I.d Jaarverslag 2024 en Jaarplan 2025 Rekenkamer, brief 4 maart 2025, Rekenkamer Haarlem

Rekenkamer Van: Rekenkamer Haarlem

Haarlem, 4 maart 2025

Aan: Gemeenteraad Haarlem

Geachte raadsleden,

Overeenkomstig artikel 185 van de gemeentewet ontvangt u bijgaand ter kennisname het Jaarverslag 2024 en Jaarplan 2025 van de Rekenkamer Haarlem. Voor vragen of opmerkingen kunt u contact opnemen met de secretaris van de Rekenkamer, Lennart de Looze (l.delooze@haarlem.nl).

Met vriendelijke groet, namens de Rekenkamer Haarlem, Clemens Berendsen, voorzitter

Bijlagen: Jaarverslag 2024 en jaarplan 2025

Rekenkamer Haarlem – Jaarverslag 2024 en jaarplan 2025 Jaarverslag 2024 Inleiding De Rekenkamer (RK) van Haarlem had in 2024 de ambitie om de raad te ondersteunen in zijn kaderstellende en controlerende rol met vraaggericht onafhankelijk onderzoek naar het door het college gevoerde bestuur en beleid. Op 1 januari 2024 is de Rekenkamercommissie overgegaan in de Rekenkamer. De Rekenkamer kwam dit jaar 11 keer samen. Dit jaarverslag is een terugblik op de activiteiten van 2024. Samenstelling van de Rekenkamer De RK bestaat uit drie externe leden: Clemens Berendsen (voorzitter), Tim Kreuk en Boudewijn Duindam. De rekenkamer wordt ondersteund door een ambtelijk secretaris/onderzoeker. Deze rol werd begin 2024 nog vervuld door Boukje Detmar, die dit jaar afscheid nam. Via deze weg bedanken we haar nogmaals voor de inzet de afgelopen jaren. In augustus 2024 is Lennart de Looze aangetreden in die rol. De rekenkamer stemt 2 maal per jaar af met een klankbordgroep bestaande uit raadsleden, hierin nemen zitting: Sacha Schneiders (GroenLinks), Jacqueline van den Broek (PvdD), Joris Blokpoel (VVD).

V.l.n.r. Lennart, Boudewijn, Tim en Clemens

Rekenkamer Haarlem

rekenkamer@haarlem.nl

Rekenkamer Haarlem – Jaarverslag 2024 en jaarplan 2025 Onderzoeken De rekenkamer streeft ernaar om 3 onderzoeken per jaar te doen. De volgende onderzoeken zijn in 2024 afgerond of gestart: Beheer en onderhoud van kapitaalgoederen Dit onderzoek is in 2023 uitgevoerd door de toenmalige rekenkamercommissie. Begin 2024 is het rapport aangeboden aan de raad en deze werd op 7 maart besproken in de commissie beheer. In de raadsvergadering van 28 maart zijn alle aanbevelingen van de rekenkamer overgenomen. Aan (de) slag: Kansrijke maatregelen die de gemeente (en regio) Haarlem kan inzetten om arbeidstekorten in onderwijs, kinderopvang en zorg aan te pakken Dit onderzoek was gestart in 2023 door de toenmalige rekenkamercommissie en is begin 2024 over genomen en afgemaakt door de huidige rekenkamer. Op 8 april is het rapport aangeboden via een brief aan uw raad, aangezien er geen aanbevelingen uit voort vloeide. Deze brief is besproken in de commissie samenleving op 5 september. Overlast in de openbare ruimte Na eigen vooronderzoek in het tweede kwartaal van 2024 is er een onderzoeksbureau geselecteerd die in augustus 2024 is gestart met dit onderzoek. Inmiddels is de dataverzameling in volle gang en wordt verwacht dat eind Q2 2025 het rapport aan de raad kan worden aangeboden.

Dit onderzoek biedt inzicht in de doelmatigheid en doeltreffendheid van het huidige beleid van de gemeente Haarlem met betrekking tot de aanpak van overlast. Keuzes in taakuitvoering Dit onderzoek is gestart in november 2024 en naar verwachting zal voor het zomerreces van 2025 het rapport worden opgeleverd. Met dit onderzoek wordt beoogd om inzichtelijk te maken welke afwegingen ten grondslag liggen aan het zelf of laten uitvoeren van gemeentelijke taken. Overige activiteiten Informatie over kwantumcomputers De rekenkamer heeft de raad per brief geïnformeerd over de risico’s omtrent informatiebeveiliging als gevolg van de komst van de kwantumcomputer. Regionale samenwerking De RK-leden en secretaris zijn bij verschillende congressen en regionale bijeenkomsten geweest om kennis en ervaringen uit te wisselen. Inloopavond Er is een inloopavond georganiseerd voor raadsleden. Slechts één raadslid maakte hier gebruik van, daarom is overgegaan tot het organiseren van bezoeken aan de fracties (hieronder). Rondje fracties De RK vindt het belangrijk om goed de aansluiting met de raadsleden te houden, hiervoor is er een klankbordgroep maar in 2024 is er ook gestart met een rondje langs de fracties. Dit rondje wordt in 2025 vervolgd.

Rekenkamer Haarlem

rekenkamer@haarlem.nl

Rekenkamer Haarlem – Jaarverslag 2024 en jaarplan 2025 Contact met inwoners De rekenkamer haalt graag het direct contact met de inwoner aan. In 2024 zijn er diverse persberichten naar (wijk)kranten gegaan en is er door meerdere inwoners gereageerd op oproepen, enquêtes en worden er onderwerpen voor onderzoek aangedragen.

Financiën Begroot 2024

Gerealiseerd 2024 (mei 2024) Totaal 113.740,-

Totaal 92.515,-

Externe advisering 81.710,Vergoeding leden 30.303,Overig 1.727,-

Externe advisering 60.690,Vergoeding leden 30.303,Contributies/abonnementen 1522,-

Exclusief overhead en personele lasten van de ambtelijk secretaris/onderzoeker. *Externe advisering: Onder externe advisering vallen alle kosten die gemaakt worden bij het inhuren van externe onderzoeksbureaus. * vergoedingen leden: Dit is het totaal van de vergoedingen die RK-leden ontvangen voor hun werkzaamheden. *Onder overig vallen o.a. contributies/abonnementen voor het lidmaatschap bij de vereniging van rekenkamers.

Toelichting In 2024 lag het budget voor de rekenkamer ruim 50.000 euro hoger dan voorgaande jaren. Dit heeft te maken met de nieuwe Wet versterking decentrale rekenkamers. Hierdoor is er vanaf 2024 meer budget nodig voor advieskosten (inhuren van externe bureaus) en de maandelijkse vergoeding van de (externe) leden. Echter is er door de overgang van rekenkamercommissie en de zoektocht naar een nieuwe secretaris/onderzoeker onder besteed. Inmiddels is de rekenkamer op volle vaart en is de verwachting dat in 2025 dit bedrag volledig benut zal worden.

Aanbevelingen De rekenkamer heeft de afgelopen jaren als resultaat van onderzoeken, verschillende aanbevelingen gedaan. In 2024 zijn verschillende aanbevelingen opgevolgd door het college en wordt daarmee door de rekenkamer en raad als afgedaan beschouwd. De volgende aanbevelingen van de Rekenkamer die in een raadsvergadering zijn aangenomen staan nog open. De rekenkamer is in gesprek met de betreffende afdelingen over de voortgang tot opvolging. Commissie bestuur RKC onderzoek Jaarstukken 2016 Meer aandacht voor het fysiek domein in het jaarverslag RKC onderzoek Informatiebeveiliging Kwetsbaarheden

Kwaliteit van dienstverlening burgerzaken

Rekenkamer Haarlem

De raad draagt het college op om a) In de begroting de afspraken over de beeldkwaliteit in de wijken toe te lichten. b) In ieder geval in het gebiedsverslag op wijkniveau te rapporteren over effect- en prestatie-indicatoren en de resultaten op de beeldkwaliteit. De raad geeft het college opdracht de informatiesystemen weerbaarder te maken tegen cybercrime door: a. De resterende kwetsbaarheden uit de penetratietesten overeenkomstig de aanbevelingen van Hoffmann te verhelpen. b. Vóór de zomer van 2019 een hertest te laten uitvoeren op de gevonden kwetsbaarheden en de gemeenteraad hierover te informeren en deze periodiek en met verschillende invalshoeken te herhalen. Zorg dat de afdeling tijd krijgt voor (periodieke) investering in kennisoverdracht binnen het team en dat de medewerkers ondersteuning krijgen hóe zij opgedane kennis en inzichten effectief kunnen delen.

rekenkamer@haarlem.nl

Rekenkamer Haarlem – Jaarverslag 2024 en jaarplan 2025 Kwaliteit van dienstverlening burgerzaken

Commissie ontwikkeling Sociale woningbouw/wachttijden

Zorg dat er bij monitoring en rapportage een match is met de kwaliteits-waarden zoals die zijn benoemd in de RKC rapportage. Hier is reeds mee gestart. Het advies is om deze match zo expliciet mogelijk te maken.

Geef aan welke wacht- c.q. zoektijden van woningzoekenden voor de gemeente aanvaardbaar zijn, gedifferentieerd naar huishoudencategorieën.

Sociale woningbouw/nadruk programmering

Leg bij planning en programmering meer nadruk op producten en doelgroepen en minder op aantallen en segmenten.

Sociale woningbouw/ grondpolitiek

Onderzoek in hoeverre een actievere grondpolitiek kan worden bedreven, omdat daarmee effectiever kan worden gestuurd dan met het huidige overwegend faciliterende grondbeleid

Sociale woningbouw/samenhang regio

Blijf voor de opgave sociale woningbouw actief zoeken naar samenhang en samenwerking met de regiogemeenten, voor een evenwichtige verdeling van vraag en aanbod. Oriënteer u op de werkwijze zoals die in de gemeente Zwolle wordt gevolgd rond het Zwols Concilium

Sociale woningbouw/mandaten

Stel vast hoe/met welk mandaat projectleiders prioriteiten kunnen stellen teneinde de voortgang van de planontwikkeling te bevorderen

Sociale woningbouw/rol raad

Geef in het Haarlems Planproces nóg scherper aan waar de Raad haar effectieve inbreng kan hebben en maak expliciet wat consequenties voor voortgang zijn indien in (ver) gevorderd stadium alsnog wijzigingen worden verlangd.

Sociale woningbouw/inzicht

Geef meer inzicht in de feitelijke situatie. Geef helder aan -hoe groot de achterstand aan sociale huurwoningen is, dat de komende jaren moet worden ingelopen en in de voorgenomen productiecijfers zit. -wat de beoogde netto toename aan sociale huurwoningen is op basis van het voorgenomen programma. Met andere woorden: met welke sloop en andere onttrekkingen wordt rekening gehouden? -in hoeverre in het voorgenomen programma voor sociale huurwoningen rekening is gehouden met potentiële vertraging en planuitval. Met andere woorden: welke buffer is aanwezig? -in welk stadium de diverse plannen voor sociale huurwoningen verkeren, op zodanige wijze dat zicht ontstaat op de continuïteit of discontinuïteit in de productie.

Sociale woningbouw/verbandbeleid en outcome

Commissie beheer Beleid en onderhoud Kapitaalgoederen

Rekenkamer Haarlem

Leg een sterker verband tussen het effect van het voorgenomen programma voor sociale huurwoningen en de outcome, in termen van woningzoekenden en toewijzingen

Ondersteun de ontwikkeling naar een opgavegerichte werkwijze door aan te sluiten met de eigen invulling van de kaderstellende en controlerende rol: > Omarm de gebiedsverslagen en ga het gesprek aan met het college wat de raad nog nodig heeft om zijn kaderstellende en controlerende rol in te kunnen vullen ten aanzien van de vier kwaliteitsmaatstaven: technische kwaliteit, beeldkwaliteit, functionele kwaliteit en belevingskwaliteit. > Vraag het college een voorstel te doen om het begrip ‘achterstallig onderhoud’ te herdefiniëren. > Vraag het college een voorstel te doen, of tenminste een verkenning uit te voeren, hoe de methodiek van kostenberekening aan te sluiten op de

rekenkamer@haarlem.nl

Rekenkamer Haarlem – Jaarverslag 2024 en jaarplan 2025 opgavegerichte werkwijze. Een sectorale benadering van kosten volstaat niet meer. Beleid en onderhoud Kapitaalgoederen

Rekenkamer Haarlem

Monitor regelmatig of toekomstige besparingen op energiekosten -door verduurzamingsmaatregelen op het eigen gemeentelijk vastgoed- afdoende zijn om op langere termijn het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen. Heb oog voor het risico van de lange termijn financiering doordat toekomstige besparingen op energiekosten aan het Revolverende Fonds Energiebesparing moeten worden toegevoegd. Vraag het college om hierover regelmatig te raad te informeren

rekenkamer@haarlem.nl

Rekenkamer Haarlem – Jaarverslag 2024 en jaarplan 2025 Jaarplan 2025 Inleiding De rekenkamer is begin 2025 al druk bezig met verschillende onderzoeken die eind 2024 zijn opgestart. Later dit jaar komt er ruimte om te starten met een nieuw onderzoek, waarvoor de rekenkamer zich nog zal beraden en input zal ophalen vanuit de raad. De rekenkamer heeft de ambitie om het contact met de raad verder te versterken, hiervoor wordt de klankbordgroep uitgebreid, vervolg gegeven aan het rondje langs de fracties en zullen we onze communicatie met de raad en inwoners intensiveren. Ook zal de rekenkamer meer aandacht gaan besteden aan de opvolging van oude aanbevelingen die nog door de rekenkamercommissie zijn gedaan in de afgelopen jaren. Onderzoeken Overlast in de openbare ruimte In augustus 2024 is gestart met dit onderzoek. Inmiddels is de dataverzameling in volle gang en wordt verwacht dat Q2 het rapport aan de raad kan worden aangeboden. Dit onderzoek biedt inzicht in de doelmatigheid en doeltreffendheid van het huidige beleid van de gemeente Haarlem met betrekking tot de aanpak van overlast. Keuzes in taakuitvoering Dit onderzoek is gestart in november 2024 en naar verwachting zal voor het zomerreces in 2025 het rapport worden opgeleverd.

Met dit onderzoek wordt beoogd om inzichtelijk te maken welke afwegingen ten grondslag liggen aan het zelf of laten uitvoeren van gemeentelijke taken. Omgevingsdienst IJmond In samenwerking met omliggende gemeenten is de rekenkamer bezig met een vooronderzoek naar de OD IJmond. Naar verwachting zal dit onderzoek in Q1 2025 starten. Hierbij onderzoeken wij of de OD IJmond robuust genoeg is om de wettelijke taken en gestelde doelen doeltreffend en doelmatig uit te voeren.’ Vereniging van rekenkamers, DoeMee-Onderzoek 2025: Onderbesteding De rekenkamer zal meedoen aan het landelijk vergelijkend onderzoek van de vereniging van rekenkamers naar onderbesteding. Hierbij zal de rekenkamer zelf een verdiepend kwalitatief deel uitvoeren. Dit onderzoek zal starten in Q1 en opgeleverd worden in Q4. Nieuw onderzoek De rekenkamer beschikt over een shortlist met mogelijke onderzoeksonderwerpen. De Rekenkamer beraadt zich momenteel op een nieuwonderzoeksonderwerp en zal de komende tijd vooronderzoek verrichten om in Q3 met een onderzoek te beginnen.

Rekenkamer Haarlem

rekenkamer@haarlem.nl

Rekenkamer Haarlem – Jaarverslag 2024 en jaarplan 2025 Overige activiteiten Rondje fracties Uit het rondje langs de fracties blijkt dat raadsleden en commissieleden nuttige input hebben die de rekenkamer meeneemt om te verwerken in onderzoeken. Voor verschillende onderzoeken zal er dit jaar ook een interview met raadsleden plaatsvinden Zichtbaarheid voor inwoners De rekenkamer wil zijn communicatie intensiveren. Momenteel krijgt de rekenkamer al regelmatig suggesties van inwoners en zeker bij het onderzoek naar ‘overlast in de openbare ruimte’ was de informatie van inwoners erg nuttig. Doormiddel van persberichten en het updaten van de website kan dit nog verder benut worden. Regionale zichtbaarheid De rekenkamer van Haarlem heeft als grote stad ook een belangrijke functie in de regio. Kleinere rekenkamers uit de regio hebben soms ondersteuning nodig en informatie uitwisselen over inhoud en onderzoeksproces werkt verrijkend voor beide gemeenten. Het regionale onderzoek naar de ODIJ bied hiervoor een mooi platform. Opvolging oude aanbevelingen Enkele aanbevelingen die jaren geleden zijn gedaan staan nog open, de rekenkamer is druk in gesprek met verantwoordelijke beleidsmedewerkers om opvolging hiervan te versnellen. Een verder geconcretiseerd proces voor opvolging van aanbevelingen is gewenst en zal door de rekenkamer verder uitgewerkt worden.

Financiën Begroot 2025 Totaal 116.243,Externe advisering 83.508,Vergoeding leden 32.735,Overig 1.798,Exclusief overhead en personele lasten van de ambtelijk secretaris/onderzoeker. *Externe advisering: Onder externe advisering vallen alle kosten die gemaakt worden bij het inhuren van externe onderzoeksbureaus. * vergoedingen leden: Dit is het totaal van de vergoedingen die RK-leden ontvangen voor hun werkzaamheden. *Onder overig vallen o.a. contributies/abonnementen voor het lidmaatschap bij de vereniging van rekenkamers.

Rekenkamer Haarlem

rekenkamer@haarlem.nl