I.f Brief referendumcommissie “advies met betrekking tot begeleidende brief burgemeester, lijst van de stembureaus, informatiefolder over de inhoud van de ‘Nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem’, stembiljet en stempas”

College van burgemeester en wethouders In afschrift aan de gemeenteraad Postbus 511 2003 PB Haarlem

Ons kenmerk Datum Afdeling Contact Telefoon E-mail

GRIFFIE/2024/107581 17 januari 2024 Griffie P. Derikx 023-5114810 pderikx@haarlem.nl

Onderwerp: Advies referendumcommissie met betrekking tot begeleidende brief burgemeester, lijst van de stembureaus, informatiefolder over de inhoud van de ‘Nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem’, stembiljet en stempas

Geacht college van burgemeester en wethouders, De referendumcommissie van de gemeente Haarlem geeft, conform artikel 4, eerste lid, onder c, i, van de Referendumverordening gemeente Haarlem 2022 (hierna Referendumverordening), advies aan burgemeester en wethouders over de stembiljetten. Ook houdt de referendumcommissie conform artikel 4, eerste lid, onder d, ii, toezicht op het objectieve of neutrale karakter van de door de gemeente te verstrekken voorlichting over het referendum, en alle overige zaken die het referendum betreffen en die zij van belang acht. In dat kader heeft de referendumcommissie op 16 januari 2024 een adviesaanvraag ontvangen met betrekking tot: a) begeleidende brief burgemeester; b) lijst van de stembureaus (deze komt op de achterkant van de begeleidende brief te staan); c) informatiefolder over de inhoud van de Nota Uitwerking parkeerregulering. Deze wordt gedrukt als dubbelgevouwen A4; d) stembiljet waarop inwoners 6 maart hun stem uitbrengen; e) stempas (voor- en achterzijde). Ad a) begeleidende brief burgemeester In de begeleidende brief van de burgemeester wordt de ‘Nota Uitwerking parkeerregulering’ genoemd. De referendumcommissie adviseert om de volledige titel ‘Nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem’ te gebruiken, opdat de titel toeziet op de volledige betekenis van de nota.

In de brief staat een passage over de geldigheid van identiteitsbewijzen. De referendumcommissie adviseert toe te voegen dat “buitenlandse” identiteitsbewijzen niet verlopen mogen zijn en geldig moeten zijn op de dag van de stemming. Zodoende wordt mogelijke verwarring voorkomen.

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: GRIFFIE/2024/107581 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

1/4

De referendumcommissie vult nog enkele tikfouten aan: - Om te kunnen stemmen heeft u naast uw stempas en een identiteitsbewijs nodig. - Dat betekent dat uw identiteitsbewijs wordt geaccepteerd als er een datum op staat vanaf 6 maart 2019 of een en elke latere datum. Ad b) lijst van de stembureaus (deze komt op de achterkant van de begeleidende brief te staan) De referendumcommissie heeft in haar brief van 20 november 2023 geadviseerd dat ongeacht de kosten, de organisatie en de faciliteiten ten behoeve van het referendum – te denken valt aan aantallen stembureaus, openingstijden en locaties – hetzelfde blijven voor beide beoogde of eventueel andere data. De keuze van een bepaalde datum mag, zo adviseert de referendumcommissie, geen enkele invloed hebben op de inrichting en uitvoering van het referendum en stemproces. In theorie zou op 6 maart 2024 het aantal kiesgerechtigden in Haarlem nagenoeg gelijk of althans goed vergelijkbaar moeten zijn aan het aantal kiezers van de gemeenteraadsverkiezingen in 2022. Op de website van de Kiesraad is terug te vinden dat er toen 98 stembureaus waren ingericht: https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/GR20220316/737618. In de lijst van de stembureaus ten behoeve van het referendum zijn 77 stembureaus opgenomen.

De referendumcommissie ontvangt graag een toelichting waarom hetzelfde aantal stembureaus niet is gerealiseerd, inclusief een kaart om te kunnen bezien of een gelijke spreiding en toegang tot stembureaus in de hele stad gerealiseerd is. Ad c) informatiefolder over de inhoud van de ‘Nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem’. Deze wordt gedrukt als dubbelgevouwen A4 De referendumcommissie adviseert om de informatiefolder neutraler op te stellen op basis van uitsluitend objectieve of neutrale (proces)informatie met betrekking tot het referendum. In de voorliggende versie is naar de mening van de commissie van de gewenste neutraliteit te weinig sprake, en worden uitspraken gedaan die een eventueel toekomstige en beoogde situatie betreffen. De referendumcommissie geeft drie, niet uitputtende, voorbeelden: - De commissie adviseert om consequent de volledige titel van de nota te gebruiken, dus inclusief de ondertitel 'Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem', zoals ook in de referendumvraag staat. De ondertitel ontbreekt in de titel van de informatiefolder. - Het tijdspad dat in de ‘Nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem’ wordt genoemd, is geen feitelijke informatie die in een neutrale informatiefolder opgenomen dient te worden.

Het in de informatiefolder genoemde voorbeeld met betrekking tot het realiseren van meer ruimte voor groen, speelruimte voor kinderen, ontmoetingsruimte en ruimte voor fietsparkeren is mede afhankelijk van veel factoren waar de gemeente geen invloed op heeft, zoals verhuizingen of het bewust kiezen voor geen eigen auto maar een deelauto. Het beschrijft aldus een gewenste toekomstige situatie die van meer factoren dan het uitbreiden van gereguleerd parkeren afhankelijk is. Daarom moet zulke informatie niet opgenomen worden in een neutrale informatiefolder, die immers vooral moet toezien op feitelijke informatie. - De opmerking dat al een groot aantal parkeerplaatsen beschikbaar is in de zin “Ondanks het grote aantal parkeerplaatsen in de stad, wordt in verschillende wijken een groeiend Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: GRIFFIE/2024/107581 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

2/4

parkeerprobleem ervaren”, is subjectief en suggestief en overbodig en kan worden geschrapt. Met deze opmerkingen en voorbeelden, die zoals gezegd niet uitputtend zijn en eenvoudig met andere eveneens onvoldoende neutrale formuleringen en posities kunnen worden aangevuld, vindt de referendumcommissie de informatiefolder niet neutraal genoeg en adviseert de folder aan de hand van bovengenoemde opmerkingen kritisch te bekijken en grondig te herzien. Ad d) stembiljet waarop inwoners 6 maart hun stem uitbrengen De referendumcommissie waardeert in het kader van neutraliteit dat de keuze (Voor of Tegen) naast elkaar gepresenteerd wordt en niet onder elkaar, wat een rangorde zou kunnen impliceren. De referendumcommissie adviseert dat het inkleurhokje gelijk is aan het inkleurhokje dat gebruikt wordt op stembiljetten ten behoeve van andere verkiezingen. Daar is de kiesgerechtigde immers mee vertrouwd.

Voorbeeld Ad e) stempas (voor- en achterzijde) De referendumcommissie heeft geen aanvullend advies op de voorzijde van de stempas. De referendumcommissie vindt een deel van de tekst op de achterzijde van de stempas verwarrend. In de tekst over het aanvragen van een (vervangende) stempas staat in de grijs gearceerde alinea dat het aanvragen van een (vervangende) stempas “schriftelijk tot en met vrijdag 1 maart 2024 17:00 uur of in de Publiekshal tot en met dinsdag 5 maart 2024 12:00 uur” kan. In de daaropvolgende geel gearceerde alinea staat “Dit kan zowel schriftelijk als aan het loket tot en met vrijdag 1 maart 2024, uiterlijk tot 17.00 uur.” Over de hier genoemde optie moet uniform gecommuniceerd worden. De geel gearceerde tekst met betrekking tot de stempas moet vervallen. De referendumcommissie adviseert dat ook op de stempas wordt opgenomen hoe een (vervangende) stempas en een schriftelijk volmacht aangevraagd kan worden. Daarnaast adviseert de referendumcommissie om de formulering “aan een ander” te vaag en te verduidelijken in “aan een door u gemachtigde” of “aan een ander die u machtigt”. Het moet duidelijk zijn dat de ‘ander’ en de gemachtigde dezelfde persoon zijn, en dat de kiesgerechtigde de machtiging willens en wetens heeft afgegeven. Een kopie van een identiteitsbewijs mag ook een goed leesbare scan of een foto zijn.

De referendumcommissie adviseert de volgende formulering: “Geef deze stempas met een leesbare kopie of foto van uw identiteitsbewijs alleen mee aan een ander die u machtigt, nadat de stempas door u en uw gemachtigde is ingevuld en ondertekend.” De aanvulling

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: GRIFFIE/2024/107581 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

3/4

“een leesbare kopie of foto van uw identiteitsbewijs” geldt dan ook voor de tweede bullet onder “Als gemachtigde moet u:”. De referendumcommissie vult nog enkele tikfouten aan: een ontbrekende spatie tussen ‘(vervangende)stempas’, ‘indentiteitsbewijs’ in plaats van ‘identiteitsbewijs’, ‘schriftelijke volmacht’ (waar de e toegevoegd moet worden) en ‘gegegeven’ in plaats van ‘gegeven’. Tot slot De referendumcommissie is over bovengenoemde uiteraard graag tot overleg en nadere toelichting bereid. Met vriendelijke groet,

Marion Veerbeek, Voorzitter referendumcommissie

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: GRIFFIE/2024/107581 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

4/4