Dit advies wordt opgepakt als een uitnodiging om het gesprek te voeren over het type aanbod in de jeugdhulp, wat onder andere zou kunnen gaan over de overgang van individuele trajecten naar bijvoorbeeld trajecten in groepsverband waar dat mogelijk is. Hierbij staat voorop dat het huidige stelsel is gebouwd rondom partnerschap en erkenning van de professionaliteit van jeugdhulpaanbieders. AEF constateert dat de totstandkoming van de lumpsum budgetten leidt tot knelpunten in de praktijk. Er ontbreekt een duidelijke toedeling van jeugdigen aan consortia, wat kan resulteren in ongelijke druk op de consortia. Er is geen afbakening tussen de consortia in de toedeling van cliënten bijvoorbeeld op basis van expertise of capaciteit, terwijl budgetten vooraf zijn vastgesteld. Bovendien blijkt dat het uitgangspunt dat alle consortia alle hulp kunnen bieden, in de praktijk niet haalbaar. Het is belangrijk om de verdeling van casuïstiek af te stemmen op de profielen van aanbieders binnen elk consortium en dit te bespreken, zodat er ruimte ontstaat voor een efficiëntere en effectievere verdeling van de casuïstiek. Het college ziet dat het nuttig is om in aanloop naar de mogelijke contractverlening 2026-2029 te onderzoeken of een andere systematiek om de lumpsum budgetten vast te stellen regionaal en in het strategisch partnerschap haalbaar is.

Bijvoorbeeld om de budgetten vast te stellen op basis van gewenste inhoudelijke ontwikkeling. Het opzetten van een gezamenlijk sturings- en informatiesysteem opzetten zal hierbij helpen. Daarnaast wordt in de regio momenteel door de wethouders financiën en jeugd gesproken over de verdeelsleutel van de regiogemeenten onderling.

Kenmerk: 2024/2052265

4/5

Tussen perceel 1 en 2 AEF adviseert om na te gaan of de knip tussen perceel 1 en 2 congruent is. Hierover zijn al gesprekken gaande tussen de inkooporganisatie en de aanbieders. Perceel 2 AEF concludeert dat de beperking tot enkelvoudige zorg en de late bekendmaking van het budget voor 2023 de partijen in conflict hebben gebracht. Het advies aan de regio en de aanbieders van perceel 2 is om samen naar een constructieve oplossing te zoeken. De regio erkent dat de late toedeling van budgetten en het feit dat het budget bij een aantal aanbieders lager was dan in het voorgaande jaar omdat het over meerdere partijen moest worden verdeeld, hierbij een rol spelen. Tijdige communicatie over beschikbare budgetten is belangrijk voor het succes van het strategisch partnerschap. In de week van 28 oktober zijn de aanbieders in perceel 2 geïnformeerd over het budgetplafond voor 2025. Daarnaast wordt momenteel onderzocht hoe het administratief eenvoudiger kan worden gemaakt voor aanbieders in perceel 2 om samen te werken rondom één casus. Adviezen aan consortia en aanbieders perceel 2 Het rapport geeft ook een aantal adviezen aan consortia en aanbieders in perceel 2. In het kader van (bouwen aan) strategisch partnerschap, zullen deze adviezen met deze partijen worden gedeeld en besproken. 4.

Vervolg In deze informatienota staat de reactie van het college van de gemeente Haarlem, tevens opdrachtgever van de quickscan. Het rapport biedt waardevolle aanknopingspunten voor gesprekken met zowel de regiogemeenten, consortia en aanbieders in perceel 2. Een deel van de adviezen zijn inmiddels overgenomen of wordt aan gewerkt. Namelijk de vergoeding van de implementatiekosten, het innovatiefonds en de intensivering van de regionale samenwerking. De gemeenten hebben verschillende standpunten over deze adviezen. In samenwerking met de consortia worden inhoudelijke doelen uitgewerkt, welke worden vormgegeven in een ontwikkelplan. Het regionale gesprek over de uitkomsten van dit rapport moet nog worden gevoerd. Voor de zomer 2025 is de evaluatie van de huidige contracten in het kader van de mogelijke contractverlening 20262029 afgerond. De reactie op dit rapport is een opmaat naar deze evaluatie. 5. Bijlagen Bijlage 1: Quickscan Inkoop Jeugdhulp Gemeente Haarlem (geanonimiseerd)

Kenmerk: 2024/2052265

5/5