Bijlage 1 Programmabegroting 2025-2029 (inclusief bijlagen)

Programmabegroting 2025- 2029 Gemeente Haarlem

Programmabegroting 2025-2029

1

Uitgave gemeente Haarlem September 2024 Informatie (023) 511 51 15 www.haarlem.nl, ook voor een digitale versie Stadhuis, Grote Markt 2 Postbus 511 2003 PB Haarlem

Programmabegroting 2025-2029

2

Aanbiedingsbrief Het college biedt hierbij de derde begroting van deze bestuursperiode aan. De Programmabegroting 2025-2029 laat opnieuw een positief beeld zien, onder omstandigheden die veel onzekerheden kennen. Tegelijkertijd constateert het college dat in de eerste jaren van deze coalitie al veel is bereikt. Elders in deze programmabegroting staan de resultaten in vogelvlucht beschreven. Het college is er trots op dat de ingezette koers van het coalitieakkoord Actie! de stad voor veel inwoners en ondernemers merkbaar socialer, groener en leefbaarder maakt. De eerder opgebouwde reserves kunnen in de eerstkomende jaren een bijdrage leveren aan het financieel gezond en in balans houden van de stad. Op deze manier kunnen we toenemende kosten en de negatieve effecten van het zogenoemde ravijnjaar opvangen. Met vertrouwen wordt gewerkt aan het op tempo houden van de noodzakelijke investeringen in de groeiende stad. Bij de behandeling van de Kadernota 2025 is vastgesteld dat bezuinigen nu niet nodig is en tegelijkertijd de noodzaak onderkend om kritisch naar de inkomsten en uitgaven te kijken. Daarom is met de raad een pakket maatregelen besproken om de bestaande financiële ruimte beter te benutten en efficiënter te gaan werken. Daarnaast zijn beleidsmatige keuzes gemaakt.

Zo werd voor circa € 3,4 miljoen aan incidentele beleidsvoorstellen structureel gemaakt en legde het college prioriteiten voor die begrotingsruimte vragen, zoals de nieuwe Erfgoednota en het programma Nachtcultuur. Het college stelde investeringen voor in onderwijshuisvesting, sportaccommodaties en maatschappelijke voorzieningen die nodig zijn als gevolg van de groei van de stad. Evenals investeringen in de openbare ruimte, onder meer in de ontwikkelzones. Beleidsarme begroting Na de beleidsrijke Kadernota ligt nu een beleidsarme begroting voor. Het college legt de raad slechts een handvol wijzigingen voor, waaronder structureel aanpakken van rattenoverlast, een structureel bedrag voor vervangingsuitgaven voor cultuurpodia en een structurele bijdrage voor het voortzetten van het Preventief Interventie Traject (PIT); een jeugdhulpprogramma gericht op jonge kinderen (6-12 jaar) met (ernstige) gedragsproblemen waarbij hulp en begeleiding veel effectiever is dan op latere leeftijd. Financieel kader De Programmabegroting 2025-2029 is een uitwerking van de Kadernota 2025. Het structureel begrotingssaldo bedraagt na autonome ontwikkelingen en inclusief bovengenoemde aanvullende voorstellen in 2025 afgerond € 14,5 miljoen positief, in 2026 € 0,7 miljoen negatief, in 2027 € 3 miljoen positief, in 2028 € 3 miljoen negatief en in 2029 € 8,2 miljoen negatief.

Reserve structureel inzetten Haarlem heeft op dit moment gelukkig een grote financiële reserve, die aan het einde 2025 ongeveer € 100 miljoen euro groot is. Het is aanlokkelijk om dit geld incidenteel in te zetten voor beleidsmatige ambities. Het college stelt echter voor om de reserve op een meer structurele manier in te zetten, namelijk voor het opvangen van tekorten die we aan zien komen en zo de financiële positie van de stad in balans te houden. Door het surplus in de Algemene reserve te gebruiken om de structurele negatieve begrotingsaldi in 2026 en 2028 te compenseren is in voorliggende Programmabegroting 2025-2029 sprake van een structureel sluitende meerjarenbegroting. Op deze manier kunnen we de onzekerheid over de rijksbijdrage aan de gemeente ondervangen en ook de bedragen die bij de WMO en Jeugd nodig zijn. Daarnaast biedt deze aanpak de tijd en gelegenheid om ons voor te bereiden op bezuinigingen die in 2029 worden voorzien.

Programmabegroting 2025-2029

3

Woonlasten De lokale lasten voor inwoners bestaan uit de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Voor huurwoningen geldt alleen de hoogte van de afvalstoffenheffing. De lokale lastendruk voor meerpersoonshuishoudens stijgt in 2025 met gemiddeld met € 57, een stijging van afgerond 5%. Tempo en realisatiekracht bij investeringen De omvang van de investeringen in de stad is de afgelopen jaren substantieel gegroeid en zal nog verder groeien om de opgaven en ambities vanuit de stad te kunnen realiseren. Dit geldt voor investeringen in groot onderhoud van de openbare ruimte en in de infrastructuur. Maar ook voor die in de sociaal-maatschappelijke investeringen voor de komende jaren, zoals vernieuwing van de onderwijshuisvesting en sportvoorzieningen, vaak als solitaire voorzieningen, soms ook als onderdeel van integrale gebiedsontwikkelingen. De vraag voor de komende jaren is hoe we een groter deel van de investeringen in het voorgestelde tempo kunnen realiseren. Daarom is een voorstel gemaakt van wat er moet gebeuren en hoe we in 2025 de lopende grote projecten denken te kunnen realiseren. Sociale stad Omdat het aantal leerlingen toeneemt, investeren we in onderwijshuisvesting. Er komt nieuwbouw voor internationale taal- en schakelklassen in het basis- en voortgezet onderwijs.

De gemeente onderzoekt daarnaast hoe succesvolle programma’s zoals de Verrijkte Schooldag kunnen doorgaan. De aanleg van Skatepark ’t Landje start in 2025. De gemeente zoekt extra budget om problemen bij jongeren te voorkomen. Samen met andere gemeenten en zorgaanbieders werkt Haarlem aan betere jeugdhulp. We helpen kwetsbare mensen ook bij werk, inkomen en schulden. Overstappen tussen participatie en werk maken we bijvoorbeeld eenvoudiger met het programma Simpel Switchen. Mensen met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm willen we nog beter bereiken. Haarlem wil kinderarmoede in 2030 uitbannen en zet in op gelijke kansen, gezinsondersteuning, en een goede fysieke en mentale ontwikkeling van kinderen. Ook bieden we tot 2027 extra hulp aan ouders gedupeerd door de kinderopvangtoeslagaffaire. Stad om in te wonen Haarlem moet een fijne plek blijven om te wonen, werken en recreëren. Daarom willen we dat de groei van de stad in evenwicht blijft met veranderingen in mobiliteit en energievoorziening. De afgelopen jaren zijn veel extra woningen gebouwd voor verschillende doelgroepen, met aandacht voor een groene omgeving, voldoende werkgelegenheid en voorzieningen. De Zuidstrook Waarderpolder gaat ruimte bieden aan nieuwe, kennisintensieve werkgelegenheid. Het college komt in 2025 met een Volkshuisvestingsprogramma, als opvolger van de Woonvisie.

We gaan onderzoeken hoe de stad zich verder het beste kan ontwikkelen, in lijn met de strategische keuzes uit de Omgevingsvisie. De gemeente werkt daarnaast aan drie openbaar vervoerknooppunten. In 2026 willen we starten met de aanleg OV-knooppunt Nieuw-Zuid, dat van groot belang is voor mobiliteit in de regio. In 2025 realiseren we de eerste delen van de regionale doorfietsroutes. Gezonde en duurzame stad In 2025 voeren we op de grote doorgaande wegen de maximumsnelheid in van 30 kilometer per uur. Vanaf 1 juni 2025 gaat een nul-emissiezone gelden voor bestel- en vrachtauto’s. Ook in 2025 starten we met onderzoek om kwetsbare diersoorten gericht te kunnen beschermen. We werken aan meer inzicht in het effect van besluiten op brede welvaart. Verder kunnen nog meer Haarlemmers een isolatieaanbod krijgen. Huiseigenaren met een Haarlempas in een woning met een slecht energielabel krijgen kosteloos twee isolatiemaatregelen aangeboden. En in het kader van het Integraal Zorgakkoord werkt de gemeente samen met regiogemeenten en andere partners aan Programmabegroting 2025-2029

4

6 thema’s: kwetsbare ouderen, mentale gezondheid, gezondheidsverschillen, acute zorg, arbeidsmarkt en onderwijs, en digitalisering. Samen met de stad De uitdaging voor het bestuur is om voldoende transparant en efficiënt te zijn en zorgvuldige participatie te organiseren. Daarom werken we er continue aan dat informatie van de gemeente voor iedereen toegankelijk en duidelijk is. Bij het oppakken van de grote en complexe opgaven voor de stad maakt Haarlem graag gebruik van de vele betrokken inwoners, ondernemers en partners. Zo komen er projecten om te leren hoe gemeente en inwoners samen kunnen ‘stadmaken’. De initiatievenschool krijgt een groter aanbod aan trainingen, ook voor de wijkplatforms. Met de integrale wijkaanpak pakken we veiligheidsproblemen, knelpunten in de openbare ruimte en sociale problematiek in samenhang aan. Vanzelfsprekend blijven we inzetten op het voorkomen en aanpakken van overlast, criminaliteit en ondermijning, samen met politie en andere partners. Maatregelen die zich hebben bewezen om jongeren met overlast of crimineel gedrag te helpen breiden we uit. Raadsbehandeling Programmabegroting De begroting wordt door de gemeenteraad behandeld op 4 en 7 november. Op maandag 7 oktober wordt een technische presentatie gegeven voor raadsleden. Tot en met vrijdag 18 oktober 12.00 uur is er gelegenheid tot het indienen van technische raadsvragen.

Het indienen en beantwoorden van de technische vragenronde gebeurt digitaal. Op 29 oktober komt de ambtelijke beantwoording beschikbaar. Het college van burgemeester en wethouders, Haarlem, 24 september 2024

Programmabegroting 2025-2029

5

Mid-Term Review Merkbare resultaten van twee jaar Actie! Met het akkoord ‘Actie! Aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad’ presenteerde de coalitie een ambitieus programma met de focus op daden. Er is hard gewerkt aan het realiseren van de afspraken uit het coalitieakkoord voor een sociale, groene en leefbare stad. Veel is al bereikt en ligt op schema en dat is merkbaar voor verschillende doelgroepen en zichtbaar in de stad. Voor andere onderwerpen zijn belangrijke eerste stappen gezet. Actie betekent echter soms ook reactie. Het parkeervraagstuk is een van de voorbeelden waar we hebben gezien dat het kan schuren. Het referendum heeft geleid tot een intrekking van de uitvoeringsvoorstellen en de start van een nieuw gesprek met de stad over het onderwerp. De uitvoering van de plannen ging van start onder onzekere omstandigheden. Behalve de klimaatcrisis, was er met de inval in Oekraïne sprake van oorlog aan de Europese grens. Daaruit kwam een diepe energiecrisis voort en volgde een periode van hoge inflatie en financiële onzekerheden voor inwoners, bedrijven en overheden. Het net aangetreden kabinet liet daarnaast de onduidelijkheid over de financiële Rijksbijdrage aan gemeenten voortduren.

Gevolg was een noodzakelijke prioritering van werkzaamheden en tegelijkertijd een flexibele opstelling om bij te sturen en ad hoc zaken op te pakken die niet konden wachten, zoals het opvangen van vluchtelingen uit Oekraïne en het uitvoeren van maatregelen tegen energiearmoede en de energietoeslag. In deze ‘midterm review’ staan resultaten van de eerste helft van deze collegeperiode in volgelvlucht beschreven. Het college is trots op wat er is gerealiseerd en kijkt met een positieve blik naar de komende jaren van deze coalitie en met vertrouwen naar de taken die er nog liggen. Woningbouw blijven aanjagen Een van de meest in het oog springende resultaten is de woningbouw. Die is op stoom. Met name in de ontwikkelzones wordt in een stevig tempo doorgebouwd om de ambitie van 10.000 nieuwe woningen in 2030 te realiseren. Sinds 2022 zijn er bijna 2.000 woningen bijgekomen en alleen al in 2023 kwamen er 1.400 woningen bij in de stad. Het college heeft verder verschillende maatregelen getroffen om tempo te blijven maken in de nieuwbouw. Voorbeelden zijn Samen Anders en de inzet van Rijkssubsidies voor het aanjagen van de woningbouwproductie. Met Samen Anders bespreken we met corporaties en ontwikkelaars onder meer hoe we patronen die de samenwerking ondermijnen kunnen doorbreken.

De Rijkssubsidies Woningbouwimpuls (WBI) en Startbouwinpuls (SBI) zijn voor meerdere projecten aangevraagd en ontvangen. Zo kreeg Haarlem in deze periode bijna 1.7 miljoen euro WBI-geld voor de Waddenbuurt en 3 miljoen voor Zijlweg West. Voor 3 projecten hebben we in totaal 1.9 miljoen euro SBI-subsidie ontvangen namelijk Kleverlaan, Stephensonsstraat 38-46 en Schoterkwartier fase 1. Hiermee kunnen projecten die dreigden te vertragen of uit te vallen toch starten. Voor het stimuleren van corporatieprojecten heeft Haarlem verder als een van de weinige gemeente in Nederland een eigen subsidieregeling van € 6,5 miljoen ingesteld. Met dit bedrag kunnen we de bouw van bijna 600 sociale huurwoningen direct stimuleren en daarnaast profiteren nog eens ongeveer 300 woningen van de regeling, omdat ze in dezelfde projecten zitten als de woningen die subsidie krijgen. Mobiliteit anders en veilig De groei van Haarlem leidt tot een mobiliteits- en parkeervraagstuk. Dat heeft ruimtelijke gevolgen want meer inwoners betekent dat we rekening moeten houden met meer verkeersbewegingen en meer fiets- en autoparkeren in de stad. Als compacte stad met beperkte ruimte, is verandering van de manier waarop we door de stad bewegen cruciaal. De verandering naar fiets en OV is ingezet met Programmabegroting 2025-2029

6

het Fietsbeleid en de Toekomstvisie van het OV. Tastbare resultaten zijn de opening van fietsenstalling Hortusplein en de invoering van 30 kilometer per uur op zoveel mogelijk wegen. De uitvoering van het besluit van de raad inzake de nul-emissiezone gaat bijdragen aan schonere lucht in de stad door minder CO2-uitstoot. De Nota parkeernormen is vastgesteld en hierin beschrijven we hoe fiets- en autoparkeren in ruimtelijke ontwikkelingen in Haarlem moet worden opgelost. Met de oplevering van nieuwe fietspaden op bijvoorbeeld de Rijksstraatweg, herinrichtingen van straten als de Jan Haringstraat en de professor Eijkmanlaan en de vaststelling van nieuwe ontwerpen op onder andere de Europaweg wordt de mobiliteitstransitie zichtbaar in de stad. De ‘stadsadviseur mobiliteitstransitie’ wordt ingezet om enerzijds de stad mee te nemen in de transitie en anderzijds om de gemeente zelf te inspireren door het aandragen van voorbeelden van succesvolle interventies elders en het initiëren van toepassing daarvan binnen onze projecten. Wat betreft de verkeersveiligheid, wordt samen met Veilig Verkeer Nederland (VVN) het project Veilig naar school uitgevoerd. Hierbij zorgt VVN voor een actieve groep ouders op een school die aanstuurt op veilig haal- en brenggedrag en zorgt de gemeente voor verbeteringen in de openbare ruimte.

Er zijn bijvoorbeeld veilige oversteekplaatsen aangelegd bij De Spaarneschool, OBS de Kring en Martin Luther Kingschool en de verkeerslichtenregelingen bij de Dreefschool en de International School zijn veiliger geworden voor voetgangers. Daarnaast loopt Haarlem voorop bij de Landelijke lobby tegen overlast van opgevoerde e-bikes. Groener en leefbaarder Haarlem Veel aandacht is uitgegaan naar vergroening, immers zorgt groen voor een gezonde, duurzame en leefbare omgeving. Met het vaststellen van het Groenbeleidsplan en het plan Stedelijk Water zijn de kaders voor de klimaatopgaven en de vergroeningsopgaven in de stad stevig verankerd voor de komende jaren. Meer ecologisch en biodivers wordt de stad stap voor stap door anders te maaien en met het vaststellen van het eerste dierenwelzijnsbeleid in Haarlem. Zo maken we de stad groener, biodiverser en beter aangepast aan het veranderende klimaat. Bij alle ontwerpen in de openbare ruimte krijgen groen en water een prominente plek. Zo krijgen de Prins Bernhardlaan, de Europaweg en het Bottemanneplein een totaal ander aanzien. Vergroening in de stad wordt op steeds meer plekken zichtbaar, zoals op het Pretoriaplein, langs de Leidsevaart en in de Jansstraat. Inwoners maken via groene buurtinitiatieven samen hun buurt groener, door tegels te vervangen door struiken of gras, groene gevels te maken of het bestaande groen te verbeteren.

Grote projecten met veel groen zijn er bijvoorbeeld in de Europawegzone en bij de Prins Bernhardlaan. Op het gebied van de energietransitie is actie onverminderd relevant. De stad ligt op koers voor de voorgenomen CO2-reductie van 65% in 2030. Inwoners hebben veel gebruik gemaakt van de duurzaamheidslening en daarom is het budget voor de duurzaamheidslening verhoogd van 4 miljoen naar € 17 miljoen. Inwoners maken ook gebruik van de hulp bij energiebesparing en verduurzaming, zoals de witgoedwissel. Zo kunnen gezinnen met een laag inkomen en inwoners die onder bewind staan, oud of kapot witgoed laten vervangen door een nieuw energiezuiging apparaat. Tegelijkertijd worden grote stappen gezet bij de isolatie van sociale huurwoningen met lage energielabels. Samen met bewoners, ondernemers en woningcorporaties werken we onverminderd hard aan de realisatie van warmtenetten in de Waarderpolder, Ramplaankwartier en Meerwijk. Verder zijn sportaccommodaties vernieuwd en direct ook verduurzaamd. Zo kon rugbyclub RFC van het gas af door de aanleg van een warmte- koudeopslag, is er een klimaat adaptief korfbalveld aangelegd en zijn 8 verouderde kunstgrasvelden vervangen voor duurzame kunstgrasvelden met een invul van kurk, olijfpitten of zand. De oude sportvloer van de Kennemersporthal is circulair vervangen, waarbij het oude materiaal is hergebruikt als dempingslaag.

Daarnaast zijn de sportaccommodaties voorzien van ledverlichting met bewegingssensoren. Programmabegroting 2025-2029

7

Naar een vitale, lokale en circulaire economie Inmiddels kopen we als gemeente 65% circulair in en maken we grote stappen in het circulair werken in de openbare ruimte. Met de realisatie van de circulaire grondstoffenhub willen we samen met onze partners bereiken dat uiteindelijk alle bouwmaterialen van Haarlemse grond-, weg- en waterwerken circulair zijn. Het Actieprogramma Circulaire Economie beschrijft wat er nog meer nodig is om in 2040 een circulaire stad te kunnen zijn, acties waarmee we nu aan de slag zijn. In de groeiende stad zijn bedrijvigheid en werkgelegenheid van belang voor de woon-werkbalans. Er zijn accountmanagers aangesteld die bedrijven ondersteunen bij het vestigen op de meest geschikte locaties in de ontwikkelzones of op bedrijventerrein de Waarderpolder. Mee kunnen doen Haarlem is een sociale stad, Haarlemmers moeten allemaal zoveel mogelijk mee kunnen doen aan de samenleving. Sinds de start van de coalitie zijn er minder mensen in de bijstand. De toegang tot de minimaregelingen is verruimd naar inwoners met een inkomen tot 130% van het minimum. Dit betekent dat in Haarlem nu bijna 10.000 huishoudens in aanmerking komen voor deze regelingen en een HaarlemPas ontvangen. Om bestaanszekerheid te vergroten zoekt Haarlem de randen van de participatiewet op.

Bijvoorbeeld door een bijverdienpremie in te voeren waardoor parttime werken naast een bijstandsuitkering gaat lonen. Voor statushouders is nu extra begeleiding mogelijk bij uitstromen naar werk. Verder is de Haarlemse aanpak van energie-armoede opgesteld en in uitvoering. Ook Housing First is gestart; een eigen woning voor dak- en thuisloze Haarlemmers in plaats van tijdelijke opvang. De realisatie van maatschappelijke voorzieningen DomusPlus en Skaeve Huse is stappen verder gebracht en beide voorzieningen naderen het punt dat de uitvoering van start kan gaan. Extra kwetsbaar zijn Haarlemmers die ondersteuning of zorg nodig hebben uit de Wet maatschappelijke ondersteuning of de Jeugdwet. Met name de Jeugdhulp is een complex veld waar veel gebeurt, maar waarin we de komende jaren blijvend moeten investeren om de wachtlijsten in te dammen. De administratieve regeldruk is afgenomen door van 60 naar 4 aanbieders te gaan. Verder is er meer aandacht voor preventief beleid. Ondanks de complexiteit en uitdagingen zijn bestuurders en de aanbieders in de regio Zuid- Kennemerland en IJmond goed in gesprek om tot betaalbare zorg te komen die aansluit bij de maatschappelijke behoefte. Bij een sociale stad hoort ook een goede start in het onderwijs.

Haarlem heeft in dat kader grote investeringen gedaan in de huisvesting van scholen, zoals het Schoter, IKC Schalkwijk, het Stedelijk Gymnasium en Wijde Wereld. Voor de Internationale taal- en schakelklassen is noodhuisvesting gerealiseerd. Ook is geïnvesteerd in het vergroenen van schoolpleinen. Zo is onlangs het groene, klimaatadaptieve schoolplein van de Willem van Oranjeschool geopend. Op het Haarlem college is havo-onderwijs toegevoegd (start schooljaar 24/25). Er is een goede samenwerking met de schoolbesturen. De gemeente maakt zich sterk voor het verbeteren van de sociale acceptatie, veiligheid en emancipatie van lhbti+’ers. Deze collegeperiode is het Actieplan Haarlem Regenboogstad gemaakt. Hierin staat hoe we acceptatie van lhbti+’ers willen bevorderen, hoe we discriminatie, intimidatie en geweld tegen kunnen gaan en mensen kunnen steunen en weerbaarder maken. Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met betrokken inwoners en organisaties in de stad. Om deelname voor iedereen in Haarlem mogelijk te maken, verbeteren we de toegankelijkheid van onze gebouwen. We liggen op schema met het verbeteren van de toegankelijkheid van gemeentelijke panden zoals zwembaden en sportkantines. De 82 gemeentepanden worden in 2024 rolstoeltoegankelijk gemaakt. De nieuw aangenomen coördinator toegankelijkheid komt volgend jaar Programmabegroting 2025-2029

8

met een actieplan om de toegankelijkheid in Haarlem verder te verbeteren. Samen maken we de stad Omdat (lokale) democratie permanent onderhoud vraagt, is deze collegeperiode nieuw participatiebeleid opgesteld en vastgesteld door de raad. Met het nieuwe beleid spreken we nog duidelijker de samenwerking af tussen inwoners, ondernemers, college en gemeenteraad. Dit jaar zijn de gemeente en Haarlemmers in gesprek gegaan over parkeren. Dat doen we met wijkgesprekken, een online vragenlijst en het burgerberaad. We willen leren van de uitslag van het raadgevend referendum over parkeren. Ook willen we weten wat de ideeën en oplossingen zijn van Haarlemmers voor de parkeerdruk. Zo willen we tot nieuwe parkeerplannen te komen. Er is daarnaast een burgerberaad georganiseerd dat 25 adviezen aan de stad heeft opgeleverd over het verlagen van de CO2-uitstoot. Het college heeft 23 van de adviezen uitgewerkt tot duidelijke voorstellen en meerdere hiervan zijn reeds in uitvoering. Voor de transitie van wijkraden naar wijkplatforms is een beleidskader vastgesteld en meerdere wijkraden hebben zich al omgevormd tot wijkplatforms of zijn met dit proces aan de slag gegaan. Er is een nota verkenning Raadszaal vastgesteld, met het oog op verbeteren van de positie van de gemeenteraad, de inspraak en de vergaderfaciliteit van de raad.

Een laagdrempelige manier om de leden van het college te spreken zijn de spreekuren voor inwoners. De stad maken we steeds meer samen. Gezond, cultureel en veilig Haarlem is een gezonde stad en sport is daarin een belangrijk element. Haarlem is in de race om de beste sportgemeente van 2023-2024 te worden. Er wordt hard gewerkt aan de realisatie van een nieuwe sporthal (Turnhal) en aan een visie op Urban Sports. In de winter vergroten we ons binnensportruimte met een tijdelijke blaashal bij Saxenburg. Ook zijn er belangrijke besluiten genomen voor het vernieuwen van zwembaden De Planeet en Boerhaavebad. Hiervoor is extra geld vrijgemaakt. Haarlem is ook een culturele stad, met gevestigde voorzieningen van goede naam. Dat willen we behouden en waar mogelijk versterken, verbreden en vernieuwen. Het college heeft onder meer (incidenteel) budgetten voor amateurkunst verdubbeld, een nachtvisie opgesteld en is gestart met de uitvoering. Ook de uitvoering van het project rond de nieuwe bibliotheek in Schalkwijk is gestart. Er is een depot voor het Frans Halsmuseum gevonden en een verkenning voor een unilocatie voor dit museum loopt. Verder is een Strategisch huisvestingsplan Cultuur in de maak met onder andere een lange termijnvisie op cultuur en uitbreiding voor kleinere cultuurlocaties. Daarnaast zijn de voorbereidende werkzaamheden voor uitbreiding van de Schuur van start gegaan.

Om te zorgen dat Haarlem een veilige stad blijft zijn bewustwordingscampagnes uitgevoerd, onder meer rond inbraakpreventie, tegen ondermijning, een campagne meld misdaad anoniem en veilig zwemmen. Na inventarisatie is in Meerwijk een extra wijkaanpak van start gegaan. In Meerwijk en Waarderpolder zijn integrale controles uitgevoerd om ondermijning tegen te gaan. In de handhaving van parkeer- en mobiliteitsregels, bij onderzoek naar betalingsbereidheid, bebording, niet-werkende parkeerautomaten, handhaving en communicatie zijn we meer data gestuurd gaan werken. Modern werkgeverschap De gemeentelijke organisatie blijft doorlopend in ontwikkeling. Er is Strategisch Personeelsbeleid vastgesteld, waarin we beschrijven hoe de gemeente een aantrekkelijke en toekomstbestendige werkgever kan blijven. Door de krappe arbeidsmarkt is personele bezetting een issue. Projecten waarvoor de financiën rond zijn, lopen zo vertraging op. Mede daarom hebben we modern personeelsbeleid nodig, met onder meer passende arbeidsvoorwaarden, mogelijkheden voor leren en ontwikkelen en goede huisvesting. Goed werkgeverschap betekent ook dat we een organisatie zijn dat diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid actief ondersteunt. We hebben hiervoor een Programmabegroting 2025-2029

9

actieplan vastgesteld, waarin staat op welke manier we dat doen. Voor het eigen vastgoed is het Strategisch Portefeuilleplan Vastgoed vastgesteld. Verder wordt gewerkt aan datagericht werken en verduurzaming en toegankelijkheid van vastgoed - panden in eigendom van de gemeente. Onvoorzien, weerbarstig en met vertrouwen Naast de geplande beleidsvorming en -uitvoering heeft het college onvoorziene zaken opgepakt. We vangen 970 Oekraïense vluchtelingen op, 684 asielzoekers en 120 statushouders in een tussenvoorziening. In 2024 opent een kleinschalige opvang voor 14 alleenstaande minderjarige statushouders en een eerste locatie voor een vast asielzoekerscentrum is gevonden in een kantoorpand aan de Meesterlottelaan. Opvang in een krappe woningmarkt brengt een extra uitdaging met zich mee. De gemeente creëert bij voorkeur opvanglocaties buiten de reguliere woningvoorraad van Haarlem om de woningnood niet te vergroten. We zetten schepen, hotels en kantoorpanden in. Aan de Laan van Decima zijn voor de opvang van Oekraïners en voor een doorstroomlocatie voor statushouders woonunits geplaatst die circulair gebouwd zijn en een hoogwaardige uitstraling hebben. Zo wordt deze toekomstige bouwgrond tijdelijk benut voor de opvang van vluchtelingen. Het college heeft sluitende begrotingen opgeleverd en onder ongewisse omstandigheden voor financiële stabiliteit en voldoende reserves gezorgd.

Daarmee kunnen we naar verwachting toekomstige tegenvallers voor een aantal jaren goed opvangen. Het college werkt met vertrouwen verder aan het uitvoeren van de vele acties die in gang zijn gezet. De ingezette koers laat zien dat het college moeilijkheden aanpakt en voortgang boekt om te zorgen dat Haarlem voor inwoners en ondernemers een fijne plek blijft om te wonen en werken. Een sociale, steeds groenere stad waar ruimte en middelen zorgvuldig worden gebruikt en die op de toekomst is voorbereid.

Programmabegroting 2025-2029

10

Programmabegroting 2025-2029

11

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................................... 3 Mid-Term Review .................................................................................................................................... 6 Inhoudsopgave ...................................................................................................................................... 12 Leeswijzer .............................................................................................................................................. 14 Deel 1 Algemeen ................................................................................................................................... 15 1.1 Begroting gemeente in één oogopslag........................................................................................ 16 1.2 Ontwikkeling financieel kader ..................................................................................................... 18 1.3 Samenvatting van baten en lasten .............................................................................................. 30 1.4 Financiële positie .........................................................................................................................

31 1.5 Taakstellingen .............................................................................................................................. 34 1.6 Vergroten uitvoeringskracht in de investeringsopgave van Haarlem ......................................... 35 1.7 Investeringen ............................................................................................................................... 43 1.8 Onderzoeken ingevolge de Verordening art. 213a ..................................................................... 54 1.9 Interbestuurlijk toezicht .............................................................................................................. 55 1.10 Duurzaamheidsbegroting .......................................................................................................... 60 Deel 2 Programma's .............................................................................................................................. 65 2.1 Inleiding programma's................................................................................................................. 66 Cluster Sociaal ................................................................................................................................... 68 Programma 1 Maatschappelijke participatie ................................................................................

75 Programma 2 Ondersteuning en zorg ........................................................................................... 86 Programma 3 Werk, inkomen en schulden ................................................................................... 95 Cluster Fysiek................................................................................................................................... 104 Programma 4 Aantrekkelijke woon-werkstad ............................................................................. 111 Programma 5 Gezonde en duurzame stad .................................................................................. 131 Cluster Burger en bestuur ............................................................................................................... 141 Programma 6 Burger, bestuur en veiligheid ............................................................................... 147 Programma 7 Algemene dekkingsmiddelen en overhead .......................................................... 155 2.2 Gebiedsgerichte vertaling ......................................................................................................... 166 Deel 3 Paragrafen ................................................................................................................................

168 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................... 169 3.2 Lokale heffingen ........................................................................................................................ 183 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 193 3.4 Financiering ............................................................................................................................... 202 Programmabegroting 2025-2029

12

3.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 207 3.6 Verbonden partijen en subsidies............................................................................................... 216 3.7 Grond- en vastgoedbeleid ......................................................................................................... 221 3.8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid .......................................................................... 227 Deel 4 Besluit ....................................................................................................................................... 229 4.1 Besluit ........................................................................................................................................ 230 Deel 5 Bijlagen ..................................................................................................................................... 232 5.1 Investeringsplan 2024-2028 ...................................................................................................... 233 5.1 a Investeringsplan 2029-2033 ...................................................................................................

243 5.2 Benchmarkindicatoren .............................................................................................................. 246 5.3 Toelichting doelen en prestaties zonder indicatoren ............................................................... 261 5.4 Overzicht personeel................................................................................................................... 264 5.5 Productenraming ....................................................................................................................... 266 5.6 Overzicht taakvelden ................................................................................................................. 278 5.7 Incidentele baten en lasten ....................................................................................................... 283 5.8 Reserves en voorzieningen ........................................................................................................ 288 5.9 Kostenonderbouwingen heffingen conform model VNG.......................................................... 294 5.10 Overzicht risico's...................................................................................................................... 301 5.11 Inhoudelijke informatie verbonden partijen ...........................................................................

312 5.12 Duurzaamheidsbegroting ........................................................................................................ 333

Programmabegroting 2025-2029

13

Leeswijzer De programmabegroting bestaat een vijftal delen: 1. Algemeen; 2. Programma’s; 3. Paragrafen; 4. Besluit; 5. Bijlagen. Het deel Algemeen schetst allereerst de algemene ontwikkelingen op het gebied van beleid. Er wordt ingegaan op de grotere beleidsmatige ontwikkelingen die de programmatische indeling van de begroting overstijgen. In dit deel is ook de Duurzaamheidsbegroting op hoofdlijnen opgenomen. Naast de beleidsmatige ontwikkelingen wordt in dit deel ingegaan op de financiële ontwikkelingen en positie van de gemeente. De Programma’s vormen het beleidsmatige deel van de begroting. De zeven programma's zijn gegroepeerd in de clusters Sociaal, Fysiek en Burger en bestuur. De programma's kennen allemaal dezelfde structuur. Deze structuur wordt toegelicht in de inleiding van dit deel. In het programmadeel is ook aandacht voor de vertaling van de beleidsmatige ontwikkelingen naar de verschillende stadsdelen in Haarlem. Het deel Paragrafen bestaat uit de wettelijk voorgeschreven paragrafen die volgens het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) moeten worden opgenomen. Deze paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting vanuit verschillende perspectieven (risico’s, financiering, verbonden partijen, etc.). De kengetallen zijn opgenomen in paragraaf 3.1.

Het Besluit bevat het voorstel van het college aan de raad om de Programmabegroting 2025-2029 vast te stellen. Het deel Bijlagen bestaat onder andere uit meer gedetailleerde financiële informatie, extra informatie over indicatoren, het Investeringsplan 2024-2033 (waarvan de eerste vijf jaarschijven worden geautoriseerd door de raad), een overzicht van reserves en voorzieningen en de productenraming. Alle financiële tabellen geven de primaire begroting 2025 weer. Alle in de financiële tabellen vermelde bedragen zijn maal € 1.000, tenzij anders vermeld. Digitale begroting Naast de aan de raad aangeboden papieren versie van de begroting is deze eveneens beschikbaar via de website van de gemeente als pdf-bestand. Vanuit dit bestand kan de achterliggende informatie (beleidsnota’s, visie documenten, etc.) met een klik worden geraadpleegd. Om de begroting ook begrijpelijk te maken voor alle lezers, is een ‘begroting in één oogopslag’ (BIEO) ontwikkeld. Hierop staan in een infographic de hoofdlijnen uit de begroting en staan de inkomsten en uitgaven van de gemeente weergegeven. Dit jaar is er voor het eerst een ‘duurzaamheidsbegroting in één oogopslag’ opgenomen. Dit is een infographic met hierin de belangrijkste punten uit de duurzaamheidsbegroting.

Programmabegroting 2025-2029

14

Deel 1 Algemeen

Programmabegroting 2025-2029

15

1

De begroting geeft aan wat de inkomsten en de uitgaven van de gemeente zijn. Dit overzicht is de begroting voor 2025 in één oogopslag. De volledige begroting is te vinden op www.haarlem.nl/begroting.

Begroting 2025 Maatschappelijke participatie | 105,2 miljoen

Elke Haarlemmer hoort erbij en moet mee kunnen doen. Omdat het aantal leerlingen toeneemt, investeren we in onderwijshuisvesting, we vernieuwen en renoveren schoolgebouwen. Er komt nieuwbouw voor internationale taal- en schakelklassen in het basis- en voortgezet onderwijs. De gemeente onderzoekt daarnaast hoe succesvolle programma’s zoals de Verrijkte Schooldag kunnen doorgaan, ondanks wijzigingen in de financiering. Er komen ook meer mogelijkheden om te sporten. Zo werken we aan een basketbalveld en een nieuwe sporthal in Schalkwijk, een turnhal in Noord en twee sportzalen in Oost en Zuid-West. De aanleg van Skatepark ’t Landje start in 2025. We werken aan nieuwe zwembaden in Schalkwijk en Noord en zwembad De Houtvaart wordt gerenoveerd. Daarnaast begint een pilot met circulair kunstgras.

2 Ondersteuning en zorg | 165,1 miljoen

Haarlemmers die hulp nodig hebben, kunnen rekenen op steun. We investeren in een sterk sociaal netwerk en willen voorkomen dat mensen zorg nodig hebben. In 2025 willen we daklozen in de opvang direct perspectief op een woning bieden. Veel jongeren kampen met mentale problemen en stress, terwijl wachttijden voor jeugdhulp lang zijn. De gemeente zoekt extra budget om problemen bij jongeren te voorkomen. Samen met andere gemeenten en zorgaanbieders werkt Haarlem aan betere jeugdhulp. Voor jongeren die niet thuis kunnen wonen, is er plaats in zorg die lijkt op een thuis, maar uitbreiding is moeilijk door hoge kosten en gebrek aan panden.

De begroting wordt door de gemeenteraad behandeld op 4 en 7 november 2024.

Werk, inkomen en schulden | 113,3 miljoen

We helpen kwetsbare mensen bij werk, inkomen en schulden. In Meerwijk experimenteren we met nieuwe methoden om mensen die langdurig bijstand ontvangen aan werk te helpen. Overstappen tussen participatie en werk maken we eenvoudiger met het programma Simpel Switchen. De verruiming van het minimabeleid naar 130% van de bijstandsnorm heeft effect en we willen mensen in die groep nog beter bereiken. Haarlem wil kinderarmoede in 2030 uitbannen en zet in op gelijke kansen, gezinsondersteuning, en een goede fysieke en mentale ontwikkeling van kinderen. Ook bieden we tot 2027 extra hulp aan ouders gedupeerd door de kinderopvangtoeslagaffaire, met aandacht voor gezin, schulden en gezondheid.

3

2

Inkomsten 764,3 miljoen 18,8%

1 Belastingen en heffingen 143,7 miljoen

4

22,4%

2 Overige derden 171,2 miljoen

Haarlem als aantrekkelijke woon- en werkstad | 155,9 miljoen

Haarlem moet een fijne plek blijven om te wonen, werken en recreëren. De afgelopen jaren zijn al veel extra woningen gebouwd voor verschillende doelgroepen, met aandacht voor een groene omgeving, voldoende werkgelegenheid en voorzieningen. De Zuidstrook Waarderpolder gaat ruimte bieden aan nieuwe, kennisintensieve werkgelegenheid. Om de stad bereikbaar te houden krijgen schone manieren van vervoer, zoals lopen, fietsen en het openbaar vervoer voorrang. De gemeente werkt aan drie openbaar vervoerknooppunten. Knooppunt Oostpoort wordt een nieuwe entree van de stad. Het Masterplan daarvoor wordt in 2025 aan de raad aangeboden. In 2026 moet gestart worden met de aanleg van OV-knooppunt Nieuw-Zuid. Dit knooppunt is van regionaal belang. In 2025 worden de eerste delen van de regionale doorfietsroutes gerealiseerd.

3 Algemene uitkering van het Rijk 449,4 miljoen

58,8%

1

7

2

6 5 4

3

Uitgaven 758,9 miljoen

5

Haarlem als gezonde en duurzame stad | 54,7 miljoen

Een van de grote opgaven is het klimaatprobleem. Om CO2-uitstoot terug te dringen voeren we in 2025 op de grote doorgaande wegen de maximumsnelheid in van 30 kilometer per uur. Vanaf 1 juni 2025 gaat een nul-emissiezone gelden voor bestel- en vrachtauto’s. Ook in 2025 starten we met onderzoek voor een soortenmanagementplan (SMP) om kwetsbare diersoorten gericht te kunnen beschermen. Het Rijk stelt geld beschikbaar voor een betere kwaliteit van leven, wonen en werken (brede welvaart) in wijken waar dat hard nodig is. Aan de oostkant van de stad gaan we de routes in de wijk naar het buitengebied verbeteren, onder andere door te vergroenen. We werken aan meer inzicht in het effect van besluiten op brede welvaart.

6

3

1

Burger, bestuur en veiligheid | 64,9 miljoen

Informatie van de gemeente moet voor iedereen toegankelijk zijn. Het Klantcontactcentrum (KCC) beantwoordt daarom vragen van inwoners snel en duidelijk, daar werken we continue aan. Haarlem ondersteunt bewonersinitiatieven en maakt de subsidies hiervoor makkelijker vindbaar. Daarnaast komen er projecten om te leren hoe gemeente en inwoners samen kunnen ‘stadmaken’. De initiatievenschool krijgt een groter aanbod aan trainingen, ook voor de wijkplatforms. We blijven inzetten op voorkomen en aanpakken van overlast, criminaliteit en ondermijning, samen met politie en andere partners. Maatregelen die zich hebben bewezen om jongeren met overlast of crimineel gedrag te helpen breiden we uit. Met de integrale wijkaanpak pakken we veiligheidsproblemen, knelpunten in de openbare ruimte en sociale problematiek in samenhang aan.

1 Maatschappelijke participatie 2 Ondersteuning en zorg 3 Werk, inkomen en schulden 4 Haarlem als aantrekkelijke woon- en werkstad

5 Haarlem als gezonde en

13,8% 21,8% 14,9% 20,5% 7,2% 8,6%

duurzame stad 6 Burger, bestuur en veiligheid

7 Algemene dekkingsmiddelen

13,1%

en overhead

Woonlasten meerpersoonshuishouden

2025

OZB

€ 458,-

Rioolheffing

€ 187,-

Gemiddelde woning Gemiddelde woning

Afvalstoffenheffing € 500,Meerpersoonshuishouden Totale woonlasten

€ 1.145,-

Woonlastenindex t.o.v. 2024: 5%

1.2 Ontwikkeling financieel kader Inleiding Na actualisatie van de begroting voor autonome ontwikkelingen resteerde er een fors negatief begrotingssaldo vanaf 2026. Met het vaststellen van de Kadernota 2025 is een pakket aan maatregelen van circa € 11 miljoen structureel vastgesteld om de begroting meer sluitend te krijgen. Na dit pakket aan maatregelen sloot het begrotingsjaar 2025 met een positief saldo van € 8,8 miljoen en kende het eindsaldo van de Kadernota 2025 voor de begrotingsjaren 2026 tot en met 2028 een tekort van respectievelijk € 6,3, € 1,8 en € 10,3 miljoen. De Programmabegroting 2025-2029 is een uitwerking van de Kadernota 2025, geactualiseerd voor ontwikkelingen die zich na vaststelling van de Kadernota 2025 hebben voorgedaan. In de Kadernota 2025 is de jaarschijf 2029 conform gebruik niet opgenomen en wordt nu dus voor het eerst zichtbaar. De beginstand 2029 betreft een negatief saldo van € 15,4 miljoen. Het verschil tussen 2028 en 2029 ad € 5 miljoen wordt met name verklaard door € 5,5 miljoen aan oplopende kapitaallasten en € 0,5 miljoen lagere lasten, omdat het budget voor verbetering I-domein afloopt na 2028.

De Voorjaarsnota 2024 van het Rijk is inmiddels vertaald in de meicirculaire 2024 en levert door het afschaffen van het verder oplopen van de opschalingskorting een fors nadeel op voor de gemeente Haarlem in 2025 en een structureel voordeel vanaf 2026. Dit is in voorliggende Programmabegroting 2025-2029 verwerkt en levert tezamen met andere autonome ontwikkelingen, zoals de actualisatie van de kapitaal- en financieringslasten, een sluitende meerjarenbegroting tot en met 2028 op (en daarmee een positiever beeld dan waarmee de Kadernota 2025 eindigde). Pas vanaf 2029 ontstaat een tekort van afgerond € 5 miljoen. Het college stelt voor om aanvullend hierop als onderdeel van voorliggende Programmabegroting 2025-2029 een aantal beleidsvoorstellen (optellend tot circa € 1 miljoen) vast te stellen, waardoor een klein tekort (€ 0,7 miljoen) vanaf 2028 ontstaat en het tekort vanaf 2029 op € 6 miljoen uitkomt. De toezichthouder stuurt echter op een structureel (voor incidentele baten en lasten gecorrigeerde) sluitende begroting in T + 3 (doch iig. voor het begrotingsjaar 2025). Vanuit het logische principe dat structurele lasten gedekt dienen te worden met structurele opbrengsten.

Wanneer de begroting hiervoor gecorrigeerd wordt (zoals weergegeven in tabel 1.3.1) is nog steeds een sluitende begroting te zien in 2025 en 2027 (waarmee voldaan wordt aan de minimumvereiste als gesteld door de toezichthouder) maar is naast een tekort vanaf 2028 ook een tekort ontstaan in 2026. Naast bovengenoemde negatieve structurele begrotingssaldi in de jaren ‘26, ‘28 en ‘29 is het risicoprofiel in ontwikkeling op onderdelen (jeugd, I-domein, klimaat, hoger investeringsvolume dat in uitvoering komt, etc.). Hiernaast bestaat er nog onzekerheid over de precieze vertaling van het recentelijk door het nieuwe kabinet afgesloten hoofdlijnenakkoord, de recentelijk vertaling daarvan in het regeerakkoord en de uitwerking daarvan in toekomstige Rijkscirculaires. Ook bestaat de kans dat het nieuwe kabinet in de komende jaren daarbovenop nog met aanvullende maatregelen zal komen die gemeenten raken. Hier staat tegenover dat de gemeente Haarlem beschikt over een forse Algemene reserve in relatie tot haar actuele risicoprofiel en daarmee een zgn. ‘surplus’ in haar Algemene reserve.

Omdat het Rijk steeds meer incidenteel budget beschikbaar stelt waardoor het structureel sluiten van de gemeentelijke begroting steeds ingewikkelder wordt, heeft het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) met ingang van dit jaar een nieuwe regeling voor het gebruik van het surplus binnen de Algemene reserve van gemeenten vastgesteld. Dit surplus, dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s, kan jaarlijks tot 10% worden ingezet voor het dekken van structurele lasten, op Programmabegroting 2025-2029

18

voorwaarde dat de solvabiliteit 20% of meer is en blijft. De inzet van het surplus wordt beschouwd als een structurele baat en is afhankelijk van voldoende weerstandsvermogen, gebaseerd op een adequate risico-inventarisatie. Gegeven bovenstaande stelt het college voor om zolang de solvabiliteit dit toelaat (> 20%) het surplus in de Algemene reserve aan te houden om het structureel saldo in evenwicht te brengen, door gebruik te maken van hierboven genoemde 10% mogelijkheid én ter afdekking van bovengenoemde risico’s. Wanneer de solvabiliteit onder de 20% zakt wordt voorgesteld het surplus in de Algemene reserve over te hevelen naar de kapitaallasten reserve. De kapitaallastenreserve wordt ingezet ter dekking van kapitaallasten, voortvloeiende uit reeds vastgestelde investeringen in het Investeringsplan, teneinde het negatieve structurele saldo te verkleinen én om de solvabiliteitspositie zo min mogelijk te raken. Op basis van de huidige verwachting zal dit in 2029 zijn.

De consequentie hiervan is dat het surplus in de Algemene reserve nu kan worden gebruikt om de structurele negatieve begrotingssaldi in 2026 en 2028 te compenseren, waarmee er in voorliggende Programmabegroting 2025-2029 sprake is van een structureel sluitende begroting T + 3 én er op korte termijn geen bezuinigingsactie ingezet hoeft te worden in aanvulling op het eerder pakket aan maatregelen zoals vastgesteld bij de Kadernota 2025. Financieel kader Financieel kader Meerjarenraming Kadernota 2025 (blz. 22) Amandementen Kadernota 2025

2025 -8.844 V 110 N

2026 6.300 N

2027 2028 1.788 N 10.315 N -

-

2029 15.350 N -

Eindsaldo kadernota 2025

-8.734 V

6.300 N

Meicirculaire

7.451 N

-5.934

-5.778 V

-5.433 V

-6.565 V

Saldo autonoom Stelpost autonome ontwikkelingen Kadernota 2025 (zie P21) Som effect autonome ontwikkelingen PB 2025

-2.392 V

-1.680 V -1.463 V

-2.726 V

-2.730 V

-1.000 V

-1.000 V

-1.000 V

-1.000 V

-1.000 V

-1.392 V

-680 V

-463 V

-1.726 V

-1.730 V

Surplus taakstelling reëler en offensiever ramen Taakstelling reëler en offensiever ramen Totaal maatregelen reëler en offensiever ramen Totaal maatregelen hierbuiten

-490 2.000 -2.174 -316

-131 2.000 -1.959 -172

-131 2.000 -1.959 -172

Saldo actualisatie kapitaallasten

-1.253 V

-2.405 V

-274 V

-533 V

-1.410 V

Financieringslasten

-1.061 V

-750 V

-1.363 V

-1.797 V

528 N

Subtotaal

-6.478 V

-4.769 V -7.222 V

-306 V

5.041 N

1.135 N

1.295 N

1.020 N

1.020 N

-3.634 V -5.927 V

714 N

6.061 N

Saldo aanvullende beleidsvoorstellen Uitkomst begrotingskader 2025

Programmabegroting 2025-2029

V N V V

933 N -5.545 V

-300 2.000 -1.984 -316

V

1.787 N 10.315 N

15.350 N

V -131 V N 2.000 N V -1.959 V V -172 V

V N V V

V N V V

19

1. Amendementen Kadernota 2025 Tijdens de behandeling van de Kadernota 2025 heeft de raad één amendement aangenomen, welke tevens een financiële consequentie heeft. Het betreft onderstaand amendement, waarvan de verwerking reeds heeft plaatsgevonden in de bijgestelde Kadernota 2025. Onderdeel a Amendement 1: Wees geen sloper maar een zaaier, . weg met de klepelmaaier Totaal

2025

2026

2027

2028

2029

110

N

-

-

-

-

110

N

-

-

-

-

2. Meicirculaire De meicirculaire (2024/1060406) heeft geresulteerd in een incidenteel negatief effect van afgerond € 7,5 miljoen voor de gemeente Haarlem in 2025. Dit is voornamelijk het gevolg van het niet volledig gecompenseerd krijgen van een methodiekwijziging, in combinatie met nadelen volgend uit de actualisatie van de WOZ-maatstaf. In de daaropvolgende jaren is er sprake van een positief budgettair effect van € 5,5 tot € 6,5 miljoen. Deze effecten zijn voornamelijk het gevolg van het schrappen van de opschalingskorting. 3. Autonoom Onderdeel 4. Saldo autonoom Stelpost autonome ontwikkelingen Kadernota 2025 (zie P21) Som effect autonome ontwikkelingen PB 2025 Onderdeel Bijdrage Zandvoort aan a. bedrijfsvoeringsontwikkelingen Aansluiting begroting Nieuw Beschut Werk op IU b. Participatie vanuit Rijk Bijstelling baten afval en riolering vanwege c. kostendekkendheid Lagere baten weekmarkt Schalkwijk door afname d. marktkramen Overhevelen verhuisbudget depot Frans Hals e. Museum f. Stijging premie brand/opstalverzekering Bijstelling meerjarige dekking overhead a.g.v. g. hoger invsteringsvolume Correctie lasten POK-middelen (baten reeds h. verwerkt) Bijstelling begroting Veiligheidsregio i. Kennemerland Correctie lasten DU Personen met verward j. gedrag (baten reeds verwerkt) Bijstelling huursubsidie aan bibliotheek Zuidk. Kennemerland l. Opnemen leasekosten scanauto m.

Kostenverdeling Programmabegroting 2025-2029 Indexatie loonsom van aanvankelijk incidentele n. formatie o. Aframen stelpost afrondingsverschillen p. Budgetoverhevelingen Borgen ondersteuning bestuursconvenant q. regionale samenwerking ZK Totaal

Programmabegroting 2025-2029

2025 -2.392

2026 V -1.680 V

2027 -1.463 V

2028 -2.726

V

2029 -2.730 V

-1.000

V -1.000

-1.000

V

-1.000

V

-1.000

V

-1.392

V

-680 V

-463 V

-1.726

V

-1.730

V

2026

2027

2028 -148

2025

V

-152

V

-118 V

-132 V

74

N

26 N

89 N

-784

V

-779 V

100

N

-523

2029 V

-148 V

156 N

156 N

-850 V

-802

V

-806 V

100 N

100 N

100 N

100 N

V

174 N

-

-

-

80

N

80 N

80 N

80 N

80 N

-400

V

-400 V

-400 V

-400

V

-400 V

-

-

-968

V

-968 V

535 N

535 N

535 N

535 N

-

-

-285

V

-285 V

535

N

220

N

220 N

220 N

220 N

220 N

100 -713

N V

100 N -621 V

100 N -598 V

100 N -598 V

100 N -598 V

90

N

124 N

313 N

313 N

313 N

-168 -

V

-171 V -100 V

-170 V 100 N

-178 -

-178 V -

150

N

150 N

150 N

150 N

150

-1.392

V

-680 V

-463 V

-1.726 V

-1.730 V

V

20

A. Bijdrage Zandvoort aan bedrijfsvoeringsontwikkelingen Haarlem en Zandvoort werken samen binnen een gezamenlijke bedrijfsvoeringsorganisatie. Het uitgangspunt van deze samenwerking is de harmonisatie van beleid en de standaardisatie van dienstverlening, overeenkomstig de werkwijze van Haarlem. De financiële effecten voor beide gemeenten worden verwerkt volgens een 90-10 verdeling, conform het dienstverleningshandvest. B. Aansluiting begroting Nieuw Beschut Werk op IU Participatie vanuit Rijk Meerjarig sluit de begroting Nieuw Beschut niet aan op de omvang van de Rijksmiddelen in de IU Participatie; deze technische begrotingswijziging verzorgt de aansluiting. C. Bijstelling baten afval en riolering vanwege kostendekkendheid Voor afval en riool is het uitgangspunt dat de lasten en baten in evenwicht zijn, zodat sprake is van kostendekkendheid. Bij beleidswijzigingen veranderen de baten gelijk met de lasten. Met name vanwege mutaties in de omvang van de toegerekende BTW en overhead is het noodzakelijk de baten bij te stellen zodat ze gelijk zijn aan de lasten. D. Lagere baten weekmarkt Schalkwijk door afname marktkramen Door werkzaamheden in Schalkwijk is het aantal marktkramen afgenomen, waardoor de baten van de markten teruglopen met naar verwachting € 100.000. De verwachting is dat de baten de komende jaren niet in omvang zullen toenemen. E.

Overhevelen verhuisbudget depot Frans Hals Museum Spreiding en deels vervroeging van het verhuisbudget depot voor het Frans Hals Museum. De verhuizing zal in 2024 al starten en doorlopen tot en met 2026, terwijl in eerste instantie het gehele verhuisbudget in 2025 geraamd was. F. Stijging budget premie brand/opstalverzekering De premie brand/opstalverzekering is hoger dan het begrote bedrag. Dit wordt veroorzaakt doordat de premie wordt berekend over de herbouwwaarde van de panden die in eigendom bij de gemeente zijn. Door de sterk gestegen inflatie zijn ook de herbouwwaardes meegestegen, wat leidt tot een benodigd aanvullend budget van € 80.000 vanaf 2024. G. Bijstelling meerjarige dekking overhead a.g.v. hoger investeringsvolume De dekking van meerjarige overhead wordt met € 400.000 verhoogd door de toename van activeerbare uren voor investeringen en grondexploitaties, als gevolg van het gestegen investeringsvolume. Dit leidt tot een voordeel voor de algemene middelen, maar daar tegenover staan hogere project- en kapitaallasten. H. Correctie lasten POK-middelen (baten reeds verwerkt) De POK-middelen (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag) zijn door het Rijk via de Algemene uitkering beschikbaar gesteld tot en met 2027.

Bij het toevoegen van de nieuwe jaarschijf 2028 aan de meerjarenbegroting Haarlem zijn deze middelen ten onrechte niet afgeraamd, terwijl de lagere baten in de Algemene uitkering wel zijn verwerkt. Dat wordt met deze mutatie gecorrigeerd. I. Bijstelling begroting Veiligheidsregio Kennemerland Op basis van raadstuk (2024/673084) wordt de Haarlemse bijdrage aan de herziene begroting van Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) via deze mutatie met € 535.000 per jaar bijgesteld vanaf 2025.

Programmabegroting 2025-2029

21

J. Correctie lasten DU Personen met verward gedrag (baten reeds verwerkt) De Decentralisatie Uitkering Personen met verward gedrag is door het Rijk via de Algemene uitkering beschikbaar gesteld tot en met 2027. Bij het toevoegen van de nieuwe jaarschijf 2028 aan de meerjarenbegroting zijn deze middelen ten onrechte niet afgeraamd, terwijl de lagere baten in de Algemene uitkering wel zijn verwerkt. Dat wordt met deze mutatie gecorrigeerd. K. Bijstelling huursubsidie aan Bibliotheek Zuid-Kennemerland In de Kadernota 2025 zijn de huurbaten voor gemeentelijk vastgoed structureel bijgeraamd, een voordeel voor de algemene middelen van € 341.000. Onderdeel van de bijstelling waren de hogere huurbaten van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland na de renovatie en verduurzaming van de locatie Centrum. Per abuis is in de bijstelling geen correctie toegepast voor het verhogen van de huursubsidie aan de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. De werkelijke huurlasten worden namelijk conform afspraak volledig gesubsidieerd. Middels deze mutatie wordt dit gecorrigeerd en wordt het budget voor de huursubsidie aan de Bibliotheek Zuid-Kennemerland alsnog structureel verhoogd met € 220.000. Deze subsidieverhoging is een structureel nadeel voor de gemeente. L.

Opnemen leasekosten scanauto Parkeerhandhaving maakt gebruik van een scanauto om efficiënter te controleren op parkeerrechten binnen het gereguleerd gebied. Door deze efficiëntie worden er al sinds het jaar 2021 meer parkeeropbrengsten gerealiseerd. De maandelijkse leasekosten van de scanauto zijn abusievelijk niet opgenomen in de programmabegroting; middels deze mutatie wordt dit gecorrigeerd. De extra lasten bedragen € 100.000 en worden structureel opgenomen. M. Kostenverdeling Programmabegroting 2025-2029 Jaarlijks wordt in de begroting de kostenverdeling geactualiseerd. Dit betreft de kostentoerekening van de hulpkostenplaatsen aan de producten. Dit betreft veelal de afdelingskostenplaatsen waar de loon en inhuurkosten begroot staan die niet rechtstreeks op een eindproduct worden begroot. Uitganspunt bij deze actualisatie is dat dit een beperkt effect mag hebben t.l.v. saldo begroting. Het kan namelijk enkel saldo effect hebben als er meer/minder uren t.l.v. investeringen worden geraamd of t.l.v. gesloten budgetten afval/riool/wabo waar leges ten over staan. Het effect op het meerjarig begrotingssaldo is circa € 600.000 positief, wat voornamelijk veroorzaakt wordt door enerzijds bijstelling van overheaddekking waar meer aan kan toegerekend worden, met als resultaat een voordeel op basis van de realisatie afgelopen jaren.

Anderzijds aan indexering van uurtarieven die voor inhuur toegerekend worden aan de uren investeringen. N. Indexatie loonsom doordat aanvankelijk incidentele formatie structureel is geworden Bij de Kadernota 2025 is besloten een aantal - in het coalitieakkoord toegekende incidentele beleidsvoorstellen - structureel te maken. Hierbij is gerekend met de oorspronkelijke bedragen zoals verwerkt in de Programmabegroting 2023-2027. Door CAO-ontwikkelingen zijn de loonsommen gestegen waardoor een tekort ontstaat. Bij de Kadernota 2025 zijn deze verschillen tijdelijk op een stelpost gezet. In de Programmabegroting 2025-2029 wordt deze stelpost nu afgeraamd. Voor dit nadelige effect is dekking beschikbaar in de stelpost Autonome ontwikkelingen Kadernota 2025. O. Aframen stelpost Voor de exacte aansluiting op het financieel kader van de Kadernota 2025 is tijdelijk een stelpost gevormd, welke met deze mutatie is afgeraamd. Hiernaast kan de stelpost niet aan leges door te berekenen kosten komen te vervallen. P. Overhevelen middelen overbruggingsmaatregel huisvesting huisartsen In de Kadernota 2024 is er voor de periode 2023-2026 in totaal € 500.000 beschikbaar gesteld als overbruggingsmaatregel voor de huisvesting van huisartsen, waarbij € 200.000 begroot is voor 2026.

Programmabegroting 2025-2029

22

Om de regeling ook voor 2027 beschikbaar te houden wordt conform collegebesluit (2024/1232217) € 100.000 overgeheveld van 2026 naar 2027. Q. Borgen ondersteuning bestuursconvenant regionale samenwerking Zuid-Kennemerland In 2021 hebben de gemeenten in Zuid-Kennemerland het Bestuursconvenant regionale samenwerking Zuid-Kennemerland gesloten (2021/255701). Voor de ambtelijke ondersteuning van het convenant is toentertijd afgesproken dat de gemeenten tijdelijk middelen ter beschikking stellen en op basis van een evaluatie besloten wordt over voortzetting van het convenant en de (financiering van de) ondersteuning vanuit de gemeente Heemstede. In het coördinatieoverleg ZuidKennemerland van 11 maart 2024 is de Evaluatie Bestuursconvenant regionale samenwerking ZuidKennemerland vastgesteld en wordt voorgesteld om de ondersteuning van het convenant structureel te borgen. Hiervoor zijn structurele bijdragen van de gemeenten echter noodzakelijk; hiermee wordt voorzien in de nodige personele ondersteuning, maar ook materieel budget voor de organisatie van de samenwerking, bijvoorbeeld middels raadsbijeenkomsten. Het convenant zelf hoeft nog niet aangepast te worden, want de huidige afspraken bieden voldoende handvatten voor het vormgeven van de regionale samenwerking. Aan de gemeente Haarlem wordt voorgesteld een structurele bijdrage van € 150.000 per jaar ter beschikking te stellen. 4.