Getekend raadsstuk Vaststellen DO Bisschap Bottemanneplein en vrijgave krediet

*ƒ* Gemeente Haarlem

Raadsstuk

Onderwerp

Vaststellen DO Bisschap Bottemanneplein en vrijgave krediet

Nummer

2023/1431011____________________________________________________

Portefeuillehouder

Berkhout, R.A.H.__________________________________________________

Programma/beleidsveld

4.3 Aantrekkelijke leefomgeving______________________________________

Afdeling____________

PCM____________________________________________________________

Auteur_____________

Koenen, E._______________________________________________________

Telefoonnummer_____

023-5115211_____________________________________________________

Email_______________

ekoenen@haarlem.nl______________________________________________ De openbare ruimte rondom de Kathedrale Basiliek Sint Bavo is versteend en

Kernboodschap

vormt een hitte gebied. Vanuit bewoners is er een lang gekoesterde wens voor

meer groen in de wijk.

In overleg met omwonenden en het bisdom is daarom een compleet nieuw Voorlopig Ontwerp opgesteld voor het Bisschop Bottemanneplein. Dit heeft ter

inzage gelegen van 7 februari 2023 tot 28 maart 2023 en komt nu tot een

Definitief Ontwerp. Op basis van de inspraak is het plan aangepast.

Met de transformatie van het plein tot een klein park ontstaat in de wijk een groen, aangenaam gebied om te verblijven met veel zitmogelijkheden en

voldoende groene beschutting op warme zomerse dagen. Vanuit elke woning rondom het Bisschop Bottemanneplein zullen de bomen zichtbaar zijn.

Het Definitief Ontwerp zorgt voor een tastbare verbetering van de leefbaarheid, er

worden grote klimaatadaptieve ingrepen gedaan en tenslotte neemt de

verkeersveiligheid toe. Concreet betekent dit: - Meer groen door toename van 1.628 m2 groen op het Bisschop Bottemanneplein en planten van 21 extra bomen. - Hogere ecologische waarde: er komen bloemrijke, insectvriendelijke borders in

plaats van gras. - Meer wateropvang: door realisatie van een wadi voor de wateropvang van

198.000 liter. Door de wadi kan het hemelwater van de daken van omliggende

woningen en een deel van de kathedraal van het riool afgekoppeld worden. - Toename verkeersveiligheid: de touringcarplaats op het plein wordt verwijderd en er komt eenrichtingverkeer op het Bisschop Bottemanneplein, waar voortaan

de auto te gast is. - Hogere ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid door de realisatie van ontmoetingsplekken, zitgelegenheden, een speelaanleiding,

fietsparkeermogelijkheden en kleurige bloemenborders.

Kenmerk: 2023/1431011

1/9

De touringcarhalte gaat weg uit de wijk en wordt niet vervangen. Touringcars kunnen hun passagiers voortaan laten in- of uitstappen op plekken waar geen

stilstaan verbod geldt en parkeren op daartoe beter geschikte locaties. Het Definitief Ontwerp geeft invulling aan de ambitie uit het collegeakkoord: "We willen een aantal projecten met veel groen realiseren als nieuwe iconen voor de

stad, zoals het Bisschop Bottemanneplein." Het DO voldoet aan de doelstellingen vanuit de SOR en de strategische keuzes uit Omgevingsvisie. Behandelvoorstel voor commissie

De commissie Beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het

raadsstuk in de raadsvergadering.

Relevante eerdere

2021/75635 Het college en de commissie Beheer hebben op 17 januari 2023 het

besluiten

VO vrijgegeven voor de inspraak. (20210075635)

2020/200412 Collegebesluit Stadspark Koepelkathedraal, oplevering bewoners-

initiatief, 10 maart 2020 (2020/200412) 2018/137160 Structuurvisie Openbare Ruimte 2040 DEF met aangenomen

amendementen, 21-12-2017 (2018/137160)

2021/492095 Vaststellen Omgevingsvisie Haarlem 2045, (2021/492095) Besluit College

1. het college stelt het voorstel aan de raad vast.

d.d. 17 oktober 2023 de secretaris,

Kenmerk: 2023/1431011

de burgemeester,

2/9

<4* Besluit Raad

De raad der gemeente Haarlem,

d d.... 30 NOV 2023 (wordt ingevuld door de

Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders,

griffie)

Besluit: 1. Het Definitief Ontwerp voor het Bisschop Bottemanneplein vast te stellen. 2. Voor de voorbereiding en uitvoering van de herinrichting Bisschop Bottemanneplein een krediet van € 996.000 vrij te geven ten laste van IR post

3.

SOR.08 De toename aan beheerkosten van € 7000 p.j. als areaaluitbreiding te verwerken in de kadernota 2025.

de voorzitti

e/i/iffier, / / V

1. Inleiding / Het Bisschep BottemanneplekQjs een hitte-eiland. Het hele plein is verhard en er staan geen bomen. Vanuit omwonenden is er een lang gekoesterde wens om meer groen in de wijk te hebben. In het coalitieakkoord is dit project opgenomen als icoonproject. In het coalitieakkoord staat: "We willen een aantal projecten met veel groen realiseren als nieuwe iconen voor de stad, zoals het Bisschop Bottemanneplein".

Kenmerk: 2023/1431011

3/9

Het DO voldoet aan de afspraak uit het coalitieakkoord, de doelstellingen vanuit de SOR en het

Strategische Beheerplan. Op het Bisschop Bottemanneplein komt 1.628 m2 extra groen en 21 extra bomen. Daarnaast is rekening gehouden met de wensen van de initiatiefnemers en de bewoners. Ook wordt het

Bisschop Bottemanneplein eenrichtingsverkeer waar de auto te gast is. Het versteende plein wordt

daardoor in de toekomst een groen park. Om het Bisschop Bottemanneplein te kunnen vergroenen wordt de huidige parkeerplaats voor bussen op het plein opgeheven. Uit tellingen is gebleken dat de huidige parkeerplaats minimaal

wordt gebruikt. Als touringcars hier parkeren, dan zijn het bussen voor schoolreisjes die daar parkeren. Het aanbrengen van een touringcarhalte op de Westergracht in het groen en het

aanpassen van het huidige fietspad om hier ruimte voor te maken, zou daarmee een desinvestering zijn.

In reactie op het VO zijn er ook veel zienswijzen ingediend tegen een halteplaats op de Westergracht, voornamelijk vanuit de wens het groen te behouden. Om het groen te behouden is het weglaten van

de voorgenomen halte aan de Westergracht voldoende. Er komt dan geen nieuwe halteplaats voor touringcars in deze omgeving terug. Het vervallen van de touringcarhalte is afgestemd met bewoners

en het Bisdom. Het Bisdom heeft aangegeven niet blij te zijn dat er geen touringcarhalte komt. 2. Voorstel aan de raad

Het college stelt de raad voor: 1. Het Definitief Ontwerp voor het Bisschop Bottemanneplein vast te stellen.

2.

Voor de voorbereiding en uitvoering van de herinrichting Bisschop Bottemanneplein een krediet van € 996.000 vrij te geven ten laste van IR post SOR.08

3.

De toenemende beheerslasten van € 7000 p.j. te betrekken bij de eerstvolgende kadernota

3. Beoogd resultaat Met de herinrichting van het Bisschop Bottemanneplein worden drie resultaten beoogd: 1. Het beoogd resultaat is vergroening van het Bisschop Bottemanneplein. Door deze vergroening

worden de stadsnatuur en klimaatadaptatie gediend. 2. Beoogd resultaat is een verhoogde veiligheid voor fietsers en voetgangers in de buurt door de

halte van de touringcar uit de wijk te halen. Door de herinrichting krijgen fietsers en voetgangers meer prioriteit. 3. Beoogd resultaat is een verhoogde leefbaarheid van de wijk door het plein groener,

aantrekkelijker en meer parkachtig in te richten voor de buurt en de bezoekers van de basiliek. Er komen veel zitjes die zorgen voor meer ontmoetingen.

Kenmerk: 2023/1431011

4/9

4* 4. Argumenten 4.1 Duurzaamheidsparagraaf Hittestress

Het Bisschop Bottemanneplein is momenteel volledig verhard en is daarmee een hittestresslocatie. Met het vergroenen van het plein wordt de hittestress verminderd doordat er een grote groene oppervlakte in de plaats komt. Dit ligt in lijn met de klimaatambities.

Wateroverlast De druk op het rioolstelstel (wateroverlast) vermindert doordat alle hemelwater op verhardingen van het bisschop Bottemanneplein wordt opgevangen in de wadi. De ondergrond onder de wadi is

onderzocht op infiltratiecapaciteit en dit is voldoende om regenwater in de ondergrond te laten

infiltreren. Daarbovenop wordt een deel van het dak van de kathedraal en van omliggende woningen afgekoppeld en op de wadi aangesloten.

De wadi is groot genoeg om het hemelwater van minimaal de helft van het dak van de kathedraal op te vangen. Dit ligt in lijn met de beleidsambities voor klimaatadaptatie uit de SOR. De wadi en de afkoppeling van hemelwater zijn niet alleen nuttig, maar ook duidelijk zichtbare maatregelen op gebied van klimaatadaptatie voor inwoners van Haarlem.

Bevorderen gezonde leefomgeving Met het definitief Ontwerp wordt ingezet op recreëren. In de grasborders komen meerdere bloemenperken met inheemse bloemrijke flora waardoor de wijk als geheel een fleuriger aanzien

krijgt. Dit zorgt voor een prettigere leefomgeving voor zowel mensen als insecten. Ook komen er zitelementen waar de buurt elkaar kan ontmoeten. Dit sluit aan bij ambities uit de Omgevingsvisie. Tot slot wordt er ook een watertappunt geplaatst.

Circulariteit De bestaande klinkers van het Bisschop Bottemanneplein worden binnen het project hergebruikt. Het straatmeubilair en bebording wordt biobased uitgevoerd. Het hout van het straatmeubilair wordt gekozen op basis van een hoge duurzaamheidsklasse waardoor het een lange levensduur heeft

en ook onderhoudsvrij is. Vrijgekomen grond blijft binnen het project (gesloten grondbalans). De grond uit de wadi wordt gebruikt om hoogteverschillen in het overige deel te creëren. 4.2 Groenparagraaf

Het plein wordt groener ingericht. Het ontwerp is opgesteld conform SOR-hoofdkeuze 3, Stadsnatuur; Natuur krijgt meer ruimte binnen de bebouwde kom. Ook wordt met dit besluit uitvoering gegeven aan uit de omgevingsvisie.

Groen speelt een belangrijke rol in het tegengaan van hittestress. Het Definitief Ontwerp speelt in op langere periodes van hitte door het vergroenen van de openbare

ruimte. Er wordt gekozen voor type beplanting en bomen gericht op het veranderende klimaat. In

Kenmerk: 2023/1431011

5/9

het DO zijn deze opgenomen. Er wordt inheemse, klimaatbestendige, onderhoudsarme en bij- en

insectvriendelijke beplanting gebruikt. De wadi vangt alle hemelwater binnen het projectgebied op en is zelfs berekend op het opvangen van het hemelwater van het dak van de Koepelkathedraal. Het groen in de wadi wordt uitgekozen op de wisselende natte en droge omstandigheden. Oppervlakte groen neemt toe met 1628 m2. Het aantal bomen neemt toe met 21, ten opzichte van de huidige

situatie (22 nieuwe bomen geplant, 1 boom wordt geveld). Door de realisatie van dit (kleine) park zullen de wijken Leidsebuurt, Leidsevaartbuurt, Houtkwartier en het Centrum van een parkachtige inrichting gebruik kunnen maken. Vanuit elke woning rondom het Bisschop Bottemanneplein zijn de bomen zichtbaar.

4.3. De kwaliteit van de openbare ruimte wordt verbeterd, de wijk krijgt een aantrekkelijk aanzien en er is ruimte voor ontmoeting.

De nieuwe inrichting vergroot de beleving van het Bisschop Bottemanneplein door er een

aangename groene ontmoetingsplek van te maken. Met de herinrichting wordt de ontmoetingsfunctie centraal gesteld door aangename plekken te maken met veel zitmogelijkheden en voldoende groene beschutting op warme zomerse dagen. De wijk krijgt door de hoogteverschillen

en de stapstenen in de wadi een speelser, informeler aanzien. De hoogteverschillen en zitjes resulteren ook in een aantrekkelijke fotolocatie voor bruiloften met de Koepelkathedraal als achtergrond (conform Strategische keuze nr. 2 uit Omgevingsvisie: buurtgericht ontwikkelen). 4.4. Voetgangers en fietsers krijgen meer en ruimte, hetgeen de verkeersveiligheid vergoot. Het ontwerp draagt bij aan drie hoofdkeuzes uit de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR), Fietsen in

de stad) Auto te gast en) Recreatie. We dringen de autodominantie in de wijk beperkt terug door het Bisschop Bottemanneplein in te richten als fietsstraat. Alle omliggende bewoonde straten blijven echter goed bereikbaar voor autoverkeer door een deel van deze straten éénrichtingsverkeer te maken. Het aantal parkeer­

plekken is gelijk gebleven. Op het Bisschop Bottemanneplein zelf is de auto echter te gast. Inwoners worden met dit ontwerp verleid om meer te fietsen, te wandelen en te recreëren in de

openbare ruimte. Fietsen wordt gestimuleerd door de realisatie van de fietsstraat, en er komen fietsparkeerplekken naast de kathedraal. Dit alles draagt ook bij aan het fietstourisme in Haarlem. Tijdens de bespreking van het voorlopig ontwerp in de commissie is door het college toegezegd om te onderzoeken of het Bisschop Bottemanneplein afgesloten kan worden voor autoverkeer. Dit is niet mogelijk omdat het Bisschop Bottemanneplein geen eigendom is van de gemeente. De grond is

eigendom van het bisdom. Zij heeft dit perceel in een eeuwigdurende erfpacht uitgegeven aan de gemeente Haarlem. De gemeente Haarlem is dus erfpachter. De bestemming in de akte is duidelijk.

De gemeente is de verplichting opgelegd om voor haar rekening een plantsoen met weg en enige

voetpaden aan te leggen en deze blijvend te onderhouden. De definitie van een weg verwijst hier

Kenmerk: 2023/1431011

6/9

naar de wegen genoemd in de wegenverkeerswet "wegen alle voor openbaar verkeer openstaande

wegen en paden met inbegrip van de daarin liggende bruggen en duikers".

4.5. Het Definitief Ontwerp is het resultaat van participatie en inspraak, een touringcarhalte wordt niet gerealiseerd Het initiatief om het gebied te vergroenen is gekomen vanuit de bewoners zelf. Omdat de touringcar­

halte verplaatst moest worden, heeft enquête plaatsgevonden onder de bewoners. Aansluitend is op een bewonersbijeenkomst de uitkomst besproken. Gebleken is dat de bewoners vooral de touringcar

uit de wijk willen hebben. In het VO was een touringcarhalte opgenomen op de Westergracht. De bewoners hebben tegen de touringcarhalte langs de Westergracht zienswijzen ingediend, omdat zij van mening zijn dat de ecologische zone en de hoeveelheid aan groen moet blijven zoals deze nu

is. Uit gesprek met het Bisdom blijkt dat deze een voorstander zijn van een touringcarhalte op deze locatie, zodat de kathedraal goed bereikbaar blijft. Echter, omdat de touringcarhalte minimaal wordt gebruikt, is de afweging dat toch realiseren een desinvestering zou zijn.

Touringcars kunnen volgens de wet overal in de omgeving passagiers in en uit laten stappen waar

geen stilstaverbod geldt. Aannemelijk is dat zij gebruik gaan maken van de bushaltes aan de Westergracht en Leidsevaart. Connexxion is op de hoogte gebracht van deze mogelijkheid. In

principe mogen touringcars ook op andere plaatsen in de omgeving passagiers in en uit laten stappen als daar geen stilstaverbod geldt. 4.6 Touringcars In Haarlem is op dit moment geen vastgesteld beleid voor het wel of niet faciliteren van touringcars.

Wel zijn er vastgestelde regels omtrent het parkeren van touringcars. Binnen de APV is het volgens artikel 5:8 verboden voertuigen langer dan 6 meter (waaronder dus ook touringcars) om buiten

kantooruren te parkeren op parkeerplaatsen en langs wegen waar het college van heeft gesteld dat

dit onwenselijk is. Binnen het aanwijzingsbesluit 'parkeren grote voertuigen' is gesteld dat alle parkeerplaatsen en wegen binnen de gemeentegrenzen als onwenselijk worden gezien, met enkele

uitzonderingen. Op dit moment zijn voor autobussen in totaal 3 locaties beschikbaar zijn. Dit zijn de Waarderpolder, de 's-Gravesandeweg en de A.W.F van Idenburglaan.

4.7. Financiën De reservering in het Investeringsplan op post SOR.08 is voldoende om het project verder voor te

bereiden en uit te voeren. De totale voorbereidings- en uitvoeringskosten voor het vergroenen en klimaat- adaptief inrichten

van het Bisschop Bottemanneplein zijn € 1.496.000. Voor de Bisschop Bottemanneplein was een

voorbereidingsbedrag beschikbaar van € 300.000. In de Kadernota is € 200.000 extra vrijgegeven.

Kenmerk: 2023/1431011

7/9

Voor de verdere voorbereiding en uitvoering van het project wordt gevraagd het resterende benodigde krediet van € 996.000 vrij te geven. Door het vervallen van de maatregelen op de Westergracht wordt de ingreep minder groot, maar

vervalt ook de subsidie voor het verleggen van het fietspad. Door het vergroenen van het Bisschop Bottemanneplein veranderen de beheer- en onderhoudskosten voor het plein. De beheers- en

onderhoudskosten voor het Bisschop Bottemanneplein neem toe met ongeveer € 7.000 per jaar exclusief VAT.

5. Risico's en kanttekeningen

5.1. Afstemming met het bisdom is noodzakelijk vanwege eigendom. Het Bisschop Bottemanneplein is niet in eigendom van de gemeente. Hier is sprake van een

bijzondere situatie. De grond is eigendom van het bisdom. Zij heeft dit perceel in een eeuwigdurende erfpacht uitgegeven aan de gemeente Haarlem. De gemeente Haarlem is dus erfpachter. In de akte staat een symbolisch canon bedrag van fl. 1,-. Dit wordt niet in rekening gebracht. De bestemming in de akte is duidelijk, namelijk "plein". De gemeente is de verplichting opgelegd om voor haar rekening

een plantsoen met weg en enige voetpaden aan te leggen en deze blijvend te onderhouden. Het bisdom mag het plein gebruiken en afsluiten ter vervulling van kerkelijke plechtigheden. Met het Bisdom zijn de boven gestelde verplichtingen uit de erfpacht overeenkomst afgestemd. Het VO van het Bisschop Bottemanneplein is besproken met het bisdom. Het Bisdom had gevraagd of er meer

fietsparkeer gelegenheid kon komen bij de kathedraal. Deze fietsparkeerplaatsen zijn meegenomen in het DO. Het bisdom is geïnformeerd over het niet terugplaatsen van de touringcarhalte. Het bisdom heeft aangegeven hier niet gelukkig mee te zijn. We zullen het bisdom informeren over de

alternatieve locaties voor het parkeren van touringcars in de nabije omgeving. 5.2 Kleine bestemmingsplan aanpassing In het DO wordt de verkeersfuncties (rijbaan en voetpad) op het Bisschop Bottemanneplein anders

ingericht. Op deze manier kan er meer parkachtige sfeer ontstaan en een wadi gerealiseerd worden op het plein voor de Bavo. Door de wijziging van de inrichting komt een heel klein deel van de bocht van de verharding buiten het huidige bestemmingsvlak 'Verkeer' te liggen. Dit kan worden opgelost met een omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan (Bor artikel 4 lid 8.). Hiervoor geldt de reguliere procedure (8 weken, met mogelijke verlenging beslistermijn met 6 weken).

6. Uitvoering

De herinrichting doorloopt de fases van het Haarlems Civiel Planproces. De planning is globaal als volgt:

Kenmerk: 2023/1431011

8/9

4*

PRE INITIABEFfASE

INIT1ATIEFFASE

DEFINITIEFASE

ONTWERPFASE

VOORBEREIDINGSFASE

REALISATIEFASE

Fase

Product

Bevoegdheid

Planning

Initiatieffase

Procesopdracht

B&W

Maart 2021

Definitiefase Ontwerpfase

NOKSOPI-partner Voorlopig Ontwerp (VO)

Staf B&W

Q12022

Definitief Ontwerp (DO) Nadere overeenkomst aannemer

B&W

Voorbereidingsfase

Q4 2023 012024

Realisatiefase

Uitvoering werkzaamheden

Q12023

03 2024 - Q4 2024

7. Bijlagen 1) Bestuurlijk Definitief Ontwerp Bisschop Bottemanneplein 2) Doorsnedes AA Bisschop Bottemanneplein doorsnede geheel 3)

Beplantingsplan bestuurlijk DO Bisschop Bottemanneplein

4)

Inspraakreacties Bisschop Bottemanneplein- Beantwoording 28-08-23

Kenmerk: 2023/1431011

9/9