Bijlage 2 Toekomstvisie Frans Hals Museum

25

Conclusie Om terug te komen op de inleiding: het Frans Hals Museum is goud waard. Het is hét kunstmuseum van Haarlem, gekoesterd door de Haarlemmers en populair bij kunstliefhebbers van heinde en verre. De unieke collectie is een schat van grote cultuurhistorische waarde. En de historische rijksmonumenten waarin we de kunstzinnige geschiedenis van Haarlem een podium geven, spreken tot de verbeelding. Met name het hoofdgebouw aan het Groot Heilighand voegt een extra dimensie aan de bezoekerservaring toe: een gebouw met een verhaal, midden in het centrum van Haarlem, als hart van het cultureel kwartier. Maar helaas biedt het pand niet langer de flexibiliteit om vanzelfsprekend mee te bewegen met de ontwikkelingen in de samenleving en de veranderende behoeftes van het publiek. Het is niet optimaal toegankelijk en niet duurzaam, met een slecht binnenklimaat voor kunst en bezoekers. Het heeft bovendien geen aparte tentoonstellingsruimte, wat zorgt voor complexe en risicovolle wissels en sluiting van een deel van het museum. Verschillende analyses en studies om dit op te lossen komen steeds op hetzelfde uit: om het museum klaar te maken voor toekomstige generaties moet er veel veranderen. Dat betekent verbouwen, renoveren, restaureren en uitbreiden.

En we moeten toe naar een museum op één locatie, een historisch pand waar we de geschiedenis koesteren en verrijken met nieuwe ingrepen. De meest aantrekkelijke optie om dat te realiseren, is verhuizen naar een groter passend pand in de buurt: een goed bereikbaar gebouw met dezelfde iconische uitstraling. De voormalige Egelantier, om de hoek aan de Gasthuisvest, zou hiervoor ideaal zijn. Dit bijzondere rijksmonument dat nu al jaren leeg staat, lijkt bijna gebouwd te zijn als museum. Het heeft de grandeur om onze collectie in al haar pracht te kunnen tonen en een extra impuls geven aan de aantrekkingskracht van het museum. Een tweede optie is om de benodigde extra meters te creëren in ons huidige complex aan het Groot Heiligland. BiermanHenket heeft uitgezocht dat het mogelijk is om een grote ondergrondse tentoonstellingsruimte te maken onder de historische binnentuin, een aantrekkelijk nieuw entreegebied te creëren en de zolderverdiepingen bij het publieksgedeelte te betrekken. Het nadeel van deze ingrijpende verbouwing: het museum zal een aantal jaar gesloten zijn voor het publiek en het onderkelderen brengt meerjarige bouwoverlast voor de buurt met zich mee. Onze buren zijn onze grootste fans, draagvlak voor dit plan telt ook daarom voor ons zwaar.

Onze sterke voorkeur gaat mede daarom uit naar verhuizen naar de Egelantier, die weliswaar ook gerenoveerd en verduurzaamd moet worden, maar veel minder ingrijpend. Terwijl de Egelantier verbouwd wordt, kan het oudemannenhuis gewoon open blijven en hoeft Haarlem het Frans Hals niet te missen. Een verhuizing voorkomt het mislopen van inkomsten en beperkt de verbouwingskosten aanzienlijk. Wij zijn sowieso ontzettend blij met beide scenario’s, die laten zien dat het mogelijk is: een toekomstbestendig museum op één plek, waar we niet langer maar een fractie van onze collectie kunnen laten zien. Een museum met een groeiend programma, dat steeds interessanter wordt voor een steeds breder publiek.

26

Wat levert de vernieuwing van het Frans Hals op één locatie op? What’s in it voor de bezoekers? De transformatie maakt het museum aantrekkelijker voor een gemêleerder publiek. Er is straks veel meer te zien en te doen voor jong en oud. Er komt meer plek voor mensen met verschillende wensen. Iedereen is welkom; of je nu alleen komt voor een kop koffie, door de tuinen wilt dwalen, mee wilt doen aan een portretworkshop, geïnteresseerd bent in videokunst, of vooral voor de oude meesters komt. Het Frans Hals blijft een plek van en voor de Haarlemmers, warm en gastvrij, maar wel met meer allure en veel meer kunst. What’s in it voor de stad Haarlem? De stad heeft goud in handen met de unieke collectie van het Frans Hals. Door die collectie te kunnen ontsluiten op één bijzondere plek waar historie en heden samenkomen, wordt het aanbod aantrekkelijk voor een veel diverser publiek – uit Haarlem zelf, uit Nederland, en uit het buitenland. Dat levert een keur aan positieve effecten op, van maatschappelijke binding en lokale trots op de stad tot een impuls voor het cultuurtoerisme en het ondernemersklimaat. What’s in it voor de museumfunctie? Een grondige en zorgvuldige make-over geeft eindelijk volwaardig de ruimte voor alle museumfuncties.

Waar nu vaak maar een fractie van de collectie in het museum kan worden getoond, kan dat straks in de volle breedte, in een verduurzaamd, veilig en gezond pand. We kijken reikhalzend uit naar goede ruimtes voor mooie en belangwekkende tentoonstellingen, educatieve activiteiten, events en samenwerkingen. Dit is de kans om in navolging van andere kunstmusea weer mee te kunnen bewegen met de tijd.

What’s in it voor het Nederlandse museumlandschap? Deze inhaalslag zorgt ervoor dat er weer een gebouw komt dat het Frans Hals en de stad Haarlem waardig is, met een collectie en tentoonstellingen van grote betekenis. Daarmee komt er een absolute mustsee bij voor de bezoekers van Nederlandse musea.

27

Vergezicht: een bericht uit de toekomst We nemen je mee op een wandeling in de toekomst, door het compleet vernieuwde Frans Hals Museum. Het is 2031: bijna 120 jaar na de eerste openstelling is het museum opnieuw feestelijk geopend. Voor het eerst in de geschiedenis bevindt het zich niet in twee gebouwen, maar op één centrale locatie in het historische hart van Haarlem: in het oude Elisabeth Gasthuis aan de Gasthuisvest. Dit slim verbouwde en verduurzaamde rijksmonument heeft de ruimte en grandeur om de collectie in al haar pracht te tonen. Dat zorgt voor een veel breder en groter publiek dan voorheen. Het Frans Hals Museum kan weer 100 jaar mee. Kloppend hart van het Museumkwartier Het begint al buiten: het nieuwe museumgebouw ligt schitterend aan de Gasthuisvest en is van heinde en ver herkenbaar als museum. Het oude ziekenhuis is met slimme ingrepen getransformeerd tot kunstmuseum dat nu het gezicht en het kloppend hart is van het vernieuwde Museumkwartier, met als naaste buren Verwey Museum Haarlem, ABC Architectuurcentrum en 37PK. Deze culturele instellingen liggen allemaal aan de openbare Egelantiertuin. Dit deel van de wijk Heiliglanden is veranderd in een groen voetgangersgebied, met een nieuwe inrichting die alle culturele instellingen met elkaar verbindt.

Royaal entreegebied Je komt binnen in een royaal entreegebied: open, licht en hoog – een overzichtelijke oriëntatieplek voordat je aan de kunstroute begint. Opvallend zijn de vele doorzichten. Er valt veel licht door de ramen, je hebt zicht op het groen van de binnentuin met het nieuwe café-restaurant met terras. Rechts ligt de mooie museumwinkel. Het interieur is warm en verwelkomend. Hedendaagse toevoegingen gaan een wisselwerking aan met de historische architectuur. De vormgeving van de 21ste eeuw is hier geïntegreerd met respect voor het monumentale complex. Dat zorgt voor nieuw leven in en om het gebouw. Reis door de tijd Je vindt hier niet alleen werken van de wereldberoemde Haarlemse meester Frans Hals; je maakt een verrassende reis door de kunstgeschiedenis van de vroege 16de eeuw tot vandaag. De rijkdom van de collectie, met geliefde topstukken en nieuwe ontdekkingen, straalt je tegemoet. Uit het nieuwe depot in Hoofddorp zijn talloze werken gehaald waarvoor eerder geen ruimte was. Op deze unilocatie kijken oude en jonge kunst elkaar recht in de ogen. In de nieuwe collectiepresentatie komen actuele maatschappelijke thema’s aan bod, met verhalen uit de hele stad.

Aparte tentoonstellingsvleugel Er is een riante tentoonstellingsvleugel over twee verdiepingen bijgekomen, waardoor er ruimte is voor tijdelijke exposities zonder een deel van de vaste collectie van de muren te hoeven halen. De openingstentoonstelling is meteen raak. De losse schilderstijl van Frans Hals is het vertrekpunt voor een indrukwekkende staalkaart van kunst uit alle tijden, met veel prestigieuze bruiklenen. Het museum heeft hiervoor diverse samenstellers uitgenodigd, met een mix van oude, moderne en hedendaagse kunst als resultaat.

28

Flexibel en uitnodigend Naast de zalen voor collecties en tentoonstellingen zijn ruimtes gecreëerd voor uiteenlopende activiteiten, zoals participatieprojecten, educatieve programma’s, lezingen, videovertoningen, ontvangsten en evenementen. Het slimme ontwerp zorgt ervoor dat ruimtes flexibel inzetbaar zijn en snel aangepast kunnen worden. Het nieuwe museumrestaurant met een groot en zonnig terras, de binnentuinen en de nieuwe museumwinkel zijn uitnodigend, je hebt geen toegangsbewijs nodig om hier te komen. Duurzaam en toegankelijk Er is veel aandacht besteed aan het zo toegankelijk en duurzaam mogelijk maken van het gebouw en de presentaties. Alle zalen zijn bereikbaar zonder onhandige opstapjes of smalle gangen. Er is gedacht aan bezoekers die een visuele beperking hebben of snel overprikkeld zijn. De klimaatinstallaties zijn toekomstbestendig en muisstil. De sterk verbeterde technische en ondersteunende ruimtes, zoals de opslag-, laad- en losruimtes, de werkplaatsen en de meldkamers, zijn onzichtbaar in het gebouw verwerkt. De royale ligging aan de Gasthuisvest maakt het museum in veel opzichten toegankelijker, niet alleen voor bezoekers, maar ook voor leveranciers en veilig kunsttransport. Ook de verbouwing zelf is zo duurzaam mogelijk uitgevoerd, met hergebruik van materialen, duurzame technieken en zo min mogelijk sloop.

Levend museum Ter gelegenheid van de heropening is een aantal kunstenaars in de zalen aan het werk. Ook zijn er geregeld performances binnen en in de tuin. Bezoekers worden actief uitgenodigd zelf aan de slag te gaan. Zo werkt een groep jongeren onder begeleiding van een conservator aan de inrichting van een museumzaal. Ze hebben zelf kunstwerken uit het depot uitgekozen. Verderop legt een restaurator de laatste hand aan de restauratie van een groot 17de-eeuws groepsportret, dat volgend jaar in een tijdelijke tentoonstelling te zien zal zijn. Verschillende routes bieden – met en zonder hulpmiddelen – de mogelijkheid het museum op je eigen manier te ontdekken; het nieuwe Frans Hals biedt een complete publieksbeleving voor jong en oud.

29

Bijlage 1: SWOT-analyse Sterkte Overzichtelijke en menselijke opzet Historische omgeving, gebouw met een verhaal Locatie midden in oude stadscentrum, in een vernieuwd cultureel kwartier in de Heiliglanden Zwakte De museumgebouwen bieden nu niet de flexibiliteit om mee te bewegen met en te reageren op ontwikkelingen in de samenleving, in de rol van musea, in veranderende publieksbehoeftes Gebouwen en presentaties zijn nu niet toegankelijk voor mensen met een mobiele, visuele of auditieve beperking Slecht binnenklimaat voor kunst en bezoekers De volle breedte van de collectie oude, moderne en hedendaagse kunst kunnen tonen Niet duurzaam Geen aparte tentoonstellingsruimte, dus complexe en risicovolle wissels Het huidige historische gebouw aan het Groot Heiligland is een sterkte, maar werkt beperkend voor de museumfunctie en kan door het huidige historiserende interieur oubollig overkomen

Maatregel Behouden en versterken Behouden en versterken, dit kan zowel op Groot Heiligland als Gasthuisvest Behouden en versterken, dit kan zowel op Groot Heiligland als Gasthuisvest Maatregel Een museumgebouw met een zo flexibel mogelijke indeling en inrichting, met een variatie aan tentoonstellings-, presentatie- en publieksruimtes en een flexibel inzetbare infrastructuur Zo toegankelijk mogelijke indeling en inrichting, zodat het museumgebouw voor alle bezoekers toegankelijk is Klimaatinstallatie vernieuwen Meer ruimte creëren voor vaste collectiepresentatie met evenwichtige presentatie van kunst uit alle tijdperken. Duurzaamheidsmaatregelen nemen Aparte, flexibele tentoonstellingsruimte creëren In een historische setting architectuur en interieurvormgeving eigentijds maken, met respect voor monumentale waarden en sfeer

De huidige uitstraling van de gebouwen en interieur spreken een jonger publiek minder aan

Inrichting en voorzieningen eigentijds maken, ook inspelen op behoeften van jonger publiek; verbinding leggen met jongere doelgroepen door meer hedendaagse representatie en eigentijdse look & feel: in de architectuur, inrichting, tentoonstellingen, programma’s, activiteiten, de menukaart, de museumwinkel en de presentatie van de kunstcollectie

Ontoereikende ruimtes voor regulier publiek en onderwijs, bijvoorbeeld voor workshops, lezingen, cursussen en crossmediale events

Geschiktere en grotere publieksruimtes, rekening houdend met veranderende eisen en wensen

30

Kans Toename van vrije tijd onder bevolking door vergrijzing, mantelzorgtoename en veranderende werk-privébalans

Toename van de behoefte aan festivals, evenementen en crossmediale programma’s

Museum als platform en ontmoetingsplek

Locatie Egelantier betekent geen sluiting tijdens verbouwing Bedreiging Toename en diversificatie van vrijetijdsaanbod Toename van online vrijetijdsbesteding (samengaand met tegenbeweging richting behoefte aan offline-ervaringen) Werkenden hebben het steeds drukker en hebben steeds minder geld te besteden, onder meer vanwege hoge woonlasten Toenemende polarisatie en groei van op zichzelf gerichte gemeenschappen

Toenemend wantrouwen jegens instituties

Afname van bestedingen door toename armoede en ongelijkheid

Afnemend maatschappelijk en politiek draagvlak voor kunst en cultuur

Afname van toeristisch museumbezoek richting Amsterdam en omgeving en terugloop bestedingsbedrag ter plekke

Maatregel Groei van het aantal bezoekers en aanpassing van het aanbod en openingstijden om te blijven aansluiten bij de behoeften van studerenden, werkenden en andere doelgroepen in diverse levensfasen Ruimtes voor evenementen en crossmediaal aanbod, waarbij we sociale interactie en zingeving combineren, waar mogelijk in samenwerking met partners Niet alles zelf bedenken, maar ook programma’s in co-creatie en ruimtes beschikbaar stellen voor vieringen, netwerkbijeenkomsten en debatten Vasthouden publiek door blijvend open te zijn en programma aan te bieden, soepele overgang naar nieuwe locatie Maatregel Aanbod en openingstijden meer divers maken Online op een genuanceerde manier een plek geven binnen het aanbod; daarnaast offline-ervaring promoten Openingstijden en eventueel tarieven verruimen en flexibeler inzetten Museum als safe space: een betrouwbaar instituut en veilige plek, weg van de dagelijkse hectiek en discussie – een imago waarop we nog sterker kunnen inzetten Inzetten op co-creatie; betrokkenheid bij het museum en museum als ontmoetingsplek Sterk aanbod met lage drempels neerzetten, met onder meer gratis toegang en programma’s voor speciale doelgroepen; duurzame samenwerking met maatschappelijke partners Brede verankering en inbedding; fysieke en online zichtbaarheid buiten het museum vergroten; sterke relaties onderhouden met politiek bestuur, overheden en andere

stakeholders Inzetten op breed publiek, onder andere door verblijfsfunctie aantrekkelijker te maken, bijvoorbeeld via horeca; de stad Haarlem met alle cultuur en historie sterk promoten

31

Krappe arbeidsmarkt

Aantrekkelijk vestigingsklimaat, werkgeverschap, plek voor talentontwikkeling

Gesloten tijdens verbouwing bij unilocatie Groot Heiligland: verlies van inkomsten, publiek, media-aandacht, zichtbaarheid, binding met museum, onderwijsbezoek aan museum (Elk Haarlems Kind stagneert 2-3 jaar), mogelijk vertrek deel medewerkers

Zo zichtbaar mogelijk blijven door programma's en outreach elders, contact met media en bezoekers deels vasthouden, aantrekkelijke werkplek blijven. Hiervoor zijn de mogelijkheden beperkt en de kosten hoog.

32

Bijlage 2: analyse exploitatie unilocatie Deze bijlage geeft een indruk van de voordelen van een unilocatie en input voor de verdere analyse van de toekomstige exploitatie van het Frans Hals Museum. De hele periode van voor de sluiting, tijdens de sluiting en na de sluiting wordt overzien. Voor de context worden historische cijfers vermeld. Alle toekomstige cijfers zijn gebaseerd op prijspeil 2025 (begroting 2025). Nuttige aanvullende documenten: • Meerjarenbeleidsplan 2025-2028 • Meerjarenbegroting 2025-2028 • Begroting Frans Hals Museum 2025 • Jaarrekeningen Frans Hals Museum 2021-2023 Bezoekersaantallen en -inkomsten Bezoekersaantallen bepalen in hoge mate de eigen inkomsten. Historisch laten deze de volgende ontwikkeling zien. 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

prognose

begroting

Aantal bezoekers

134.009

41.590

36.359

69.749

102.215

108.000

105.000

Directe inkomsten

1.289.823

466.589

435.769

693.748

976.738

1.188.00 0

1.130.000

Directe inkomsten per bezoeker

9,62

11,22

11,99

9,95

9,56

11,00

10,76

Toelichting In 2019 trok het museum veel bezoekers door een grote hoeveelheid grote en kleine tentoonstellingen. In 2020 en 2021 had het museum lagere bezoekersaantallen door sluitingen in verband met de coronapandemie, 2022 had de na-ijleffecten van deze pandemie, 2024 bracht een hogere opbrengst per bezoeker door een prijsstijging van een entreeticket van 16,00 naar 17,50 euro en door de toeslag bij de tentoonstelling Maarten van Heemskerck. Gemiddeld levert een bezoeker in de periode 2020-2024 10,75 euro op. Groot Heiligland en Grote Markt De huidige situatie met een duo locatie aan het Groot Heiligland en de Grote Markt geeft de volgende verdeling van bezoekersaantallen. 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

prognose

begroting

Groot Heiligland

99.394

28.808

26.750

61.022

84.257

88.619

95.000

Grote Markt

34.615

12.782

9.609

8.727

17.958

18.381

10.000

Totaal aantal

134.009

41.590

36.359

69.749

102.215

107.000

105.000

33

% Groot Heiligland

74%

69%

74%

87%

82%

83%

90%

% Grote Markt

26%

31%

26%

13%

18%

17%

10%

Grote Markt aantal weken geopend

48

33

27

27

37

35

19

Grote Markt bezoekers per week

717

392

356

318

489

523

519

Toelichting 2019 was een uitzonderlijk jaar met veel bezoekers. Op het Groot Heiligland liep de succesvolle tentoonstelling Frans Hals en de Modernen. De Grote Markt (met uitzondering van ombouwperiodes voor tentoonstellingen) was vrijwel het hele jaar geopend, met vier tentoonstellingen, inclusief de goedlopende zomertentoonstelling. In 2020 (33 weken open, lockdowns en beperkende maatregelen) en 2021 (27 weken open, lockdowns en beperkende maatregelen) zorgden beperkte opening en beperkende maatregelen onder andere voor spreiding tussen beide locaties. In 2022, 2023 en 2024 is voor de locatie Grote Markt beperkter geprogrammeerd vanwege problemen met de klimaatbeheersing. In 2025 wordt Grote Markt 19 weken lang voor een tentoonstelling amateurkunst gebruikt. Deze locatie is niet meer geschikt voor het tentoonstellen van (museale) kunst. Fluctuerende begrotingen door programmering Begrotingen verschillen van jaar tot jaar in bezoekersaantallen, directe inkomsten en inkomsten private middelen. Deze hangen samen met de ritmiek en de aard van tijdelijke tentoonstellingen. Over het algemeen is deze als volgt: eerst een normaal jaar, vervolgens een jaar met een grotere tentoonstelling, gevolgd door een normaal jaar en tot slot een jaar met een internationaal aansprekende tentoonstelling.

2025 is een enigszins normaal jaar met één tentoonstelling op het Groot Heiligland en één via OCW gefinancierde tentoonstelling op Grote Markt. De begroting van 2025 vormt de basis voor een vergelijking met de nieuwe situatie. In een jaar met een grotere tentoonstelling of met een internationaal aansprekende, nog duurdere tentoonstelling of andere uitzonderlijke programmering zal deze gefinancierd worden door extra private middelen of door onze eigen geefkringen die voor dergelijke tentoonstellingen zijn ingericht, waaronder de Beminnaers, onze groep van grotere particuliere donateurs. Deze uitzonderlijke financiële en programmatische inspanning levert in de regel ook meer bezoekers en dus meer inkomsten op. In de vergelijkingen gaan we uit van een normale programmering, waarbij we in het eerste jaar na heropening vooral tentoonstellingen zullen plannen die de eigen collectie vieren, omdat het nieuwe museum op zichzelf al veel bezoekers zal trekken. In de jaren na heropening zullen we met een dan voor het hele jaar beschikbaar groter museum meer investeren in marketing en programmering. Ten opzichte van de situatie in 2025 zullen we in de nieuwe situatie aanmerkelijk meer tentoonstellingen en activiteiten kunnen programmeren ten opzichte van de beperkte situatie in 2025, hetgeen weer meer bezoekers zal opleveren.

34

Effect van de verbouwing op de exploitatie De renovatie en verbouwing van het museum tot een unilocatie heeft effect op een groot aantal aspecten van de exploitatie. Inkomsten Directe inkomsten: entreegelden

Directe inkomsten: winkel en horeca

Directe inkomsten: verhuur voor evenementen en ontvangsten Private middelen: Vrienden, geefkringen en andere periodieke schenkingen (onder meer Beminnaers)

Private middelen: fondsen Gemeentelijke subsidie: huur, servicekosten en huurdersonderhoud

Een vernieuwd en beter toegerust museum zal – zeker op een geheel nieuwe opvallende locatie - resulteren in meer bezoekers en daarmee in een stijging van inkomsten uit entreegelden. Na opening is bij veel musea een aanmerkelijke stijging te zien, die zeker een paar jaar aanhoudt. Een unilocatie wordt door pers en publiek als een grote verbetering en vernieuwing gezien en zal het imago en de identiteit van museum en stad versterken en meer bezoekers trekken. De helderheid van één locatie heeft een positief effect op de bezoekersaantallen. De winkel- en horeca-inkomsten stijgen mee met de groei van het aantal bezoekers. De horeca-inkomsten kunnen verder stijgen als de horeca los van de openstelling van het museum kan opereren en bijvoorbeeld ’s avonds open kan blijven, en zo kan groeien van een regulier museumcafé naar een bijzonder museumrestaurant. De situering in de binnenstad en de mogelijkheden van binnentuinen bieden hiervoor kansen. Ook kan de museumwinkel op een unilocatie groter van opzet worden, met forse inkomstenstijging tot gevolg. Een beter uitgerust en vernieuwd museum zal een stijging geven van inkomsten door verhuur van zalen, ook buiten openingstijden. Voor de financiering van een deel van de inrichting en programmering van het vernieuwde museum is een capital campaign voorzien.

Met een investering van circa 1 miljoen euro verwachten we circa 5 tot 10 miljoen euro te kunnen ophalen aan private middelen. De locatie Egelantier leidt door de grotere vernieuwing en het aansprekende gebouw tot een aanzienlijk hogere opbrengst: ‘Big Ideas = Big Money’. Een deel van deze inkomstenstroom zal worden gecontinueerd na heropening, met dank aan meer Vrienden, meer zakelijke en private donateurs, een businesskring en meer periodieke schenkingen. Na heropening kan de fondsenwerving voor bijzondere programmering een boost krijgen. Als er meer ruimte is voor programmering zal hiervoor meer geld beschikbaar zijn. Deze zal wijzigen omdat er sprake zal zijn van een gewijzigde marktconforme huurprijs en omdat onderhoud zal wijzigen bij een pas gerenoveerd gebouw en bijbehorende installaties. Deze hangen een op een samen met de kosten hiervoor.

35

Kosten Personeel

Afschrijvingen

Huisvesting

Publiekszaken

Programmering

Het vernieuwde museum zal mogelijk bij de afdeling Hospitality & Beveiliging leiden tot een wat hogere bezetting. Efficiencymaatregelen en innovatie op het gebied van beveiliging kunnen dit beperken. Voor de organisatie van meerdere tentoonstellingen en de blijvende werving van externe middelen zal in de betreffende teams worden geïnvesteerd. We gaan ervanuit dat een groot deel van de investeringen voor de inrichting gedekt kan worden uit private middelen of subsidies. Hierdoor zullen de afschrijvingen na opening lager zijn. Afschrijvingen zullen in verloop van tijd weer toenemen door vervangingsinvesteringen. We houden voor nu geen rekening met toe- of afname van afschrijvingen. De kosten voor huisvesting zullen wijzigen omdat er sprake zal zijn van een gewijzigde marktconforme huurprijs en omdat het onderhoud bij een pas gerenoveerd gebouw en bijbehorende duurzame installaties lager uitvalt. Deze hangen een op een samen met de subsidie hiervoor. Hiervoor kan nog geen inschatting worden gemaakt: dit is afhankelijk van de input van de gemeente als gebouweigenaar. Vooralsnog laten we deze buiten beschouwing. Voor schoonmaak en klein onderhoud is bij de unilocatie een efficiëntievoordeel omdat alles zich op één locatie bevindt. Energiekosten zullen in de nieuwe situatie door duurzaamheidsmaatregelen lager worden.

Er is ook maar één set van installaties die onderhouden moet worden. Vooralsnog voorzien we alles bij elkaar een neutraal effect. Kosten voor marketing, educatie en participatie zullen stijgen met een groter publieksbereik. Hier staan ook hogere inkomsten tegenover. Er zal campagne worden gevoerd om de heropening onder de aandacht te brengen. Ten opzichte van de huidige situatie zal er een toename van het aantal tentoonstellingen en activiteiten zijn. Dit is te financieren uit een toename in private middelen en verder door de toename in het aantal bezoekers.

Cijfermatig overzicht unilocatie Vanuit de bovenstaande analyse hieronder een cijfermatige analyse. Inkomsten en kosten zijn steeds per jaar en hebben de begroting van 2025 als ijkpunt. INKOMSTEN UNILOCATIE Directe inkomsten: entreegelden

Directe inkomsten: winkel en horeca

In het eerste jaar na opening verwachten we 160.000 bezoekers, daarna stabiliserend op 140.000 bezoekers: een inkomstenstijging van 590.000 euro in het jaar van heropening en daarna 375.000 euro. Deze inkomsten zijn meegenomen in de 10,75 euro (prijspeil 2025) per bezoeker gemiddelde directe inkomsten. Een verdere stijging komt door meer horeca- en winkelinkomsten. Schatting jaarlijks minimaal 50.000 euro. 36

Directe inkomsten: verhuur voor evenementen en ontvangsten Private middelen: fondsen, Vrienden, geefkringen en andere periodieke schenkingen (onder meer Beminnaers) Gemeentelijke subsidie: exploitatie Gemeentelijke subsidie: huur, servicekosten en huurdersonderhoud Totaal extra inkomsten eerste jaar Totaal extra inkomsten daarna KOSTEN Personeel

Afschrijvingen Huisvesting

Publiekszaken

Programmering Totaal extra kosten eerste jaar Totaal extra kosten daarna per jaar Exploitatie resultaat eerste jaar Exploitatie resultaat daarna per jaar

Meer inkomsten dan de huidige situatie door meer faciliteiten geconcentreerd op één locatie. Schatting jaarlijks 50.000 euro Een meer ingrijpende verbouwing en vernieuwing, bijvoorbeeld naar de locatie Egelantier, zal meer geld in de capital campaign opbrengen en daardoor ook een hogere continuering van bijdragen. Schatting jaarlijks 120.000 euro. In de berekeningen blijven deze ongewijzigd. Voor de sterk verbeterde exploitatie is de huidige subsidie toereikend. Op dit moment niet in te schatten; hier staan dito kosten tegenover.

755.000 euro 540.000 euro

Hospitality & beveiliging: 100.000 euro hogere kosten Programmering: 100.000 euro hogere kosten Marketing: 100.000 euro hogere kosten Development: 100.000 euro hogere kosten Effectievere organisatie: 100.00 euro lager kosten Zullen de eerste jaren laag zijn Op dit moment niet in te schatten; hier staan dito inkomsten tegenover. Er is enig voordeel in energiekosten van 55.000 euro. Minimaal 150.000 euro eenmalige marketingkosten voor de campagne voor heropening. 100.000 euro structureel hogere marketingkosten. Minimaal 150.000 euro structureel hogere kosten voor programmering, zoals tijdelijke tentoonstellingen. 530.000 euro 380.000 euro 250.000 euro 200.000 euro

Conclusie Bij een unilocatie zijn er substantieel meer inkomsten – vooral door grotere bezoekersaantallen – en minder hoge personeelskosten door de efficiëntie van een enkele locatie. De unilocatie laat in het eerste jaar een sterk positief resultaat zien en in de jaren daarna een bijna neutraal resultaat. Hiermee kunnen we de hogere kosten voor marketing en programmering financieren en hogere bezoekersaantallen in stand houden

37

of mogelijk laten groeien. Bij een unilocatie in de Egelantier verwachten we in alle opzichten een sterker opwaarts potentieel. Risico’s en kansen Het grootste risico ligt in de inschatting van bezoekersaantallen en de daarmee samenhangende inkomsten. Bij de unilocatie kan om schommelingen op te vangen bijvoorbeeld gevarieerd worden in uitgaven voor marketing en programmering, maar blijft een realistische begroting overeind. De grootste kans ligt eveneens bij het aantal bezoekers, bijvoorbeeld 140.000-170.000 bezoekers in het eerste jaar (10.000 bezoekers meer dan in de bovenstaande inschatting) en 130.000-150.000 in de jaren daarna (eveneens 10.000 bezoekers meer) resulteren in de jaren na de heropening in een positiever resultaat bij de unilocatie (+115.000 euro). Deze ambitieuze bezoekersaantallen vinden wij echter vooralsnog niet verantwoord en zijn alleen bij zeer bijzondere tijdelijke tentoonstellingen met bijbehorende hogere kosten te realiseren. Aan de kosten zitten weinig risico’s en kansen. Op marketing en programmering kan bezuinigd worden, hetgeen vervolgens wel kan resulteren in minder bezoekers. Extra inspanningen in marketing en programmering kunnen juist resulteren in meer bezoekers. Duurzaamheidsmaatregelen resulteren in een potentieel bijna energieneutraal gebouw. Deze duurzaamheidswinst is op zichzelf al een grote verbetering.

Het zal de huidige energielasten van 150.000 euro beperken. Met de benodigde klimaatinstallaties is een volledig energieneutraal gebouw mogelijk niet haalbaar. Vooral de noodzaak tot frisse lucht die bijna altijd te koud, te warm, te nat of te droog zal zijn, resulteert in energiekosten. Een historische locatie biedt vanwege de monumentale waarde over het algemeen weinig ruimte voor voldoende zonnepanelen om dit te kunnen opvangen. In de buitenruimte, zoals de binnentuinen is er de mogelijkheid voor ondergrondse warmtekoude-opslag die de in seizoenen wisselende energiebehoefte kan ondervangen.

38

Bijlage 3: impressie Groot Heiligland Deze beelden zijn gemaakt in opdracht van het Frans Hals Museum in april 2025. Dit zijn impressies en geen ontwerpen. Hieraan kunnen dus geen rechten worden ontleend.

Entree

Binnentuin

39

Ondergrondse tentoonstellingsruimte

Tentoonstellingsruimte met hedendaagse kunst

40

Dialoogruimte op de zolderverdieping

Zolderruimte

41

Bijlage 4: impressie Egelantier Deze beelden zijn gemaakt in opdracht van het Frans Hals Museum in juli 2025. Dit zijn impressies en geen ontwerpen. Hieraan kunnen dus geen rechten worden ontleend.

Entree

Schutterszaal

42

Tentoonstellingsruimte

Tentoonstellingsruimte met hedendaagse kunst

43

Tentoonstellingsruimte

Tuinkamer met ontvangst

44

45