Bijlage 4 Brief referendumcommissie d.d. 20 november 2023 inzake advies referendumcommissie ten behoeve van het raadsstuk Definitief verzoek om een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering

Raad van de Gemeente Haarlem College van burgemeester en wethouders Postbus 511 2003 PB Haarlem

Ons kenmerk Datum Afdeling Contact Telefoon E-mail

GRIFFIE/2023/ 1943208 20 november 2023 Griffie P. Derikx 023-5114810 pderikx@haarlem.nl

Onderwerp: Advies referendumcommissie ten behoeve van het raadsstuk Definitief verzoek om een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering

Geachte leden van de raad, Geachte leden van het college van burgemeester en wethouders, De referendumcommissie heeft met belangstelling kennis genomen van het raadsstuk Definitief verzoek om een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering (nr. 2023/1908152). Conform artikel 4 van de Referendumverordening gemeente Haarlem 2022 (hierna Referendumverordening), hecht de referendumcommissie eraan om ten behoeve van de besluitvorming – en aanvullend op het advies van 11 oktober 2023 – de raad en het college te adviseren met betrekking tot het te nemen raadsbesluit, betreffende: a) de kwetsbaarheid van de procedure van aanvragen en verlenen van subsidie voor activiteiten ter ondersteuning van het publieke debat en de meningsvorming; b) de organisatie van het referendum, in het bijzonder het stemproces; en c) de beraadslaging c.q. besluitvorming over de nota Uitwerking parkeerregulering na bekendwording van de referendumuitslag.

Ad a) de kwetsbaarheid van de procedure van aanvragen en verlenen van subsidie voor activiteiten ter ondersteuning van het publieke debat en de meningsvorming In artikel 13 van de Referendumverordening is opgenomen: “Twee weken na afloop van de sluitingsdatum van de aanvraagtermijn beslissen burgemeester en wethouders over de subsidieverlening.” Er is in de Referendumverordening echter, allicht per abuis, geen termijn genoemd voor het aanvragen van de subsidie. Een termijn waarbij aanvragers (voldoende) tijd hebben voor het ontwikkelen van een activiteit, het aanvragen van de subsidie en vervolgens de organisatie en het laten plaatsvinden van activiteiten ter ondersteuning van het publieke debat en de meningsvorming. De referendumcommissie acht bij voorkeur zes, maar minimaal vier, weken na het beslissen over de subsidieverleningen nodig en redelijk voor publiek debat en meningsvorming. Kortom voor een campagne voorafgaande aan een referendum. Alleen op deze wijze is het mogelijk de stemgerechtigde

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: GRIFFIE/2023/ 1943208 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

1/4

Haarlemse burgers optimaal en effectief te informeren over het betreffende raadsstuk en de te onderscheiden (vermeende) voordelen en nadelen ervan. Waar in de Referendumverordening bij de datumstelling van een referendum rekening gehouden wordt met een schoolvakantie voor het basis- en voortgezet onderwijs, wordt in de verordening daarmee geen rekening gehouden ten behoeve van het aanvragen én zorgvuldig verwerken van, en besluiten op, subsidieaanvragen. Indien de sluitingsdatum van de aanvraagtermijn afloopt voor het eindejaarsreces tussen 25 december 2023 en 2 januari 2024, kan het besluitvormingsproces ten aanzien van subsidieaanvragen vertraging oplopen. In de Referendumverordening wordt ook geen melding gemaakt van een redelijke hersteltermijn voor een niet volledig of niet (geheel) juist ingevuld aanvraagformulier voor subsidie. In de Algemene wet bestuursrecht (Awb) wordt uitgegaan van tijd voor herstel. Gebruikelijk is dat daarvoor een termijn van ten minste twee weken wordt gehanteerd. De eventuele vertraging kan oplopen tot 12 weken, indien een aanvrager bezwaar maakt tegen een afwijzend besluit op de aanvraag.

De referendumcommissie hecht vanwege een zorgvuldig en verantwoord referendumproces veel waarde aan een redelijke termijn voor het mogelijk maken van activiteiten ter ondersteuning van het publieke debat en de meningsvorming, zowel in de aanvraagfase als bij de daadwerkelijke uitvoering van campagne-activiteiten. Dit betekent dat er in de eerste plaats voldoende tijd moet zijn voor het bekendmaken van de mogelijkheid van subsidie, de voorbereidingstijd van de organisatie van activiteiten, het indienen van een subsidieaanvraag een mogelijke bezwaarprocedure en een beslissing op bezwaar (ruim). De subsidiemogelijkheid is onder meer bestemd voor collectieven van ten minste zes kiesgerechtigden, die wellicht weinig ervaring hebben met het uitdenken van activiteiten en het formeel correct aanvragen van subsidies. Maar ook maatschappelijke organisaties zoals een wijkorgaan hebben tijd nodig om bijvoorbeeld grotere activiteiten zoals een debatavond uit te werken voordat de subsidie aangevraagd kan worden. Er dient echter ook tijd te zijn om een activiteit met een, na een gegrond bezwaar alsnog toegewezen subsidie te laten plaatsvinden, én een minimale periode van vier tot zes weken voor publiek debat en meningsvorming voorafgaand aan het plaatsvinden van het referendum.

Uit het voorgaande lijkt te kunnen worden afgeleid dat die tijd, uiteraard afhankelijk van de specifieke gekozen datum voor het referendum, er mogelijk of zelfs waarschijnlijk niet zal zijn. De referendumcommissie wijst er dan ook op dat er een aanzienlijk risico is op een niet volwaardig publiek debat en meningsvorming ten behoeve van het referendum, in het bijzonder als gestreefd wordt naar het houden van het referendum op de kortste mogelijke termijn.

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: GRIFFIE/2023/ 1943208 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

2/4

Ad b) de organisatie van het referendum, in het bijzonder het stemproces In het voornoemde raadsstuk worden de kosten voor de organisatie van het referendum op 6 maart en 6 juni 2023 geschat, ten bedrage van respectievelijk € 650.000 en € 150.000. De kosteninschattingen zijn volgens het raadsstuk gebaseerd op onder andere de huur, inrichting en beveiliging van de stembureaus, de vergoeding voor de leden van de stembureaus en de tellers, vervoer en logistiek, kosten voor het drukken van kiezerspassen en stembiljetten en de verzending daarvan en de inhuur van extern personeel, maar worden althans in het raadsstuk verder niet nader geëxpliciteerd. De referendumcommissie gaat ervan uit dat ongeacht de kosten, de organisatie en de faciliteiten ten behoeve van het referendum – te denken valt aan aantallen stembureaus, openingstijden en locaties – hetzelfde blijven voor beide beoogde of eventueel andere data. De keuze van een bepaalde datum mag, zo adviseert de referendumcommissie, geen enkele invloed hebben op de inrichting en uitvoering van het referendum en stemproces. Het aantal beschikbare stemlokalen, bijvoorbeeld, dient ongeacht de datum van het referendum gelijk te zijn aan het aantal stemlokalen dat beschikbaar wordt gesteld voor de verkiezing van leden van het Europees Parlement. Ad c) de beraadslaging c.q.

besluitvorming over de nota Uitwerking parkeerregulering na bekendwording van de referendumuitslag In het raadsstuk is opgenomen dat: “Nadat het referendum heeft plaatsgevonden, zal de raad als eerste een besluit nemen over de geldigheid van de uitslag van het referendum. Vervolgens zal het ontwerpbesluit nota Uitwerking parkeerregulering opnieuw aan de raad ter vaststelling worden aangeboden. Op dat moment kan de raad de uitslag van het referendum bij zijn beraadslagingen en besluitvorming betrekken, met inbegrip van het indienen van amendementen en/of moties naar aanleiding van de uitslag.” De referendumcommissie interpreteert deze passage als volgt. Het eerdere besluit over de nota wordt met voorliggend raadsstuk op 30 november aanstaande ingetrokken. Een en ander conform artikel 5, zevende lid, van de Referendumverordening “behandelt de raad het ontwerp raadsbesluit waarop het verzoek zich richt.” Het ‘verzoek’ betreft hier het inleidend verzoek ontvangen op 22 maart 2023 en het definitief verzoek van 9 november 2023. Normaliter wordt het ontwerp raadsbesluit zoals dat luidt na verwerking van eventuele aangenomen amendementen vervolgens aangehouden tot de eerstvolgende vergadering na de dag waarop de uitslag van het referendum wordt bekendgemaakt.

Het proces van beraadslaging is aldus geheel afgerond, slechts de eindstemmening over het raadsvoorstel wordt aangehouden/opgeschort. Mocht de op 30 maart 2023 aangenomen nota conform de verwachting op 30 november 2023 worden ingetrokken, dan zal de eindstemming op de eerste raadsvergadering na het referendum gaan over de nota inclusief de op 30 maart aangenomen amendementen.

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: GRIFFIE/2023/ 1943208 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

3/4

De Referendumverordening geeft aldus aan dat er, na het vaststellen door de raad of de stemming over het referendum op wettige wijze is geschied, direct en zonder nadere beraadslaging, laat staan het indienen van amendementen, tot eindstemming over het onderhavige raadsbesluit wordt overgegaan. Als het betreffende raadsbesluit na het plaatsvinden van het referendum opnieuw geamendeerd zou (kunnen) worden , zou er immers een ander raadsbesluit voorliggen dan waar de kiesgerechtigden zich in het referendum over hebben uitgesproken. Het referendum heeft bij het halen van de kiesdrempel een geldig advies gegenereerd over een bepaald raadsbesluit in een afgeronde vorm, en over dat en geen ander raadsbesluit dient de gemeenteraad zich in een stemming uit te spreken. De referendumcommissie is over bovengenoemde onder a), b) en c) uiteraard graag tot nadere toelichting bereid, in eerste instantie in de vergadering van de commissie Bestuur op 23 november 2023. Met vriendelijke groet,

Marion Veerbeek, Voorzitter Referendumcommissie

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: GRIFFIE/2023/ 1943208 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

4/4