Bijlage 1. Strategisch plan Klimaatadaptatie. Opgave en Denkrichtingen

Knelpunten wateroverlast 1. € 77,4 miljoen 2. € 14,8 miljoen

Knelpunten hittestress Gebieden waar de gevoelstemperatuur hoog oploopt en dit tot grote gevolgen kan leiden. 1. Gebieden met een groot risico op gezondheidsschade. 2. Gebieden met een belangrijke toeristische functie (waar veel mensen buiten zijn). 3. Buurten die te warm zijn.

Knelpunten hittestress 1. € 0,9 miljoen 1+2. € 1,6 miljoen 1+2+3. € 15,5 miljoen

Knelpunten droogte De knelpunten zijn nog onvoldoende te duiden.

Knelpunten droogte Nader te bepalen

Knelpunten overstromingen De knelpunten zijn nog onvoldoende te duiden.

Knelpunten overstromingen Nader te bepalen

5. Meekoppelen: klimaatadaptatie altijd een goede plek geven

Bij alle projecten in de openbare ruimte moet klimaatadaptatie worden meegenomen.

Bij gemiddeld 5% kostenverhogend op investeringsprojecten gaat het om € 1,8 miljoen per jaar. Tot 2050 € 68,4 miljoen.

6. Onderzoek, strategie en evaluatie

Elke 6 jaar is het verplicht om een klimaatstresstest uit te voeren, er zijn onderzoeken nodig naar o.a. goed functionerende voorzieningen en er is de wens om een toolkit op te stellen die per gebied aangeeft wat de beste klimaatadaptatie-maatregelen zijn.

€ 0,15 miljoen per jaar. Tot 2050 € 5,7 miljoen.

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

25

5.4 Bestaande particuliere ruimte klimaatbestendig Om de particuliere ruimte klimaatbestendig te maken moeten bewoners en bedrijven worden overgehaald om hun eigen panden, woningen, terreinen en tuinen klimaatbestendig in te richten. Dit gebeurt met een mix van communiceren en stimuleren. Als dit onvoldoende

blijkt te werken kan op termijn worden gekozen voor meer verplichtingen. Afhankelijk van de keuzes lopen de kosten op tot € 6,5 miljoen. Deze kosten liggen bij de gemeente. Bewoners en bedrijven hebben beperkte kosten om hun eigen percelen en gebouwen klimaatadaptief in te richten. In onderstaande tabel is dit uitgewerkt.

Actie

Toelichting

Indicatief de kosten

7. Communiceren

Om de bestaande ruimte klimaatbestendig te maken worden communicatiecampagnes gestart over klimaatverandering en wat dit betekent voor de bewoners en bedrijven van de gemeente Haarlem. Dit gebeurt voornamelijk door kennis te delen. Ook wordt gekeken of er een ‘klimaatlabel’ kan worden gegeven aan alle panden, zodat de eigenaren inzicht krijgen in de risico’s die ze lopen. Door middel van voorbeelden, afkoppelcoaches of met andere methoden wordt geprobeerd om inzicht geven in de mogelijkheden die bewoners en bedrijven hebben om hun pand en omgeving klimaatbestendig te maken.

€ 20.000 per jaar. Tot 2050 gaat het om € 0,8 miljoen. Bewoners en bedrijven hebben kosten om hun eigen perceel klimaatbestendig te maken. Deze kosten zijn naar verwachting beperkt en vallen vaak binnen andere verbouwingsprojecten.

In samenwerking met de GGD kan een Haarlems hitteplan worden opgesteld. 8. Stimuleren

Een bijdrage in de kosten, werkzaamheden en/of materialen kan een stimulans zijn om de aanpassingen door te voeren. Dit kan bijvoorbeeld gaan om groene daken, het afkoppelen van hemelwater en het vergroenen van tuinen.

€ 150.000,- aan subsidies per jaar. Tot 2050 gaat het om € 5,7 miljoen.

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

26

5.5 Tijdig waarschuwen, handelen als het niet goed gaat en klaarstaan voor herstel Klimaatadaptief zijn betekent dat er ook actie wordt ondernomen tijdens en na extreem weer. Het is belangrijk

dat bewoners en bedrijven weten wat ze moeten doen en wat ze moeten laten. Schade en overlast kan worden beperkt door op tijd te waarschuwen. En het is belangrijk dat het herstel goed is georganiseerd. Afhankelijk van de keuzes lopen de kosten op tot 60.000 euro. Deze kosten liggen bij de gemeente, verzekeraars hebben ook kosten om klanten te informeren over hun dekking. In onderstaande tabel is dit uitgewerkt.

Actie

Toelichting

Indicatief de kosten

9. Aandacht in calamiteitenplannen

Door in calamiteitenplannen aandacht te geven aan extreme weersomstandigheden, weten de betrokken partijen wat ze dan moeten doen. Er is een budget van 10.000 euro nodig om dit goed op te nemen in de calamiteitenplannen.

Eenmalig € 10.000.

10. Op tijd waarschuwen

Via de kanalen van de gemeente wordt gewaarschuwd als er extreme weersomstandigheden worden verwacht. Hierbij wordt het extreme weer aangekondigd en wordt aangegeven hoe men zich hierop kan voorbereiden. Hier wordt een communicatieplan voor opgesteld.

Eenmalig € 50.000. Verder worden de communicatie-uitingen meegenomen in het normale werk.

Komende jaren wordt onderzocht of het grondwatermeetnet kan worden gebruikt om pand-eigenaren te waarschuwen als ze mogelijk funderingsproblemen hebben of krijgen. Als de grondwaterstand onder een bepaald punt komt of snel daalt, dan ontvangen de pand-eigenaren een melding dat hun fundering potentieel schade oploopt. Ze kunnen hierop zelf actie ondernemen. 11. Aangeven hoe herstel wordt geregeld

Als bewoners en bedrijven inzicht hebben in hun verzekeringsopties, dan kunnen ze zelf bepalen welk risico ze willen lopen. Met informatie over verzekeringsopties worden ze geholpen om dit voor zichzelf te bepalen.

De communicatie-uitingen worden meegenomen in het normale werk.

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

27

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

28

6. Kosten en baten Investeringen hemelwaterknelpunten meenemen in rioolheffing | De grootste investeringspost is het oplossen van hemelwaterknelpunten. Deze kunnen worden gefinancierd vanuit de rioolheffing. Het gaat om 92,2 miljoen euro, dit is gemiddeld 3,2 miljoen euro per jaar tot en met 2050. Als deze investering lineair wordt afgeschreven over 60 jaar met een rente van 1%, dan geeft dit een stijging van de rioolheffing die met de opbouw van de kapitaallasten oploopt tot een 17 euro hogere rioolheffing in 2050.

Nieuwbouw

Openbare ruimte

Bestaande particuliere ruimte

Handelen bij en na calamiteiten

Gemeente

Maatwerk: in bepaalde gevallen zal de gemeente samen met betrokken partijen dekking moeten zoeken.

€ 181,7 miljoen

Bijdrage van € 6,5 miljoen.

€ 60.000,-

Bewoners en bedrijven

€ 37 miljoen

In sommige gevallen een bijdrage aan de inrichting van de openbare ruimte.

-

-

6.1 Kosten

werkzaamheden en daarom is het budget berekend op het doelmatig wegnemen van het knelpunt.

De eerste kostenberekening voor het klimaatbestendig maken van Haarlem loopt op tot 225 miljoen euro aan kosten tot en met 2050. Dit is gemiddeld 7,8 miljoen euro per jaar vanaf het jaar 2022. Deze kostenraming is opgebouwd uit de acties benoemd in het voorgaande hoofdstuk. Deze kosten zijn als volgt verdeeld over de partijen in de tabel hierboven. Alle kosten zijn op prijspeil 2021. Het zijn enkel de inves­ teringen of exploitatie-uitgaven. Er is geen rekening gehouden met de extra benodigde personele capaciteit. Het is gebaseerd op een strategische kostenraming op basis van studies van ingenieursbureaus die voor de genoemde knelpunten oplossingsrichtingen hebben uitge­ werkt. Hierbij is op basis van kengetallen een inschatting gemaakt van de projectkosten. Hiernaast zijn inschat­ tingen gemaakt van de extra exploitatie-uitgaven. Bij de uitwerking van het uitvoeringsplan kunnen deze kosten in meer detail worden bepaald.

6.1.1 Meekoppelen Bij het bepalen van deze kosten is uitgegaan van het zoveel mogelijk ‘meekoppelen’ van maatregelen. Dit betekent dat werkzaamheden waar mogelijk gelijktijdig worden opgepakt, om te zorgen voor minder overlast en een goedkopere uitvoering van de werkzaamheden. In de kostenraming is het prijsvoordeel meegenomen, behalve bij het oplossen van de knelpunten. Hierbij is het knelpunt namelijk leidend in de uitvoering van de

6.1.2 Financieringsmogelijkheden Financiering gemeentelijk deel Om de gemeentelijke uitgaven te financieren bestaan verschillende mogelijkheden: • de algemene middelen; • de inkomsten van de rioolheffing, zolang de kosten toe te rekenen zijn aan de zorgplichten voor afval­ water, hemelwater of grondwater; • de meerkosten voor klimaatadaptatie meenemen in de grondexploitatie voor nieuwbouwprojecten; • subsidies en bijdragen van andere partijen, zoals de Impulsregeling klimaatadaptatie. Op dit moment is er jaarlijks zo’n € 40.000 beschikbaar voor algemene werkzaamheden aan klimaatadaptatie en is er tot 2029 jaarlijks € 1,2 miljoen voor investeringen tegen wateroverlast. Er wordt een regionale aanvraag voor­bereid voor subsidie via de Impulsregeling klimaatadaptatie.

Financiering overige partijen De overige partijen kunnen hun kosten financieren uit eigen middelen, grondexploitatie en subsidies. De finan­ cieringsmogelijkheden zijn sterk situatie-afhankelijk en moeten terzijnertijd worden uitgewerkt.

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

29

6.2 Baten Door het uitvoeren van deze maatregelen ontstaat een prettiger leefomgeving. Doordat veel klimaatadaptatie-­ maatregelen uitgaan van het toevoegen van groen en water, wordt de openbare ruimte verfraaid. Dit heeft veel bij-effecten: de woningwaarde kan stijgen, het is goed voor de gezondheid en het aantal ontmoetingen neemt toe. Het geeft meer verbinding tussen de bewoners en bedrijven en stimuleert om de buitenruimte te gebruiken. Het is een aanleiding om gebieden te verbeteren en daar andere opgaves in mee te nemen. Gezondheid en klimaatbestendigheid zijn verwant aan elkaar. Soms heel direct, bijvoorbeeld bij de

gezondheidsschade die kan optreden bij hittestress. Soms ook indirect, bijvoorbeeld bij de klachten die mensen ondervinden als ze geraakt worden door extreem weer. Door Haarlem klimaatbestendig te maken wordt de gezondheid bevordert. Hiernaast vermindert de kans op schade. De verwachte schade door klimaatverandering in Haarlem tot 2050 bedraagt 210 tot 750 miljoen euro. In deze schatting is nog niet alle schade meegenomen, omdat sommige schades moeilijk in beeld zijn te brengen. Wel speelt de kans op schade mee, want dit wordt bijvoorbeeld bepaald door een zware regenbui die net wel of net niet boven Haarlem valt. Met de uitvoering van de voorgestelde maatregelen zal er altijd nog een kans op schade zijn, maar de kans op schade zal wel veel kleiner zijn.

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

30

Bijlage 1 - kaarten en overzichten Op de volgende pagina’s staan kaarten voor elk klimaatthema met daarop risico’s en kansen.

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

31

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

32

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

33

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

34

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

35

Strategisch plan klimaatadaptatie | Haarlem klimaatbestendig in 2050

36

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem 29 november 2021 Tekst & fotografie: Elwin Leusink Ontwerp & artist impressions: Sander Schaper, Studio Swanink Drukwerk: Gemeente Haarlem Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl