Bijlage bij verantwoording op MRA Deals stand van zaken

MRA Deals stand van zaken, november 2024

Toezegging 2024/155751: De wethouder (RB) zegt toe: dat er regelmatig een update van de stand van zaken van de MRA Deals wordt toegevoegd bij de reguliere MRA-stukken.

Wat zijn MRA Deals? Op 15 oktober 2021 hebben overheden, het bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere stakeholders tijdens de Duurzaamheid top samen afspraken op het niveau van de MRA gemaakt om gemeenschappelijke duurzaamheidsambities te realiseren (Afsprakenset MRA Duurzaamheid top oktober 2021). Op de volgende vijf gebieden zijn hiervoor MRA Deals gesloten: 1. 2. 3. 4. 5.

Green Deal houtbouw Green Deal circulair textiel Green Deal MRA als fietsmetropool Niet herbruikbaar plastic Afspraak over circulair inkopen

Het college van Haarlem heeft in september 2021 door middel van besluit (2021/466195) besloten hoe invulling te geven aan deze vijf Deals. Naast de MRA Deals heeft Haarlem zich in 2021 en 2022 gecommitteerd aan de intentieovereenkomst Klimaatbestendige nieuwbouw (2021/640034) en later het convenant Toekomstbestendige woningbouw (2022/597084). Meer recentelijk, in maart 2023, heeft het college de zesde MRA Deal, namelijk de woondeal MRA, ondertekend. Hieronder staat voor de zes deals de volgende informatie op een rij: a) Besluit college b) Wat is de stand van zaken voor Haarlem? c) Welke relevante besluiten zijn in de tussentijd genomen?

1

1 Green Deal houtbouw a) Besluit College september 2021 Door het ondertekenen van het, jaarlijks te actualiseren, uitvoeringsconvenant Green Deal Houtbouw MRA 2021-2025 heeft het college met de volgende inspanningsverplichtingen ingestemd: ▪ Zij wijzen geschikte locaties voor houtbouw aan, voor korte en langere termijn. Vanaf 2022 wijzen gemeenten jaarlijks minimaal 1 locatie aan voor houtbouw en zorgen ervoor dat deze locatie op de markt komt, ▪ Zij nemen het stimuleren van houtbouw op in hun op te stellen omgevingsvisies, ▪ Bij uitgifte van eigen grond zorgen zij dat de uitgiftevoorwaarden ondersteunend zijn aan dit convenant houtbouw MRA, ▪ Zij werken aan het vroegtijdig vergroten van de interne expertise rond houtbouw door middel van het voor relevante ambtenaren bijwonen van informatie- en expertsessies en het delen van kennis tussen de relevante interne onderdelen en ervaring binnen de MRA met andere gemeenten, ▪ Zij stellen de eigen organisatie in staat om de intenties van dit convenant te realiseren.

Directies woningbouw en duurzaamheid geven ieder jaar binnen de MRA aan hoe de organisatie op dit punt vorderingen maakt, ▪ Projectvoorstellen vanuit de markt richting houtbouw zullen zij positief waarderen en ondersteunen bij de uitwerking, ▪ Zij vragen aan ontwikkelende partijen een milieu-impact berekening op basis van LCA (Levens Cyclus Analyse, bijvoorbeeld bij MPG) waarbij nadrukkelijk biogeen CO2 opgeslagen in hout en biobased materialen wordt meegerekend.

b) Stand van zaken voor Haarlem Haarlem zet zich in om vanaf 2025 minimaal gemiddeld 20% van de woningen in houtbouw te realiseren. Voor de periode 2025 – 2030 zijn er momenteel ongeveer 300 woningen die in houtbouw worden gebouwd. Het betreft de volgende woningen: • Oostpoort kavel 1F, • Hamelinckstraat • Louis Pasteurstraat. Hiermee hebben we de afgelopen drie jaar op drie locaties in de planning gezet waar houtbouw gerealiseerd wordt. En hier gaan we de komende jaren mee door. Vrijwel zeker komt hier namelijk het project Zwemmerslaan bij. Om de ambitie te behalen moeten in de periode 2025-2030 minimaal 1.000 woningen in houtbouw gerealiseerd worden. Mogelijkheden liggen minstens bij die woningen die tot en met 4 bouwlagen worden gebouwd. Hiervan is bekend dat de kosten vergelijkbaar en geregeld lager uitvallen dan bouwen in beton.

c) Welke relevante besluiten zijn in de tussentijd genomen? Het college heeft in 2021 besloten om deel te nemen aan het Convenant Green Deal houtbouw met besluit 2021-418416. In alle Stedenbouwkundige Programma’s van Eisen voor de leefomgeving (SPvEL’s) wordt dit beleid toegepast, vaak nog als ambitie en soms als eis. 2

2 Green Deal circulair textiel a) Besluit College september 2021 2.1 Het college gaat zich inspannen, onder de voorwaarde dat het Strategisch Plan Afvalscheiden 2.0 (SPA) met voldoende middelen gefinancierd kan worden, om toe te werken naar meer hoogwaardige inzameling van textiel met minimaal 7 kilogram per inwoner per jaar in 2025; 2.2 Het college van Haarlem neemt de handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding niet mee, want de bedrijfskleding is begin 2021 al aanbesteed. Haarlem boekt inmiddels goede resultaten op lokaal inkopen en loopt hiermee vooruit op de MRA. 2.3 Het college gaat onderzoeken binnen de huidige contracten met onze partners naar ruimte om aansluiting te vinden op de laatste technische ontwikkelingen en samenwerkingsinitiatieven, binnen de MRA, op het gebied van textielsortering en verwerking.

b) Stand van zaken voor Haarlem 2.1 Continuering Afvalscheiden (CAS) is de opvolger van het Strategisch Plan Afvalscheiden 2.0 (SPA). In CAS is de ambitie opgenomen om te komen tot 7 kilogram afval per inwoner per jaar. Zie hieronder een opsomming van de vijf maatregelen uit het actieplan die bijdragen aan circulair textiel met de stand van zaken: • De invoering van de recycletas (vanaf medio 2023 buurtgewijs opgestart tot nu een volledig stedelijk netwerk), waarmee bewoners onder andere textiel ter inzameling kunnen aanbieden vanuit huis. • Het verbeteren van de inzamelstructuur, waarmee de scheidingsmogelijkheden op loopafstand van ieder huishouden worden aangepakt (vanaf start CAS worden alle civiele procesopdrachten daar waar mogelijk gecombineerd met een verbetering van de inzamelstructuur). • De plaatsing van bijna 50 extra textielcontainers in de stad (vanaf begin 2025 wordt gestart met de plaatsingen) • Voorlichtings- en gedragscampagne (vanaf begin 2025 gelijk met de plaatsingen van de extra textielcontainers) • Maximeren klepopeningen zal ook enigszins kunnen bijdragen aan minder textiel in het restafval (vanaf 1 januari 2025). 2.2 Niet van toepassing 2.3 Naast CAS zijn door twee trainees een tiental initiatieven opgestart gericht op het meer circulair maken van de gehele textielketen.

Voorbeelden hiervan zijn een onderzoek naar lokale verwerkingstechnieken in MRA verband, een data dashboard voor de verwerkingsstromen van Haarlems textiel, verbeteren van website gericht op het bevorderen van hergebruik (textiel) en verbeteren van de Haarlemse onderwijsprogramma’s gericht op realisatie van de CAS-doelstellingen.

C) Welke relevante besluiten zijn in de tussentijd genomen? De raad heef het Uitvoeringsprogramma CAS (2023/181996) vastgesteld in raadsvergadering op 20 april 2023. Op 18 april 2024 heeft de commissie gesproken over de opinienota klepopeningen (2023/1871615). 3

3 Green Deal MRA als fietsmetropool a) Besluit college september 2021 Het college onderschrijft dat het actief betrokken en (mede)verantwoordelijk wil zijn voor het aanjagen van en het meebouwen aan de software en orgware van de fietsinfrastructuur en daarmee voor het verder stimuleren van het fietsgebruik. • de ondertekening in oktober van het daarop gerichte overkoepelende convenant (onder het voorbehoud dat er op dat moment een afspraak is over de benodigde basisfinanciering voor de uitvoering daarvan); • deelname aan de Green Deal Fiets MRA in de rol van: ▪ lid kopgroep ▪ sprinter- kind en fiets klimmer ▪ sprinter - fietsvriendelijke arbeidsvoorwaarden • het actief verkennen van de raakvlakken tussen de eigen beleidsprioriteiten en de onder dat convenant in uitwerking zijnde specifieke afspraken (gericht op resp. het openen van fietsservicepunten, op het stimuleren van werknemers om de fiets te gebruiken, op de vorming van een regionaal fiets kenniscluster en op het stimuleren van het fietsgebruik van kinderen) en van de mogelijkheden om daarop aan te sluiten.

b) Stand van zaken voor Haarlem • •

De overeenkomst is in oktober 2021 ondertekend. Deelname Green Deal Fiets: ▪ Het lidmaatschap van de kopgroep bestond uit het (ambtelijk) bijwonen van een aantal kennissessies, zodat we op de hoogte zijn van de nieuwste ontwikkelingen en ideeën. ▪ De rol van sprinter- kind en fiets is actief opgenomen. In samenwerking met Bycs en met ‘Groeifiets’ is een op- en afstapschema gemaakt met alle momenten in de ‘loopbaan’ van een kind, met kansen om te leren en te gaan fietsen en momenten waar kinderen risico lopen daarmee te stoppen. Zo kunnen we beter beoordelen wanneer interventies voor welke doelgroepen het meest zinvol zijn. Verder is een project bedacht én (i.s.m. Hero, Bycs en Groeifiets) uitgevoerd om kinderen op een kinderdagverblijf in Schalkwijk op loopfietsjes (en trapfietsjes) te leren fietsen. Daarbij zijn ook middels een vragenlijst de ouders betrokken. Met dit Haarlemse project wonnen we de Tour de Force Innovatieprijs 2022, waardoor het ook landelijk in een stroomversnelling kwam (Almere, Groningen, Amsterdam). Dit project is in Haarlem in 2024 nogmaals uitgevoerd, waarbij ouders actief betrokken zijn. In oktober 2024 is de CvK op bezoek geweest bij dit project. ▪ Met betrekking tot fietsvriendelijke arbeidsvoorwaarden ondersteunt Haarlem het idee een centrale regeling te hanteren voor alle gemeenten, waarbij er ruimte blijft voor lokale diversiteit.

De gemeente Haarlem heeft voor de CAO-onderhandelingen de VNG aanbevolen om meer richting te geven waar het gaat om duurzame mobiliteit en reductie co2-uitstoot. Gedacht kan worden aan een regeling om fietsen naar het werk te stimuleren. Het is wenselijk om als sector hier één regeling te hebben (in lijn met het Rijk). In deze regeling kan een vast bedrag als fietsvergoeding worden vastgesteld. Het is op dit moment nog onduidelijk wanneer de resultaten van

4

•

deze CAO onderhandelingen naar buiten komen. Afhankelijk van deze resultaten, zal het college zich al dan niet opnieuw beraden over dit onderwerp. We volgen de ontwikkelingen van de fietsservicepunten in de regio, maar zijn hier in Haarlem nog niet mee aan de slag. Wel wordt conform Fietsbeleid onderzocht hoe meer werknemers te stimuleren om op de fiets te komen. In de werkgeversaanpak “Waarderpolder Reist Duurzaam” vinden projecten plaats om werknemers vaker naar hun werk te laten fietsen.

c) Welke relevante besluiten zijn in de tussentijd genomen? Fietsstimulering, met name voor kinderen en hun ouders, is opgenomen in het Haarlems fietsbeleid en actieplan fiets (vastgesteld juli 2023). Dat betrof onder andere: ▪ Aansluiting bij de landelijk City Deal fietsen voor iedereen (november 2023). In dit kader zijn nu de meeste fietsstimuleringsactiviteiten ondergebracht, waaronder het aansluiten bij een landelijke inzamelactie van ongebruikte kinderfietsen (tbv Stichting Leergeld) en een eerste bijeenkomst om te komen tot een fietscommunity ▪ Een gemeentelijk subsidieregeling voor fietsstimuleringsprojecten

5

4 Niet herbruikbaar plastic a) Besluit college september 2021 4.1 Het college van Haarlem onderschrijft het terugdringen van wegwerpplastic(cups) bij evenementen. De gemeente Haarlem heeft sinds 2020 eigen duurzame vergunningsvoorwaarden, waarbij organisatoren zelf het passende circulaire systeem kunnen kiezen. 4.2 Het college zet zich in om het hergebruik van (moeilijk) recyclebaar plastics te bevorderen door in de komende jaren bij tenminste één project met betrekking tot de inkoop van straatmeubilair in de openbare ruimte als eis te hanteren dat bij de toepassing van plastics gebruik wordt gemaakt van een substantieel percentage (moeilijk) recyclebaar plastics.

b) Stand van zaken voor Haarlem 4.1 Terugdringen wegwerpplastics: De aangepaste vergunningsvoorwaarden gaan over een verplichting van een circulair drinkbekersysteem, servies en bestek, ballonnen en plastic confetti en single use plastic in het algemeen. Op deze voorwaarden is de afgelopen jaren niet gehandhaafd met name vanwege gebrek aan capaciteit, maar ook door grote uitdagingen voor organisatoren door onder andere Corona en kostenverhogingen. De Europese wetgeving is, zoals aangekondigd, ook strenger geworden en hier is in 2023 en 2024 wel op gehandhaafd door de ILT. De gemeente heeft na invoering van deze regelgeving diverse organisatoren (financieel) ondersteund om de overstap te maken. Bijna alle gesloten evenementen werken nu met een recyclebaar (rPET) of herbruikbaar (hardcup) bekersysteem met respectievelijk een milieutoeslag of statiegeld. Het daadwerkelijk hoogwaardig recyclen van de rPET-bekers brengt wel nog de nodige uitdagingen met zich mee. Bij open evenementen als Koningsdag en de kerstmarkt wordt nog geen recyclebaar of herbruikbaar bekersysteem gebruikt. Volgens de Europese wetgeving mag dit nog omdat dit open evenementen zijn, waar de horeca uitgifte als ‘to go locatie’ wordt beschouwd. Eind 2024 wordt de SUP-wetgeving voor evenementen geëvalueerd.

Het ligt in de lijn der verwachting dat de regelgeving voor open evenementen de komende jaren aangescherpt wordt, en dat de optie om een meerprijs/plastictaks voor wegwerpplastic te mogen rekenen verdwijnt. Bij het opstellen van het nieuwe evenementenbeleid wordt onderzocht hoe de open evenementen, zoals Koningsdag, te ondersteunen met de overstap naar een circulair bekersysteem. Ook wordt bij het nieuwe evenementenbeleid onderzocht of duurzaamheidscriteria toegevoegd kunnen worden voor evenementen. De afgelopen jaren is er ook een verandering te zien in de markt. Bij groothandels zie je plastic servies en eetgerei niet meer terug en bij professionele bedrijven is alle plastic confetti vervangen door een biologisch afbreekbare variant, die overigens niet minder zwerfafval veroorzaakt en zeer moeilijk afbreekt. Ondanks het ontbreken van handhaving is er door deze marktverschuiving, minder single use plastic terug te vinden op evenementen. 4.2 Hergebruik moeilijk recyclebaar plastic: In 2023 zijn er op de Kruisstraat in Haarlem twee bankjes in de openbare ruimte geplaatst gemaakt van niet direct recyclebaar plastic uit Haarlems inwonersafval. In 2024 is er een bankje aan het Spaarne geplaats, dat gemaakt is van plasticafval dat door verschillende Haarlemse cleanup organisaties uit het Spaarne 6

gevist is (Uniek bankje van rivierplastic aan het Spaarne | Spaarnelanden). De plasticonderdelen van de bankjes zijn lokaal ontworpen en geproduceerd door een circulaire ondernemer uit Haarlem. Haarlem is nu aan het onderzoeken of dit soort bankjes ook een plek in de HIOR’s kan krijgen.

c) Welke relevante besluiten zijn in de tussentijd genomen? 4.1

4.2

Terugdringen wegwerpplastic: Op 19 oktober 2023 is de startnotitie voor de actualisering van het evenementenbeleid in door de raad vastgesteld. In deze notitie wordt aangegeven dat het verduurzamen van evenementen een belangrijk onderdeel zal zijn van de herziening van het beleid. Hergebruik moeilijk recyclebaar plastic Het college heeft in april 2023 het Actieprogramma Circulaire Economie (Actieprogramma Circulaire Economie 2023 t/m 2025) vastgesteld en in oktober 2024 de voortgang en verlenging van het actieprogramma circulaire economie.

7

5 Afspraak over circulair inkopen a) Besluit college september 2021 Het college herbevestigt de eerder in 2018 vastgelegde intentie om tot circulair opdrachtgeven en inkopen in de MRA te komen (2018/181924) door aan te geven dat in 2022 over de voortgang op de klimaatneutrale circulaire inkoop aan de MRA wordt gerapporteerd en door te bevestigen dat met actieve inzet wordt bereikt dat in 2025 50% van alle inkoop door de eigen organisatie klimaatneutraal en circulair plaats heeft zoals in 2018 al is voorgenomen. Het college stemt er daarnaast mee in dat de handreikingen op de tien inkooppakketten die er eind 2022 liggen, alsmede handreikingen die op inkooppakketten die in de komende jaren worden opgeleverd, worden verspreid binnen de eigen organisatie, zodat de opdrachtgevers binnen de eigen organisatie deze kunnen gebruiken bij inkoop- en aanbestedingstrajecten binnen dat inkooppakket of om samenwerking te zoeken met andere MRA-partijen die met soortgelijke trajecten bezig zijn.

b) Stand van zaken voor Haarlem Haarlem heeft een score van 65% circulair inkopen in 2023. De handreikingen worden (indien relevant) meegenomen.

c) Welke relevante besluiten zijn in de tussentijd genomen? Het strategisch inkoopbeleid van 2021 : 20210077894-1-Strategisch-Inkoopbeleid-20212.pdf (haarlem.nl)

8

6 Woondeal MRA a) Besluit college maart 2023 Op 15 maart 2023 hebben het Rijk, de provincies Noord-Holland en Flevoland en de gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam (MRA), waaronder Haarlem, afspraken gemaakt om snel meer woningen te kunnen bouwen in de MRA. De afspraken zijn opgenomen in de Woondeal, die door de betrokken partijen is ondertekend. De Woondeals komen voort uit de in maart 2022 gepubliceerde Nationale Woon- en Bouwagenda, waarmee het Rijk de regie op de woningbouw en volkshuisvesting wilde pakken. Voor Haarlem was het gunstig om de Woondeal te ondertekenen, omdat het tekenen van de Woondeal een voorwaarde was voor het aanvragen van Rijkssubsidies ten behoeve van woningbouwprojecten, waaronder de Woningbouwimpuls (WBI). Ook wordt op basis van de Woondeal-afspraken een regionale lobby gevoerd richting het Rijk voor het gezamenlijk invullen van de randvoorwaarden (‘kritische succesfactoren’) voor de woningbouw. Denk hierbij aan een gezamenlijke aanpak voor stikstofproblematiek, het investeren in mobiliteit en het oplossen van knelpunten in het energie-net (net-congestie).

b) Stand van zaken voor Haarlem De woningbouwopgave in Haarlem is met ruim 10.000 woningen – waarvan een groot aandeel in het betaalbare segment - een belangrijk onderdeel van de Woondeal-afspraken. Voor het realiseren van deze aantallen zijn investeringen in onder andere mobiliteit, duurzaamheid en betaalbaarheid randvoorwaardelijk. Tot nu toe heeft Haarlem veel baat gehad bij de gezamenlijke lobby richting het Rijk. Zo heeft Haarlem diverse subsidies ontvangen, waaronder Woningbouwimpuls-subsidies (WBI) (voor Oostpoort, ZuidWest, Zijlweg West en Europaweg en recent Molenwijk-Noord (waddenbuurt)), Startbouwimpuls (SBI)-subsidies (voor o.a. Schoterkwartier) en Woningbouw Korte Termijn (WoKT)-subsidies (voor Stationsgebied en Nieuw-Zuid). De woningaantallen die zijn opgenomen in de Woondeal zijn hoger dan de aantallen die zijn afgesproken in het regionale Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond. De aantallen waren toendertijd gebaseerd op de dan geldende (lagere) provinciale bevolkingsprognose. De hogere ambitie is in lijn met de regionale afspraken hierover. Onlangs heeft wethouder Roduner namens de MRA deelgenomen aan het Bestuurlijk Overleg (BO) Woondeal met de nieuwe minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) Mona Keijzer. Dit overleg was bedoeld om kennis te maken met de nieuwe minister en de voortgang van de Woondeal te bespreken.

In dit overleg is afgesproken dat Rijk en regio zich samen - blijvend – inzetten voor het realiseren van de afspraken en de woningbouw te versnellen. Dit kan alleen als alle partijen hiervoor verantwoordelijkheid nemen. Zie ook: https://www.metropoolregioamsterdam.nl/regiobestuurders-mra-sprekenminister-keijzer-over-afspraken-woondeal-mra/

c) Welke relevante besluiten zijn in de tussentijd genomen? De raad is in 2022 geïnformeerd over het voornemen om de woondeal te ondertekenen met informatienota 2022/1263293. Via informatienota 2023/1922184 is de raad in 2023 geïnformeerd over de voortgang uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025. 9