Bijlage 1 Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder
Tekst van het document
Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase
Lijst met aanpassingen Versie
Datum
Beschrijving van de wijziging
Herzien
C.1.0
21-03-2025
Concept Kaderstellende startnotitie
Technisch Manager Projectmanager Techniek
D1.0
11-09-2025
Definitieve Kaderstellende startnotitie
Technisch Manager Proces
D1.1
16-09-2025
Losmaken bijlages van Kaderstellende startnotitie
Technisch Manager Projectmanager Proces
D1.2
14-11-2025
Verwerken feedback financiële paragraaf
Technisch Manager Projectmanager Proces
D2.0
24-11-2025
Verwerken opmerkingen vooroverleg
Technisch Manager Projectmanager Proces
D2.1
03-12-2025
Verwerken opmerkingen parkeren
Technisch Manager Projectmanager Proces
D2.2
04-12-2025
Definitief maken startnotitie
Technisch Manager Projectmanager Proces
D2.3
09-12-2025
Verwerken opmerkingen beleid parkeren, financiën en warmtenet in def. Versie.
Technisch Manager Projectmanager Proces
D3.0
11-12-2025
Definitief maken startnotitie
Technisch Manager Projectmanager Proces
D3.1
15-12-2025
Beleidskaders actualiseren
Technisch Manager Projectmanager Proces
D3.2
17-12-2025
Terugkoppeling College verwerken
Technisch Manager Projectmanager Proces
Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Auteur Gecontroleerd door Vrijgegeven door Datum Versie Documentreferentie
Vrijgegeven door
Projectmanager
Handelsregister 30129769 Kaderstellende Startnotitie 51014984-002 Gemeente Haarlem Technisch Manager Proces Technisch specialist Projectmanager 17-12-2025 D3.2 NL25-648800269-145406
2/69
Inhoudsopgave
1
Scope bepaling .............................................................................................................. 5 1.1 Aanleiding project .............................................................................................. 5 1.2 Doel Project ....................................................................................................... 5 1.3 Buurtgerichte aanpak ........................................................................................ 6
2
Uitgangspunten, Randvoorwaarden en Knelpunten ..................................................... 7 2.1 Geografische locatie ......................................................................................... 7 2.2 Algemene prioriteiten-afwegingskaders ............................................................ 8 2.3 Beoogde projectresultaat .................................................................................. 9 2.4 Omgevingsvisie ............................................................................................... 10 2.5 Duurzaamheidsopgave ................................................................................... 13 2.6 Knelpunten in beleidsopgave .......................................................................... 14 2.7 Uitgangspunten ............................................................................................... 15
3
Omgeving en Raakvlakken ......................................................................................... 17 3.1 Raakvlakprojecten ........................................................................................... 17 3.2 Gebied- en thema analyses ............................................................................ 18
4
Onderhoudsopgave ..................................................................................................... 27 4.1 Riolering en drainage ...................................................................................... 27 4.2 Groen en Ecologie .......................................................................................... 27 4.3 Water en Klimaatadaptatie .............................................................................. 31 4.4 Mobiliteit en Parkeren ..................................................................................... 32 4.5 Energietransitie ............................................................................................... 33
5
Hoofdkeuzes en Kaders .............................................................................................. 34 5.1 Ambitiekaarten ................................................................................................ 34 5.2 Gebied- en thema toelichting .......................................................................... 36 5.3 Knelpunten geïdentificeerd in het ontwerp ..................................................... 39 5.4 Terugkoppeling beoogde project resultaten.................................................... 40
6
Participatie en Inspraak ............................................................................................... 42 6.1 Participatie gedurende definitiefase ................................................................ 42 6.2 Participatie gedurende ontwerpfase ............................................................... 43
7
Projectrisico’s en Beheersmaatregelen ....................................................................... 45 7.1 Toprisico en beheersmaatregelen .................................................................. 45 7.2 Kansen ............................................................................................................ 46
8
Financiën ..................................................................................................................... 47 8.1 Investeringsbedragen...................................................................................... 47 8.2 Uitgangspunten kostenraming ........................................................................ 47
3/69
8.3 8.4 8.5
Prognose uitgifte investeringsraming .............................................................. 48 Onderverdeling IP Riool vs Openbare ruimte ................................................. 49 Project budget dekking.................................................................................... 51
9
Planologisch en Juridisch ............................................................................................ 52 9.1 Eigendomsgrenzen ......................................................................................... 52 9.2 Bestemmingsplannen ...................................................................................... 53 9.3 Vergunningeninventarisatie ............................................................................ 54
10
Fasering, Planning en vervolg ..................................................................................... 56 10.1 Fasering .......................................................................................................... 56 10.2 Planning .......................................................................................................... 56 10.3 Vervolg fases .................................................................................................. 57
Bijlage I: Ambitiekaarten ........................................................................................................ 58 Bijlage II: Straatprofielen........................................................................................................ 59 Bijlage III: Projectplanning ..................................................................................................... 68
4/69
1
Scope bepaling
Deze kaderstellende startnotitie is het fasedocument voor het project Zuiderpolder ter afsluiting van de Definitiefase conform het Haarlems Civiel Plan Proces (HCPP) Categorie I Veel Impact projecten. Het doel van dit document is het terugkijken op de uitgevoerde fase en de behaalde resultaten. Daarnaast is het document gelijk een doorkijk naar de volgende fase van het HCPP.
1.1 Aanleiding project De Zuiderpolder is eind jaren tachtig gebouwd in het oosten van Haarlem. Zuiderpolder bestaat uit twee buurten, namelijk Zuiderpolder Zuid en Zuiderpolder Noord. Beide buurten zijn onderdeel van de wijk Parkwijk. In de Zuiderpolder is er op verschillende locaties sprake van ernstige verzakkingen. Dit was aanleiding voor de gemeente om te onderzoeken welke onderhoudsbehoefte er aan de openbare ruimte in de Zuiderpolder nodig is, zowel voor het oplossen van de verzakkingen van het maaiveld, als ook de staat van de riolering en verharding. De belangrijkste onderhoudsbehoeften zijn geïnventariseerd en op basis daarvan is de scope bepaald. De analyse van de onderhoudsbehoefte is omschreven in hoofdstuk 3. De onderhoudsbehoefte is groot, maar biedt tevens kansen om het aangepaste beleid voor herinrichting mee te nemen in de planvorming, zoals: • • • •
Woonwijken inrichten als 30 km/u-gebieden, Afkoppelen van het regenwater, Versterken van de groenstructuren, Energietransitie.
Daarnaast is het buurtinitiatief van de vergroeningsopgave Charta-77 van Zuiderpolder-Noord en het creëren van een centrale ontmoetingsplek rondom de OBS Camelot een speciale opgave binnen de investeringsopgave van Vergroening Zuiderpolder.
1.2 Doel Project Een kwalitatief betere leefomgeving in de Zuiderpolder, met aandacht voor duurzaamheid, klimaatadaptatie en energietransitie. Naast de noodzakelijke civieltechnische opgaven moet ingezet worden op een kwaliteits- en duurzaamheidsverbetering van de gehele openbare ruimte in de Zuiderpolder,
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
5/69
met vergroening, vermindering van hittestress, klimaatadaptatie, voorzieningen voor energietransitie en het toepassen van duurzame materialen. Maar ook verbetering van de verkeersveiligheid en aandacht voor de fiets. Deze opgaven kunnen niet los van elkaar worden gezien, maar moeten leiden tot een integrale verbetering van deze leefomgeving. Een openbare ruimte die, conform de gemeentelijke kaders, op het gewenste onderhoudsniveau is gebracht en optimaal integraal is ingericht op de toekomst met inachtneming van de prioriteiten in hoofdstuk 2. Om tot deze integrale verbetering van de openbare ruimte te komen, is een scopekaart van de gehele Zuiderpolder opgesteld (Figuur 11 Overkoepelende ambitiekaart Zuiderpolder). Voor dit project is er gekozen voor een scopekaart in plaats van een PvEschets, omdat er in de participatie nog de ruimte is om invulling te geven aan een deel van de openbare ruimte. De totstandkoming van de scopekaart wordt nader toegelicht met ondersteunende themakaarten, inclusief toelichting in hoofdstuk 5.2. Zodat het duidelijk wordt hoe de opgave vanuit het beleid, inclusief de uitdagingen en knelpunten, wordt ingevuld. In de bijlage is een hoge resolutie versie van het kaartmateriaal toegevoegd. De scopekaart is de basis voor de nadere technische uitwerking van het openbare gebied in de ontwerpfase.
Met deze gefaseerde aanpak wordt het mogelijk om per fase samen met de actieve bewoners en gebruikers inbreng te leveren aan het besluitvormingsproces. Hiermee wordt participatie van de fysieke en sociale leefomgeving voor de bovengrondse inrichting mogelijk. De kaders daartoe zijn opgesteld en vastgelegd in hoofdstuk 5.
1.3 Buurtgerichte aanpak Binnen de totale herinrichting van Zuiderpolder kiezen we voor een integrale uitwerkingen van de bestuurlijk ontwerpen waarna er in de uitvoering wordt overgegaan naar kleinschalige, buurtgerichte aanpak. Deze buurtgerichte aanpak kent diverse voordelen zowel technisch als sociaal. Een buurt is een behapbaar gebied om werkzaamheden te plannen en slim te combineren met andere opgaven die in de buurt spelen. Het geeft meer focus en daarmee inwoners en partners meer duidelijkheid over waar en wanneer de gemeente langskomt. Buurt voor buurt wordt de openbare ruimte aangepakt en klaargemaakt voor de toekomst. Daarnaast geeft het de mogelijkheid om de sociale interactie tussen bewoners en de gemeente te bevorderen door het verhogen van de betrokkenheid van de bewoners. Door bewoners actief te betrekken bij het ontwerpproces van hun eigen buurt voelen zij zich meer gehoord en gewaardeerd. Dit resulteert in een betere aanvaarding van het ontwerp en meer eigenaarschap van de nieuwe inrichting van de buurt. Ook kan je goed inspelen op bepaalde buurt-specifieke aandachtspunten. In hoofdstuk 6 Participatie en Inspraak
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
6/69
2
Uitgangspunten, Randvoorwaarden en Knelpunten
2.1 Geografische locatie De Zuiderpolder wordt geografisch gedemarqueerd door station HaarlemSpaarnwoude en de Oostpoort aan de noordzijde, de weilanden voor de Buiten Liede aan de oostzijde, het Burgemeester Reinaldapark aan de zuidzijde en het fietspad Meerspoorpad aan de westzijde.
Figuur 1 Geografische scopegrenzen van de Zuiderpolder
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
7/69
Buslijn 2 rijdt over de doorgaande wegen Amnesty Internationalweg en Vrijheidsweg en verbindt het station Haarlem-Spaarnwoude met het station Haarlem en het Delftplein in Haarlem-Noord. Binnen de Zuiderpolder zijn er haltes aan de Diakenhuisweg en tweemaal aan de Vrijheidsweg. Doordeweeks rijdt deze bus tweemaal per uur in beide richtingen. Zuiderpolder Zuid De buurt Zuiderpolder Zuid, tot aan de Steve Bikostraat, kenmerkt zich als het meest zettingsgevoelige gebied waar de onderhoudsbehoefte het grootst is. Zuiderpolder Zuid telt circa 500 woningen met een gelijke verdeling tussen koop- en huurwoningen van ongeveer 50/50. Wat betreft het type woningen bestaat ongeveer twee derde uit geschakelde woningen en een derde uit appartementen, aangevuld met enkele twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande woningen. Zuiderpolder Noord: In de buurt Zuiderpolder Noord bevindt zich de basisschool OBS Camelot, gelegen boven de Steve Bikostraat. De Charta 77-vaart, die door het midden van de buurt loopt, is kenmerkend voor de omgeving. Langs deze vaart is een verblijfsgebied gelegen waarvoor een bewonersinitiatief is ingediend om dit gebied te vergroenen. Zuiderpolder Noord telt circa 800 woningen met een gelijke verdeling tussen koop- en huurwoningen van ongeveer 50/50. Wat betreft het type woningen is de verdeling eveneens circa 50/50 tussen appartementen en geschakelde woningen.
Daarnaast zijn er langs het Meerspoorpad enkele vrijstaande woningen te vinden.
2.2 Algemene prioriteiten-afwegingskaders De volgende prioriteiten volgorde toepassen en bij het ontwerpen en participatie gebruiken als afwegingskader: Prioriteit
Afwegingskaders
Kaderstellende beleidstukken
1.
•
•
Groen en gezondheid:
•
Kwalitatief groen voor de deur ter verbetering van gezondheid (luchtkwaliteit) Openbare ruimte die uitnodigt tot sporten en bewegen
• • • • • •
• • •
2.
Water en klimaat:
3.
Biodiversiteit: •
• Hittestress verminderen Wateroverlast voorkomen en droogte vermijden Meer kwalitatieve robuuste ruimtes ter verbetering van ecologie
•
Omgevingsvisie 2045 (2021/492095) SOR 2040 (2017/477571) Groenbeleidsplan 2022-2030 (2022/606659) Bomenverordening 2021 (2021/232874) Ecologisch beleidsplan & actualisatie (2019/693806) Gedragscode soortenbescherming Lijst Beschermwaardige houtopstanden, november 2019 (2019/892361) Natuur Netwerk Haarlem, mei 2022 (2022/1515365) Stedelijk Water plan 2024-2033, februari 2024 (2023/1554669)
Ecologisch Beleidsplan 2013-2030 (actualisatie) 2019/693806
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
8/69
Gemeenschap • en mens: •
4.
Sociale cohesie versterken Sociale veiligheid en aantrekkelijkheid vergroten
• • • • •
• 5.
Energie en ondergrond:
• • •
6.
Mobiliteit:
• • •
•
Materialen en • circulariteit:
7.
•
Energietransitie faciliteren Bovengronds klimaat adaptief ontwerp Aanleg riolering leidend, overige nutsvoorzieningen volgend Duidelijke hiërarchie in wegen Verkeersveilige wijk met snelheid 30 km/uur Parkeren afstemmen op werkelijke parkeerdruk en minder op straat STOMP-principe; Stappen, Trappen (fietsen), Openbaar Vervoer, Mobility-as-aService (MaaS) en ten slotte de Privéauto
• •
Coalitieakkoord 2022-2026-def Visie-en-Strategie-Beheer-enOnderhoud-2013-2022 Actualisatie Visie Beheer en Onderhoud 2018/6828 Beleidskaders Participatie (2024/02/06) Deelprogramma Speelvriendelijke Openbare Ruimte, november 2025 (2025/745115) Agenda Toegankelijk Haarlem, mei 2025 (2025/384931 Update Routekaart Duurzaamheid (2022/1782261) Haarlemse Transitievisie Warmte (2021/254262)
• • •
•
• •
•
Materialen hergebruiken o.a. • • de inzet van de Circulaire Grondstoffen Hub van de gemeente. Duurzame inkoop materialen •
Mobiliteitsbeleid, september 2021 (2021/313959) Verkeersveiligheidsbeleid: veilig op weg in Haarlem, oktober 2021 (2021/460861) Fietsbeleid: De fiets als vanzelfsprekende keuze, juli 2023 (2023/595630) Nota deelmobiliteit, maart 2023 (2023/0259250) Ruimte voor mensen en mobiliteit, parkeren in Haarlem, mei 2025 (2025/34230) Vaststellen wegcategorisering 30 km/ uur, april 2025 (2024/256109) Vigerende HIOR (mei 2024) Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen, april 2022. Actieprogramma Circulaire Economie, mei 2023 (2023/317984).
Tabel 1 Algemene prioriteiten-afwegingskaders
2.3 Beoogde projectresultaat Om de Zuiderpolder toekomstbestendig te maken en te realiseren, is naast de technische aspecten ook aandacht gericht op het creëren van een balans tussen een comfortabele leefomgeving, de mogelijkheid van recreëren en aangepaste mobiliteit. Daarnaast is er aandacht voor het sociale domein, waarbij onder andere gedacht moet worden aan: • • • •
De inrichting rondom de openbare basisschool; De hangplek voor jongeren bij de Vrijheidsweg; Speelvoorzieningen, met aandacht voor bewegen, spelen en recreëren; Wandel- en fietsroutes door het gebied.
Binnen het fysieke domein is specifieke aandacht voor de volgende aandachtsgebieden nodig: •
Kansen voor groen-blauw inrichting;
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
9/69
• • • • •
Ontwikkelzone Oostpoort; Vergroening van het schoolplein; Openbare laadpalen, mogelijk in combinatie met lichtmasten; Onderzoeken of afvalinzameling ondergronds kan; Energietransitie voor de aanleg van een warmtenet en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk.
2.4 Omgevingsvisie Naast de bovenstaande prioritaire en afwegingskaders staat in deze paragraaf een toelichting vanuit de Omgevingsvisie op de opgave van de Zuiderpolder. Aangezien de Omgevingsvisie een brede integrale visie voor Haarlem en daarmee de Zuiderpolder is, verbindt deze beleidsopgaven vanuit verschillende sectoren met elkaar. De Omgevingsvisie bouwt voort op een aantal al bestaande brede documenten, zoals de Toekomstvisie Haarlem 2040 en de Structuurvisie Openbare Ruimte. Daarnaast is ook geput uit een aantal sectorale beleidsdocumenten, zoals de nieuwe economische visie. De Omgevingsvisie is een visie op hoofdlijnen. De visie laat zien wat de ruimtelijke consequenties zijn van de huidige opgaven én van geschetst toekomstig beleid en hoe dit zijn weerslag heeft op de Zuiderpolder. Prioriteit
Beleid
Effect op Zuiderpolder
1.
Mengen & Verdichten:
We moeten extra woningen bouwen om te • zorgen dat er voor alle doelgroepen een woning is. Hierbij is niet de kwantiteit leidend maar de kwaliteit. Dit betekent dat we de waardevolle karakteristieken van Haarlem en Spaarndam koesteren, dat de woonwerkbalans minimaal gelijk blijft, het buurtgroen wordt versterkt, de groene landschappen worden verbeterd en het • autoverkeer niet toeneemt. De extra woningen komen vooral rondom de HOV knooppunten en in de ontwikkelzones.
Haarlem wilt rondom het naastgelegen station Haarlem-Spaarnwoude woningbouw realiseren dit kan effect hebben op de bereikbaarheid en leefbaarheid van de Zuiderpolder. De leefbaarheid van wijken en buurten te versterken met buurtgroen. Er ligt een vergroeningsopgave voor de Zuiderpolder.
2.
Buurtgericht ontwikkelen
Om elkaar te begrijpen en gezamenlijk aan • de toekomst van de stad te kunnen bouwen is het belangrijk dat we elkaar ontmoeten. Zonder wederzijds begrip • ontstaat tweedeling en polarisatie. Ontmoeten gaat gemakkelijker op de fiets en te voet en op plekken waar mensen van nature samenkomen. Het fiets- en voetgangersnetwerk en de sociale basisinfrastructuur worden versterkt en beter aan elkaar gekoppeld. Deze sociale basisinfrastructuur bestaat uit clusters van sociale voorzieningen genaamd ‘huis van de wijk’, toegankelijke hulp- en zorgvoorzieningen, sportvoorzieningen, onderwijsvoorzieningen en vrije tijdsvoorzieningen. De ambitie is dat Haarlemmers belangrijke dagelijkse voorzieningen binnen maximaal tien minuten op de fiets, of te voet kunnen bereiken.
het versterken van het tienminuten netwerk en de stadsstraten; het versterken van de sociale basis en ontmoetingsplaatsen in de buurt.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
10/69
3.
Vergroenen & Als we nu niet starten met de aanpak van • vernatten de toenemende gevolgen van de klimaatverandering dan staan over dertig jaar delen van Haarlem bij regenbuien • onder water en bij hittegolven is het onleefbaar in de stad. Haarlem gaat • daarom de groen- en waterstructuur in de stad versterken. Niet alleen stelt het ons in staat de gevolgen van klimaat- verandering beter op te vangen, het levert ook een gezonde leefomgeving op.
ruimte te creëren voor klimaatadaptatie ten koste van ruimte voor de auto; het versterken van de boezemwaterstructuur; ruimte bieden voor het buurt initiatief voor het vergroenen van de Charta 77-vaart.
4.
Bevorderen Extra groen en water zorgen voor een • gezonde betere luchtkwaliteit, biodiversiteit en leefomgeving: nodigen uit tot sporten, fietsen, wandelen, spelen, ontspannen en het ontmoeten van anderen. In deze omgevingsvisie worden de recreatieve routes door de stad gecombineerd met de groen- en waterstructuren. Als de stad groeit, neemt het belang van het omliggende landschap evenredig toe. Er moeten in de omgeving meer natuurgebieden komen om de gebieden met de hoogste natuurwaarden, zoals de Kennemerduinen, te beschermen tegen te veel bezoekers. In de omgeving van Haarlem zorgen we voor meer natuurwaarde en mogelijkheden voor recreatie.
het versterken van ecologische verbindingen door en om de stad tussen hotspots.
5.
Ruimte voor de Energietransitie
Duurzame energie en warmtewinning • kosten ruimte, zowel boven- als ondergronds. De benodigde voorzieningen kunnen niet allemaal in het stedelijke • gebied landen. Bedrijventerrein Waarderpolder en het omliggende landschap spelen hierbij een belangrijke rol. Ook vraagt de ruimteclaim die de energietransitie met zich meebrengt afstemming met de beschikbare ruimte in de ondergrond. Deze enorme puzzel kan alleen worden gelegd als er integrale ontwerpen voor het omliggende landschap worden gemaakt en de regie wordt genomen op de ondergrond. In deze omgevingsvisie reserveren we ruimte waar we weten dat deze nodig is.
ruimte te reserveren en vrij te maken voor energietransitie. aanleggen van het warmtenet
6.
Mobiliteitstransitie
Om een groeiende stad bereikbaar en in • beweging te houden, zet Haarlem in op andere vormen van mobiliteit. Binnen de stad reizen we zoveel mogelijk te voet of met de fiets, de reizen van en naar de stad • doen we zoveel mogelijk met het openbaar vervoer en de fiets en we gebruiken de (elektrische) auto alleen als het niet anders kan. De HOV knooppunten zijn essentieel onderdeel van de mobiliteitstransitie en de verdichting van de stad. Er komt een nieuw OV knooppunt aan de oostkant van de stad en bestaande OV knooppunten worden verbeterd.
regionale fietsverbindingen te verbeteren en te verbinden met het tienminuten netwerk; Haarlem werkt aan de ontwikkeling van het OV knooppunt station HaarlemSpaarnwoude onder de naam Hart voor Oostpoort. Dit kan effect hebben op de bereikbaarheid van de Zuiderpolder.
Tabel 2 Omgevingsvisie op opgave Zuiderpolder
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
11/69
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
12/69
2.5 Duurzaamheidsopgave Voor de herinrichting van Zuiderpolder is in deze projectfase een inventarisatie van de duurzaamheidskansen uitgevoerd. Hiervoor is, conform de Aanpak Duurzame GWW 2.0, de Omgevingswijzer van het CROW ingezet. Door het inzetten van de Omgevingswijzer is het gesprek gevoerd over 12 uiteenlopende thema's van duurzaamheid om zowel kansen als risico's voor het project Zuiderpolder nader in beeld te brengen. Dit heeft geresulteerd in het onderstaande figuur. Hoe meer groene streepjes zichtbaar zijn, hoe meer kansen er op dit thema liggen voor dit project. De rode streepjes geven aan dat er ook risico's zijn op dit thema.
Figuur 2 Uitkomsten Omgevingswijzersessie
De belangrijkste duurzaamheidskansen die in deze fase zijn geïdentificeerd: 1. Ecologie: Het versterken van de ecologische structuren en biodiversiteit in de Zuiderpolder. Dit kan worden bereikt door het verbeteren van de kwantiteit en kwaliteit van het groen en biodiversiteit, het verkleinen van het verharde oppervlak, groeiplaatsverbetering, geveltuintjes, extra aandacht voor de aanwezige groenverbindingen en het benutten van de ruimte rondom de gracht. 2. Water & klimaatadaptatie: Het voorbereiden van de woonwijk op een toekomstig klimaat in Nederland, met aandacht voor het opvangen en infiltreren van regenwater, bodemdaling en hitte stress. 3. Energie: Ruimtereservering voor de energietransitie, met een reservering voor een collectief warmtenet en een netverzwaring tegen de netcongestie problemen van elektriciteitsnet. 4. CE & Materialen: Gebruik maken van de Circulaire Grondstoffenhub van de gemeente voor bestratingsmaterialen om aan de 50% primaire grondstoffen reductie uit het Actieprogramma Circulaire Economie te voldoen. Daarmee wordt gelijktijdig een grote Milieu Kosten Indicatie en CO2-equivalent bespaard.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
13/69
Op basis van het Haarlems Civiel Planproces (HCPP) dient er in de vervolgfase een Grondstoffenplan te worden opgesteld. Onderdeel van het Grondstoffenplan is om samen met een beheerder de kwaliteit van de vrijkomende materialen te beoordelen. Hiervoor werkt de gemeente Haarlem momenteel aan een processchema voor de acceptatie van vrijkomende materialen voor de Circulaire Grondstoffenhub. De schouwresultaten worden digitaal uitgewerkt in de CircuTool om materiaalmatches te maken tussen vrijkomende materialen en de voorraad van de Circulaire Grondstoffenhub met de nieuwe situatietekening. Daarnaast wordt er, conform het Grondstoffenplan, een Trade-off Matrix gemaakt van duurzamere alternatieven voor de 2 meest belastende materialen.
2.6 Knelpunten in beleidsopgave In de ontwerpfase van het project, na vaststelling van deze startnotitie, dient het project technisch te worden uitgewerkt. Het is daarvoor belangrijk om in deze definitiefase de juiste kaders aan de technische uitwerking mee te geven. De gemeente voorziet voor het project Zuiderpolder de onderstaande belangrijkste knelpunten voor de openbare ruimte waarvoor een afweging van de verschillende belangen gemaakt dient te worden. In hoofdstuk 4 worden de verschillende afwegingen die uit deze dilemma’s voortvloeien besproken en afgewogen. De knelpunten: 1. Ophoging van de openbare ruimte kan leiden tot wateroverlast op (eveneens verzakte) private terreinen. 2. Ophoging van de openbare ruimte kan ervoor zorgen dat bomen niet gehandhaafd kunnen blijven wegens wortelverdrukking. 3. Traditionele ophoging van de openbare ruimte met zand kan leiden tot nieuwe zettingen. 4. Te handhaven kabels en leidingen kunnen maar zeer beperkt zettingen accepteren. 5. De huidige smalle wegprofielen maken het moeilijk om de nieuwe straatprofielen van de HIOR in te passen met voldoende parkeer- en groeninpassing. Dit leidt tot een conflicterende ruimteclaim. 6. De lagere parkdruk in Parkwijk ten opzichte van de hoge parkeerdruk in de Zuiderpolder kan er toe leiden dat het beleid aangeeft dat er een nader te bepalen aantal parkeerplaatsen kunnen worden verwijderd.
Waardoor de parkeerdruk in de Zuiderpolder verder toeneemt en mensen niet meer in hun eigen buurt kunnen parkeren. Hierdoor is het risico aanwezig dat het foutparkeren in de Zuiderpolder niet wordt opgelost of zelfs toeneemt. 7. De inpassing van een warmtenet in de ondergrond kan op sommige trajecten erg complex zijn. Ook kan dit weer aan de bovengrondse inrichting raken. 8. De netbeheerders hebben zowel een netwerkcapaciteitsprobleem als een capaciteitsprobleem voor de uitvoering van nieuwe projecten, waaronder het aanleggen van nieuwe kabels en leidingen. 9. De ambitie om te vernatten en te vergroenen legt een ruimtelijke claim neer die kan leiden tot een inpassingsprobleem, waardoor er tussen beleidsdocumenten geprioriteerd dient te worden.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
14/69
2.7 Uitgangspunten Resumerend heeft het beleid van de gemeente geleid tot de onderstaande belangrijkste uitgangspunten voor het project: 1. Verzakkingen maaiveld: Zuiderpolder is op verschillende locaties ernstig verzakt waardoor woningen alleen via hellingbanen of traptreden bereikbaar zijn. Het doel van het project is om de onderhoudsbehoefte van het openbaar gebied aan te pakken en de aansluiting op de privéterreinen te verbeteren. 2. Riolering: De huidige riolering betreft een gemengd stelsel en dient conform het afkoppelplan te worden opgewaardeerd naar een gescheiden stelsel. Hierdoor wordt er minder vuilwater naar de zuivering gebracht en komt er meer capaciteit voor regenwaterafvoer. Waar nodig wordt de riolering vervangen of door middel van relinen verbeterd zodat het voldoet aan de komende onderhoudsperiode. Daarnaast wordt er een drainageleiding toegevoegd om de fluctuatie in extreme grondwaterstanden in natte en droge periodes te mitigeren. 3. Verhardingen: Het vervangen en herinrichten van alle openbare ruimte in de buurt. De stratenprofielen worden heringericht met de materialisatie volgens de laatste richtlijnen. 4. Parkeren: Het parkeerbeleid van de gemeente Haarlem schrijft voor dat periodiek parkeertellingen worden uitgevoerd ten behoeve van het monitoren van de parkeerdruk, waarbij geldt dat parkeren direct voor de woning niet kan worden gegarandeerd.
Uit de meest recente tellingen (2024) blijkt dat de parkeerdruk in de Zuiderpolder relatief hoog is en dat er frequent sprake is van foutparkeren. De gemeten waarden blijven echter onder de drempelwaarde voor de invoering van betaald parkeren. Daarnaast laten de tellingen zien dat de parkeerdruk niet uniform is verdeeld over de wijk. Uitgangspunt voor de Ontwerpfase is om het bestaande aantal parkeervakken, zoals vastgesteld in de recente tellingen, binnen de Zuiderpolder te herschikken. Bij de herinrichting worden de vigerende HIOR-profielen toegepast, inclusief de groen-blauwe voorzieningenstrook. Deze voorzieningenstrook biedt de mogelijkheid om parkeervakken op termijn te vergroenen, indien uit toekomstige parkeertellingen blijkt dat de parkeerdruk is afgenomen. Bij het herschikken van de parkeervakken wordt er rekening gehouden met het uitgangspunt van het parkeerbeleid dat; Parkeren voor de deur geen garantie is. Daarom wordt er in het ontwerp ook maatregelen getroffen die foutparkeren moeten voorkomen. 5. Herinrichten overige openbare ruimte: Er wordt ingezet op het vergroenen en vernatten van de openbare ruimte en de langzaam verkeerroutes te versterken. Voor het groen wordt ingezet op zoveel mogelijk handhaven van de bestaande bomen en het vergroten van de biodiversiteit door het toevoegen van (inheemse) beplanting.
Daarnaast wordt extra aandacht besteed aan het opvangen en infiltreren van regenwater. Tevens worden er aangename speel- en verblijfsplekken gecreëerd door het toevoegen van schaduwwerking. Dit wordt in samenwerking met de bewoners gedaan.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
15/69
6. Nieuwe wegcategorisering verwerken: Het mobiliteitsbeleid en verkeersveiligheidsbeleid van de gemeente Haarlem geven aan dat 30 km/u de norm wordt in Haarlem. Amnesty Internationalweg en Vrijheidsweg worden ingericht als GOW-30 wegen (gebiedsontsluitingswegen) met asfaltverharding. De overige wegen worden ingericht als ETW-30 (erftoegangswegen) met gebakken klinker verharding. 7. Onderzoek naar inpassing van de warmtetransitie-opgave: In het warmteprogramma is vastgesteld dat in de Zuiderpolder een collectieve warmteoplossing de voorkeursoplossing is. Bij het ontwerpen van de openbare ruimte zal nauw samengewerkt worden met het warmtebedrijf om te komen tot een integraal ontwerp. 8. Integrale kwaliteitsverbetering: In de opgave worden voorzieningen zoals ondergrondse afvalcontainers en verlichting ook meegenomen.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
16/69
3
Omgeving en Raakvlakken
3.1 Raakvlakprojecten Er zijn verschillende projecten, ambities en ontwikkelingen die invloed hebben op het project herinrichting Zuiderpolder. Raakvlakproject
Beschrijving
Warmtenet
Speerpunt in de Omgevingsvisie is de energietransitie. In Zuiderpolder is dat de mogelijke aanleg van een warmtenetwerk. Dit heeft gevolgen voor de ruimtereserveringen in de onder- en bovengrond, voor de doorlooptijd van de herinrichting en de communicatie richting bewoners en stakeholders.
Ontwikkelzone Oostpoort
Ontwikkeling nieuwe stadsentree rond station Haarlem-Spaarnwoude, ongeveer 1000 nieuwe woningen, kleine horeca en zorgvoorzieningen. Blok 1E en 1F – start bouw eerste woontorens. Deze woontorens liggen direct tegen het plangebied aan.
Prinses Beatrixplein
Vernieuwing Prinses Beatrixplein en omgeving met onder andere een nieuw winkelcentrum, woningen, voorzieningen en sportfaciliteiten.
Prins Bernhardlaan
Onderhoud en nieuwe inrichting van het noordelijke deel van de Prins Bernhardlaan.
Meerspoorpad
Het Meerspoorpad is aangewezen als Regionale doorfietsroute maar voldoet dit aan de kenmerken van dit type fietsroute. Het opwaarderen van het Meerspoorpad is op dit moment niet op de projectenlijst opgenomen tot er duidelijk is over ontbrekende schakels over het spoor Haarlem-Amsterdam en onder de N205 door.
School & Kinderdagverblijf (KDV)
Uitbreidingsplannen van KDV Op Stoom met een nieuw gebouw. Mogelijke uitbreidingswens OBS Camelot.
Oost-aan-zet
Vanuit de uitvraag voor een buurt initiatief via het programma Oost-aan-zet is er een Interventiekaart voor de vergroening van de Charta-77 Vaart opgesteld. Hieruit is het aanleggen van de eerste groenvakken betaald.
Renovatie
Renovatie woonblokken rondom de Chris Soumokilstraat.
Tabel 3 Raakvlakprojecten
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
17/69
3.2 Gebied- en thema analyses Aansluitend bij de projectdoelstellingen en beoogde projectresultaten zijn er analyses uitgevoerd van de huidige systemen in de Zuiderpolder nu functioneren. Door beter te begrijpen hoe de Zuiderpolder functioneert, wat werkt er wel en wat werkt er niet. De belangrijkste bevindingen per thema is weergegeven in dit hoofdstuk.
Straat typologieën Als uitgangspunt voor de toekomstige straatprofielen in de Zuiderpolder wordt de Handreiking Inrichting Openbare Ruimte (HIOR), versie mei 2024, van de gemeente Haarlem gehanteerd. Voor zowel Zuiderpolder Noord als Zuid geldt dat de ‘Vloerkaart zone D’ wordt toegepast. De buurten in Zuiderpolder zijn ontworpen en gerealiseerd in de jaren 1980– 1990. Sindsdien zijn de richtlijnen voor wegontwerp, zoals vastgelegd door het CROW, aanzienlijk gewijzigd. Tevens is het autobezit per huishouden toegenomen en zijn voertuigen gemiddeld groter geworden. Deze ontwikkelingen leiden tot knelpunten in de huidige infrastructuur, met name op locaties waar haaks geparkeerd wordt. Op basis van de actuele CROWrichtlijnen is de beschikbare rijbaanbreedte op deze plekken veelal onvoldoende om het in- en uitrijden van parkeervakken op een veilige en comfortabele wijze mogelijk te maken. Er zijn in dit kader twee oplossingsrichtingen denkbaar: • •
Handhaving van de huidige situatie, waarbij wordt afgeweken van de geldende richtlijnen; Aanpassing van de parkeervorm naar schuin- of langsparkeren, waarmee de benodigde rijbaanbreedte kan worden beperkt. Deze aanpassing gaat echter ten koste van het aantal beschikbare parkeerplaatsen.
De meeste woonstraten binnen de Zuiderpolder functioneren als tweerichtingsverkeer en hebben een gemiddelde rijbaanbreedte van circa 5,0 meter. Hierop bestaan twee uitzonderingen: • •
De Corrie ten Boomstraat, gelegen in het noordwestelijk deel van Zuiderpolder Noord, is ingericht als eenrichtingsverkeer met een breedte van circa 3,0 meter; De Strandwal, gelegen in het zuidoosten van Zuiderpolder Zuid, heeft eveneens een breedte van circa 3,0 meter, maar is formeel geen eenrichtingsweg.
Binnen de bestaande ruimte ‘van gevel tot gevel’ is het technisch mogelijk om de rijbanen te verbreden om zo te voldoen aan de actuele ontwerprichtlijnen. Deze verbreding gaat echter ten koste van andere ruimtelijke functies, zoals de breedte van voetpaden. Tevens bestaat het risico dat bredere wegen ongewenst rijgedrag stimuleren. Wat betreft de materialisatie wordt aangesloten bij de HIOR. Dit betekent concreet dat de huidige asfaltverharding van de rijbanen grotendeels zal worden vervangen door gebakken klinkers. Met uitzondering van de GOW-30 wegen die in asfalt worden uitgevoerd. De parkeervakken die nu nog bestaan uit betonklinkers, worden vervangen door gebakken klinkers. De verharding van de voetpaden blijft ongewijzigd en bestaat uit betontegels van 300x300 mm.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
18/69
Water en Klimaatadaptatie Water Ten behoeve van dit project zijn de bronnen van de gemeente Haarlem en het Hoogheemraadschap van Rijnland geraadpleegd. De belangrijkste bevindingen uit deze inventarisatie zijn als volgt: •
• •
•
• •
De riolering in Zuiderpolder Noord verkeert overwegend in redelijke staat. Wel dienen er in Noord een aantal corrigerende maatregelen plaats te vinden om de slechte plekken op te lossen. In Zuiderpolder Zuid is sprake van een grotere onderhoudsopgave, met name als gevolg van verzakkingen in het maaiveld; In het ontwerp van het straatprofiel is opgenomen dat aanvullende drainage wordt aangebracht, met als doel om fluctuaties in de grondwaterstand beter te kunnen beheersen; De Zuiderpolder wordt primair ontsloten via open watergangen met een zichtbaar een sterke waterverbinding met de aangrenzende buurt Buitengebied Zuiderpolder. Het Buitengebied Zuiderpolder kan directe kunnen lozen op het boezemstelsel van de Ringvaart; Op dit moment wordt in het gebied geen structurele wateroverlast ervaren. Hierdoor is het mogelijk om de projectdoelstelling voor extra oppervlaktewater en extra waterberging een lagere prioriteit ten opzichte van andere projectdoelstellingen in de afwegingen mee te geven; Na herprofilering en ophoging van het maaiveld kan deze buffercapaciteit verdwijnen, met als gevolg dat er alsnog wateroverlast kan ontstaan op plekken waar dit nu niet het geval is; Om de waterhuishouding en het systeem toekomstbestendiger te maken, wordt een gescheiden hemelwaterafvoersysteem (HWA) aangelegd.
Dit vergroot zowel de afvoercapaciteit als de mogelijkheid tot waterberging in het gebied. Het HWA-riool dient conform de beleidseisen van de gemeente Haarlem nog gemoduleerd te worden.
Hitte •
•
•
•
Op basis van analyse van het hitteprofiel in de Zuiderpolder blijkt dat de ervaren gevoelstemperatuur over het algemeen binnen aanvaardbare grenzen blijft. Dit is mede te danken aan de ligging van de buurten grenzend aan het open polderlandschap aan de oostzijde, dat bijdraagt aan de mitigatie van het zogeheten hitte-eilandeffect. In contrast hiermee kent de westelijke rand van de buurten een hogere thermische belasting. Dit wordt veroorzaakt door een hogere mate van verharding, compactere bebouwing en een beperkter aandeel aan volgroeide, schaduw gevende bomen. In de omgeving zijn diverse koelteplekken aanwezig; in het nieuwe ontwerp wordt aanvullende vergroening en boomaanplant voorzien om het klimaatcomfort verder te verbeteren. De beoogde reductie van verharding sluit aan bij de projectdoelstellingen en levert een directe bijdrage aan het verminderen van opwarming en het versterken van klimaatadaptatie.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
19/69
Groen en Ecologie Er is een analyse van de groenstructuur van de Zuiderpolder gedaan, welke in het onderstaande figuur is weergegeven. Uit de analyse zijn zeven speerpunten naar voren gekomen: 1. Extra vergroening van de Charta-77 vaart; 2. Het creëren van een centrumplein rondom de OBS Camelot; 3. Het versterken van de groenstructuren in de groene wiggen (toelichting in hoofdstuk 4.2); 4. Vervallen; 5. Het creëren van buurtpleinen in de Zuiderpolder, aan de Rudolf Slanskystraat, Antonio Netostraat en de Emilliano Zapataplein; 6. Het versterken van de bijzondere erven rondom de Corrie ter Boomstraat en de Strandwal; 7. Inpassen van de voormalige spoorbaan oversteek voor dieren.
Figuur 3 Analyse groenstructuur Zuiderpolder
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
20/69
Bomen Het beleid van de gemeente Haarlem is om het aantal bomen in de stad uit te breiden en meer soortenrijkdom te creëren. Bij nieuwe aanplant wordt gestreefd naar minimaal 50% inheemse boomsoorten vanwege hun ecologische waarde en positieve bijdrage aan biodiversiteit. Zuiderpolder heeft veel bomen, vooral langs de Amnesty Internationalweg en Vrijheidsweg. De kwaliteit van veel bestaande bomen en hun groeiplaatsen is echter beperkt, met een verwachte levensduur van 5 tot 15 jaar. Daarom zal er de komende twee decennia veel onderhoud nodig zijn. Het groenonderhoud wordt gecombineerd uitgevoerd met geplande rioleringsen verhardingswerkzaamheden. Daarin wordt ook gekeken of verbetering van groeiplaatsen de levensduur en vitaliteit van bestaande bomen kan verhogen. Waar mogelijk, richt men zich op behoud van bestaande bomen, anders kan vervanging overwogen worden. 1. Bomen in de groenstructuur: De Zuiderpolder heeft een fijnmazige groenstructuur met de Charta-77 vaart als centrale as en meerdere groene wiggen. Veel groene verbindingen missen een samenhangende bomenstructuur. Waar mogelijk wordt deze structuur versterkt door nieuwe bomen aan te planten, wat de landschappelijke samenhang, klimaatbestendigheid en ecologische waarde vergroot. 2.
Bomen in de woonstraten: In de woonstraten zijn bomen essentieel voor de groenstructuur, biodiversiteit, schaduwvorming, verblijfskwaliteit en het beeld op ooghoogte. Waar nog geen volwaardige bomenstructuur is, wordt deze aangelegd. In straten met bestaande bomenstructuren wordt onderzocht of aanvulling of verbetering mogelijk is, rekening houdend met ondergrondse infrastructuur en groeiplaatscondities.
Figuur 4 Analyse boomstructuur en levensverwachting
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
21/69
Overig groen: De centrale opgave binnen dit project betreft het vergroenen. Binnen de groenstructuur wordt ingezet op zoveel mogelijk aaneengesloten en open groen. De bestaande groenstructuur fungeert daarbij tevens als belangrijke voetgangers- en fietsverbindingen binnen de buurten. Gezien de beperkte ruimte in de bestaande straatprofielen is het noodzakelijk om integraal te kijken naar verschillende vergroeningsstrategieën. Mogelijke maatregelen die in dit kader overwogen worden zijn onder meer: Maatregel
Toelichting
1.
Huidige aanwezige Er is een goede groenstructuur aanwezig in de vorm van oost fijnmazige groenstructuur naar west lopende groenzones. De invulling van deze verbeteren. groenzones is nu echter zeer matig. Door hier meer biodiversiteit toe te passen in de vorm van beplantingen en bomen kan hier aanzienlijke winst behaald worden.
2.
Benutten van ‘pleinen’ voor vergroening.
Er zijn een aantal pleinen aanwezig die erg verhard zijn (Emiliano Zapataplein, speelplein naast OBS de Camelot). Hier valt veel winst te behalen door te vergroenen. Een voorbeeld is de Antonio Netostraat, waar onlangs een buurtinitiatief is geweest door te vergroenen.
3.
Vergroenen versteende kade van de Charta-77 vaart.
De kade van de Charta-77 vaart is volledig versteend. Betonnen rechte kademuren met daarop volledig versteende oevers. Het vergroenen in samenwerking met het buurtproject ‘vergroenen Charta-77 vaart’. Dit is een meekoppelkans voor het project om dit initiatief mee te nemen. Onze inzichten zijn het vergroenen van schuine kades, potentieel ook delen van kade direct aan het water vergroenen. Potentieel toevoegen functies (speelplekken, zitbanken bij gevels).
4.
Overmaat van trottoirs weghalen.
Op een aantal plaatsen binnen het projectgebied is er een groter verhard oppervlak toegepast dan noodzakelijk voor het (langzaam)verkeer wat hier gebruik van maakt. Ook rondom de kruispunten zijn er kansen om extra groenvakken toe te passen.
5.
Toepassen van groenblauwe voorzieningen strook.
Er worden zo veel mogelijk groen-blauwe voorzieningenstroken ingepast om foutparkeren op te lossen. Zie ook de volgende paragraaf. Waar mogelijk wordt tussen het parkeren zo veel mogelijk ruimte ingericht voor groen en/of boomvak.
6.
Waterdoorlatende verharding t.b.v. de parkeervakken
Het is de wens om de parkeervakken in een waterdoorlatende verharding uit te voeren. Hiervoor zijn verschillende toepassingen van open bestratingsmateriaal of halfverharding. Dit draag bij aan de bergingscapaciteit en groene uitstraling van de straat.
Tabel 4 Vergroeningsmaatregelen
Spelen en Ontmoeten Binnen de Zuiderpolder is de spreiding van speel- en sportvoorzieningen voor oudere kinderen (leeftijdscategorie 6–11 jaar) op dit moment voldoende. In figuur 5 rechts is te zien dat de cirkels de gehele Zuiderpolder dekken. Op figuur 5 links zijn de cirkels voor jongere kinderen (0–5 jaar) weergegeven. De dekking voor jongere kinderen is eveneens redelijk. Alleen de hoeken van de Zuiderpolder worden niet gedekt, het is wenselijk om deze speelstructuur verder aan te vullen. Dit sluit aan bij de ambitie om een kindvriendelijke en inclusieve leefomgeving te realiseren.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
22/69
Vooruitlopend op het project Zuiderpolder loopt er binnen Haarlem een programma om speeltoestellen te vervangen. Deze vervangingsopgave van het programma spelen is ook van toepassing op de Zuiderpolder. Vanuit het project wordt in het kader van de herinrichting de speelstructuur in de Zuiderpolder integraal herzien. Hierbij wordt ingezet op een gevarieerd en toegankelijke speelaanbod dat aansluit op de ontwikkelingsbehoeften van verschillende leeftijdsgroepen. Er wordt gestreefd naar speelplekken die kinderen op uiteenlopende manieren stimuleren tot spelen, ontdekken en bewegen. In de nadere uitwerking van het ontwerp voor de openbare ruimte in de Zuiderpolder zal afstemming plaatsvinden tussen het projectteam en het programma Spelen.
Figuur 5 links speelplekken en actieradius van het bereikbaar 0-5 jaar, rechts speelplekken en actieradius van het bereikbaar 6-11 jaar
Mobiliteit en Parkeren Openbaar vervoer Ten noorden van de buurten Zuiderpolder bevindt zich station HaarlemSpaarnwoude, dat een belangrijke rol vervult in de lokale bereikbaarheid van het gebied. Vanaf dit station vertrekken sprinters in de richting van Amsterdam Centraal (viermaal per uur), Zandvoort aan Zee (tweemaal per uur) en Hoorn (tweemaal per uur). De lijnen richting Zandvoort aan Zee en Hoorn maken een tussenstop op station Haarlem, dat fungeert als belangrijk regionaal overstappunt binnen het openbaar vervoersnetwerk. Daarnaast is buslijn 2 operationeel, die tweemaal per uur per richting rijdt tussen station Haarlem-Spaarnwoude, station Haarlem en het Delftplein. Deze buslijn vormt een relevante verbinding binnen de stad Haarlem en sluit aan op meerdere modaliteiten. Bij het herinrichten van de openbare ruimte en het aanpassen van verkeersprofielen dient rekening te worden gehouden met de belangen van de openbaar vervoerder. Een verlaging van de maximumsnelheid van 50 km/h
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
23/69
naar 30 km/h heeft naar verwachting een negatieve impact op de rijtijden van de bus, hetgeen de betrouwbaarheid van de dienstregeling kan beïnvloeden. Ook aanvullende verkeersremmende maatregelen, zoals verkeersdrempels of extra voetgangersoversteekplaatsen, worden door de openbaar vervoersmaatschappij als potentieel belemmerend ervaren voor de doorstroming. In het verdere ontwerptraject dient de afstemming met de openbaar vervoersmaatschappij gezocht te worden naar een evenwicht tussen verkeersveiligheid, leefbaarheid en een robuuste bereikbaarheid per openbaar vervoer.
Figuur 6 route Buslijn 2, bron Moovit
Fietsnetwerk Door de Zuiderpolder loopt een hoofdnet fietsroute over de Charta 77-vaart. Deze route sluit aan de noordzijde aan op de regionale doorfietsroute tussen Haarlem en Amsterdam langs de N200. Op dit moment voldoet deze verbinding echter niet aan de ontwerpeisen die gelden voor hoofdnet fietsroutes in de gemeente Haarlem. In het kader van dit project dient daarom een afweging gemaakt te worden: óf de bestaande fietsroute wordt aangepast zodat deze wél voldoet aan de gestelde kwaliteitsnormen, óf er wordt onderzocht of een alternatieve hoofdnet fietsverbinding mogelijk is binnen of langs de buurten. Aan de zuidzijde loopt de huidige hoofdnet fietsroute via de Leonard Springerlaan verder in de richting van het centrum van Haarlem. Aan de oostzijde van de buurten loopt parallel aan de Ringvaart eveneens een hoofdnet fietsroute, die intensief wordt gebruikt door recreatieve fietsers. Er is
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
24/69
op dit moment echter geen directe verbinding tussen deze fietsroute langs de Ringvaart en de buurten Zuiderpolder. Aan de westzijde van de buurten loopt het Meerspoorpad, dat deel uitmaakt van het stedelijke doorfietsnetwerk. Deze verbinding mist echter op twee punten de aansluiting op het bredere regionale netwerk: aan de noordzijde ontbreekt een verbinding over het spoor Haarlem–Amsterdam en aan de zuidzijde ontbreekt een onderdoorgang onder de N205. Het verbeteren van deze ontbrekende schakels kan de fietsbereikbaarheid van de Zuiderpolder op regionaal niveau versterken. In de ontbrekende schakel over het spoor Haarlem-Amsterdam zit een raakvlak met de ontwikkeling van Hart voor Oostpoort rondom het station Haarlem-Spaarnwoude. Dit betreft geen onderdeel van de huidige opgave van dit project, maar afstemming met het project van Hart voor Oostpoort is wel gewenst. Dit is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de systemen goed op elkaar aansluiten. Binnen het projectgebied wordt onderzocht op welke wijze deze fietsstructuren kunnen worden verbeterd of uitgebreid, met het oog op het versterken van duurzame mobiliteit, verkeersveiligheid en regionale samenhang binnen het fietsnetwerk.
Figuur 7 Fietsnetwerk rondom de Zuiderpolder, bron kaart.haarlem.nl Beheer Openbare Ruimte (BOR)
Parkeren In mei 2025 is de nota Ruimte voor mensen en mobiliteit- parkeren in Haarlem vastgesteld. Deze nota heeft als gevolg dat in de komende jaren in zeven wijken gereguleerd parkeren wordt ingevoerd. Voor de overige wijken van Haarlem, waaronder Parkwijk waarin de projectbuurten Zuiderpolder Noord en
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
25/69
Zuid liggen, ligt de parkeerdruk onder de 90%. Parkwijk is een ongereguleerde wijk waar ruimte is om ambities uit de Omgevingsvisie – zoals vergroening en waterberging – te realiseren. Zuiderpolder betreft twee buurten met een relatief hoge parkeerdruk t.o.v. andere buurten binnen Parkwijk waardoor er geen ruimte is om parkeerplekken te verwijderen. Binnen het projectgebied is voldoende ruimte te vinden om het huidige totale aantal parkeerplaatsen te behouden, er is dus geen inpassingsprobleem op deze locatie. Uitgangspunt bij de verdere ontwerpuitwerking is dan ook dat huidige totale aantal parkeerplaatsen binnen het gehele projectgebied gelijk te houden. Er wordt ingezet op de aanleg van groenblauwe voorzieningenstroken: flexibele zones die meerdere functies kunnen herbergen, zoals groen, parkeerplaatsen, of ondergrondse afvalcontainers. Wanneer de parkeerdruk in de toekomst afneemt, kunnen deze stroken eenvoudig verder worden vergroend. Uitgangspunt bij de verdere ontwerpuitwerking is dat binnen het gehele projectgebied Op straatniveau kan het aantal parkeerplekken echter afwijken van de bestaande situatie. Per deelgebied wordt gezocht naar een evenwicht tussen ruimte voor vergroening en de lokale parkeerbehoefte. Dit betekent dat in sommige straten meer ruimte kan ontstaan voor groen, terwijl in andere straten juist enkele extra parkeerplaatsen mogelijk zijn.
De totale parkeerbalans in het projectgebied blijft gelijk. De precieze inrichting wordt per straatgebied nader uitgewerkt, deels in overleg met bewoners en andere belanghebbenden. In de huidige situatie ontstaat een rommelig straatbeeld doordat regelmatig wordt geparkeerd op niet-officiële plekken. Bewoners hebben dit als belangrijk knelpunt benoemd. Om dit tegen te gaan worden maatregelen getroffen die foutparkeren voorkomen en met de herinrichting te zorgen voor een overzichtelijker en ordelijk straatbeeld.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
26/69
4
Onderhoudsopgave
4.1 Riolering en drainage De huidige riolering betreft een gemengd stelsel en dient conform het afkoppelplan te worden opgewaardeerd naar een gescheiden stelsel. In het rioolstructuurplan is voor de nieuwe situatie een gescheiden stelsel ontworpen. Er wordt daarbij een nieuw regenwater (HWA) riolering aangelegd naast de bestaande rioolbuis. Dit bestaande (gemengde) riool wordt dan gebruikt als vuilwater (DWA) riolering. Deze bestaande buis zal gerelined of vervangen worden, afhankelijk van de staat van de buis en of deze verzakt is. Vooralsnog wordt uitgegaan van gehele vervanging, aangezien de straat nu toch open ligt vanwege de herinrichting, en de meerkosten ten opzichte van relinen dan vervallen. Voor de aanwezige woningen zal aan de voorzijde het regenwater worden afgekoppeld van het gemengde stelsel en aangesloten op de nieuwe regenwaterafvoer. Naast de riolering wordt er een drainageleiding toegevoegd om de fluctuatie in extreme grondwaterstanden in natte en droge periodes te mitigeren.
4.2 Groen en Ecologie In de gebiedsanalyse van de Zuiderpolder zijn op het gebied van groen en ecologie zeven kansen geïdentificeerd, afkomstig uit de Uitgangspuntennotitie van de Procesopdracht. Na een overzicht van de overkoepelende groenstructuren volgt een terugkoppeling per benoemde kans. Kansen uit de Uitgangspuntennotitie: 1. Extra vergroening van de Charta-77 vaart; 2. Het creëren van een centrumplein rondom de OBS Camelot; 3. Het versterken van de groenstructuren in de groene wiggen; 4. Het inpassen van de jongerenplek (dugout) aan de Vrijheidsweg; 5. Het creëren van meerdere buurtpleinen in de Zuiderpolder; 6. Het versterken van de bijzondere erven rondom de Corrie ter Boomstraat en de Strandwal; 7. Inpassen van de voormalige spoorbaan oversteek.
Groenstructuren Binnen de groenstructuren van de Zuiderpolder is op veel locaties reeds programmatische invulling aanwezig, met name in de vorm van speelvoorzieningen. Echter, de huidige speelplekken kennen een beperkte variatie in type en inrichting, wat kan bijdragen aan een beperkte aantrekkelijkheid en een lager gebruik van de voorzieningen. Om beter aan te sluiten bij de wensen en behoeften van verschillende gebruikersgroepen, wordt in de ontwerpfase ingezet op zowel een buurtgerichte als blokgerichte participatieaanpak. In samenspraak met bewoners wordt onderzocht op welke wijze de programmering binnen het openbaar groen en de speelplekken kan worden gevarieerd en verbeterd. Hierbij wordt specifiek aandacht besteed aan het realiseren van een evenwichtige spreiding van speelvoorzieningen voor verschillende leeftijdscategorieën en speelvormen.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
27/69
Deze aanpak draagt bij aan het versterken van de gebruikswaarde van de openbare ruimte en aan het realiseren van een inclusieve, uitnodigende leefomgeving voor de bewoners. Een visualisatie van de kansen op de thema’s groenstructuur en bomen is opgenomen in bijlage I Ambitiekaarten.
1. Charta-77 vaart
Figuur 8 Charta-77 vaart en schematische locatie in de Zuiderpolder
Langs de Charta-77 vaart is in de afgelopen jaren een begin gemaakt met de vergroening van het gebied, in samenwerking met het buurtinitiatief ‘Vergroenen Charta-77 vaart’. In dit kader is er reeds een deel van overbodige verharding verwijderd, ten gunste van groene inrichting. In de huidige situatie bevindt zich aan beide zijden van de vaart een breed voetpad. Het initiatief heeft als doel om zowel de taluds als delen van het aangrenzende voetpad te vergroenen. Hiermee wordt niet alleen bijgedragen aan de ecologische kwaliteit en klimaatadaptatie, maar ook aan de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte. Onderdeel van het initiatief is het realiseren van een aantal zitgelegenheden langs het water, geïntegreerd in het groen. Daarnaast wordt in het vervolgtraject onderzocht of aanvullende speelvoorzieningen in het gebied kunnen worden toegevoegd, in lijn met de wensen uit de buurt en de projectdoelstellingen.
2. Centrale ontmoetingsplek Centraal gelegen binnen de Zuiderpolder bevindt zich basisschool OBS Camelot. De school ziet een sterke toename van het aantal leerlingen, mede veroorzaakt door de sluiting van een nabijgelegen school. Aangezien wordt uitgegaan van een blijvende groei, is er de wens om het schoolgebouw uit te breiden. Ook de naastgelegen Buiten Schoolse Opvang (BSO) heeft plannen om uit te breiden om meer kinderen te kunnen opvangen. Beide uitbreidingswensen zijn nog niet definitief, maar dienen in een integraal ontwerp op elkaar afgestemd te worden.
Sweco | Kaderstellende startnotitie Zuiderpolder Definitiefase Projectnummer 51014984-002 Datum 17-12-2025
Versie D3.2
Documentreferentie NL25-648800269-145406
28/69
Figuur 9 Luchtfoto bestaande situatie school en BSO
Daarnaast is er de wens om het schoolplein aan te pakken. Het huidige plein is relatief klein en grotendeels versteend, terwijl er een groot speelveld naast de school ligt. Dit biedt de mogelijkheid om niet alleen de uitbreiding van school en BSO in één ontwerp te integreren, maar ook de buitenruimte als geheel te herzien. Hierbij staat de veiligheid van kinderen die worden gebracht centraal. Tevens wordt onderzocht hoe het schoolplein na schooltijd kan functioneren als speelplek en als centrale ontmoetingsplek voor de buurtgroene wiggen.