Getekend raadsbesluit Evaluatie pilot vrije openingstijden

Raadsbesluit

Gemeente Haarlem

Onderwerp Evaluatie pilot vrije openingstijden

Nummer

2024/1481832

Portefeuillehouder

Wienen, J.

Programma/beleidsveld l 4.2 Economie, toerisme en cultuur Afdeling PG Auteur

l. van Gansewinkel

Telefoonnummer

06-81919494

Email

ivangansewinkel@haarlem.nl

Kernboodschap

ln het Coalitieakkoord 2022-2026 staat dat 24-uursvergunningen en ruimere openingstijden wenselijk zijn. De gemeente Haarlem was benieuwd of dit een impuis geeft aan het nachtleven en startte daarom een pilot met vrije openingstijden van 1 juni 2023 tot 1 december 2024. Zeventien horecazaken namen deel. Bij de monitoring, die liep tot 1 iuni 2024, is onderzocht wat het effect van vrije openingstijden is op de leefbaarheid in de omgeving, het ondernemersklimaat en het aanbod van nachtcultuur. De pilot toonde aan dat ruimere openíngstijden buiten het water van de singels (buiten het centrum) het nachtleven verrijkte zonder negatieve impact op de buurt. Gezien deze positieve resultaten is het voorstel om de pilot voor de drie betreffende zaken te verlengen met voortzetting van de extra monitoring op de leefbaarheid. Voor de zaken binnen het water van de singels (in het centrumgebied) geldt dat de pilot, o.a. vanwege een bezwaar, niet volledig heeft plaatsgevonden. De pilot heeft de uitgaansgerelateerde overlast niet doen afnemen en heeft nog niet geleid tot een verbreding van het nachtleven. Voorstel is dat voor zaken binnen het water van de singels voorlopig het oude beleid geldt. Het is nu niet mogelijk om een eenduidige conclusie te trekken, mede omdat een aantal maatregelen om de uitgaansoverlast in te perken nog niet effectief zijn.

Op een later moment gaan we voor het centrumgebied beoordelen of en hoe het mogelijk is op een verantwoorde manier de openingstijden voor de horeca te verruimen. Daarna kan het uiteindelijke juridisch kader voor openingstijden in de horeca worden vastgesteld waarmee op bepaalde plekken en onder bepaalde voorwaarden ruimere openingstijden blijvend mogelijk worden gemaakt.

Behandelvoorstel voor

De commissie Bestuur wordt verzocht advies te geven aan de raad over het

commissie

voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Kenmerk: 2024/1481832

1/7

Relevante eerdere

- Actieprogramma Veilig en gastvrij uitgaan in Haarlem 2024-2028 (2024/371892)

besluiten

in commissie bestuur 5 september 2024, punt 9 (nog niet behandeld) - Vaststellen Nachtvisie (2024/0181065) in raadsvergadering 27 juni 2024, punt 25 - Vaststelling Pilot vrije openingstijden horeca Haarlem (2022/1689357) in raadsvergadering 26 januari 2023, punt 12 - Motie 24 uurs locaties Post Corona (2020/1098857) ¡n raadsvergadering 6 november 2020 - Toezegging herziening sluitingstijdenbeleid (2020/145476) in commissie Bestuur 13 februari 2020, punt 13.2

Besluit college d.d. 15 oktober 2024

1. 2.

Het college stelt het voorstel aan de raad vast. Daarnaast besluit het college de pilot vrije openingstijden te verlengen voor de bestaande voor de bestaande deelnemers ¡n het gebied buiten het water van de singels tot een nieuw juridisch kader voor openingstijden ¡n de horeca is vastgesteld.

de secretaris,

Ontwerpbesluit raad

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem,

d.d...... ..8 NOV 2O2 Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1.

De Wijzigingsverordening Algemene plaatselijke verordening gemeente Haarlem Verlenging pilot vrije openingstijden (bijlage 10) vast te stellen.

d

riffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2024/1481832

2/7

1. lnleiding ln het Coalitieakkoord 2022-2026 Actie! Aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad staat dat de stad, met haar bloeiende dagcultuur, een impuls nodig heeft om te komen tot een aantrekkelijke en diverse nachtcultuur. Daarnaast is opgenomen dat 24-uursvergunningen en ruimere openingstijden wenselijk zijn. ln andere gemeenten is daar al sprake van voor specifiek horeca-aanbod. De gemeente Haarlem is benieuwd of dit een maatregel is die het nachtleven aantrekkelijker maakt. ln 2023 is het programma Nachtcultuur opgezet en is de allereerste Nachtvisie van Haarlem opgesteld. Om de effecten van het verruimen van de openingstijden van de horeca op de leefbaarheid in de omgeving, het ondernemersklimaat en het aanbod nachtcultuur te onderzoeken heeft de raad in januari 2023 besloten om een pilot met vrije openingstijden uit te voeren. Horecaondernemers in de hele stad kregen de mogelijkheid dee! te nemen aan de pilot om een gelijk speelveld te creëren en in te zetten op meer spreiding van het uitgaanspubliek. ln totaal hebben 17 horecazaken zich aangemeld voor deelname aan de pilot en een vergunning gekregen. Daarvoor moesten ze onder andere een veiligheidsplan indienen. De pilot vrije openingstijden is gestart op 1 iuni 2023 en loopt nog tot 1 december 2024. De monitoring van de pilot duurde een jaar en liep tot 1 juni 2024.

Deze bestond uit vier informatiebronnen, te weten: •

Dashboard incidenten politie en overlastmeldingen

•

Onderzoek onder omwonenden

•

Onderzoek onder horecaondernemers, politie en andere stakeholders

•

Onderzoek onder bezoekers van de nachthoreca

Omdat er verschillen kunnen zijn per gebied, is gekozen om vijf onderzoeksgebieden te onderscheiden, namelijk 1) Grote Kerk, 2) Patronaat/De Flapcan, 3) Skatepark, 4) Smede-, Jans- en Kruisstraat, en 5) Tenminste Houtbaar. ln bijlage 1 staat een overzichtskaart van de gebieden met daarop de 17 deelnemende zaken. Een meer uitgebreide omschrijving van de onderzoeksaanpak en de evaluatie van de diverse monitoringsrapporten (bijlage 3 t/m 8) zijn opgenomen in bijlage 2. ln een notendop toonde de pilot aan dat ruimere openingstijden buiten het water van de singels (buiten het centrum) het nachtleven verrijkte zonder negatieve impact op de buurt. Gezien deze positieve resultaten is het voorstel om de pilot voor de drie betreffende zaken te verlengen met voortzetting van de extra monitoring op de leefbaarheid. Voor de zaken binnen het water van de singels (in het centrumgebied) geldt dat de pilot, o.a. vanwege een bezwaar, niet volledig heeft plaatsgevonden. De pilot heeft de uitgaansgerelateerde overiast niet doen afnemen en heeft nog niet geleid tot een verbreding van het nachtleven. Voorstel is dat voor zaken binnen het water van de singels voorlopig het oude beleid geldt. Het is nu niet mogelijk om een eenduidige conclusie te trekken, mede omdat een aantal maatregelen om de uitgaansoverlast in te perken nog niet effectief zijn.

Op een later moment gaan we voor het centrumgebied beoordelen of en hoe het mogelijk is op een verantwoorde manier de openingstijden voor de horeca te verruimen. Daarna kan het uiteindeiijke juridisch kader voor openingstijden in de horeca worden vastgesteld waarmee op bepaalde plekken en onder bepaalde voorwaarden ruimere openingstijden blijvend mogelijk worden gemaakt.

Kenmerk: 2024/1481832

3/7

2. voorstei aan de raad Het coliege stelt de raad voor: 1.

De Wijzigingsverordening Algemene plaatselijke verordening gemeente Haarlem Verlenging pilot vrije openingstijden (bijlage 10) vast te stellen.

3. Beoogd resultaat Het verlengen van de pilot voor de huidige deelnemers buiten het water van de singels zodat de positieve resultaten van de vrije openingstijden worden voortgezet op deze locaties. 4. Argumenten Het verruimen van openingstijden past bij het Coalitieprogramma ln het Coalitieakkoord 2022-2026 Actie! Aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad is opgenomen dat ruimte voor 24-uursvergunningen en ruimere openingstijden wenselijk zijn. Vervolgens is een besluit genomen om een pilot vrije openingstijden uit te laten voeren. Deze actie is tevens opgenomen in de allereerste Nachtvisie van Haarlem. Het voorstel om de pilot voor deelnemers buiten het water van de singels te verlengen en in het structurele beleid ruimere openingstijden te faciliteren, draagt bij aan de ambitie om de nachtcultuur een impuls te geven. De effecten van ruimere openingstijden op de leef-, woon- en werkomgeving zijn wisselend Omwonenden in het centrumgebied ervaren overlast van de nachthoreca, terwijl er buiten het water van de singels nauwelijks meldingen zijn, waarschijnlijk vanwege het geringere aantal bewoners daar. De overlast in het centrum komt vooral door hangjongeren en horecagerelateerd geluid op straat. Sommige meldingen wijzen erop dat gespreid vertrek van uitgaanspubliek de overlast verlengt.

Horecaondernemers zijn verdeeld; de meesten vinden het vertrek soepeler, al geeft een enkeling de voorkeur aan een vaste sluitingstijd zodat iedereen in één keer van straat geveegd kan worden. Ondanks de tijdelijke uitsluiting van de Smedestraat in de pilot bleef de overlast in het centrum aanzienlijk, Al waren er nog steeds zaken in het centrum die actief deelnemen, dit lijkt ook te wijzen op structurele problemen in het uitgaansgebied. De komst van 100 nieuwe woningen in de voormalige Brinkmann Passage kan in de toekomst voor meer spanningen zorgen. De mogelijkheid voor ruimere openingstijden versterkt het ondernemersklimaat Horecaondernemers binnen en buiten het centrum ervaren door ruimere openingstijden meer flexibiliteit. Op de locaties in de Waarderpolder (het Skatepark en Tenminste Houtbaar) konden nu evenementen worden georganiseerd tot later dan 1:00 uur s nachts. Horecazaken met een nachtontheffing konden bovendien vóór 20:00 uur opengaan. Voor alle deelnemers geldt dat ze langer open konden blijven bij drukte, wat in sommige gevallen de omzet licht verhoogde. De meeste ondernemers zagen een gespreide uitstroom en minder piekdrukte op straat, wat als positief werd ervaren. Een enkeling vindt gelijktijdig sluiten echter makkelijker, zodat bezoekers in één keer van straat zijn.

Veel horecaondernemers willen de vrije openingstijden behouden omdat ze meer vrijheid in ondernemen ervaren. Ook niet-deelnemers tonen interesse bij een soepel vergunningstraject.

Kenmerk: 2024/1481832

4/]

Ruimere openingstijden dragen bij aan de verrijking van de nachtcultuur Buiten het water van de singels is het aanbod aan nachtcultuur verrijkt. Voorheen mochten zaken tot 01:00 uur openblijven en geen nachtevenementen organiseren; met de vrije openingstijden kan dat nu wel. Omdat deze ondernemers vanwege hun ligging meer moeite moeten doen om bezoekers te trekken, programmeren ze meer cultureel aanbod dan zaken in het centrum. Ook poppodium het Patronaat heeft de extra uren benut voor specifieke programmering, wat de diversiteit ten goede komt. Horecazaken in het centrum gebruikten de vrije openingstijden voorai om incidenteel een uurtje langer open te blijven, bijvoorbeeld als het nog druk is of tijdens feestdagen en evenementen. Bij structurele verruiming willen zij mogelijk ook investeren in een meer aantrekkelijker aanbod. Naast verrijking van de programmering is het voor de nachtcultuur ook belangrijk om plekken te hebben waar je tot in de vroege uurtjes kunt doorgaan. Ruimere openingstijden dragen daar aan bij. Verlenging pilot en extra monitoring alleen voor deelnemers buiten het water van de singels De drie locaties buiten de singels lieten de meest positieve resultaten van de pilot zien, met nauwelijks incidenten of overlastmeldingen en veel draagvlak. Het Patronaat en Skatepark ontvingen geen meldingen. Tenminste Houtbaar kreeg zeven meldingen in de zomermaanden.

Onduidelijk is of deze gerelateerd zijn aan de ruimere openingstijden. Deze drie locaties maakten structureel gebruik van de langere openingstijden waardoor hun deelname de grootste toegevoegde waarde had voor de Haarlemse nachtcultuur. Waar het Skatepark en Tenminste Houtbaar eerst tot 01:00 uur open mochten blijven, konden zijn nu substantieel langer open blijven. De nachtcultuur kwam daar echt tot bloei omdat er meer (cultureel) geprogrammeerd werd. Het Patronaat, met al ruimere openingstijden vanwege een aanwijzingsbesluit, bleef nu open tot de eerste treinen reden. Zo kon het poppodium meer verschillende genres en landelijk bekende artiesten programmeren. Dit leidde tot meer diversiteit van het aanbod en bovenregionale aantrekkingskracht. Onder de huidige voorwaarden kunnen zaken buiten het water van de singels geen nachtontheffing aanvragen. Dit terwijl een versterking van het aanbod op deze plekken de spreiding van het uitgaanspubliek kan bevorderen en het centrum kan ontlasten. Om de recente vooruitgang in de nachtcultuur op deze locaties te bestendigen, is een verlenging van de pilot gewenst. Monitoring van het dashboard blijft intern doorlopen zodat bijgestuurd kan worden als dat nodig is. Zo wordt recht gedaan aan de belangen van de buurt/omwonenden. Dit besluit laat zaken binnen het water van de singels terugvallen op de oude regels.

Aangezien de pilot daar niet volledig heeft kunnen plaatsvinden en de effectiviteit van de maatregelen om de uitgaansoverlast te verminderen nog niet duidelijk is, maken we een pas op de plaats. Dit biedt ruimte om op een later moment een zorgvuldige afweging te maken rondom de verruiming van de openingstijden van de horeca in het centrum.

Kenmerk: 2024/1481832

5/7

5. Risicos en kanttekeningen 1. Aantal zaken in centrum (o.a. Smedestraat) hebben beperkt gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot verruimde openingstijden Omwonenden dienden vóór de pilot bezwaar in tegen de vergunning voor vrije openingstijden van vijf zaken in de Smedestraat. Een gerechtelijke uitspraak leidde tot opschorting van hun deelname vanaf 29 augustus 2023. De voorzieningenrechter kon het betoog van de verzoekers volgen dat de overlast door verruimde openingstijden langer aanhoudt en oordeelde dat de belangenafweging m.b.t. woon- en leefmilieu onvoldoende was. De burgemeester besloot op 10 mei 2024 de pilot in de Smedestraat te hervatten, na aanvulling van de motivering en een aantal maatregelen om de overlast te verminderen. Daarnaast zijn er drie zaken in de Smedestraat sinds 30 mei 2023 gesloten vanwege openbare orde problemen. Deze twee gebeurtenissen in één van de populairste uitgaansstraten van Haarlem hebben de resultaten en de representativiteit van de pilot beïnvloed. Ook andere deelnemende zaken maakten minder gebruik van de vrije openingstijden uit solidariteit en vanwege het negatieve sentiment. Een bezwaar tegen deelname van een restaurant aan de piiot werd afgewezen, maar de ondernemer organiseerde geen late night dinners om problemen met de buurt te vermijden. Daarnaast is deelnemende zaak De Koning sinds 25 december 2023 gesloten.

Gezien deze context is overwogen de pilot inclusief de volledige monitoring voor alle locaties te verlengen. Dit is echter kostbaar en levert weinig nieuwe inzichten op. Daarom houden we in de gaten hoe de uitgaansoverlast in het centrum zich ontwikkeld, zodat we in de ioop van 2025 nader kunnen besluiten over de mogelijkheid van het toepassen van verruiming van de openingstijden van de horeca in het centrum. 2. Kwantitatieve onderzoeksresultaten waren niet altijd goed te duiden De monitoring heeft veel data en inzichten opgeleverd, maar het was soms moeilijk om de resultaten te relateren aan de effecten van vrije openingstijden. Een toename van meldingen kan wijzen op verergerde uitgaansoverlast, maar ook op een actieve aanmoediging van omwonenden om overlast te melden vanwege de pilot. Omwonenden kunnen ook meidingsmoe zijn door langdurige overlast en besluiten geen melding te doen, ondanks hun ervaringen. Daarnaast waren er meldingen gerelateerd aan het uitgaan zonder aangegeven tijdstip van de overlast. Over het algemeen blijft het lastig om met zekerheid vast te stellen of de ervaren overlast door de vrije openingstijden is veroorzaakt of altijd al aanwezig was. Tot slot heeft de coronatijd ook een effect gehad op de uitgaansmogelijkheden en het uitgaansgedrag van mensen. De laatste coronamaatregelen waren nog van kracht tot en met maart 2022.

Daardoor was het lastig om de monitoring te vergelijken met eerder jaren. Daardoor kon niet helemaal een zuivere vergelijking gemaakt worden tussen de monitoringperiode en de jaren daarvoor.

Kenmerk: 2024/1481832

6/7

3.

Gewijzigde situatie bij één van de deelnemers kan effect hebben op de verlenging van de pilot

Gedurende de pilot is er naast Tenminste Houtbaar een tweede opvanglocatie voor vluchtelingen gebouwd en de bestaande opvanglocatie aan de Laan van Decima wordt uitgebreid. Ervaringen in het centrum tonen aan dat meer bewoners rond een horecagelegenheid veelal leidt tot meer ervaren uitgaansoverlast. Uit gesprekken met woonbegeleiders van beide opvanglocaties bleek dat bewoners geen overlast hebben gemeld. De nieuwe woonunits naast Tenminste Houtbaar zijn goed geïsoleerd, en de oude woonunits aan de Laan van Decima worden verbeterd. Tenminste Houtbaar heeft afgelopen jaar ook isolerende maatregelen getroffen aan hun pand om geluidsoverlast te minimaliseren. Desondanks is de gemeente verpiicht om handhavend op te treden bij klachten, maar gezien de positieve ervaringen tijdens de pilot wordt dit als een aanvaardbaar risico beschouwd. Tenminste Houtbaar organiseert ook activiteiten buiten, maar de pilot voor vrije openingstijden geldt niet voor de buitenruimte, waar de reguliere eindtijd van 23:00 uur van kracht is. 6. Uitvoering Na besluitvorming moeten er nieuwe vergunningen voor drie zaken worden verleend. Dit kan binnen bestaande capaciteit. Na vaststelling van de wijzigingsverordening van de APV wordt deze gepubliceerd in het elektronisch gemeenteblad op overheid.nl. De wijzigingen worden verwerkt in de bestaande APV in de lokale regelingenbank op overheid.nl.

Naast deze publicatie zal ook via gemeentelijke kanalen aandacht worden besteed aan de wijzigingen. Komend jaar wordt gewerkt aan de actualisatie van het juridisch kader voor openingstijden (zie huidige juridische grondslagen ¡n bijlage 9), zodat de mogelijkheden beter aansluiten op de behoeften van horecaondernemers en bezoekers, en de voorwaarden meer recht doen aan de veiligheid en leefbaarheid in de omgeving. Een voorstel voor de aanpassing van het juridisch kader zal volgend jaar aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd. Daarmee eindigt ook de pilot voor de drie zaken buiten het water van de singels. 7. Bijlagen Bijlage 1: Overzichtskaart onderzoeksgebieden Bijlage 2: Onderzoeksaanpak en evaluatie monitoring Bijlage 3: Resultaten onderzoek omwonenden Bijlage 4: Gespreksverslagen woonbegeleider opvanglocatie Bijlage 5: Rapportage eerste gespreksronde focusgroepen Bijlage 6: Rapportage tweede gespreksronde focusgroepen Bijlage 7: Vragenlijst bezoekers nachthoreca Bijlage 8: Uitkomsten monitoring bezoekers nachthoreca Bijlage 9: Juridische grondslagen Bijlage 10: Wijzigingsverordening APV verlenging pilot vrije openingstijden Haarlem 2025

Kenmerk: 2024/1481832

7/7