Bijlage 4 Nota van beantwoording proposities MRA Agenda

Hierin wordt een MRA woonzorgvisie opgesteld waarin de regio afspraken maakt over een passend onderdak voor diverse aandachtsgroepen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 12.24 Door in de MRA samen te werken kunnen gemeenten beter en gecoördineerder richting het Rijk acteren. De inzet vanuit het MRA programma Bouwen en Wonen is voor nu gericht op: o Afspraken maken over kritische succesfactoren voor de versnelling van de woningbouw door de woondeal. o De kritische succesfactoren bespreken en waar nodig opschalen via de regionale versnellingstafel richting de landelijke versnellingstafel. o Gesprekken voeren met het Rijk over de benodigde financiële middelen voor gebiedsontwikkeling in de MRA. o Afspraken maken over bouwregelgeving vanuit de greendeal houtbouw en het convenant toekomstbestendig bouwen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen).

83

12.25 In de komende vier jaar leveren we vanuit het programma MRA Landschap een bijdrage aan de doelen van het ‘Groenblauwe netwerk in en om de stad’, zoals beschreven in het ontwikkelperspectief NOVEX MRA. Deze doelen zijn: o Kwaliteitsimpuls voor landschappen met bijzondere natuur -, erfgoed- of recreatiewaarden o De landschappen versterken en zorgen dat ze voor iedereen bereikbaar en toegankelijk zijn o Verbeteren groene zones: veel landschappelijke verbindingen - ook ecologische moeten worden verbeterd om goed te functioneren o Landschaps- en natuurinclusief inpassen: de aanleg van bijvoorbeeld wegen, woonwijken en bedrijventerreinen gaan gepaard met versterken van het landschap o Uitbouwen van een MRA dekkende recreatieve structuur die het mogelijk maakt het landschap te ‘beleven’, van voordeur tot buitengebied o Ecologisch systeem versterken: natuurnetwerk NL, ecologische verbindingen, natuurinclusieve ruimtelijke inrichting Plek in de nieuwe MRA Agenda: Het onderwerp landschap heeft een plek gekregen in ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en raakt daarnaast als waarde aan veel van de andere ambities (o.a. vestingsklimaat/concurrentiekracht, woningen, toerisme en recreatie, etc) 12.26 Landschapsbelang moet nadrukkelijk worden ingebracht bij grote ruimtelijke ontwikkelingen Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 12.25.

12.27 We willen vanuit het thema landschap meedenken over recreatief netwerk (focus op ruimtelijk component) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Deze thema’s hebben een plek gekregen in ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie) 12.28 Klimaatadaptatie: De komst van nieuwe MRA agenda is het het moment om goed te kijken naar nieuwe vormen: veel meer integratie- en generatiedenken. Hierover staan nu de eerste gedachten op papier, het zal het komende jaar de uitdaging zijn om de transitie waarin de samenleving zich bevindt een vorm te geven in de nieuwe agenda. Dit vraagt nog om vele gesprekken zowel tussen alle platforms als met alle MRA partners. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio)

84

12.29 De groeiende urgentie opgaven als gevolg van klimaatverandering en het toenemende extreem weer, hebben geleid tot veel meer aandacht de afgelopen jaren. De klimaatverandering stelt ons voor grote uitdagingen. Van een stijgende zeespiegel en toenemende overstromingsrisico’s door extreme regen, tot langdurige periode van droogte en extreme hitte. Al deze uitdagingen zullen naar verwachting de komende jaren in omvang toenemen. In oktober 2023 zal het KNMI de nieuwe klimaatscenario’s voor Nederland publiceren. Het ligt in de lijn der verwachting dat deze scenario’s ons tot grotere maatregelen zullen dwingen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 12.30 Als we ons tot in de 22e eeuw willen blijven vestigen en ontwikkelen in de MRA, valt en staat dat met een goed functionerend toekomstig watersysteem én met vele (ruimtelijke) aanpassingen in alle sectoren. Daarvoor is nodig dat vanaf nu elke schop klimaatbestendig de grond in gaat en dat bij majeure ruimtelijke keuzes het kompas altijd gericht op het klimaat waarin onze kinderen en kleinkinderen straks leven. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 12.31 Het veranderende klimaat en de maatregelen om de MRA hier tegen te wapenen moeten hun beslag krijgen in alle platforms binnen de MRA.

In de MRA agenda zal een gezonde mix van keuzevraagstukken, maatregelen en acties moeten komen te staan gericht op zowel het afremmen en het aanpassen op de klimaatverandering. Dit betekent voortgaande inzet op de energietransitie, de transitie naar een circulaire economie en klimaatadaptatie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 12.32 De duidelijke aandacht tussen de samenhang van de verschillende transitieopgaven blijft waardevol om ook weer mee te nemen naar de nieuwe MRA-agenda. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart 12.33 De integraliteit van het onderwerp moet duidelijk terugkomen. Klimaatbestendigheid heeft een plek in bijna elk platform en onderwerp binnen de MRA. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart

85

12.34 Met de nieuwe MRA agenda wordt het belang van samenwerking op het Thema Groenblauw belangrijker. Daarnaast zal er binnen het programma Klimaatadaptatie en de inzet binnen de NOVEX MRA op het vlak van klimaatbestendigheid project worden ontplooid. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart 12.35 Naast de duidelijke overeenkomsten met de andere transitieopgaven (zoals verenigd in transitielijn 2.4 van de huidige MRA agenda) moet in de nieuwe MRA agenda de samenhang tussen Landschap (Groen) en Klimaatadaptatie (Groen/Blauw) worden aangescherpt Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart 12.36 De groenblauwe opgaven (water, klimaatadaptatie en landschap) in het ontwikkelperspectief NOVEX MRA zijn een uitstekende basis, maar vragen door de accelererende klimaatverandering vernieuwing en aanscherping. Vijf keuzevraagstukken vragen nadrukkelijk aandacht: o De kosten en het tempo die klimaatbestendig (woning)bouwen met zich meebrengen op plekken waar water en bodem ons voor uitdagingen stellen.

o Extra reserveringen voor waterberging zorgen ervoor dat in dezelfde gebieden/ polders niet ook industrie, energie en woningen kunnen worden gebouwd o Extra drinkwater voor woningen en industrie vraagt om keuzes tussen nieuwe bronnen en andere functies. En het is vraag of alle functies nog zomaar van hoogwaardig drinkwater kunnen worden voorzien. o Zoetwater uit de grond, lucht of de Rijn is geen vanzelfsprekendheid meer. Er is een keuze nodig tussen (nieuwe) watervragende functies zoals industrie, tegengaan verzilting en landbouw in gebieden waar het beschikbare zoetwater minder wordt. o Toenemende verzilting van NZK-ARK heeft gevolgen voor drinkwater en natuur en óók voor de scheepvaart omdat de zeesluizen in droge perioden minder vaak open kunnen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart

86

12.37 In de volgende agenda moet er aanvullend invulling worden gegeven aan; o klimaatadaptatie en economische vraagstukken; o klimaatadaptatie en sociaalmaatschappelijke vraagstukken; o klimaatadaptatie en de vitale en kwetsbare infrastructuur vraagstukken; o klimaatadaptatie en mobiliteitsvraagstukken; o Klimaatadaptatie is grotendeels een ruimtelijk vraagstuk Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart 12.38 Klimaatverandering heeft invloed op de economische positie van de MRA. Deze gevolgen kunnen vooral voortkomen uit het niet afremmen of aanpassen aan de veranderende weersomstandigheden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart 12.39 Klimaatadaptatie is een sociaalmaatschappelijke vraagstuk. De MRA partners moeten afspraken maken om de gevolgen te beperken en de handelingsperspectieven voor onze bewoners en ondernemers in beeld te brengen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart 12.40 Gevolgen van langdurige perioden van droogte zijn ook dat de funderingen van huizen in gevaar komen. Dit leidt bij bewoners van die huizen tot fysieke en economische onzekerheid.

Om de sociaalmaatschappelijke impact van klimaatverandering behapbaar te houden moeten onze leefomgevingen worden aangepast, denk aan meer aandacht voor groene en koele plekken en schaduw op langzaam verkeersroutes. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart 12.41 Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen moet vanaf de aanleg rekening wordt gehouden met de klimaatbestendige doelvoorschriften. De MRA bestaat voor een groot deel uit bestaande steden, dorpen, bedrijventerreinen, landschappen en natuur. Op welke manier gaan de MRA partners het bestaande gebied, zowel bebouwd gebied als landelijk gebied, toekomstbestendig inrichten? Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) ambitie 5 (woningen) en het begrip Brede Welvaart

87

12.42 Voor de sociaalmaatschappelijke impact van klimaatverandering moet er aandacht komen in de nieuwe MRA agenda, dit gaat over klimaatbestendigheid, de energietransitie en een circulaire manier van aanpakken. Ook aandacht voor het vergroten van het handelingsperspectief (de mate waarin inwoners en ondernemers zelf maatregelen kunnen treffen) is hierbij van belang. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 5 (woningen) en het begrip Brede Welvaart 12.43 Aandacht voor de vitale en kwetsbare infrastructuur en functies in de MRA. Vitale en kwetsbare functies zijn functies die bij uitval of beschadiging ernstige schade met zich mee kan brengen voor mens, milieu en economie, zoals telecom, elektriciteit, waterleidingnetwerken en de (spoor-, water- en )weginfrastructuur. Uitval van deze functies kan daarmee maatschappij-ontwrichtend zijn. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en het begrip Brede Welvaart 12.44 Als we aan onze leefomgeving bouwen, zal er meer rekening gehouden moeten worden met het vasthouden van water, het reduceren van de gevolgen van hitte en droge perioden. Dit vraagt om ruimte voor (tijdelijke) wateropvang en meer ruimte voor groen in de steden en dorpen.

Om een klimaatbestendig en duurzaam leefklimaat in de MRA voor nu en toekomstige generaties te behouden, is integrale sturing nodig door: o Niet alles kan overal. Water en bodem moeten als uitgangspunt gaan dienen in de Ruimtelijke Ordening; o Bij elke ontwikkeling gaat de schop klimaatbestendig de grond in, in de MRA zijn daar in 2022 afspraken over gemaakt (Basisveiligheidsniveau Klimaatbestendige nieuwbouw); o Ruimte voor water: we reserveren voldoende ruimte voor water in RO-plannen; o De basis op orde is: waterstaatkundige voorzieningen voldoen aan gewenste beschermingsniveau. Rekening houdend met klimaatverandering. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio)

88

12.45 Cruciaal is het daarom dat het thema energie(transitie) en de daaraan gekoppelde uitdagingen een prominente plek krijgen in die nieuwe MRA-agenda. Dat creëert de ruimte om ook de komende jaren in de MRA-gremia dit thema in samenhang met de andere MRA thema’s te bezien en te bespreken. Energie is immers onderdeel van de integrale MRA Duurzaamheidsopgave en vormt daarmee een doorsnijdend thema in de MRA-structuur dat mee moet worden gewogen in alle relevante MRA-gremia en programma’s. De rol van de MRA op dit thema ligt daarbij dus niet in het voeren van regie of de uitvoering, maar eerder in het leggen van verbindingen over domeinen heen, het faciliteren van strategische discussies en het leggen van verbindingen tussen betrokken partijen (netwerkfunctie). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 12.46 Hoe leggen we met elkaar de ruimtelijke puzzel en zorgen we ervoor dat er voldoende ruimte beschikbaar zal zijn ook voor het opwekken, de opslag en het transport van energie? Dit vraagstuk staat prominent op de agenda in de NOVEX MRA en wordt in dat traject verbonden met de discussies over de provinciale MIEK’s Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 12.6.

12.47 Hoe voorkomen we dat de problemen met de netcongestie onze plannen op andere thema’s (woningbouw, economische ontwikkeling, verduurzaming) nog meer in de weg gaan zitten? Hoe kunnen we innovatie bevorderen die leidt tot nieuwe slimme energie-oplossingen? Bij het zoeken naar antwoorden op deze vragen spelen de provincies en netbeheerders een cruciale rol (o.a. via de Task Force Energie-infrastructuur Noord- Holland), maar zij worden daarin ondersteund vanuit de MRA bijv. in het kader van de NOVEX MRA). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). 12.48 Hoe gaan we als regio vormgeven aan de ambitie om van de industrie in onze regio de eerste Groene industriezone ter wereld te maken en de MRA te ontwikkelen tot een grote speler op het gebied van het produceren, gebruiken, opslaan en transporteren van groene waterstof? En hoe zorgen we ervoor dat de bewoners in bijv. het NZKG mee kunnen in een dergelijke transitie? Als netwerkorganisatie is de MRA goed gepositioneerd om de partijen die met deze vraagstukken bezig zijn te helpen en om die reden heeft het MRA-bestuur hierin een initiatief genomen door een verkenning te laten uitvoeren. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 4 (werklocaties).

89

12.49 Wat kunnen we als regio doen om te voorkomen dat een tekort aan gekwalificeerd personeel de energietransitie doet stagneren? In hoeverre kan de arbeidsproductiviteit worden verhoogd door nieuwe technieken en werkvormen te ontwikkelen? Het belang van deze vragen staat niet ter discussie, maar de rol van de MRA hierbij is onhelder. Een onderzoek dat op dit moment wordt uitgevoerd in opdracht van het MRA-bestuur naar de rol van de MRA op het thema onderwijs en arbeidsmarkt moet daarin verandering brengen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 3 (arbeidsmarkt). 12.50 Hoe gaan we om met in de Verstedelijkingsstrategie opgenomen intentie om in onze regio een 4e hyperconnectiviteitscluster voor colocatie datacenters te faciliteren? Willen / kunnen we daaraan vasthouden gegeven de negatieve effecten van datacenters op de duurzaamheidsambities in de MRA (het beslag van datacenters op schaarse ruimte en elektriciteit) èn hun rol op gebieden als een efficiënte energievoorziening, logistieke ondersteuning, precisie-landbouw etc.) En daaraan gekoppeld: kunnen we als regio onze digitaliseringsambities waarmaken en onze ambities op bijv. AI en quatumtechnologie zonder extra datacenters en zonder 4e cluster? Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht).

12.51 Wat kunnen we met elkaar doen om in onze regio nog veel nadrukkelijker in te zetten op energiebesparing? Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 12.52 Kunnen we als regio onze inspanningen op verduurzaming van de bestaande woningvoorraad zo richten dat we ook iets doen aan de problematiek van de energiearmoede in onze regio? Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 12.53 Zien wij een rol voor de MRA om te verkennen wat wij als regio kunnen doen om het broze maatschappelijke draagvlak voor de energietransitie tenminste in stand te houden c.q. te versterken? Voor de komende jaren vraagt het thema klimaatrechtvaardigheid om aandacht en uitwerking. Ook op dit terrein zal de MRA rol in eerste instantie gericht zijn op het stimuleren van kennisvorming en -deling. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en onder het begrip Brede Welvaart.

90

12.54 Waar kunnen we als regio via een afgestemde lobby invloed uitoefenen op voor onze regio relevante keuzes die de komende jaren gemaakt zullen gaan worden in Den Haag (Klimaatpakket) en Brussel (Green Deal, Fit for 55)? Deze vraagt om voortdurende afstemming binnen de MRA. De MRA Investeringsagenda (Transitieversneller) is daarbij uiteraard een belangrijk hulpmiddel. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Welke punten we centraal stellen in onze lobby activiteiten, daarover stemmen we af in de PHO’s, Platforms en het MRA Bestuur. 12.55 De manier waarop we nu omgaan met energie, grondstoffen en materialen leidt tot klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en milieuproblemen. Om deze grote duurzaamheidsopgaven op te lossen moeten de energietransitie en de grondstoffentransitie meer in samenhang worden aangepakt. Dat gebeurt nu nog onvoldoende. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio)

91

13. Platform Mobiliteit 13.1 De opgaven uit de huidige MRA agenda met name opdracht 3 ‘Vaart maken met het metropolitaan mobiliteitssysteem” en daaraan verbonden 3 uitvoeringslijnen Schaalsprong Mobiliteitssysteem, Fiets en Duurzame en innovatieve mobiliteit zijn waardevolle bouwstenen om te behouden voor de nieuwe MRA Agenda Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 13.2 Het Platform Mobiliteit wil graag inzetten op de volgende thema’s en vraagstukken: o Multimodaal Toekomst Beeld(MTB) als paraplu; o Mobiliteitspreventie (nabijheid), gedrag; o Mobiliteitstransitie Fiets en OV; o Duurzame en Innovatieve mobiliteit; o Vervoersongelijkheid; o Betalen naar gebruik (en andere fiscale maatregelen); o Positionering en Lobby Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 13.3 Brede welvaart staat centraal als uitgangspunt voor het mobiliteitsbeleid. Forse verstedelijking biedt kansen en uitdagingen. Een goed ingericht mobiliteitssysteem zorgt voor een krachtige en aantrekkelijke regio om in te wonen, werken, leren en recreeren. Daarmee is mobiliteit een middel om onze brede welvaart te vergroten. We kijken eerst naar de mens en pas daarna naar het systeem. Dit verandert de doelen en opgaven van ons mobiliteitsbeleid.

Die zijn vertaald in de volgende samenhangede thema’s (waarbij ieder gebied om een andere oplossing vraagt): o Aantrekkelijke en gezonde leefomgeving o Duurzame Mobiliteit o Vitale Economie en Verstedelijking o Mobiliteitssysteem voor iedereen o Bereikbare regio

92

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Brede Welvaart is in de nieuwe MRA Agenda een van de twee leidende principes. Bij alle afwegingen die we moeten maken en alle acties die we willen gaan uitvoeren is een positieve bijdrage aan de Brede Welvaart uitgangspunt. Hoe we dit precies operationaliseren werken we de komende tijd concreter uit. Uitgangspunt daarbij is de systematiek die we reeds in de steigers hebben staan vanuit de Economische Verkenningen van de MRA (EVMRA). 13.4 Hier gaat het om gezondheid en verblijfskwaliteit, waarbij - vertaald naar mobiliteit - mensen in de MRA voor hun verplaatsingen zo veel mogelijk gezonde, en ruimte-efficiënte vervoerswijzen gebruiken, zoals lopen, (e)-fiets en Openbaar Vervoer (OV). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 13.5 Daarnaast gaat het om een gezonde leefomgeving, waarbij er voldoende ruimte is om te ‘spelen’ en te recreëren, voor groen, en er een gezonde omgeving met weinig fijnstof, geluidsoverlast en verkeersongelukken is. We zetten maximaal in op het vinden van goede alternatieven voor de auto en het vliegverkeer Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers) en het begrip Brede Welvaart.

13.6 Een duurzame ontwikkeling van de MRA betekent dat de regio in haar ontwikkeling tegemoetkomt aan de levensbehoeften van de huidige generatie, zonder die van de toekomstige generaties tekort te doen. Voor de MRA betekent dit inzetten op emissieloze mobiliteit en verminderen van het energieverbruik als gevolg van mobiliteit om op die manier bij te dragen aan de doelen uit de Klimaatwet dan wel van de Europese Unie voor het verminderen van de CO2-uitstoot. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit).

93

13.7 Via het Regionaal Mobiliteits Plan (RMP) geven we regionaal uitwerking aan het thema mobiliteit van het Klimaatakkoord. Dit doen we door als RMP samen te werken met lopende trajecten/programma’s zoals MRA-platform Smart Mobility, Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB) Duurzaam Mobiliteitsgedrag, Slimme & Schone logistiek en MRA-Electrisch. Zo zorgen we binnen de MRA voor: o realisatie van kansrijke Smart Mobility-toepassingen o aanpassing van het reisgedrag, waarmee we piekbelasting van het mobiliteitsnet tegengaan en duurzame mobiliteitsopties stimuleren o verschoning van de logistiek én een verdere ontwikkeling van een regionaal netwerk van publieke oplaadpunten voor elektrisch vervoer. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit).

13.8 Hier gaat het om het faciliteren van de voorziene woningbouw (+250.000 woningen) volgens het polycentrische verstedelijkingsmodel en om de mate waarin voorzieningen en arbeidsplaatsen (beter) bereikbaar zijn vanuit de bestaande en nieuw te ontwikkelen gebieden voor verschillende groepen in de samenleving. In het bijzonder wordt hierbij ook gekeken naar de bereikbaarheid voor het goederenvervoer en het verminderen van de economische verlieskosten voor de logistieke sector. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit), ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen).

13.9 De Verstedelijkingsstrategie MRA wil de kansen en beperkingen die het ruimtelijke systeem biedt aan individuen en groepen eerlijk verdelen over de bevolking om op die manier de MRA inclusiever te maken. Voor het mobiliteitssysteem betekent dit dat we ervoor willen zorgen dat verschillende groepen in staat zijn om voor hen relevante activiteiten te bereiken binnen redelijke reistijd en tegen redelijke moeite en kosten. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit).

94

13.10 Bij de doelstelling om de regio bereikbaar te houden, gaan we uit van het Daily Urban System; bereikbaarheid van, naar en in de MRA staat daarbij centraal. Naast de criteria die volgen uit brede welvaart, is voor de netwerken openbaar vervoer en weg ook specifiek gekeken waar knelpunten optreden en wordt ook ingezet op een goede ruimtelijke structuur van de regio, zodat afstanden tussen herkomst en bestemming kleiner wordt. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit). 13.11 Daarnaast zetten ook in op gedragsmaatregelen zoals mijden en spreiden om drukken spitsen te voorkomen. En zetten we ook op andere manier in op het zo optimaal mogelijk benutten van de bestaande infrastructuur. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit). 13.12 Met de denken vanuit de brede welvaart maken we de stap van het denken vanuit de systemen naar het centraal stellen van de mens. Het gaat erom dat er een fijn, betaalbaar en toegankelijk systeem voor de mens is, zodat mensen prettig kunnen bewegen en wonen. Het mobiliteitssysteem passen we daarop aan.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit) en het begrip Brede Welvaart. 13.13 We proberen in de MRA ook die opties te bieden die passen bij wat de mensen nodig hebben en wat aansluit bij hun mogelijkheden en behoeften. Ieder mens is immers anders. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit).

95

13.14 Aan de andere kant is de ruimte in onze regio beperkt en groeit de mobiliteit nog steeds: we kunnen we niet meer alle mobiliteit op elk gewenst moment faciliteren. Daarom proberen we mensen te verleiden op andere tijden te reizen of die keuzes te maken die zo min mogelijk ruimte innemen: de actieve vervoerswijzen lopen en fietsen zijn daarbij favoriet. Bij grotere afstanden is het ov een goede optie. De auto blijft overal in de regio mogelijk, maar waar ov of fiets een optie zijn, stimuleren we die te gebruiken zodat voor het autoverkeer dat noodzakelijk is nog steeds de ruimte blijft. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit) en het begrip Brede Welvaart. 13.15 We zetten in op het verminderen van de tweede of zelfs derde auto per huishouden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit) 13.16 De MRA is een hele diverse regio, het metropolitane centrum van Amsterdam maakt er deel vanuit, maar ook hele landelijke gebieden. Ook het type werkgelegenheid, de woonwerkbalans en de inkomenspositie verschillen per subregio in de MRA.

De mobiliteit in de MRA moet dan ook maatwerk zijn: elk deel van de regio is anders, ieder gebied vraagt weer om andere oplossingen. Het is wel de gedachte dat in ieder gebied verschillende vervoersopties tot de mogelijkheden behoren, zodat er altijd een bij de persoon en het gebied passende keuze gemaakte kan worden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit)

96

13.17 We gaan uit van de 7 sturingsprincipes van het Multimodaal Toekomst Beeld (MTB) o Principe 1: stem verstedelijking nog beter af op de kwaliteit van de bereikbaarheid en nabijheid o Principe 2: afremmen en spreiding van de mobiliteitsgroei o Principe 3: Verbeter stedelijke en regionale fietsnetwerken o Principe 4: ontwikkel regionale hubs per corridor, dichtbij en verder van de steden o Principe 5: neem goederenvervoer integraal mee in de bereikbaarheids- en verstedelijkingsopgave o Principe 6: Stapsgewijs ontvlechten van openbaar vervoer o Principe 7: ringen draaiende houden Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit) 13.18 Het Multi Modaal Toekomstbeeld (MTB) is opgesteld binnen het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid - een Rijks-regio samenwerking - en vervolgens vastgesteld in het Bestuurlijk Overleg MIRT (najaar 2022). Het werken aan de principes van het MTB is dus een gezamenlijke activiteit van Rijk en regio. Binnen deze principes zijn er echter veel activiteiten die de regio (gemeenten en provincies) ook zelf ter hand kan nemen. Het voorstel is daarom om het onderdeel Mobiliteit in de MRA Agenda vooral daarop te richten.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, verduurzaming goederenvervoer en logistiek en verduurzaming internationale connectiviteit)

97

B. Van de huidige naar de nieuwe agenda In de huidige agenda zijn 16 uitvoeringslijnen opgenomen, verdeeld over vier bestuurlijke opdrachten. In dit deel van de nota van beantwoording is inzichtelijk gemaakt hoe de huidige agenda een plek krijgt in de nieuwe agenda. Dit is gedaan door per uitvoeringslijn inzichtelijk te maken hoe we die een plek hebben gegeven. Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 0.1 Samenbindende visie op de regio en de samenwerking Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: De nieuwe MRA Agenda is opgebouwd uit inhoudelijke ambities voor de langere termijn. Het is daarmee een meer visionair document dan voorgaande edities van de MRA agenda, die waren opgebouwd uit acties of uitvoeringslijnen. De wijze waarop we met elkaar samenwerken (en onze visie daarop) leggen we tegenwoordig vast in de Samenwerkingsafspraken. Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 0.2 - Samenwerking Rijk en EU In de huidige agenda gaat deze uitvoeringslijn vooral over onze lobby en public affairs activiteiten. Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: De nieuwe MRA Agenda is opgebouwd uit inhoudelijke ambities. Voor vrijwel al die ambities is lobby belangrijk. We operationaliseren dat per ambitie in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma, en over welke inhoudelijke punten we centraal stellen in onze lobby, stemmen we af in de PHO’s, Platforms en het MRA Bestuur.

Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 0.3 - De MRA als netwerk organisatie In de huidige agenda gaat deze uitvoeringslijn over de samenwerking met de Amsterdam Economic Board, de ROM InWest en over congressen en conferenties. Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: De nieuwe MRA Agenda is opgebouwd uit inhoudelijke ambities. Samenwerking met partijen als de Board, de ROM en het organiseren van congressen en evenementen blijven belangrijk, we beschouwen het echter als middelen om onze ambities te bereiken, en niet als op zichzelf staande ambities. Het blijft dus belangrijk, en we gaan er mee door, en we stellen ze in het licht van de inhoudelijke ambities die we met elkaar in de MRA Agenda benoemen. Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 0.4 - Kennishuis MRA In de huidige agenda gaat deze uitvoeringslijn vooral over kennisdeling.

98

Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: Ook kennisdeling beschouwen we als middel om onze ambities te bereiken, en niet als een op zichzelf staande actie. Het blijft dus belangrijk, en we gaan er mee door, en we stellen ze in het licht van de inhoudelijke ambities die we met elkaar in de MRA Agenda benoemen. Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 0.5 – Verantwoording In de huidige agenda bestaat deze uitvoeringslijn vooral uit de communicatie inspanningen die we doen ihkv transparantie en draagvlak voor de samenwerking. Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: Ook communicatie beschouwen we als middel om onze ambities te bereiken, en niet als een op zichzelf staande actie. Het blijft dus belangrijk, en we gaan er mee door, en we stellen ze in het licht van de inhoudelijke ambities die we met elkaar in de MRA Agenda benoemen. Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 1.1 - Regionale Economische Strategie In de huidige agenda bestaat deze uitvoeringslijn grotendeels uit het opstellen van deelregionale economische profielen. Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor werklocaties (ambitie 4). Onderdeel daarvan (in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma) is ook het opstellen van deelregionale profielen, die benut kunnen worden in de bedrijventerreinenstrategie en de kantorenstrategie.

Daarnaast is een ambitie opgenomen voor het versterken van de concurrentie en innovatiekracht (ambitie 2), die inhoudelijk ook sterk raakt aan deze huidige uitvoeringslijn. Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 1.2 – Werklocaties In de huidige agenda bestaat deze uitvoeringslijn uit de bedrijventerreinenstrategie, PLABEKA en het Projectbureau Herstructurering Bedrijventerreinen. Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor werklocaties (ambitie 4). Alle activiteiten die nu onder de huidige uitvoeringslijn voor werklocaties vallen, vallen straks naar verwachting ook onder de activiteiten die we opnemen in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 1.3 – Human Capital In de huidige agenda bestaat deze uitvoeringslijn uit verschillende projecten en programma’s op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt

99

Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor arbeidsmarkt (ambitie 3). Veel van wat we nu doen kan straks wellicht ook benut worden in de acties voor de nieuwe ambitie. Omdat Brede Welvaart een van de leidende principes zal worden in de nieuwe MRA agenda zal ook de sociale invalshoek bij dit punt nadrukkelijker aan de orde komen. Er loopt op dit moment al een onderzoekstraject in opdracht van het MRA Bestuur en in samenwerking met het PHO Sociaal en het Platform Economie: de acties die hier straks mogelijkerwijs uit voortvloeien kunnen goed een plek krijgen in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma voor deze ambitie. Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 1.4 – Aanjagen markt initiatieven en transitieopgaven Voor deze uitvoeringslijn werken we momenteel vooral aan het onderwerp circulaire economie. Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor de circulaire regio (ambitie 1). Het is goed mogelijk dat de activiteiten die we nu uitvoeren voor circulaire economie straks ook goed in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma passen voor deze ambitie.

Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 1.5 – Energie infrastructuur en data infrastructuur Voor deze uitvoeringslijn werken we in de huidige agenda aan verschillende projecten, onderzoeken en activiteiten om ons netwerk te versterken, met name op het gebied van de energietransitie. Ook zijn er een beperkt aantal activiteiten uitgevoerd t.b.v. datacenters. Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor de klimaat neutrale regio (ambitie 1) en een ambitie voor het versterken van de (digitale) concurrentie en innovatiekracht (ambitie 2). Voor veel van de andere ambities die we hebben opgenomen is de schaarste van elektriciteit / netcongestie een belemmerende factor, en een afweging die we mee moeten wegen bij de keuzes die we maken. Uitvoeringslijn uit de huidige agenda: 2.1 – Verstedelijkingsstrategie In de huidige agenda hebben we voor deze uitvoeringslijn samen met het Rijk een verstedelijkingsstratregie en verstedelijkingsconcept opgesteld, en werken we nu aan uitvoeringsagenda’s voor de NOVEX gebieden in de MRA Hoe dit vorm krijgt in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda hebben geen aparte ambitie opgenomen voor de verstedelijkingsstrategie of de NOVEX: dit zijn geen opzichzelfstaande ambities, maar eerder middelen om onze ambities te verwezenlijken.

Dat gezegd hebbende blijft structurele afstemming- en afspraken maken met het Rijk ontzettend belangrijk, en blijven we onze inspanningen in de NOVEX prioriteit geven.

100