Getekend raadsstuk Evaluatie hotelaanvraagpauze
Tekst van het document
*;* Gemeente Haarlem
Raadsstuk
Onderwerp Evaluatie hotelaanvraagpauze Nummer
2021/0441512______________________________________________________
Portefeuillehouder
Berkhout, R.A.H._____________________________________________________
Programma/beleidsveld
4.2 Economie, toerisme en cultuur_______________________________________
Afdeling____________
ECDW_____________________________________________________________
Auteur_____________
Gansewinkel, I. van___________________________________________________
Telefoonnummer
023-5114824________________________________________________________
ivangansewinkel@haarlem.nl___________________________________________
Kernboodschap
Op 9 januari 2020 is het Haarlemse hotelbeleid (2019/827900) vastgesteld door de raad met daarin de zogenaamde hotelaanvraagpauze. Hiermee zette de gemeente een pas op de plaats door tot in ieder geval 1 januari 2022 geen nieuwe hotelinitiatieven te stimuleren en te faciliteren. In het hotelbeleid staat de volgende toezegging: "Na twee jaar evalueren we de 'hotelaanvraagpauze'. Deze evaluatie wordt o.a. gedaan op basis van cijfers uit het digitale nachtregister van Visitordata, overlastmeldingen m.b.t. hotels, de keuzes die zijn gemaakt in de nog op te stellen Toeristische Koers, de ontwikkeling van de hotelcapaciteit na vaststelling van dit beleid, het aantal actieve advertenties op Airbnb en de
ruimtebehoefte vanuit andere beleidsvelden. Op basis hiervan wordt bepaald of de 'hotelaanvraagpauze' wordt gecontinueerd of beëindigd." In dit raadsstuk is de betreffende evaluatie opgenomen. Mede omdat het verblijfstoerisme vanwege corona lange tijd op een laag pitje stond (en daarmee ook de hotelontwikkelingen), is de conclusie getrokken dat een verlenging met twee jaar tot 1 januari 2024 van de hotelaanvraagpauze wenselijk is.
Behandelvoorstel voor commissie
De commissie ontwikkeling wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het
raadsstuk in de raadsvergadering.
Relevante eerdere besluiten
Op 9 januari 2020 is het Hotelbeleid Haarlem (2019/827900) vastgesteld door de raad. De Toeristische Koers (2021/0298819) is vastgesteld op 23 september 2021.
Besluit College d.d. 16 november 2021
1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast.
de secretaris,
Kenmerk: 2019/0441512
de burgemeester.
1/6
Besluit Raad
De raad der gemeente Haarlem,
2..3.{)EC 2021
d.d. (wordt ingevuld door de griffie)
Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders,
Besluit: 1. De hotelaanvraagpauze te verlengen tot 1 januari 2024, wat betekent dat de gemeente tot die datum niet aan nieuwe hotelinitiatieven meewerkt.
de griffier,
de voorzitter,
1. Inleiding Op 9 januari 2020 is het Haarlemse hotelbeleid (2019/827900) vastgesteld door de raad met daarin
de zogenaamde hotelaanvraagpauze. Hiermee zette de gemeente een pas op de plaats door tot in ieder geval 1 januari 2022 geen nieuwe hotelinitiatieven te stimuleren en te faciliteren. In het hotelbeleid staat de volgende toezegging: "Na twee jaar evalueren we de 'hotelaanvraagpauze'. Deze evaluatie wordt o.a. gedaan op basis van cijfers uit het digitale nachtregister van Visitordata, overlastmeldingen m.b.t. hotels, de keuzes die zijn gemaakt in de nog op te stellen Toeristische Koers, de ontwikkeling van de hotelcapaciteit na vaststelling van dit beleid, het aantal actieve advertenties op Airbnb en de ruimtebehoefte vanuit andere beleidsvelden. Op basis hiervan wordt bepaald of de 'hotelaanvraagpauze' wordt gecontinueerd of beëindigd." In dit raadsstuk is de
betreffende evaluatie opgenomen. Mede omdat het verblijfstoerisme vanwege corona lange tijd op een laag pitje stond (en daarmee ook de hotelontwikkelingen), is de conclusie getrokken dat een verlenging met twee jaar tot 1 januari 2024 van de hotelaanvraagpauze wenselijk is. 2. Voorstel aan de raad
Het college stelt de raad voor:
1.
De hotelaanvraagpauze te verlengen tot 1 januari 2024, wat betekent dat de gemeente tot die datum niet aan nieuwe hotelinitiatieven meewerkt.
3. Beoogd resultaat De gemeente Haarlem remt de groei van het aantal hotelkamers af door planologisch geen nieuwe
ontwikkelingen mogelijk te maken en zo bereiken we een evenwichtig hotelaanbod.
Kenmerk: 2019/0441512
2/6
4. Argumenten 1. Door de coronacrisis is het aantal overnachtingen flink afgenomen Cijfers uit het digitale nachtregister van Visitordata laten zien dat sinds de eerste corona lockdown in maart 2020, kort na ingang van de hotelaanvraagpauze, het aantal hotelovernachtingen flink is afgenomen. Met name de internationale en zakelijke bezoekers blijven weg. Het is nog maar de vraag hoe snel het verblijfstoerisme weer herstelt. De voorzichtige verwachting is dat de terugkeer naar het aantal bezoekers van 2019 (inclusief internationaal bezoek) niet eerder dan in 2024 aan de orde is. In de periode januari t/m september 2021 was de bezettingsgraad 42,2%. Dit is dermate laag dat het niet wenselijk is om de komende jaren bovenop de bestaande plancapaciteit nog nieuwe hotels te ontwikkelen in Haarlem. Aantal hotelovernachtingen volgens VisitorData
it!
14.762
19.965
21.087
28.371
4.257
7.106
37.546
33.573
34.104
39.192
40.806
30.809
33.965
26.344
26.495
364.384
10.929
2.475
6.578
21.025
45.844
45.677
28.556
11.528
8.819
8.164
239.053
8.418
10.667
19.976
23.063
26.486
47.885
31.961
26.823
136.883
2. Toeristische Koers (2022-2025) zet in op herstel vitaliteit en behoud leefbaarheid In de Toeristische Koers staat dat Haarlem een grote aantrekkingskracht heeft op bezoekers. Dit zorgt voor levendigheid en dynamiek. Maar door de toenemende belangstelling werd de afgelopen jaren het beslag op de ruimte groter en werd het drukker in de stad. Het is in de afgelopen jaren duidelijk geworden dat toerisme invloed kan hebben op de leefbaarheid, vooral in de binnenstad. Er komen nauwelijks klachten binnen over de hotels, maar de houding ten aanzien van toeristen is kritischer geworden. Dat was ook één van de redenen om een hotelaanvraagpauze in te voeren. Aan de andere kant, als we niet voldoende bezoekers trekken dan zal het aantal voorzieningen (zoals winkels en horeca) teruglopen, de leegstand toenemen en de stad minder levendig worden. De Toeristische Koers zet niet zozeer in op groei van het aantal bezoekers maar meer op het aantrekken van waardevolle bezoekers. Omdat er geen groei wordt beoogd ten opzichte van 2019, is er geen noodzaak om de hotelcapaciteit in Haarlem verder uit te breiden. In het najaar van 2021 heeft Haarlem Marketing zelfs een midweekcampagne uitgerold waarin meerdaags doordeweeks verblijf
werd gestimuleerd omdat de bezettingsgraad dan heel laag ligt. De effecten daarvan zijn op dit moment nog niet duidelijk. 3. De ontwikkeling van de hotelcapaciteit gaat grotendeels door volgens planning In 2019 waren er 1.071 hotelkamers bekend bij de gemeente. Vóór invoering van de hotelaanvraagpauze was er een aantal aanvragen voor hotelplannen/-ontwikkelingen. Daarvan zijn 38 kamers inmiddels daadwerkelijk gerealiseerd en een groot deel staat op de planning voor de komende jaren (zie status quo in overzicht). Zelfs als er weer een toename komt in de vraag naar logies ten opzichte van 2019, zijn er geen aanvullende hotelinitiatieven nodig om daar in te voorzien.
Kenmerk: 2019/0441512
3/6
Aanvragen voor invoering hotelaanvraagpauze (al dan niet actueel of beoordeeld)
Naam hotel/locatie
Oorspronkelijk beoogde capaciteit in aanvraag
Huidige beoogde /gerealiseerde capaciteit
Opmerkingen
Ze willen binnen 5 jaar een
Van der Valk Hotel
blok met 100 kamers
realiseren maar zijn
afhankelijk van de
planologische procedure Joops Hotel
n.n.b.
100 kamers
Het is onduidelijk of hier uitbreiding gaat plaatsvinden,
er is nog geen goedgekeurde aanvraag_________________
Lion d'Or
14 kamers
14 kamers
Kamers worden eind 2021 opgeleverd_______________
Hello l'm Local
7 kamers / 32 bedden
7 kamers / 32 bedden
Voornemen is om 1 november
200 kamers
Onbekend, minimaal 25% hotelfunctie (3.270 m2)
Ontwikkeling is naar verwachting in 2025,
Haarlemmer Stroom
2021 te starten met de verbouwing en 1 maart 2022 weer open te gaan_________
waarschijnlijk aanzienlijk minder dan 200 kamers_____
De Koepelgevangenis
50-70 kamers
Circa 65 kamers
De verwachting is dat dit hotel ongeveer gereed is in december 2023____________
De Egelantier
80 kamers
95 kamers
Lingotto is aangewezen als winnaar van de verkoopprocedure. Naar verwachting
Oostpoort
200 kamers
200 kamers
is de opening begin 2025
Er moet bestuurlijk nog besloten worden of er in de
Oostpoort ruimte komt voor een (congres)hotel_________ Prins Hendrikhof
45 kamers
45 kamers
Zit nog in procedure en gaat niet eerder beginnen met ontwikkeling dan in 2022
Hotel MAF Zijlstraat
18 kamers
14 kamers
Dit hotel is al geopend______
Hotel Frenchie_______
3 kamers
3 kamers
Dit hotel is al geopend______
Anegang Boutique hotel
7 kamers
7 kamers
Dit hotel is al geopend
Kenmerk: 2019/0441512
4/6
4. Aantal advertenties op Airbnb is licht gestegen In de afgelopen jaren heeft een aantal keer een meting plaatsgevonden van het aantal advertenties op Airbnb. We zien dat het aantal gestaag toeneemt: Augustus 2019: 1.001 advertenties -
Februari 2020:
1.247 advertenties
Mei 2020:
1.303 advertenties
September 2021:
1.383 advertenties
In het hotelbeleid wordt verwezen naar een scraping uit augustus 2019 waarbij gemeten is dat er op
Airbnb 1.001 advertenties van woningen stonden die minimaal 1 keer zijn verhuurd. Kanttekening is
wel dat hier ook enkele tientallen advertenties voor hotels tussen staan. En dat voor enkele tientallen woningen met een B&B soms 2 of zelfs 3 advertenties te vinden zijn (1 per B&B-kamer en daarnaast 1 voor de hele woning). De omvang van de particuliere vakantieverhuur via andere
platforms zoals Booking.com is niet bekend. In Amsterdam hebben particulieren die hun huis toeristisch willen verhuren sinds april j.l. een registratieplicht. Slechts een kwart van het aantal adverteerders heeft zich voor de deadline gemeld. Dit kan er op duiden dat veel mensen nog een
oude advertentie op Airbnb of ander platform hadden staan. In Haarlem wordt eveneens de
registratieplicht ingevoerd. De verwachting is dat ook hier niet alle advertenties nog actueel zijn en dat het aanbod aan particuliere toeristische verhuur minder omvangrijk is dan het op basis van het aantal advertenties lijkt. Desalniettemin is het een substantiële aanvulling op het Haarlemse logiesaanbod gebleven.
5. Nog steeds een grote ruimtebehoefte vanuit andere beleidsvelden Er liggen in Haarlem veel opgaven met elk een eigen ruimtevraag. Zoals bijvoorbeeld de enorme
opgave om meer woningen en de daarbij behorende voorzieningen te realiseren en om meer werkgelegenheid te creëren. Daarnaast gaat het om het vinden van een goede balans en functiemix. Een hotel kan bijdragen aan de levendigheid, levert (een beperkt aantal) arbeidsplaatsen op en het verblijfstoerisme is belangrijk voor het bezoek aan winkels, restaurants en evenementen. Bij de uitgifte of toewijzing van de schaarse ruimte moet Haarlem een afweging maken op basis van de meerwaarde voor de stad. Gezien het feit dat er voldoende hotelcapaciteit is en er nog steeds nieuwe hotels bijkomen binnen de bestaande plancapaciteit, heeft ruimte voor extra hotels op dit moment niet de hoogste prioriteit. Het is niet wenselijk dat we bouwen voor leegstand terwijl de ruimte voor andere functies zoals wonen en werken schaars is. 6. Het biedt duidelijkheid aan initiatiefnemers die op korte termijn een hotel willen realiseren In aanloop naar het vaststellen van het hotelbeleid in 2020 werden we al meer terughoudend in het
toekennen van nieuwe hotelbestemmingen. De hotelaanvraagpauze heeft er voor gezorgd dat het eenvoudig was om bij vooroverlegvragen over het omzetten van woningen of andere ruimtes naar
hotelappartementen e.d. 'nee' te kunnen zeggen. Dat scheelt veel tijd bij het indienen en het
behandelen van aanvragen en procedures. Daarnaast geeft het ook duidelijkheid aan (potentiële) aanvragers die op korte termijn een bestaand pand willen omzetten naar een hotel. Een aantal zag
daardoor af van bijvoorbeeld de koop of huur van een pand. Voor meerjarige gebiedsontwikkelingen
Kenmerk: 2019/0441512
5/6
is de hotelaanvraagpauze overigens wel een belemmering omdat niet duidelijk is of vanaf 2024
nieuwe hotelontwikkelingen weer tot de mogelijkheden behoren.
5. Risico’s en kanttekeningen 1. Ook eventuele hotelontwikkelingen op strategische locaties worden onmogelijk gemaakt Door de 'hotelaanvraagpauze' werkt de gemeente tot in ieder geval 1 januari 2024 niet mee aan nieuwe hotelinitiatieven. Dit betekent ook dat er mooie kansen voorbij kunnen komen waar we niet op in kunnen spelen. Een voorbeeld daarvan is de gebiedsontwikkeling Stationsplein. In de Integrale Visie Stationsgebied 2020-2040 zet de gemeente in op een toekomstbestendig OV-knooppunt en een hoogwaardige stadsentree voor Haarlem. Niet alleen om te forenzen of doorheen te kruisen, maar ook een plek om te verblijven en die 18 uur per dag interessant is. Voor het nadenken over deze plek is het interessant om een hotelfunctie ter kleuring van het programma mee te kunnen wegen. Bij een verlenging van de hotelaanvraagpauze tot 2024 is dat niet mogelijk, ook al zal eventuele realisatie pas later werkelijkheid zijn. Maar ook op andere ontwikkellocaties kunnen bijzondere omstandigheden zijn waardoor een hotel van toegevoegde waarde is. Alhoewel de hotelaanvraag pauze een generieke werking heeft, kan het college in exceptionele gevallen de raad voorstellen
daarvan te afwijken. 2. Er is enigszins sprake van een waterbedeffect richting bestaande horeca-4 bestemmingen Nu geen nieuwe hotelaanvragen meer in behandeling worden genomen, liggen er voor ontwikkelaars alleen nog kansen bij panden waar al een horeca-4 bestemming op zit. In de meeste gevallen gaat het om bovenwoningen/ruimtes in de binnenstad waar kleinschalige hotelontwikkelingen van 3 of 4
kamers in passen. Dit is een onwenselijke ontwikkeling omdat het nogal eens ten koste gaat van woningen en het vanwege de situering (tussen woonbebouwing en veelal zonder receptie) eerder tot overlastsituaties leidt. In de afgelopen twee jaar zijn er enkele hotels geopend omdat het bestemmingsplan rechtstreeks een hotelfunctie toestond. Het is niet duidelijk of deze ontwikkeling (in deze orde van grootte) had plaatsgevonden als er geen hotelaanvraagpauze was ingevoerd. Momenteel wordt onderzocht wat de mogelijke consequenties zijn van het wegbestemmen van de horeca-4 functie, waarmee de gemeente ook meer grip wil krijgen op kleinschalige hotelontwikkelingen. Zodra hier meer duidelijkheid over bestaat, wordt de commissie hierover geïnformeerd. Dit onderwerp zal ook aan de orde komen in het nog op te stellen Vitaliteitsplan
Binnenstad. 6. Uitvoering De verlenging van de hotelaanvraagpauze wordt gecommuniceerd via de KHN, het hoteloverleg en de gemeentelijke website. In de komende jaren zal worden onderzocht of het opportuun is om de
hotelaanvraagpauze een meer structureel karakter te geven middels een aanpassing van het hotelbeleid. 7. Bijlagen N.v.t.
Kenmerk: 2019/0441512
6/6