Informatie t a v landelijke leegstandsheffing

Toezegging voor meer informatie over de Leegstandsheffing Gemeenten zetten zich in om bestaande gebouwen beter te benutten en leegstand tegen te gaan. Om dit te bewerkstelligen is er verschillende wet- en regelgeving, waaronder de Leegstandswet (Wet aanpak leegstand – Wal) en de Leegstandsbelasting (Lb), waarbij de Lb een amendement vormt op de Fiscale verzamelwet. Het amendement op de Fiscale verzamelwet maakt het mogelijk voor gemeenten om de leegstandsheffing toe te passen en biedt hen daarmee een extra instrument om eigenaren te stimuleren om het gesprek rondom leegstand aan te gaan en leegstand sneller (en effectiever) op te heffen. Wanneer het amendement ingaat, wordt het mogelijk voor gemeenten om een leegstandsheffing te gaan heffen op woningen die meer dan een jaar leeg staan. Gemeenten mogen daarbij zelf besluiten wanneer deze heffing in gaat en hoe hoog deze zal zijn. Zowel op het gebied van de Leegstandswet, als op het gebied van de Fiscale verzamelwet zijn er het afgelopen jaar belangrijke ontwikkelingen geweest. De consultatie over wijzigingen van de Leegstandswet is afgelopen zomer gehouden. Het vervolgtraject is echter nog niet bekend. De ambitie van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening was om nog in 2025 een wetsvoorstel te maken. Dit heeft vertraging opgelopen, onder andere door het amendement op de Fiscale verzamelwet.

Het ministerie is momenteel hard bezig om het wetvoorstel af te maken, maar het is voor nu onduidelijk hoeveel vertraging het vervolgtraject mogelijk nog op gaat lopen door de komst van een nieuw bewindspersoon. De gemeente Haarlem heeft reeds geanticipeerd op de voorgenomen wijziging van de Leegstandswet. In de informatienota Evaluatie effectiviteit en werkbaarheid Leegstandsverordening en stand van zaken opkoopbescherming (2025/480444) is toegelicht dat het toepassen van de uiterste sanctie uit artikel 8 van de verordening — het voordragen van een gebruiker — zowel principiële bezwaren oproept als in de praktijk niet uitvoerbaar blijkt. In de aangekondigde wetswijziging wordt deze verplichting dan ook vervangen door een termijn waarbinnen de woning opnieuw bewoond moet zijn. Deze termijn kan vervolgens worden afgedwongen door een last onder dwangsom. Conform deze lijn draagt de gemeente geen gebruikers voor, en zal zij dit in afwachting van de wetswijziging ook niet meer doen. Het amendement op de Fiscale verzamelwet 2026 kreeg eind september 2025 een meerderheid in de Tweede Kamer en is toen als hamerstuk doorgegaan naar de Eerste Kamer. De Eerste Kamer heeft eind 2025 het stuk aangenomen. Het voornemen was om het amendement per 1 januari 2026 in te laten gaan en daarmee de leegstandsheffing mogelijk te maken. Ook dit plan heeft vertraging opgelopen.

De reden daarvoor is dat in de Fiscale verzamelwet staat dat een aantal onderdelen op een nader te bepalen moment in zal gaan bij Koninklijk besluit. Tot op heden is het benodigde Koninklijk besluit nog niet genomen. Het is onduidelijk wat hier de oorzaak van is. Voor de invoering van de leegstandsheffing is een verordening vereist. De VNG werkt momenteel aan een modelverordening. Ter voorbereiding hiervan is het van groot belang dat de leegstand in Haarlem nauwkeurig in kaart wordt gebracht. De uitbreiding van het team Huisvesting maakt het mogelijk om gerichter en intensiever in te zetten op het in kaart brengen en aanpakken van leegstand, en vergroot daarmee de slagkracht van de organisatie. Voor de invoering en voor verdere implementatie, moet worden afgewogen waarop de heffing moet worden toegepast, welke uitzonderingen gelden, wat de hoogte is, evenals welke middelen en capaciteit hiervoor ingezet moeten worden en hoe dit kan worden gedekt. De verwachting is dat er tussen een half jaar en een jaar na het verschijnen van de modelverordening een voorstel aan de raad voorgelegd kan worden. Na vaststelling van de

verordening zal dan de verdere implementatie en benodigde inrichting van de werkprocessen om over te gaan tot toepassen van de heffingen worden ingericht. De gemeente Haarlem volgt de ontwikkelingen rondom de Leegstandswet en de Fiscale Verzamelwet (en het amendement) nauwlettend. Zodra er meer duidelijkheid komt over wanneer de leegstandsheffing ingevoerd zal worden, werkt de organisatie aan een passende inrichting hiervan met oog voor de uitvoerbaarheid en effectiviteit.