Brief burgemeester Wienen d.d. 6 januari mbt informatie demonstratie 3 januari incl bijlage

Aan de leden van de gemeenteraad

Ons kenmerk Datum Afdeling Bijlage(n)

2021/11671 6 januari 2021 Veiligheid en Handhaving 1

Onderwerp: Informatie demonstratie 3 januari jl.

Geachte leden van de raad,

Op zondag 3 januari jl. vond er een demonstratie plaats van Vrouwen voor Vrijheid op het Vlooienveld. Naar aanleiding van deze demonstratie zijn er door PvdA, Groen Links, Jouw Haarlem, Actiepartij, Liberaal Haarlem en Hart voor Haarlem vragen aan mij gesteld. Er is een extra raadsvergadering aangevraagd, die gehouden zal worden op donderdag 7 januari as. Ter voorbereiding op deze vergadering stuur ik u hierbij een overzicht van de gebeurtenissen waarbij ik ook antwoord geef op de vragen die u heeft gesteld en betrekking hebben op de demonstratie. Melding demonstratie Op 24 december jl. heeft de organisatie Vrouwen voor Vrijheid een melding gedaan om een demonstratie te houden in Haarlem. De aard van de betoging was dat de organisatie tegen de corona maatregelen is en voor het behoud van grondrechten. Het doel van de betoging was om een andere boodschap naar buiten te brengen dan de overheid en media geven en een oproep te doen voor transparantie bij deze instanties. Voor demonstraties is gelet op de grondwettelijke bescherming geen vergunning vereist. Wel is er een kennisgeving vereist aan de burgemeester, die naar aanleiding daarvan voorwaarden kan verbinden en in een uitzonderlijk geval een demonstratie kan verbieden. Het recht op demonstreren is een grondrecht in de Nederlandse samenleving. Iedereen heeft het recht te demonstreren, ook in de huidige ingewikkelde tijd.

In de landelijke wetgeving ter voorkoming van de verspreiding van het coronavirus is het demonstratierecht daarom uitgezonderd op het verbod op groepsvorming. Wel kunnen voorwaarden gesteld worden o.a. met het oog op de gezondheid. Voorbereiding en voorwaarden demonstratie Over de demonstratie is vooraf overleg geweest en er zijn afspraken gemaakt tussen de gemeente, politie en de organisatie. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over de inzet van handhaving en politie. Door de politie is op basis van informatie en een risico inschatting een afweging gemaakt

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Grote Markt 2, 2011 RD Haarlem

Kenmerk: 2021/11671 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

1/4

welke inzet nodig is. Hierin speelt onder andere mee dat de organisatie vijftig mensen beschikbaar had om de orde en de gestelde regels te bewaken. De politie heeft zes politiemensen ter plaatse ingezet. Daarnaast was er opschaling van meerdere eenheden verzekerd. Dit gaat dan om de inzet van ‘gewone’ politie tot en met de ME. Vanuit de gemeente waren er twee handhavers aanwezig. Ook zijn er door de gemeente vier groene muggen ingezet voor het oproepen tot bewaren van de voorgeschreven afstand. De organisatie heeft op 30 december 2020 een brief met voorwaarden voor de demonstratie ontvangen (zie bijlage). Deze voorwaarden zagen toe op het voorkomen van overlast voor de omgeving, het voorkomen van strafbare feiten en het voorkomen dat de demonstratie zou leiden tot (verdere) verspreiding van het coronavirus. Het dragen van een mondkapje was geen onderdeel van de voorwaarden die vooraf aan de organisatie zijn opgelegd. De mondkapjesplicht geldt in publieke binnenruimten. Op basis van eerdere ervaringen in Utrecht en Amsterdam rekende de organisatie op maximaal 1400 demonstranten. Het Vlooienveld heeft een afmeting van 30.000 m². Met de huidige uitgangspunten ten aanzien van Covid-19 is uitgegaan van ± 3.6 m² benodigde ruimte per persoon. Het Vlooienveld is hiermee groot genoeg voor een demonstratie van deze omvang.

Daarbij heeft de organisatie een waarschuwingsplicht meegekregen om naleving van de afstand te waarborgen. Ook is van tevoren in de voorwaarden vastgelegd dat bij herhaaldelijk niet in acht nemen van de afstandscriteria de demonstratie op aanwijzen van de politie direct diende te worden beëindigd. Tijdens de demonstratie Gedurende de demonstratie waren politie en handhaving aanwezig. De organisatie zelf had een ordedienst van vijftig personen die actie ondernamen bij problemen en ongeregeldheden. Tenslotte waren er groene muggen die rond de locatie zijn ingezet om mensen bewust te maken van het belang van 1.5 meter afstand. Ook heeft de gemeente een tekstkar bij het Vlooienveld laten plaatsen om demonstranten te wijzen op de naleving van 1.5 meter afstand onderling. Daarnaast zijn er stippen aangebracht op het veld om de onderlinge afstand aan te geven. De demonstratie startte later dan aangegeven, namelijk omstreeks 13.15 uur en er waren toen ongeveer 1000 mensen aanwezig. Het beeld is dat, anders dan bij voorgaande demonstraties, een groot deel van de demonstranten afkomstig was van buiten Haarlem en met de auto van en naar Haarlem hebben gereisd.

De politie had de instructie om zorg te dagen voor een ordelijk verloop van de demonstratie en de voorschriften uit de beschikking te handhaven via het aanspreken van de organisatie, het waarschuwen en, bij niet naleving van de regels, uiteindelijk beëindigen van de demonstratie in overleg met de gemeente.

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Kenmerk: 2021/11671 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

2/4

De sfeer van de demonstratie was gemoedelijk. De organisatie heeft het belang van 1.5 meter afstand vanaf het begin van de demonstratie benadrukt. Dit gebeurde door de ordedienst van de organisatie en door oproepen vanaf het podium. Daarnaast heeft de gemeente via de inzet van handhaving, in samenwerking met de politie en met inzet van twee koppels Groene Muggen mensen laten aanspreken op de afstand. Het werd drukker naarmate de demonstratie vorderde. Het totale bezoekersaantal is door de politie geschat op ongeveer 1750 personen. De organisatie heeft vanaf het podium het publiek opgeroepen de 1.5 meter in acht te nemen. Hier werd gehoor aan gegeven en mensen waaierden uit. Wanneer de 1.5 meter in het geding kwam, werd wederom een oproep gedaan. Een groep mensen hield zich niet aan de afstandsregel en is herhaaldelijk aangesproken door de ordedienst. Rond 15.00 uur bleek het aanspreken weinig effect meer te hebben en dreigde het programma uit te lopen. Daarop is rond 15.10 uur door de gemeente in overleg met de politie besloten de demonstratie per direct te laten stoppen. De organisatie heeft daarop de demonstratie beëindigd rond 15.15 uur. Na de demonstratie ontstond er een spontane dans op het midden van het Vlooienveld door ongeveer 150 personen. Deze is op aangeven van de politie direct door de ordedienst beëindigd. Rond 15.30 uur was het Vlooienveld bijna leeg.

Afwegingen achteraf en vervolg Kijkend naar het verloop van de demonstratie is de uitdaging de balans te vinden tussen het recht op demonstratie versus handhaving van de coronamaatregelen en daarbij ongeregeldheden te voorkomen. Door het publiek aan te spreken is geprobeerd de demonstratie doorgang te laten vinden met inachtneming van de onderlinge afstand. Bij het grootste deel van de demonstranten ging dit goed. Op een deel van het publiek had het helaas geen blijvend effect en dat vind ik kwalijk. Het is pijnlijk om dat op beelden te zien. Bij komende demonstraties zal ik de voorwaarden verder aanscherpen. Er worden strakkere afspraken gemaakt met politie en handhaving over het handhaven van de 1.5 meter en het beëindigen van een demonstratie bij herhaalde overtredingen. Afgelopen zondag leek de demonstratie door de muziek soms op een evenement en ook dat is niet de bedoeling. Daarom zal ik in het vervolg geen muziek meer toestaan bij grotere demonstraties in coronatijd. Tot slot Ik realiseer mij dat dit onderwerp een grote lading heeft. De ziekte en de daardoor veroorzaakte sterfgevallen, de lange duur van de pandemie, de beperkingen in het dagelijks leven, de druk op de ziekenhuizen en de zorg, de economische zorgen van veel ondernemers, en meer recent de nieuwe lockdown leveren veel emoties op.

Mensen snakken naar meer vrijheden, maar de ziekte is nog allerminst bedwongen. Als burgemeester voel ik een grote verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met de maatregelen om de volksgezondheid zo goed mogelijk te beschermen en de

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Kenmerk: 2021/11671 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

3/4

handhaving daarvan, binnen het wettelijk kader. Het is goed om over dit spanningsveld telkens in gesprek te zijn met de gemeenteraad.

Ik hoop u hierbij voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet,

drs. J. Wienen Burgemeester van Haarlem

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Kenmerk: 2021/11671 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

4/4