Bijlage 2 Ontwerpnotitie Kleine Houtweg

Meer ruimte voor monumentaal groen Herinrichting Kleine Houtweg Ontwerpnotitie Definitief Ontwerp (DO)

Gemeente Haarlem 30 januari 2026

Project

Opdrachtgever

Document Status Datum Referentie

Projectcode Projectleider Projectdirecteur

Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door

Meer ruimte voor monumentaal groen Herinrichting Kleine Houtweg Gemeente Haarlem

Ontwerpnotitie Definitief Ontwerp (DO) Definitief 30 januari 2026 142465/26-001.346

142465 T.S. Raap BSc Ir. R.P.N. Pater

M.B. Asbroek BSc Ing. M.P. van de Graaff T.S. Raap BSc

Paraaf

Adres

Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. Leeuwenbrug 8 Postbus 233 7400 AE Deventer +31 (0)570 69 79 11 www.witteveenbos.com KvK 38020751

Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos, noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Tekst- en datamining van (delen van) dit document, evenals enige verwerking of reproductie ervan door middel van kunstmatige intelligentie technologieën is uitdrukkelijk niet toegestaan, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Dit document (of delen ervan) mag niet worden verveelvoudigd en/of anderszins worden gebruikt op enigerlei wijze voor het trainen van kunstmatige intelligentie technologieën, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.

INHOUDSOPGAVE

1

INLEIDING

5

1.1

Start van het project en projectscope

5

1.2

Stand van zaken

6

1.3

Projectteam

6

1.4

Doelstelling rapportage

7

1.5

Leeswijzer

7

2

PARTICIPATIE

8

2.1

inleiding

8

2.2

Participatie schetsontwerp

8

2.3

Participatie voorlopig ontwerp

11

3

STARTNOTITIE EN SCHETSONTWERP

13

3.1

Startnotitie

13

3.2

Schetsontwerp

14

4

VOORLOPIG ONTWERP

16

5

DEFINITIEF ONTWERP

21

5.1

Wegontwerp

21

5.2

Groenstructuur

22

5.3

Cultuurhistorie en historisch kader

26

5.4

Ecologie

26

5.5

Waterhuishouding

27

5.6

Openbare verlichting

28

5.7

Materialisatie

31

5.8

Ondergrondse infra en riolering

35

5.9

Impressies

35

6

FINANCIËN

37

6.1

Subsidies

37

7

JURIDISCH

38

7.1

Vergunningeninventarisatie

38

8

PLANNING EN VERVOLG

40

Laatste pagina

40

Bijlage(n)

Aantal pagina's

I

Historisch kader Copijn Landschapsarchitecten

52

II

Beplantingsplan (incl. ontwerptoelichting en plantlijst)

14

III

Alternatieve varianten kruispuntontwerp

2

IV

Bereikbaarheid en verkeersstromen

2

1 INLEIDING 1.1

Start van het project en projectscope

De Kleine Houtweg tussen de Rustenburgerlaan en Vijverlaan is op meerdere fronten toe aan groot onderhoud. In juni van het jaar 2023 is het project Kleine Houtweg door gemeente Haarlem opgestart om in kaart te brengen welke ingrepen vanuit de domeinen riool, water, verharding, groen, openbare verlichting, terreinmeubilair, etc. nodig zijn om de openbare ruimte weer op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen. Het groot onderhoud zal ook gebruikt worden om de openbare ruimte in te richten naar het vigerende beleid van de gemeente Haarlem. Zo zijn thema’s als mobiliteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit en ruimtegebruik opnieuw tegen het licht gehouden bij het maken van het schetsontwerp. Meteen bij de start van het project werd duidelijk dat de herinrichting van de Kleine Houtweg niet zomaar een civiele herinrichting is. Het noordelijk deel is gelegen aan de rand van de rijksmonumentale groenaanleg ‘Frederikspark’ en het zuidelijk deel van het project is gelegen in de rijksmonumentale groenaanleg ‘Haarlemmerhout’. Beide parken zijn een intrigerende plek waar in meer dan 400 jaar geschiedenis de waarde nog nooit zo hoog is geweest voor de stad. Een verkoelend bos voor de stad, een verstilde plek voor de natuur en een heerlijk uitloopgebied voor een ferme wandeling en af en toe een stedelijk feestje.

De verweving van de Haarlemmerhout en het centrum loopt langs twee lijnen; de Dreef en de Kleine Houtweg. De dominantie van de auto in het straatbeeld heeft de samenhang sinds de jaren ’60 nogal onder druk gezet. Dat gaat nu veranderen met een herinrichting van de Kleine Houtweg. De laatste grote herinrichting van de Kleine Houtweg stamt uit het einde van de jaren vijftig, waarbij het zuidelijk deel fors is verbreed. Deze verbreding gebeurde in het kader van een gemeentelijk verkeersplan, dat bedoeld was om de binnenstad beter toegankelijk te maken voor de auto. De verbrede Kleine Houtweg moest de verbinding gaan verzorgen tussen een geplande zuidelijke stadsrandweg en de oude stadskern (waarbij overigens ook de oude bebouwing rond de Kleine Houtstraat gesloopt zou worden om ook deze straat breder te kunnen maken). Tegelijk met de Kleine Houtweg werd ook de Paviljoenslaan verbreed. Een en ander kreeg tussen 1958 en 1960 zijn beslag. Echter, de zuidelijke randweg kwam er nooit. Zodoende bleef de verdubbeling van de Kleine Houtweg nutteloos, omdat het verwachtte autoverkeer uitbleef. Samengevat vormt de onderhoudsbehoefte een uitgelezen kans om een ingreep uit het verleden, namelijk de verdubbeling van rijbanen, goed te maken die achteraf overbodig was, en zodoende het oorspronkelijke besloten laanprofiel van de Kleine Houtweg in al zijn glorie te herstellen.

Vanuit meerdere gezichtspunten wordt dan de samenhang in het gebied weer gerepareerd. Onderstaande tekst is afkomstig uit de omgevingsvisie Haarlem 2045 en geeft weer hoe Haarlem de toekomst van mobiliteit in stedelijk gebied voor zich ziet. Het citaat sluit goed aan bij de aanleiding en de visie voor de herinrichting van de Kleine Houtweg en het herstel van ruimtelijke kwaliteit in een groene omgeving die onder druk staat van allerlei andere ruimtelijke ontwikkelingen.

5 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Mobiliteit is verantwoordelijk voor ongeveer een kwart van de CO2-uitstoot. Behalve op het klimaat heeft mobiliteit veel impact op de gezondheid (luchtkwaliteit, geluid, beweging), en ruimtelijke kwaliteit (autowegen en parkeerplaatsen nemen een buitenproportioneel groot deel van de openbare ruimte in). Goede bereikbaarheid van werkplekken, sociale contacten en voorzieningen zijn belangrijke verworvenheden van de moderne samenleving en een belangrijk aspect van de leef- en woonkwaliteit. In het belang van een gezondere leefomgeving, een lagere uitstoot van CO2, een zuiniger gebruik van schaarse energiebronnen en een efficiënter, eerlijker en aantrekkelijker gebruik van openbare ruimte is het nodig om ons op een andere manier te gaan verplaatsen. Een dichtbebouwde omgeving vraagt om gezonde, duurzame en ruimteefficiënte vormen van mobiliteit zoals fietsen, wandelen en reizen met het openbaar vervoer. Dit krijgt in de toekomst een steeds belangrijker rol in Haarlem. We noemen dit de mobiliteitstransitie. Deze transitie sluit aan bij de ontwikkeling dat het autogebruik in de stad al jaren niet meer groeit en in binnensteden zelfs afneemt.

1.2

Stand van zaken

Het project Kleine Houtweg valt volgens het Haarlems Civiel Plan Proces (HCPP) binnen de projectcategorie I (veel impact). De processtappen die behoren bij projectcategorie I zijn doorlopen. In lijn met het HCPP is in mei 2024 een kaderstellende startnotitie (inclusief PvE en Schetsontwerp) opgeleverd welke op 20 juni 2024 is behandeld in de commissievergadering beheer van gemeente Haarlem. De stukken zijn positief ontvangen en zijn daarna als hamerstuk vastgesteld in de raadsvergadering van 27 juni 2024. Met het vaststellen van de kaderstellende startnotitie inclusief het PvE en Schetsontwerp is de definitiefase voltooid. Vanaf juli 2024 is het projectteam verder gegaan met de ontwerpfase van het project. Het Schetsontwerp is voorgelegd aan bewoners en andere stakeholders voordat gestart is met het opstellen van het voorlopig ontwerp. De vastgestelde randvoorwaarden uit de definitiefase zijn uitgewerkt tot een Voorlopig Ontwerp (VO), Zo mogelijk zijn ook de wensen vanuit de stakeholders meegenomen in het VO. Op 20 mei 2025 heeft het college het VO vrijgegeven voor inspraak. Van 6 juni tot 1 augustus 2025 was het mogelijk om een inspraakreactie in te dienen. Alle inspraakreacties zijn beantwoord in de Nota van Beantwoording. Na de inspraakperiode is gestart met het opstellen van het Definitief Ontwerp.

Naar aanleiding van de inspraakreacties is het ontwerp op een aantal punten aangepast. Verderop in deze rapportage is dit nader toegelicht. Het opstellen van het DO en deze bijbehorende Ontwerpnotitie is de laatste stap in het ontwerpfase en na vaststelling in de gemeenteraad is de ontwerpfase afgerond.

1.3

Projectteam

Witteveen+Bos is een ingenieursbureau dat vooral gespecialiseerd is in het civiele en procesmatige aspect van infrastructurele projecten. In samenspraak met het projectteam (Witteveen+Bos en gemeente Haarlem) is besloten dat voor dit project expertise over cultuurhistorie en (groen) erfgoed van grote toegevoegde waarde is voor het proces en het ontwerp. Om die reden is gekozen om een landschapsarchitectenbureau te zoeken dat kan aansluiten bij het projectteam in de ontwerpfase. Voor de kaderstellende startnotitie is gebruik gemaakt van een document uit 2008 van Copijn Landschapsarchitecten, namelijk een cultuurhistorische analyse en waardestelling van de Haarlemmerhout. Dit document vertelt veel over de geschiedenis en de toekomstvisie voor de Haarlemmerhout en daarmee ook de Kleine Houtweg. Vanwege deze voorgeschiedenis en het feit dat Copijn ook al langer betrokken is bij ontwikkelingen in de Haarlemmerhout is Copijn gevraagd onderdeel te worden van het projectteam. De werkzaamheden van Copijn bestaan onder andere uit het opstellen van een historisch ontwikkelkader voor de locatie, het opstellen van ontwerpprincipes en een beplantingsplan, en het leveren van input tijdens het ontwerpproces.

6 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Daarmee bestaat het projectteam in de ontwerpfase uit de volgende partijen: - gemeente Haarlem; - Witteveen+Bos; - Copijn landschapsarchitecten.

1.4

Doelstelling rapportage

Deze ontwerpnotitie behoort bij het Definitief Ontwerp (DO), wat een resultaatsproduct is van de Ontwerpfase conform het HCPP. Het doel van de rapportage is om de gemaakte ontwerpkeuzes toe te lichten en te onderbouwen. Het DO en deze ontwerpnotitie worden ter accordering voorgelegd aan het college en de raad.

1.5

Leeswijzer

De ontwerpnotitie is chronologisch opgebouwd en laat het proces zien dat is doorlopen om tot een definitief ontwerp te komen. In hoofdstuk 2 is teruggeblikt naar het schetspontwerp. Het schetsontwerp is (samen met een startnotitie) opgeleverd en vastgesteld door de gemeenteraad in mei 2024. Hoofdstuk 3 gaat over het voorlopig ontwerp. Het grootste gedeelte van de uitgangspunten uit de startnotitie zijn overgenomen in het voorlopig ontwerp, maar een aantal ontwerpkeuzes is in de VO fase verder afgewogen en/of uitgewerkt. In hoofdstuk 3 is ingegaan op een aantal ontwerpkeuzes die op hoofdlijnen van invloed zijn geweest op de uitwerking van het VO. Het voorlopig ontwerp is in juni 2025 ter kennisname naar de commissie beheer gestuurd en heeft vervolgens van begin juni tot 1 augustus 2025 ter inspraak gelegen. In hoofdstuk 4 is toegelicht op welke manier is geparticipeerd met de omgeving in de definitiefase en de eerste helft van de ontwerpfase. De toelichting op het definitief ontwerp staat in hoofdstuk 5. Hierbij zijn hoofdstukken opgedeeld per onderwerp en is toegelicht wat de belangrijkste afwegingen zijn geweest in het proces. Het definitief ontwerp incl. profielen is bijgevoegd als bijlage bij het raadsstuk.

Belangrijk onderdeel van het definitief ontwerp is ook het historisch ontwikkelkader, de ontwerpprincipes en het beplantingsplan welke zijn opgesteld door Copijn Landschapsarchitecten. Deze documenten zijn bijgevoegd als bijlage I en II bij deze ontwerpnotitie. In hoofdstuk 6 en 7 is opeenvolgend een toelichting gegeven op de financiële en juridische aspecten van het project. In hoofdstuk 8 is een doorkijk gegeven op de planning en het vervolg.

7 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

2 PARTICIPATIE 2.1

inleiding

Het project Kleine Houtweg doorloopt het proces zoals beschreven in het HCPP behorend bij projectcategorie I ‘veel impact’. Er heeft op verschillende momenten participatie plaatsgevonden met zowel professionele stakeholders als de omgeving. Na afronding van de definitiefase konden stakeholders reageren op het Schetsontwerp en in de ontwerpfase heeft het VO acht weken ter inzage gelegen. In paragraaf 2.2. is de participatie op het Schetsontwerp toegelicht en in paragraaf 2.3 de participatie van het VO.

2.2

Participatie schetsontwerp

In de fase tussen het schetsontwerp en het voorlopig ontwerp is op meerdere manieren geparticipeerd met omwonenden en belanghebbenden van het project. Dit is gedaan op de volgende manieren: - brieven om de bewoners te informeren; - bewonersavond voor omwonenden (openbaar); - bewonersmiddag voor directe aanwonenden pleintje t.h.v. nr. 85 t/m 99 (genodigden); - gesprek met bewoners Twijnderslaan (genodigden); - een-op-een-gesprek met ondernemer Theehuis Haarlemmerhout; - projectenpagina met reactiemogelijkheid (openbaar). Daarnaast zijn gesprekken geweest met een aantal belanghebbende commissies of overkoepelende organisaties (commissie Haarlemmerhout, Platform Groen, Fietsersbond, Rijksdienst Cultureel Erfgoed). Na een korte toelichting op de participatiemomenten is in tabel 2.1 een overzicht opgenomen met de belangrijkste punten die uit de participatie zijn opgehaald. Brieven Middels brieven zijn bewoners van de Kleine Houtweg en omgeving geïnformeerd over belangrijke data (zoals de eerder genoemde bewonersavond) en veldwerkzaamheden welke zijn of worden uitgevoerd in het projectgebied. Bewonersavond voor omwonenden Op woensdagavond 2 oktober 2024 is een informatieavond geweest over het schetsontwerp van de herinrichting van de Kleine Houtweg.

Tijdens de avond zijn is aantal projectposters tentoongesteld en is het projectteam over de herinrichting in gesprek gegaan met bewoners. In principe was het vrije inloop en was iedereen welkom bij de informatieavond. Alle bewoners van de Kleine Houtweg en de direct omringende straten hebben een brief ontvangen met een uitnodiging voor de informatieavond. Daarnaast is de bewonersavond aangekondigd op de projectenpagina van het project op de website van de gemeente Haarlem.

8 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

De avond is goed bezocht door ongeveer 75 bezoekers. De meeste bezoekers waren bewoners van de Kleine Houtweg zelf, maar de avond is ook bezocht door bewoners van de zijstraten van de Kleine Houtweg zoals de Bellevuelaan, de Twijnderslaan en de Spijkermanslaan. Tijdens de informatieavond konden bewoners een reactieformulier invullen of later thuis invullen en opsturen. Er zijn in totaal 39 reactieformulieren ingevuld. Ook was het mogelijk om tot 16 oktober 2024 online een reactie achter te laten op de projectpagina op de gemeentelijke website. Dit is door 65 bewoners gedaan. Het totaal aantal reacties komt hiermee op meer dan 100 stuks waarmee gezegd kan worden dat de belangstelling en de betrokkenheid van bewoners bij dit project groot is. Veel reacties komen van bewoners van de Kleine Houtweg, maar ook een aantal bewoners van omliggende straten zoals de Spijkermanslaan, Linnaeuslaan, Lommerlustlaan, Churchillaan, Twijnderslaan en Bellevuelaan hebben de bewonersavond bezocht en reactieformulieren ingevuld Bewonersmiddag voor directe aanwonenden pleintje Het pleintje ter hoogte van huisnummer 85 t/m 99 wordt gezien als een belangrijk deelgebied in het projectgebied. Hier is het bestaande wegprofiel zeer breed en er is ruimte voor meer dan alleen de inpassing van een wegprofiel.

Willen de bewoners hier de parkeerplaatsen behouden, of willen ze liever meer groen? Om dit te weten te komen zijn de directe omwonenden van dit stukje projectgebied uitgenodigd (bij stichting het Hart) om met het projectteam te schetsen op het plan en hun wensen door te geven. Gesprek met bewoners Twijnderslaan Een groep bewoners van de Twijnderslaan maken zich zorgen over toenemende verkeersdrukte en daarmee verslechterende verkeersveiligheid als gevolg van afsluiting Kleine Houtweg. Het gaat met name om sluipverkeer door de wijk in de ochtend van west naar oost. Deze automobilisten gebruiken de wijk om oponthoud op de Rustenburgenlaan te ontwijken en door te steken naar de Kamperlaan.. Er is gezamenlijk nagedacht om sluipverkeer tegen te gaan door de route minder aantrekkelijk te maken. Een-op-een-gesprek met ondernemer Theehuis De inrichting van het gebied rond het theehuis wordt ook gezien als een deelgebied in het plan. Er is hier een terras, er zijn parkeerplaatsen en er is een fietspad dat hier het park in gaat. Om de wensen van de ondernemer te weten te komen is een gesprek geweest waarbij deze locatie van het plangebied is besproken. Projectenpagina Sinds de start van het project (initiatieffase) is er een projectenpagina online (https://haarlem.nl/herinrichting-kleine-houtweg).

Op de pagina worden bewoners op de hoogte gehouden van ontwikkelingen en de planning van het project. Tevens was er voor bewoners de mogelijkheid om te reageren op het plan door middel van een reactie. Dit kon tot twee weken na de bewonersavond (tot 16 oktober 2024). De reacties zijn bekend bij het projectteam en voor zover mogelijk verwerkt in het voorlopig ontwerp. Wat is er gebeurd met de reacties? De reacties die zijn binnengekomen zijn uiteenlopend van onderwerp en aard. Sommige bewoners zijn blij met het plan, andere bewoners maken zich zorgen over de beschikbaarheid van parkeerplaatsen, over de bereikbaarheid van hun woning of over de verkeersveiligheid door het samenvoegen van fietsen en gemotoriseerd verkeer op één rijbaan. De thema’s die het meeste terugkomen in de reacties zijn weergegeven in de tabel 4.1. Reacties van bewoners op het schetsontwerp zijn beoordeeld en meegewogen in de ontwerpafwegingen bij het voorlopig ontwerp, maar worden nog niet gezien als officiële inspraakreacties waarop individueel een antwoord is geformuleerd. In de tabel is aangegeven of de reacties wel of niet meegenomen konden worden in het VO.

9 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Tabel 2.1 Thema’s die het meeste terugkomen in de reacties Thema

Toelichting/reactie

Wel of niet meegenomen

groen

De reacties over groen zijn uiteenlopend. Veel bewoners snappen de cultuurhistorische waarde van de plek en juichen toe dat de auto weer een minder prominente plek in het wegprofiel krijgt. Andere bewoners vinden dat de straat groen genoeg is en dat er niets hoeft te gebeuren. Er is wel eensgezindheid over het behouden en versterken van de hoofdbomenstructuur met het opvullen van gaten in de bomenlanen waar dat kan, en het planten van nieuw bomen met grote toekomstwaarde op het pleintje ter hoogte van huisnummer 85 t/m 99.

In het Voorlopig Ontwerp is concreter invulling gegeven aan de versterking van de hoofdbomenstructuur en de invulling van de parkzone die vrijkomt door het opheffen van de westelijke rijbaan langs de Haarlemmerhout.

parkeerplaatsen auto

De parkeerdruk is een probleem volgens de bewoners, vooral door het tekort aan parkeerplekken gecombineerd met bezoekers van nabijgelegen cafés en restaurants. Voor veel bewoners is het behouden van de bestaande parkeerplekken op de Kleine Houtweg belangrijk.

In het noordelijk deelgebied blijft het aantal parkeerplaatsen gelijk aan het aantal parkeerplaatsen in de bestaande situatie. Ook bij het stukje parallelweg Kleine Houtweg bij de entree van de parkeergarage Mariastichting blijft het aantal parkeerplaatsen gelijk aan het aantal in de bestaande situatie In het zuidelijk deelgebied verdwijnen 9 parkeerplaatsen ter hoogte van het theehuis. Deze vakken worden voornamelijk in het weekend gebruikt door mensen die het park bezoeken. Door het weghalen van de vakken wordt gestimuleerd het park met de fiets te bezoeken. Als iemand echt met de auto naar het park wil is de Dreefgarage een goed alternatief

verkeersveiligheid

Verkeersveiligheid is een belangrijk thema in de reacties. Sommige bewoners maken zich zorgen over de veiligheid van fietsers op de Kleine Houtweg, omdat de rijbanen in het zuidelijk deelgebied worden samengevoegd. Bewoners zijn bang dat hiermee de veiligheid voor fietsers in het geding komt. Andere bewoners verwijzen naar de Churchillaan (waar ook de rijbaan gedeeld wordt) en geven aan dat dit ontwerp goed functioneert en als veilig ervaren wordt. De fietsroute van de Zuidelijke wijken naar de Dreefschool of andere scholen in het centrumgebied wordt als aandachtspunt benoemd. Ouders laten hun kinderen alleen naar school fietsen en maken zich zorgen over de veiligheid van hun kinderen, ook in combinatie met de oversteek over de drukke kruising met de N205. Ook wordt de (nieuwe) fietsstraat Kleine Houtweg tussen de Rustenburgerlaan en de singel genoemd als onveilige situatie, omdat hier te veel autoverkeer rijdt.

10 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Het samenvoegen van de rijrichtingen op één wegas in het zuidelijk deelgebied blijft in het voorlopig ontwerp gehandhaafd. Tellingen ondersteunen de keuze voor het wegtype dat wordt toegepast. Wel is het kruispuntontwerp veiliger gemaakt voor fietsers door het toepassen van een fietspad met duidelijke opstelstroken. Ook zijn snelheidsremmers (drempels) toegepast en is het ontwerp verder gematerialiseerd waardoor de weg een echte uitstraling krijgt van een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u

Thema

Toelichting/reactie

Wel of niet meegenomen

straatinrichting

Verschillende aspecten van de straatinrichting zijn genoemd, zoals de wens om bredere voeten fietspaden te realiseren voor voetgangers en fietsers of bepaalde suggesties voor de bestrating.

Voetpaden zijn waar mogelijk uitgevoerd met een minimale breedte van 2,10 meter. Verdere materialisering van bestrating e.d. wordt uitgewerkt in de DO (definitief ontwerp) fase.

doorstroming verkeer

Bewoners vragen om snelle verkeersdoorstroming op kruispunten zoals de Churchilllaan en Paviljoenlaan. Ook is er aandacht voor de toegankelijkheid van parkeergarages, zoals de parkeergarage van de Mariastichting, en de doorstroming van verkeer in smalle uitritten.

Het afsluiten van de noordelijke tak van de kruising is al opgenomen in PvE/startnotitie en is vastgesteld door raad/college. Deze afsluiting is dus ook meegenomen in het voorlopig ontwerp. Wel is gekeken naar hoe overlast voor de wijk voorkomen kan worden.

Ook de afsluiting van de noordelijke tak van de kruising Kleine Houtweg - N205 wordt regelmatig genoemd. Sommige bewoners zijn niet blij met dit voornemen, omdat ze hiermee gedwongen worden een andere route te nemen om bijvoorbeeld boodschappen te doen in Heemstede. Andere bewoners van (vooral het Noordelijk deel van het projectgebied) zijn blij met het voornemen omdat de verwachting is dat het verkeer hiermee meer buiten de wijk gehouden wordt.

De ingreep ter plaatse van de kruising is doorgerekend in het gemeentelijk verkeersmodel. De invloed van het project op de verkeersstromen is klein.

2.3

De uitrit van de parkeergarage Mariastichting blijft in het Voorlopig ontwerp vanuit het noorden en het zuiden toegankelijk. Zie hoofdstuk 5 en bijlage III en IV van deze ontwerpnotitie voor meer informatie over bovenstaande punten.

Participatie voorlopig ontwerp

In de fase tussen VO en DO is ook op diverse manieren geparticipeerd met omwonenden en belanghebbenden van het project. Dit is gedaan op de volgende manieren: - extra inloopbijeenkomst voorlopig ontwerp (juni 2025); - inspraakperiode (06-06 t/m 01-08), 8 weken in plaats van 6 weken i.v.m. vakantieperiode; - gesprek met (nieuwe) ondernemer theehuis Haarlemmerhout - gesprek met vertegenwoordigers van bewoners uit de wijk Zuiderhout1. Daarnaast zijn ook in deze fase gesprekken geweest met een aantal belanghebbende commissies of overkoepelende organisaties (commissie Haarlemmerhout, Platform Groen, Rijksdienst Cultureel Erfgoed, Provincie Noord-Holland). In de inspraakperiode zijn 88 zienswijzen binnengekomen als reactie op het voorlopig ontwerp. Deze zienswijzen zijn beantwoord in de Nota van Beantwoording, welke is bijgevoegd als bijlage bij het raadsstuk. De thema’s die vaak terugkomen zijn: - Nut en nootdzaak; - Verkeersveiligheid; - Separaat fietspad Haarlemmerhout; - Doorstroming en bereikbaarheid verkeer; - Biodiversiteit, bomen en groen; - Kruispunt Kleine Houteweg - N205 Kamperlaan - Paviljoenslaan; - In- en uitrijden parkeergarage Mariastichting; - Participatie en betrokkenheid.

1

I n de participatie van het schetsontwerp is door het projectteam uitgegaan van participatie met de directe bewoners van de Kleine Houtweg. Hierbij is voorbijgegaan aan de behoefte van bewoners uit de wijk Zuiderhout om ook betrokken te zijn bij de plannen op de Kleine Houtweg. Naar aanleiding van deze behoefte is in oktober 2025 ook een gesprek geweest op het stadhuis met (vertegenwoordiging van) een groep bewoners uit de wijk Zuiderhout.

11 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

In het DO zijn onderstaande wijzigingen aangebracht naar aanleiding van de zienswijzen: - het kruispuntontwerp is verder uitgewerkt, waarbij de verkeersregelinstallaties en de opstelstroken voor de fiets en de auto verder zijn gedetailleerd. Omdat er ter plaatse van de uitrit van de parkeergarage veel samenkomt op de Kleine Houtweg is gekozen vanaf het laatste plateau (ter hoogte van huisnummer 129) het profiel te voorzien van fietssuggestiestroken, welke ter hoogte van de Bellevuelaan uitsplitsen naar een vrijliggend fietspad (eenrichting). De fietser kan hier gemakkelijk de stilstaande auto passeren en beschermd wachten om vervolgens veilig en gemakkelijk de kruising over te steken om zijn weg te vervolgen; - de inrichting en het karakter van de rijweg is nader gedetailleerd. Zo is een aantal kruisingen in het zuidelijk deelgebied ontworpen als plateaus en vormen (m.u.v. de uitritten) gelijkwaardige kruisingen zoals dat in een 30 km-zone gebruikelijk is. Ook is een aantal snelheidsremmers (drempels) ontworpen om de snelheid voor automobilisten eruit te halen. De combinatie van de wegbreedte, de materialisering en de weginrichting zorgt voor de uitstraling van een verblijfsgebied wat de snelheid omlaag brengt en het gevoel van veiligheid voor de weggebruiker verbetert; - in het noordelijk deelgebied is de verkeerskundige uitwerking nader gedetailleerd.

Zo heeft de fietsstraat voorrang op de Twijnderslaan d.m.v. een uitritconstructie. Ook is de aanlanding bij de kruising voor fietsers die vanuit het noorden komen geoptimaliseerd zodat er voldoende opstelruimte is en fietsers veilig de kruising kunnen oversteken; - de entree naar het park vanuit het zuiden (vanaf de overgang Vijverlaan) is aangepast en de zebra is verlegd naar een plek die beter aansluit bij de entree van de kinderopvang en het park; - er is een voetgangersoversteekplaats ingepast (noord-zuid) aan de westzijde van de kruising Kleine Houtweg-Kamperlaan/Paviljoenslaan; - er is een voetgangersoversteekplaats afgevallen (oost-west) aan de zuidzijde van de kruising Kleine Houtweg-Kamperlaan/Paviljoenslaan.

12 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

3 STARTNOTITIE EN SCHETSONTWERP 3.1

Startnotitie

Beschrijving projectgebied Projectgebied bestaat uit de Kleine Houtweg tussen de Rustenburgerlaan en de Vijverlaan. Het deel ten noorden van de N205 Kamperlaan heeft andere karakteristieken dan het deel ten zuiden van de N205 Kamperlaan. De kleine Houtweg is onderdeel van het Hoofdnet fiets van de gemeente Haarlem en er gold (tot 1-10-2025) een maximum snelheid van 50 km/u. Met het vaststellen van de beleidsnotitie afweging 30 km/u Haarlem is de maximum snelheid op de Kleine Houtweg per 1-10-2025 teruggebracht naar 30 km/u. Deelgebied Noord Aan het noordelijk deel liggen woningen. In de huidige situatie bestaat de weg uit één rijbaan met aan twee zijden een trottoir. Fietsers en gemotoriseerd verkeer mogen in twee richtingen gebruik maken van de rijbaan, uitgevoerd in asfalt. De Kleine Houtweg ten noorden van de N205 wordt door circa 1.400 mvt/etmaal en circa 1.300 fietsers/etmaal gebruikt. Deelgebied Zuid Het zuidelijk deel heeft een meer groene uitstraling en woningen liggen verder van de weg af. Er zijn in de huidige situatie twee rijbanen met fietssuggestiestroken, die gescheiden worden door een groenstrook. De twee rijbanen komen in het zuiden samen tot één rijbaan met fietsstroken. Er rijden circa 3.250 mvt/etmaal en circa 450 fietsers per etmaal over de Kleine Houtweg in deelgebied zuid.

Startnotitie/Programma van eisen De startnotitie is op 27 juni 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Het is een globale verkenning van kansen, belemmeringen en risico’s van het project in de definitiefase en beschrijft onder andere de volgende onderwerpen: - scopebepaling; - uitgangspunten, randvoorwaarden en dilemma’s; - omgeving en raakvlakken; - hoofdkeuzes en kaderstelling; - participatie en inspraak; - risico’s; - financiën; - juridisch; - planning en vervolg. De meeste informatie uit de startnotitie is nog relevant. De slag die in de ontwerpfase is gemaakt kan worden gezien als een verdiepingsslag op de startnotitie en het schetsontwerp.

13 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

De belangrijkste punten uit de startnotitie zijn: - algemeen: · in de beleidsnotitie ’Afweging 30 km/u Haarlem’ (d.d. 1 november 2023) is de Kleine Houtweg aangewezen als wegcategorisering erftoegangsweg (ETW) met een maximumsnelheid van 30 km/u. Dit betekent een wijziging ten opzichte van de huidige inrichting als een gebiedsontsluitingsweg (GOW) met een maximumsnelheid van 50 km/u. Verkeerstellingen welke in het kader van dit project zijn uitgevoerd ondersteunen de keuze voor een wijziging naar de categorie ETW. In het ‘Mobliteitsbeleid Haarlem 2040’ staat namelijk dat op wegen met een verkeersintensiteit van minder 6.000 mvt/etmaal de herinrichting naar een ETW mogelijk is. Uit de verkeerstellingen blijkt dat de intensiteit een stuk lager liggen op de Kleine Houtweg (circa 1.400 mvt/etmaal op het noordelijk deel en circa 3.250 mvt/etmaal op het zuidelijk deel); · ruimtelijke kwaliteit en erfgoedwaarde zijn bij de planvorming leidende en integrerende principes.

Door ruimtelijke kwaliteit en erfgoedwaarde bij inrichtings- en vormgevingskeuzes als onderlegger te laten dienen kunnen de andere beleidsonderwerpen op een goede en samenhangende manier worden toegepast, waardoor de bijzondere identiteit en toekomstwaarde van de plek en van Haarlem als stad worden versterkt; - deelgebied Noord: · afsluiting van de Kleine Houtweg ter hoogte van de N205 Kamperlaan omdat dit de doorstroming van het kruispunt ten goede komt en zorgt voor minder autoverkeer in de wijk; · voor het wegprofiel is een keuze gemaakt uit vier varianten die tegen elkaar zijn afgewogen aan de hand van verschillende beoordelingscriteria. De variant Fietsstraat is naar voren gekomen als voorkeursvariant. Een fietsstraat past conform het beleid bij het Hoofdnet Fiets en het aantal fietsers in combinatie met de getelde hoeveelheid gemotoriseerd verkeer zijn volgens de richtlijnen passend voor fietsstraten; - deelgebied Zuid: · Ook voor het zuidelijk deel zijn vier varianten voor het wegprofiel tegen elkaar afgewogen. De variant ‘Fietsers op de rijbaan’ scoorde het beste op de verschillende beoordelingscriteria. In principe schrijft het beleid voor dat routes in het Hoofdnet Fiets extra comfortabel gemaakt dienen te worden, zoals een fietsstraat of een rijweg met fietsstroken in asfalt, in plaats van een standaard 30 km/u woonstraat profiel.

Alleen als de lokale situatie daarom vraagt kan (binnen beschermd stadsgezicht) hiervan worden afgeweken. Een fietsstraat blijkt op dit deel niet mogelijk te zijn, omdat de circa 3.250 mvt/etmaal en slechts circa 450 fietsers/etmaal niet voldoen aan de richtlijnen van het CROW voor fietsstraten en de varianten met fietsstroken (niet passend bij een ETW) en vrijliggende fietspaden (niet passend bij de wens voor vergroening) zijn afgevallen. De Kleine Houtweg valt binnen de grenzen van beschermd stadsgezicht en daardoor is de keuze gemaakt voor een gecombineerde rijbaan voor fietsers en gemotoriseerd verkeer. Het combineren van fietsers en gemotoriseerd verkeer op één rijbaan levert naar verwachting geen grote verkeersveiligheidsrisico’s op, omdat de tellingen ruim lager zijn dan de grenswaarde die gehanteerd wordt voor ETW’s door Duurzaam Veilig en het beleid van de gemeente. Door de maximum snelheid van 30 km/u en de beperkte hoeveelheid verkeer kan al het verkeer op een veilige manier gebruik maken van dezelfde rijbaan.

3.2

Schetsontwerp

In de startnotitie is onderscheid gemaakt in deelgebied noord en deelgebied zuid. Deelgebied noord wordt ingericht als een fietsstraat (zie afbeelding 2.1), en deelgebied zuid wordt ingericht als een erftoegangsweg 30 km/h waar fietsers en motorvoertuigen de weg delen (zie afbeelding 2.2). Voor twee onderdelen is in het schetsontwerp nog geen keuze gemaakt. Deze onderdelen zijn in het VO verder onderzocht en uitgewerkt. Het gaat om: Kruising Kleine Houtweg - N205 - Kamperlaan - Paviljoenslaan Door de aanpassing van de wegprofielen vereist de kruising Kleine Houtweg - Kamperlaan ook een (relatief grote) aanpassing. In het schetsontwerp is hier een aanzet voor gedaan maar de integrale onderbouwing hiervan ontbrak nog.

14 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Vrijgekomen groenstrook Haarlemmerhout Door het herstellen van het historisch profiel en het vrijspelen van één volledige rijweg van het zuidelijk deelgebied van het project komt er een strook van meer dan 10,00 m park bij de Haarlemmerhout. De mogelijkheden voor het inrichten van deze strook zijn groot en in het schetsontwerp is daar nog geen keuze voor gemaakt.

Afbeelding 3.1 Sfeerimpressie deelgebied noord (schetsontwerp)

Afbeelding 3.2 Sfeerimpressie deelgebied zuid (schetsontwerp)

15 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

4 VOORLOPIG ONTWERP Het voorlopig ontwerp (VO) is een verdere vertaling van het schetsontwerp. Het ontwerp is gedetailleerder uitgewerkt en er is verder ontworpen op een aantal locaties die in het schetsontwerp nog veel aandacht behoeften. In dit hoofdstuk zijn twee ’onderdelen toegelicht waar belangrijke keuzes zijn gemaakt voor het ontwerp in de uitwerking van een schetsontwerp naar het VO. Kruising Kleine Houtweg - N205 Kamperlaan - Paviljoenslaan De verdere uitwerking van de kruising is één van de grootste uitdagingen geweest bij de uitwerking van het schetsontwerp naar een voorlopig ontwerp. Het bleek een grote uitdaging om op deze plek de verschillende belangen van wegontwerp (verkeerskunde, doorstroom, veiligheid) te verenigen met de belangen van landschapsontwerp en erfgoed (zichtlijnen, bomenlanen, ruimtelijke kwaliteit). Na een aantal overleggen en ontwerpateliers en zijn we als projectteam uitgekomen op 5 varianten voor deze locatie. Na een MCA (multicriteria-analyse) en een aansluitend overleg in de projectgroep zijn twee van de vijf varianten komen te vervallen waardoor er drie varianten zijn overgebleven.

Van deze drie varianten zijn onder andere de volgende verdiepende producten en onderzoeken nader uitgewerkt: - civieltechnisch kruispuntontwerp met controle kabels en leidingen en draaicirkels maatgevende voertuigen; - een berekening van de verkeersregeling en de doorstroom d.m.v. een COCON berekening; - sfeerimpressies (gekeken vanuit noordelijke - en zuidelijke richting); - grafische ontwerptekeningen (plattegrond). Het projectteam worstelde met de vraag welke variant in het Voorlopig Ontwerp opgenomen moest worden omdat er geen eensgezindheid was over de weging van de verschillende belangen. Om deze reden is besloten om dit vraagstuk voor te leggen aan het stadsbestuur. Dit is gedaan door middel van een richtinggevende annotatie. De drie overgebleven varianten van de kruising zijn hierin omschreven inclusief argumentatie als het gaat om de positieve en negatieve aspecten van de betreffende variant. De annotatie en de varianten zijn ook op projectlocatie toegelicht aan de (3) wethouders die portefeuillehouder zijn van de onderwerpen die spelen op deze locatie. Dit zijn monumenten, mobiliteit en vergroenen en openbare ruimte.

16 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Na een toelichting op locatie en een daaropvolgend integraal overleg is door de wethouders een voorkeur uitgesproken voor de variant waarin de nadruk ligt op erfgoed en ruimtelijke kwaliteit (zie afbeelding 4.1). De voornaamste redenen voor deze voorkeur zijn: - met deze variant wordt invulling gegeven aan één van de drie belangrijkste doelstellingen uit de startnotitie, namelijk: ruimtelijke kwaliteit en erfgoedwaarde zijn bij de planvorming leidende en integrerende principes. Door ruimtelijke kwaliteit en erfgoedwaarde bij inrichtings- en vormgevingskeuzes als onderlegger te laten dienen kunnen de andere beleidsonderwerpen op een goede en samenhangende manier worden toegepast, waardoor de bijzondere identiteit en toekomstwaarde van de plek en van Haarlem als stad worden versterkt. De gekozen variant onderscheidt zich van de andere varianten doordat de ruimtelijke kwaliteit en de erfgoedwaarde hier het best tot hun recht komen. De lange cultuurhistorische lijn die de Kleine Houtweg al sinds eeuwen is wordt hier op een zo constante, doorgaande, samenhangende en bescheiden mogelijke manier doorgezet tot aan het kruispunt.

Dit heeft een grote meerwaarde voor de park- en laanbeleving en daarmee de monumentale waarde van de Haarlemmerhout; - de wethouders spraken hun voorkeur uit voor het combineren van fietsers en motorvoertuigen op dezelfde rijbaan, zoals dat op een erftoegangsweg (30 km/h) gebruikelijk is. Hiermee is duidelijk wat er van de weggebruiker verwacht wordt en hoeven de lijnen voor fiets- en gemotoriseerd verkeer elkaar in de voorkeursvariant niet te kruisen (bij de andere twee varianten is dit wel het geval). Daarnaast ligt de variant in het verlengde van de (succesvol) heringerichte Churchillaan waarbij fietsers en motorvoertuigen het profiel delen. De varianten die zijn afgevallen zijn weergegeven en omschreven in bijlage III ‘alternatieve varianten kruispuntontwerp’.

Afbeelding 4.1 Voorkeursvariant

17 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Nadat de bestuurlijke keuze is gemaakt voor de voorkeursvariant, is nog een optimalisatie uitgevoerd naar aanleiding van een verzoek van de wethouders voor bredere en gescheiden opstelstroken voor fietsers. Ter plaatse van het kruispunt met de N205 Kamperlaan komt er aan beide kanten van de weg een vrijliggend éénrichtingsfietspad met een breedte van 2,00 m in plaats van een fietsstrook. Het fietspad wordt gescheiden van de rijweg door middel van een betonband Enkele belangrijke uitgangspunten die bij de gekozen variant (vanaf nu het VO) horen en in deze ontwerpnotitie genoemd moeten worden zijn de volgende: - in het VO is het niet meer mogelijk om vanuit de Kleine Houtweg linksaf te slaan de Paviljoenslaan op. Reden dat dit is verwerkt is dit een extra fase in de verkeersregelinstallatie zou vereisen wat van negatieve invloed is op de cyclustijd. Verkeer dat vanuit Zuiderhout richting Florapark wil kan gebruik maken van de Churchillaan en daarna de Fonteinlaan. Daarnaast kan verkeer op de Kamperlaan een Uturn maken ter hoogte van de Vlietsorgstraat; - voor het ontwerp dienen 4 bomen verplant en 4 bomen gekapt te worden (deze kunnen niet verplant worden). Eén boom kan nieuw worden geplant.

Netto zijn er (ter plaatse van het kruispunt) dus 3 bomen minder ten opzichte van de bestaande situatie; - in het ontwerp wordt uitgegaan van een verkeerslichtenregeling waarin in één en hetzelfde blok groen wordt gegeven aan langzaam verkeer (fietsers en voetgangers). Dat is vergelijkbaar met de verkeerslichtenregeling van kruispunt Prinsenbrug - Friese Varkensmarkt - Spaarndamseweg waar ook al het langzaam verkeer in één blok wordt afgehandeld. Vrijgekomen groenstrook Haarlemmerhout In het schetsontwerp werd duidelijk dat, met de wijziging van het wegprofiel naar een erftoegangsweg 30 km/h, de rijrichtingen zich kunnen concentreren op één wegas. Hiermee wordt de hele westelijke rijbaan opgeheven en ontstaat er veel ruimte voor het opnieuw inrichten van de parkrand. In het document ‘historisch kader en de ontwerpprincipes’ van Copijn (januari 2025) is te lezen dat de westelijke rijbaan van de huidige dubbele rijbaan in (een deel van) de geschiedenis een wandelpad is geweest welke in een duidelijke en logische verbinding lag met de padenstructuur van de Haarlemmerhout. Dat er op deze plek in de jaren 60 een rijbaan bij is gekomen is ten koste gegaan van een logische wandelroute aan de parkzijde van zuid naar noord en vice versa.

De behoefte aan een wandelpad op deze plek is er nog wel, wat duidelijk zichtbaar is aan de vele ‘olifantenpaadjes’ die over de gehele lengte van het zuidelijk deelgebied in de parkrand te vinden zijn. Deze paadjes slingeren door de bomenweide en door het struweel en zorgen door verstoring van mens en dier (honden) dat deze deelgebieden zich niet optimaal kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld op het gebied van ecologie en het tot wasdom komen van een beoogd natuurdoeltype. Tevens is goed te zien dat (in de huidige situatie) veel voetgangers langs deze rand (bij gebrek aan een duidelijk voetpad) oneigenlijk gebruik maken van de aanwezige fietssuggestiestrook (zie afbeelding 4-2. Dit kan zorgen voor gevaarlijke situaties. Met het oog op deze geschiedenis, is in het voorlopig ontwerp gekozen het voetpad op deze as terug te brengen en zo de padenstructuur van het park te herstellen. Ook wordt de toegang tot het park voor voetgangers op deze manier verbeterd.

18 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Afbeelding 4.2 Veel wandelaars gebruiken de fietsstrook als wandelpad wat zorgt voor gevaarlijke situaties

Fietsroute door het park Met de wijziging van de kruising wijzigt ook de aangewezen fietsroute door het park. Fietsers maken op dit moment gebruik van het diagonale (fiets)pad het park in welke begint en eindigt op de noordoostelijke hoek van het park (zie afbeelding 4.3 ).

Afbeelding 4.3 De bestaande fietsroute in de noordoostelijke hoek van het park

In de uitwerking van het voorlopig ontwerp is gebleken dat deze routing voor fietsers zeer moeilijk te verenigen is met een veilig en overzichtelijk kruispuntontwerp (dit geldt voor alle onderzochte varianten). Om een goed kruispuntontwerp te maken en om de route voor fietsers door het park te vereenvoudigen is gekozen de fietsroute het park in en uit te verplaatsen naar de zuidelijker gelegen entree (ter hoogte van huisnummer 131). Ook de fietsroute langs het theehuis vervalt hiermee en verschuift ongeveer 80 m naar het noorden. De nieuwe route is tevens een route die in de bestaande situatie al veel (oneigenlijk) gebruikt wordt. De wijziging van de fietsroutes vereist een lichte aanpassing aan de paden (materialisatie en de slagboom dient verwijderd te worden). Tevens is deze nieuwe fietsroute een belangrijke aanvoerroute voor materiaal en ten tijde van festivals. Daar wordt bij de dimensionering en fundering van dit pad rekening mee gehouden. De oude en nieuwe fietsroute door de hout is weergegeven in afbeelding 4.4.

19 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

De oude fietsroutes worden wandelroutes en sluiten goed aan op het nieuwe wandelpad dat in het voorlopig ontwerp langs de parkrand wordt gerealiseerd.

Afbeelding 4-4 De oude entrees voor fietsers (rood) vervallen. De nieuwe entree is in blauw aangegeven

20 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

5 DEFINITIEF ONTWERP 5.1

Wegontwerp

Profiel Voor de profielkeuze van het noordelijk- en het zuidelijke deelgebied zijn de uitgangspunten en ontwerpkeuzes ongewijzigd ten opzichte van het VO. De maatvoering en materialisatie is in deze paragraaf verder toegelicht. Het noordelijk deelgebied wordt ingericht als een fietsstraat. De profielbreedte die bij de verkeersintensiteit past conform de CROW-uitgave ’Aanbevelingen fietsstraten binnen de bebouwde kom’ is 4,80 m. Dit is betekent dan een rijbaan van 4,20 en aan weerszijden een rabatstrook van 0,30 m. Om het historisch karakter van het projectgebied te benadrukken worden de rabatstroken uitgevoerd in natuursteen keien van 10x10x10 cm (drie rijen per rabatstrook). De fietsstraat krijgt voorrang op zijstraten (Twijnderslaan en Meesterjoostenlaan) door middel van duidelijke inritconstructies conform de HIOR. Het zuidelijk deelgebied wordt gezien als een voortzetting van de recent heringerichte Churchillaan en wordt ingericht als een erftoegangsweg met een klinkerverharding en een breedte van 5,40 m. De inpassing van een weg met een wegbreedte van 5,80 m is onderzocht maar dit bleek niet inpasbaar in combinatie met het behoud van de karakteristieke lindelaan. Met een breedte van 5,40 m kunnen twee voertuigen elkaar goed passeren en ook voor het passeren van fietsers is voldoende ruimte.

Met deze rijbaanbreedte in combinatie met de klinkerverharding krijgt de Kleine Houtweg de uitstraling van een erftoegangsweg en wordt eenduidig ingericht met de straten in de omgeving, zoals de heringerichte Churchilllaan. Dit draagt bij aan de herkenbaarheid van de weg, waardoor het voor weggebruikers ook duidelijk is om wat voor type weg het gaat en welk gedrag van hen verwacht wordt. Het gekozen profiel in combinatie met de snelheidsremmende maatregelen (plateaus en drempel) zorgt ervoor dat het gemotoriseerd verkeer zich beter aan de maximum snelheid van 30 km/u zal houden en de snelheidsverschillen tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer beperkt blijven. De nieuwe inrichting van de weg is passend bij het gebruik van circa 3.250 motorvoertuigen en 450 fietsers per dag waardoor de verkeersveiligheid geborgd is. De toegankelijkheid van de Haarlemmerhout wordt vergroot door het ontwerpen van duidelijke en veilige oversteekvoorzieningen die goed aansluiten op de historische padenstructuur van het park. Kruising Kleine Houtweg - N205 Kamperlaan Paviljoenslaan De afweging van ontwerpkeuzes en de diverse varianten van het kruispuntontwerp is gemaakt in de fase voorlopig ontwerp en is omschreven in hoofdstuk 4 van deze rapportage. In het definitief ontwerp is het kruispuntontwerp verder uitgewerkt.

De volgende zaken zijn veranderd of nader uitgewerkt ten opzichte van de variant in het voorlopig ontwerp: - er is een voetgangersoversteekplaats ingepast (noord-zuid) aan de westzijde van de kruising; - voorsorteervakken voor fietsers aan de noordzijde zijn geoptimaliseerd; - er is een voetgangersoversteekplaats verwijderd (oost-west) aan de zuidzijde van de kruising; - er is een linksafverbod vanaf de Kleine Houtweg richting de opgenomen Paviljoenslaan opgenomen; - er zijn verkeerslichtenregelingen uitgewerkt en opstellengtes berekend; - er is een verlichtingsplan uitgewerkt waarin ook de kruising is meegenomen; - bebording en markering is nader uitgewerkt.

21 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Het afsluiten van de noordelijke tak van de kruising en het linksafverbod vanaf de zuidelijke tak hebben invloed op de verkeerstromen op de Kleine Houtweg en omgeving. Met een verkeersmodel zijn de effecten berekend en dit is in bijlage IV toegelicht. De conclusie is dat de veranderingen in verkeersstromen beperkt zijn en dat dit naar verwachting niet tot verkeersveiligheids- of afwikkelingsproblemen gaat leiden. De bewoners van de Twijnderslaan maken zich wel zorgen op een toename van verkeer door de wijk, dus met hen is afgesproken de verkeersstromen te gaan monitoren. Hiervoor wordt een telslang op de Vlietsorgstraat gelegd voor (nulmeting) en na de herinrichting. Mocht er toch sprake zijn van een grote toename van sluipverkeer dan worden maatregelen genomen op deze route. Verbinding omgeving In het historisch ontwerpkader is op diverse manieren nagedacht over de verbinding tussen het park en de oostelijk gelegen buitenplaatsen en (wandel)routes. Een van de manieren om deze verbinding te versterken is het toepassen van een doorgaande verharding over de rijbaan ter plaatse van de aansluitingen met de padenstructuur uit het park. Dit is voorgesteld als een (doorgaande) verharding van keien die aansluit op de schelpenpaden en op de strekken langs de band. Ook de verbinding noord-zuid is doorgezet in een doorgaande verharding van eenzelfde type verharding.

Ondanks het verschil in wegtype (fietsstraat vs. Erftoegangsweg) is er eenheid in het type verharding en de randstrook van keien.

5.2

Groenstructuur

Bomen ter plaatse van de kruising Er is onderzoek gedaan naar de bestaande bomen waarbij de locatie precies is ingemeten. Per boom is onder andere beoordeeld wat de conditie, de kwaliteit en de toekomstverwachting is. Het behoud van de bestaande bomen is een belangrijk uitgangspunt geweest bij het maken van het ontwerp. In de PVE schets was het gelukt om de bomen te behouden, maar gedurende het ontwerpproces en de benodigde aanpassingen en gemaakte keuzes rondom bijvoorbeeld het kruispunt met de N205 kunnen niet alle bomen behouden blijven. Voor de laanbomen ter plaatse van de kruising (7 st.) is een verplantingsonderzoek uitgevoerd. Drie bomen zijn goed te verplanten en daarmee te hergebruiken als laanboom. Vier bomen kunnen niet worden verplant, voornamelijk vanwege ligging op kabels en leidingen en zullen voor de realisatie van de kruising gekapt moeten worden. Hoofdboomstructuur Het gehele projectgebied is onderdeel van de hoofdboomstructuur van het Haarlems bomenbeleid (zie afbeelding 5-1). In het voorlopig en definitief ontwerp worden een aantal plekken voorgesteld waar de hoofdbomenstructuur versterkt kan worden. Door de versmalling van het wegprofiel langs het Frederikspark krijgen deze bomen (en de rest van de laan) meer dan 1,5 m extra berm en daarmee aanzienlijk meer ondergrondse groeiruimte.

Hierdoor gaan deze bomen vitaler ontwikkelen en hebben ze meer potentie uit te groeien tot monumentale bomen. Ook op het pleintje ter hoogte van huisnummer 85 t/m 99 komen drie nieuwe bomen met potentieel grote toekomstwaarde. Zowel ondergronds als bovengronds is hier veel ruimte en liggen hier kansen om 1e grootte bomen toe te passen die op deze plek uit kunnen groeien tot monumentale bomen van de toekomst. In overleg met de bewoners van deze plek zijn de bomen iets verder van de woningen af geplaatst dan de bestaande monumentale kastanjeboom. Op deze manier krijgen de bomen bovengronds meer ruimte voor de uitgroei van een gezonde kroon. Ook de kleinere kastanjeboom t.h.v. huisnummer 93 wordt binnen het project om deze reden verplant. Ook staan de bomen zo in lijn met de oostelijke rij van de historische bomenlaan in de Kleine Hout (aan de andere kant van de kruising).

22 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Afbeelding 5-1 Hoofdbomenstructuur Haarlem met rode cirkel Kleine Houtweg (bron: groenbeleidsplan)

Op basis van de kaart hoofdbomenstructuur uit het groenbeleidsplan van Gemeente Haarlem (d.d. 1-9-2022) is te zien dat het deel Kleine Houtweg tussen Hildebrandlaan en Churchillaan gemarkeerd is als ‘ontbrekende schakel’ in de hoofdboomstructuur. Door de versmalling van de weg is er ruimte om op het deel tot de kruising Kleine Houtweg - Linnaeuslaan twee bomen te planten die de hoofdboomstructuur versterken en deze ‘ontbrekende schakel’ deels opvullen. Belangrijk detail over de hoofdboomstructuur is dat er locaties zijn waar deze versterkt zou kunnen worden, maar door het projectteam bewust gekozen is om dit niet te doen. Het gaat om de zuidelijke bocht van de Kleine Houtweg (ten zuiden van de Oosterhoutlaan). De toelichting op dit besluit is te herleiden uit het historisch kader (zie bijlage I) maar staat hieronder ook kort toegelicht. De zuidelijke bocht bestond voorheen namelijk niet, deze is toegevoegd aan de infrastructuur bij de verbreding van de weg in de jaren 60 van de vorige eeuw.

23 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Deze bocht heeft dan ook weinig (cultuur)historische waarde, en het projectteam heeft gekozen om de bomenlaan te beëindigen op de plek waar deze vroeger ook eindigde (net voor de bocht bij de minigolfbaan). Dit versterkt ook de beleving met het park en het vrije zicht richting de waterpartij en de hertenkamp doordat de weggebruiker als het ware ‘uit de tunnel’ (bomenlaan) komt. Ter plaatse van de bocht staan al wel veel (grote) bomen en deze blijven behouden, maar het is een bewuste keuze om de bomenlaan hier niet met de bocht mee te verlengen. Monumentale kastanje De oude monumentale kastanje ter hoogte van huisnummer 97 heeft volgens de boominventarisatie een matige conditie en toekomstverwachting. Voor deze boom is (als onderdeel van de boom effect analyse) een behoud- of kapadvies gevraagd van een specialistische partij. Over de boom wordt in de rapportage onder andere het volgende geschreven:

De boom is een witte paardenkastanje met een monumentale status. Hoewel de boom in matige conditie verkeert is de boom geen acuut gevaar voor de omgeving omdat deze geen gebreken vertoont. Er kan bij de boom een groeiplaatsverbetering uitgevoerd worden. Door de huidige grond met een zuigmachine (voorzichtig) te verwijderen en voedingsrijke grond ervoor in te wisselen kan de levensverwachting van de boom worden verlengd met maximaal tien jaar. De boom heeft meerwaarde voor de omgeving omdat deze de enige nog monumentale boom is in het betreffende gedeelte van de Kleine Houtweg. Echter wordt niet verwacht dat de boom conditioneel nog vooruit zal gaan na een groeiplaatsverbetering. Het aftakelen wordt hooguit vertraagd.. Tevens wordt een aantal voorstellen gegeven voor de realisatie van de parkeervakken naast de monumentale boom. Het plantvak voor de boom is ruim ontworpen (ongeveer 7,50x3,50m) maar bij de realisatie van de nieuwe parkeervakken dient nog goed gelet te worden op boomwortels bij het ontgraven van fundering ten behoeve van verhardingen. Op basis van het advies in de BEA is gekozen de boom in dit project te behouden en de groeiplaats zoveel mogelijk te verbeteren d.m.v. de genoemde grondzuigtechniek. De verwachting is wel dat de boom conditioneel niet vooruit gaat en binnen niet al te lange tijd gekapt dient te worden.

Als dat gebeurt kan een nieuwe boom terug geplant worden in lijn met de andere (nieuwe) bomen die op dit stuk in het project geplant worden. De andere kastanje ter hoogte van huisnummer 93 is recentelijk aangeplant en kan nog gemakkelijk verplant worden in dezelfde lijn als de drie nieuwe bomen die in het nieuwe plan zijn toegevoegd. Bomenbalans Met het definitief ontwerp worden in zijn totaliteit 11 bomen toegevoegd aan het plangebied. Zie hiervoor de onderstaande bomenbalans (tabel 5.1). Tabel 5.1 bomenbalans project Kleine Houtweg Actie

Aantal (st.)

Kappen (kruising)

4

Verplanten (kruising en kastanje t.h.v. huisnummer 93)

5

Nieuw planten

15

24 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Uitvoering In de uitgevoerde BEA staan een aantal belangrijke randvoorwaarden voor de uitvoering van het project. Dat is op dit moment nog minder relevant maar deze randvoorwaarden dienen wel goed meegenomen te worden in de voorbereidingsfase van het project. - voorafgaand aan het werk dient een groenbeschermingsplan te worden opgesteld; - het werk dient uitgevoerd te worden onder toezicht van een boomdeskundige; - er dient een boombeschermingsgebied aangebracht te worden; - er dient stambescherming bij bestaande bomen aangebracht te worden; - de kwetsbare boomzone dient beschermd te worden; - niet graven binnen de minimale graafafstand; - voorkomen van grondverdichting binnen het leefgebied van de te behouden bomen. Randbeplanting In het historisch kader opgesteld door Copijn Landschapsarchitecten (zie bijlage I) wordt ingegaan op historisch relevante tijdslagen van het projectgebied. In het document wordt uitgelegd hoe de Kleine Houtweg door de eeuwen heen is ontwikkeld richting de vorm die de Kleine Houtweg vandaag de dag heeft. In het verhaal is leesbaar dat de verbinding tussen de Kleine Houtweg en het park langzaam verdwenen is door de toename van verkeer en het dichtgroeien van de rand tussen het park en de Kleine Houtweg (zie afbeelding 5.2).

Afbeelding 5.2 De parkrand is dichtgegroeid, de verbinding met de Haarlemmerhout is vrijwel niet aanwezig

In het voorlopig ontwerp is een aanzet gedaan om de relatie tussen Kleine Houtweg en het park op meerdere plekken te herstellen. In het definitief ontwerp is dit verder uitgewerkt. Door het terugbrengen van het pad aan de parkzijde kunnen de huidige olifantenpaadjes door de parkrand verdwijnen en kan het struweel langs de parkrand zich op diverse plekken beter en duurzamer ontwikkelen (zie hiervoor ook het beheerplan Haarlemmerhout 2023 - 2033). Daarnaast wordt op diverse beeldbepalende locaties voorgesteld om de dichtgegroeide rand te openen door het verwijderen van de onderbeplanting. Op veel plekken is de sneeuwbes ooit geplant en deze heeft zich in de loop van de jaren veel verspreid. De sneeuwbes is een woekerende plant met weinig ecologische waarde die snel veel ruimte kan innemen en oorspronkelijke begroeiing kan verdringen. Het gaat onder andere om de aansluitingen met de paden ter hoogte van het Theehuis, iets boven de Oosterhoutlaan en ter plaatse van de zuidelijke bocht bij de waterpartij. Bij deze actie kunnen bomen behouden blijven, het gaat alleen om de onderrand van heesters en boomvormers die door de jaren heen zo dicht gegroeid is. Zo ‘opent’ de parkrand zich op meerdere plekken en wordt de relatie tussen het park en de gebruiker van de Kleine Houtweg hersteld.

Op deze plekken wordt herstel van erfgoed en cultuurhistorie (openheid, zichtlijnen) verkozen boven de ecologische waarden van deze onderbeplanting.

25 | 40

Witteveen+Bos | 142465/26-001.346 | Definitief

Ook wordt voorgesteld om ter plaatse van de verbindingen met de padenstructuur van het park op diverse locaties stinzenbeplanting aan te brengen. Stinzenplanten zijn vooral bol- knol- en wortelgewassen met verwilderende eigenschappen welke vanaf circa de 16e eeuw werden aangeplant op buitenplaatsen, kastelen en landhuizen. Voorbeelden zijn bosanemoon, daslook en boshyacint. Stinzenplanten werden in het verleden ook al gebruikt in de Haarlemmerhout en worden in het voorlopig ontwerp toegepast als een sierlijke markering van de entrees (wandelpaden) met de Haarlemmerhout. Voor verdere uitleg en detaillering wordt verwezen naar het beplantingsplan en de toelichting daarop welke is bijgevoegd als bijlage II bij deze ontwerpnotitie.

5.3

Cultuurhistorie en historisch kader

In de definitiefase is een beknopte cultuurhistorische analyse bijgevoegd als bijlage bij de startnotitie. Deze analyse vertelde in het kort het verhaal van de Kleine Houtweg. In de ontwerpfase is het cultuurhistorisch verhaal van de Kleine Houtweg verder uitgewerkt door Copijn Landschapsarchitecten door middel van het opstellen van een historisch ontwerpkader (zie bijlage I). De conclusies van het historisch kader zijn de basis voor de ontwerpkeuzes welke zijn gebruikt bij het opstellen van het voorlopig ontwerp en de uitwerking naar het definitief ontwerp. Op grote lijnen zijn de vertrekpunten (zie afbeelding 5.3) uit het historisch kader binnen de projectgroep overgenomen, maar op een aantal punten wijkt het definitief ontwerp af van de ontwerpprincipes. Waar het historisch kader en informatie uit de ontwerpnotitie (of het DO) conflicteren is deze ontwerpnotitie en het DO leidend.

Afbeelding 5.3 Vertrekpunten voor het ontwerp zuidelijk deelgebied waaronder het openen van de parkrand

5.4

Ecologie

De projectlocatie is een belangrijk onderdeel van de ecologische hoofdstructuur van gemeente Haarlem. In de definitiefase is een notitie biodiversiteit opgesteld met als doel het inzichtelijk maken van concrete maatregelen waarmee het project Kleine Houtweg kan bijdragen aan het vergroten van de biodiversiteit. Het gaat hierbij niet om wettelijke vereisten, maar om aanvullende aanpassingen en toevoegingen aan het ontwerp die de lokale biodiversiteit bevorderen en aansluiten bij de gemeentelijke ambities.