Getekend raadsstuk Zienswijze geven op de eerste begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond

♦;* Gemeente Haarlem

Raadsstuk

Onderwerp

Zienswijze geven op de eerste begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond______________________________

Nummer

2023/581909___________________________________________________________

Portefeuillehouder

Berkhout, R.A.H.________________________________________________________

Programma/beleidsveld

6.3 Openbare orde en veiligheid___________________________________________

Afdeling_____________

VTH___________________________________________________________________

Auteur______________

Hassing, M. en Dool, van den W.___________________________________________

Telefoonnummer_____

023-5113427___________________________________________________________

Email________________

mhassing@haarlem.nl___________________________________________________

Kernboodschap

De Haarlemse taken voor milieutoezicht, inclusief de horeca (met uitzondering van

acties met betrekking tot de Drank- en Horecawet) alsmede de verlening van de milieuvergunningen zijn ondergebracht bij de Omgevingsdienst IJmond (ODIJ). In de begrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024 zijn de kosten van de taken die de ODIJ uitvoert verhoogd. Deze extra kosten komen voornamelijk voort

uit de recente cao-afspraken. Voorgesteld wordt om deze kosten ten laste te brengen van de algemene middelen. Tevens wordt in de ontwerpbegroting 2024 verwerkt dat een deel van de

Haarlemse bodemtaak (Ifte) wordt overgedragen aan de ODIJ en de overhead wordt uitgebreid met 1 fte voor de Woo en 1 fte voor het stikstofdossier.

Het college verzoekt de raad zijn zienswijze bekend te maken over de le begrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024. Deze zienswijzeprocedure is vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond.______

Behandelvoorstel voor

De commissie Beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad over het

commissie

voorstel van het college en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering._______________________________________________________

Relevante eerdere

Begroting 2023 Omgevingsdienst IJmond, raadsvergadering 29 juni 2022,

besluiten________

2022/780381___________________________________________________________

Besluit College

1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast.

d.d. 23 mei 2023 de secretaris,

Kenmerk: 2023/581909

de burgemeester,

1/8

Besluit Raad

De raad der gemeente Haarlem,

d.d.... - (wordt'Fngev'iï

Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders.

griffie)

Besluit: 1.

Haar zienswijze kenbaar te maken over de eerste begrotingswijziging 2023 en de conceptbegroting 2024 van de Omgevingsdienst IJmond;

2.

Aan de Omgevingsdienst IJmond schriftelijk mee te delen geen bezwaar te

3.

Aan de Omgevingsdienst IJmond schriftelijk mede te delen geen bezwaar

hebben bij de eerste begrotingswijziging begroting 2023; te hebben bij de ontwerpbegroting 2024. Daarbij worden enkele overwegingen meegegeven: a. de eventuele financiële gevolgen van de nieuwe Omgevingswet

binnen de begroting te verwerken en afspraken te maken met het

Rijk over compensatie van de structurele en of incidentele kosten; b.

ODIJ in haar meerjarenbegroting nog geen rekening heeft (kunnen) houden met de nieuwe Wet gemeenschappelijke regeling en de eventuele financiële consequenties die hiermee

samenhangen;

c.

aandacht heeft voor de financiering (ook op langere termijn) in relatie tot de dienstverlening, indexering/kostenontwikkeling en bijdragen van de GR partners;

4.

het structurele nadeel voor 2024 van € 170.000 als gevolg van een hogere

bijdrage, na definitieve vaststelling van de begroting 2024, te verwerken in de Programmabegroting 2024-2028. Hiervoor zal een dekkingsvoorstel worden uitgewerkt binnen beleidsveld 6.3 Openbare Orde en Veiligheid.

de voorzitter.

.de griffier,

T-

Kenmerk: 2023/581909

2/8

4* 1. Inleiding De gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) is een openbaar lichaam met 15 deelnemers. Binnen het kader van de gemeenschappelijke regeling (GR) voert de dienst naast de taken beschreven in de GR ook taken uit op basis van met haar deelnemers afgesloten dienstverleningsovereenkomsten (DVO's). De ODIJ is belast met de afhandeling van de Haarlemse milieuvergunningen en het toezicht en de handhaving op de naleving daarvan. ODIJ verzoekt de raad om haar zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024 kenbaar te maken. De opbouw van de bijdrage 2023/2024 in de gemeenschappelijke regeling bestaat uit meerdere componenten. De bekostiging is gebaseerd op een vastgestelde verdeelsleutel voor GR partners. Reguliere bijdrage inclusief Wabo Bijdrage voor Impuls Omgevingsveiligheid (IOV) Bijdrage voor bodemtoezicht (670 uur basistakenpakket)

•

Uitbreiding bodemtaken 1350 uur per 2023

Door verschillende externe ontwikkelingen bevat de begroting van 2024 een aantal onzekerheden, zoals de invoering van de Omgevingswet waarvan nog niet in detail bekend is wat dit voor de omgevingsdienst financieel en organisatorisch betekent. Bekend is dat gemeenten op basis van de nieuwe wet verplicht zijn meer wettelijke taken over te dragen aan ODIJ. Verder stuurt het Rijk aan op de overdracht van bodemtaken van de Provincie naar de gemeenten wat gepaard gaat met een financieringswijziging; het budget voor de bodemtaken wordt opgenomen in het gemeentefonds.

De ODIJ past de vigerende begroting 2023 aan op de actualiteit waaronder de nieuwe cao voor ambtenaren (het effect op de salarislasten) en de (overigens beperkte) materiële kostenstijging.

2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Haar zienswijze kenbaar te maken over de eerste begrotingswijziging 2023 en de conceptbegroting 2024 van de Omgevingsdienst IJmond; 2. Aan de Omgevingsdienst IJmond schriftelijk mee te delen geen bezwaar te hebben bij de eerste begrotingswijziging begroting 2023; 3. Aan de Omgevingsdienst IJmond schriftelijk mede te delen geen bezwaar te hebben bij de ontwerpbegroting 2024. Daarbij worden enkele overwegingen meegegeven: a. de eventuele financiële gevolgen van de nieuwe Omgevingswet binnen de begroting te verwerken en afspraken te maken met het Rijk over compensatie van de structurele en of incidentele kosten; b. ODIJ in haar meerjarenbegroting nog geen rekening heeft (kunnen) houden met de nieuwe Wet gemeenschappelijke regeling en de eventuele financiële consequenties die hiermee samenhangen; c. aandacht heeft voor de financiering (ook op langere termijn) in relatie tot de dienstverlening, indexering/kostenontwikkeling en bijdragen van de GR partners. 4. het structurele nadeel voor 2024 van € 170.000 als gevolg van een hogere bijdrage, na

definitieve vaststelling van de begroting 2024, te verwerken in de Programmabegroting 2024-2028.

Kenmerk: 2023/581909

3/8

Hiervoor zal een dekkingsvoorstel worden uitgewerkt binnen beleidsveld 6.3 Openbare Orde en Veiligheid.

3. Beoogd resultaat De gemeenteraad heeft kennis kunnen nemen van de le begrotingswijziging 2023 en de concept begroting 2024 van de ODIJ en geeft hierover voor 19 juli 2023 zijn zienswijzen aan de ODIJ. Met het advies van de gemeenteraden kan het Algemeen Bestuur van ODIJ de ontwerpbegroting 2024 definitief vaststellen. Met dit besluit wordt voldaan aan de verplichting die de gemeente Haarlem en ODIJ met elkaar hebben in de Gemeenschappelijke Regeling evenals aan het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. 4. Argumenten

Alvorens de begroting in juli door het Algemeen Bestuur van de ODIJ wordt vastgesteld, kunnen de

raden en de Provinciale Staten van de verbonden partijen hun zienswijze over deze begroting kenbaar maken. De Ontwerpbegroting 2024 is opgesteld conform de bepalingen van het BBV en Kadernota 2024 en sluit met een geprognosticeerd negatief saldo van € 59.621 dat gedekt wordt met

een onttrekking aan de reserve. 4.1 Het besluit past in het ingezette beleid. De Haarlemse taken voor vergunningverlening, toezicht en handhaving voor milieu, inclusief de horeca (met uitzondering van de acties in het kader van de Drank- en Horecawet) zijn ondergebracht bij de ODIJ. Daarvoor betaalt de gemeente Haarlem jaarlijks een vergoeding aan de ODIJ. Het besluit sluit inhoudelijk aan op het beleidsveld 6.3 Openbare Orde en Veiligheid.

Indexatie budgetten Voor de indexering van budgetten volgt ODIJ de CPB/IMOC (prognose op 1 maart 2023) en zij past een gewogen percentage toe voor de personele en de overige (materiele) kosten. De loonkosten zijn de grootste kostenpost van de organisatie. Dat betekent dat bij een cao loonsverhoging zich daar de grootste kostenstijging voordoet.

De ODIJ hanteert voor 2024 een gewogen index van 4,96%. Deze index is gebaseerd op een loonvoet van 5,2% (85% aandeel begroting) en een materiële kostenstijging van 3,6% (15% aandeel begroting). Door het algemeen bestuur van de GR is inmiddels met de index ingestemd. De gemeente Haarlem hanteert een gewogen index voor subsidies en verbonden partijen van 4,8%. Ten opzichte van de index van 4,96 % is sprake van een te verwaarlozen verschil. In de gemeentebegroting is voor 2024 een bijdrage van € 1.593.668 begroot (is inclusief de index van 4,8%). Ten opzichte van de gevraagde bijdrage is sprake van een tekort van € 170.000. De hogere bijdrage is het gevolg van uitbreiding van 1 fte inbrengen taken vergunning-verlening bodem specifiek voor Haarlem. Daarnaast wordt ODIJ-breed de formatie uitgebreid met 1 fte uitbreiding taken in het kader van de Wet Open Overheid en 1 fte voor taken in het kader van stikstof. Om aan de verplichting jegens ODIJ te kunnen voldoen, moet de gemeente de begroting 2024 met een bedrag van € 170.000 bijstellen. Voor dit bedrag zal een dekkingsvoorstel worden uitgewerkt bij de programmabegroting 2024-2028 binnen beleidsveld 6.3 Openbare Orde en Veiligheid.

Kenmerk: 2023/581909

Het uurtarief van ODIJ De exploitatie van ODIJ is gebaseerd op de bijdragen van de deelnemende gemeenten. Die kent op dit moment de vorm van inputsturing: per gemeente worden de uren afgestemd op de verwachte uit te voeren taken waarvoor vooraf één vast uurtarief wordt afgesproken. Daarmee is de bijdrage van elke gemeente bekend. De stijging van de loonkosten werkt uiteraard ook door in het tarief dat ODIJ bij de GR partners en DVO overheden in rekening brengt.

Het effect van de kostenstijging in 2023 en 2024 leidt tot de volgende GR bijdrage en een hoger uurtarief:

Begroting ODIJ_____ Bijdrage 2023 was Bijdrage 2023 herzien Bijdrage 2024

GR bijdrage € 1.487.519 € 1.549.846 €1.763.575

uurtarief € 87,90 €91,58 € 97,25

Meerjarenraming en prognose (voorbehoud begroting) Voor de prognose 2024 tot en met 2026 is conform de Kadernota 2024 door ODIJ uitgegaan van jaarlijks verwachte stijging van alle lasten met 2,5%. Echter, ten tijde van het opstellen van de ontwerpbegroting is nog geen duidelijkheid over bijvoorbeeld de financiering van de decentralisatie van de bodemtaken en de impact van nieuwe wetgeving. De bijdragen van alle deelnemers zijn opgenomen, inclusief de Wabo-decentralisatie-bijdrage, omdat deze deel uitmaken van het basistakenpakket. Naast de autonome ontwikkelingen (loonkosten en overige bedrijfslasten) zijn er ook andere belangrijke ontwikkelingen die op de ODIJ afkomen. Daarom geldt voor de ontwerpbegroting van 2024 nog een aantal financiële voorbehouden die bij risico's en kanttekeningen wordt toegelicht.

4.2 De begroting 2023 van de ODIJ moet worden aangepast in verband met verschillende financiële ontwikkelingen De eerste begrotingswijziging (bijlage 1) is nodig om stijgende salarislasten in de begroting te verwerken, omdat over de nieuwe cao onlangs overeenstemming is bereikt. ODIJ rekent met een gewogen gemiddelde van loonbijstelling (+4,55%) en de materiele overheidsconsumptie van 1,8%, totaal 4,19% in 2023. Dit betekent een kostenstijging van € 26.000 in 2023 waardoor het begrote budget met ruim € 26.000 wordt overschreden. Bodemtaken In 2023 maakt de gemeente afspraken met ODIJ over het uitbreiden van de dienstverlening van bodemtaken waarvoor de gemeente structureel 1 fte vacatureruimte c.q. loonsom aan ODIJ overdraagt (en toevoegt aan het GR partnerbijdrage).

Als gevolg van het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet ontvangt ODIJ dit jaar nog een bijdrage van de Provincie voor de algemene bodemtaken. De ODIJ brengt deze bijdrage in mindering op de bijdragen van de betrokken gemeenten met uitzonderling van de gemeente

Kenmerk: 2023/581909

5/8

Haarlem dat zelf bevoegd gezag voor bodemtaken is. Voor de ODIJ zelf verandert er onder aan de streep niets voor de begroting 2023: de bijdragen van de betrokken gemeenten worden volledig gecompenseerd door de bijdrage van de provincie NoordHolland. Wet open overheid(Woo) De extra taken in het kader van de Woo zijn in 2022 uitgevoerd binnen de huidige formatie. Structureel is dit niet langer haalbaar en wordt in de loop van 2023 de formatie uitgebreid met een Woo-coördinator. Stikstofdossier De ODIJ geeft op verzoek van de deelnemers advies bij planvorming en bouwinitiatieven onder andere op het stikstofdossier. De inzet op dit dossier wordt steeds omvangrijker en er wordt specifieke deskundigheid vereist. Gelet op deze complexiteit en het gebrek aan (landelijke) oplossingen, neemt de inzet op dit dossier extreem toe en zijn voor het realiseren van plannen steeds vaker maatwerkoplossingen nodig. Om de deelnemers de komende jaren op dit dossier adequaat te kunnen blijven adviseren, is uitbreiding van 1 fte noodzakelijk.

Deelnamekosten aan de GR De Omgevingswet heeft een grote impact op de verdeelsleutel door het (gedeeltelijk) uittreden van één van de deelnemers Provincie Noord-Holland. Nu de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt, verlengt ODIJ de huidige verdeelsleutel tot en met 31 december 2023. De herberekening van de verdeelsleutel wordt na de jaarrekening 2022 bekend gemaakt.

5. Risico's en kanttekeningen 1.

Financieel beleid Omgevingsdienst IJmond

Hoewel de begroting 2024 sluitend is door incidentele baten, merkt ODIJ op dat een deel van de structurele lasten wordt gedekt met incidentele baten. De trend is dat projecten en DVO's een looptijd kennen van vijfjaar en dus eindig zijn. Daarover gaat ODIJ in gesprek met de deelnemende partijen.

ODIJ houdt in de ontwerpbegroting 2024 zoveel mogelijk rekening met verschillende (financiële) ontwikkelingen Met de komst van de Omgevingswet staat de grootste verandering in de geschiedenis van omgevingsdiensten voor de deur (zie punt 2.1). Daarnaast vragen onderwerpen als stikstof, groen staal en de transitie naar een waterstofeconomie, steeds meer aandacht en expertise. Op dit moment is niet te voorzien wat deze dossiers in 2024 specifiek aan inzet van de ODIJ zullen vragen. ODIJ stelt zich flexibel op en beschikt over voldoende vakinhoudelijke kennis en kunde om alle deelnemers van dienst te kunnen zijn. Naast de nieuwe Omgevingswet heeft het rapport van de 2.

Kenmerk: 2023/581909

6/8

4* commissie Van Aartsen (en de reactie van staatsecretaris Van Weyenberg (lenW) daarop) naar verwachting grote impact op de omgevingsdiensten. 2.1. Omgevingswet Naar verwachting treedt per 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking. Dit is één van de grootste stelselwijzigingen ooit in het bestaan van de ODIJ. Dat betekent dat de werkwijze voor de uitvoering van VTH -taken vanaf dat moment is afgestemd op de Omgevingswet. Onder de Omgevingswet is het mogelijk om leges te gaan heffen voor milieuvergunningen. Dit moet per gemeente nog worden onderzocht. In de ontwerpbegroting 2024 is nog geen rekening gehouden met deze taak c.q. dienstverlening. 2.2. Milieumaatregelen Onderwerpen als stikstof, PFAS, alsmede emissies van Tata Steel en Harsco Metals hebben in de afgelopen anderhalf jaar specifiek in de IJmond geleid tot maatschappelijke onrust. De vele nog onbekende factoren in deze dossiers leiden tot onzekerheid over de realisatie van projecten en de daarbij behorende financiële risico's voor onze deelnemers. Op dit moment is niet te voorzien wat voornoemde dossiers in 2023 specifiek aan inzet van de ODIJ zullen vragen.

2.3. Versterking VTH-stelsel, rapport commissie Van Aartsen Een goed functionerend VTH-stelsel was destijds de basisgedachte bij het oprichten van de omgevingsdiensten waarbij de deelnemers wettelijk verplicht werden de VTH-taken voor in ieder geval de 'complexere' milieutaken over te dragen. De belangrijkste conclusie van de commissie Van Aartsen is dat het huidige stelsel nog behoorlijk wat tekortkomingen kent waarbij met name de rol van de omgevingsdiensten nog onvoldoende uit de verf komt. Schaalgrootte, gebrek aan middelen en het ontbreken van een uniform takenpakket en mandaat, spelen hierbij een rol. Het kabinet is inmiddels met de adviezen van de commissie aan de slag. Dit kan gevolgen hebben voor de omgevingsdiensten dus ook voor ODIJ. ODIJ ziet de aanbevelingen van de commissie van Aartsen als een positieve stimulans waarbij de belangrijke rol van een Omgevingsdienst wordt erkend. 2.4. Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJ mond De aanpassing van de Wet gemeenschappelijke regeling per 1 juli 2024 en het inwerkingtreden van de Omgevingswet en de daarmee gepaard gaande overdracht van bevoegdheden van Provincie naar gemeenten leiden tot een wijziging van de GR. Eind 2022 is een traject gestart om met GR deelnemers te komen tot een wijziging van de GR.

In de loop van dit jaar wordt de ontwerpregeling opgesteld, zodat de nieuwe gemeenschappelijke regeling ODIJ in 2024 door de raden kan worden vastgesteld. Hieraan gaat de zienswijze op de ontwerpregeling vooraf. Indexeren De wijze van indexeren van de ODIJ en de wijze van indexeren door de gemeente Haarlem wijken

qua uitgangspunten van elkaar af, waardoor de financiële risico's van prijsstijgingen volledig op de gemeente worden verhaald. In de nieuwe GR zal de gemeente Haarlem zich hard maken voor een

wijze van indexeren welke meer in lijn is met de eigen gemeentelijke uitgangspunten.

Kenmerk: 2023/581909

7/8

6. Uitvoering Nadat de raden en de staten van alle aangesloten partijen hun zienswijze bekend hebben gemaakt, zal de begroting door de ODIJ worden doorgezonden aan Gedeputeerde Staten van Noord-Holland. Het Algemeen Bestuur van de ODIJ stelt de begroting 2023, met medeweging van alle zienswijzen, op 19 juli 2023 vast. 7. Bijlagen Bijlage 1: Eerste begrotingswijziging 2023 van ODIJ Bijlage 2: Ontwerpbegroting 2024 van ODIJ

Kenmerk: 2023/581909

8/8