Bijlage 1 Bestuursrapportage 2024
Tekst van het document
Bestuursrapportage 2024
1
Inhoudsopgave
1 Samenvatting en leeswijzer..............................................................................................................4 1.1 Analyse uitkomst begroting..................................................................................................5 1.2 Samenvatting beleidsrealisatie en hoofdstukken.................................................................6 1.3 Leeswijzer .............................................................................................................................7 1.4 Financiële ontwikkeling Sociaal Domein 2024......................................................................7 2 Beleidsrealisatie en Financiële wijzigingen.....................................................................................11 Programma 1 Maatschappelijke participatie ...........................................................................11 Programma 2 Ondersteuning en Zorg ......................................................................................19 Programma 3 Werk, inkomen en schulden ..............................................................................24 Programma 4 Aantrekkelijke woon-werkstad ..........................................................................29 Programma 5 Gezonde en duurzame stad ...............................................................................40 Programma 6 Burger,
Bestuur en Veiligheid ............................................................................45 Programma 7 Alg. Dekkingsmiddelen&Overhead ....................................................................49 2.8 Budgetoverheveling............................................................................................................57 2.9 Overzicht belangrijkste reserves 2024................................................................................60 2.10 Begrotingswijziging Bestuursrapportage 2024.................................................................60 3 Realisatie investeringen..................................................................................................................63 3.1 Ontwikkeling Jaarschijf .......................................................................................................63 3.2 Prognose investeringen ......................................................................................................63 3.3 Toelichting op bijstelling jaarsnede 2024 per programma.................................................64 3.4 Realisatie investeringen t/m juni........................................................................................65 3.5 Kredietoverschrijdingen .....................................................................................................65 3.6 Kredietbesluiten
.................................................................................................................66 4 Bedrijfsvoering ...............................................................................................................................68 5 Besluitpunten .................................................................................................................................70 Bijlage 1: Lijst van aan- en verkopen gemeente ................................................................................71 Bijlage 2: Voortgang grote projecten ................................................................................................72
2
1 Samenvatting en leeswijzer In de bestuursrapportage wordt verantwoording afgelegd over de voortgang van de beleidsrealisatie en financiën in het lopende begrotingsjaar. De rapportage geeft een vooruitblik van de te verwachten realisatie over het gehele jaar. Alle in de financiële tabellen vermeldde bedragen zijn maal € 1.000, tenzij anders vermeld.
3
1.1 Analyse uitkomst begroting Geprognosticeerd rekening resultaat 2024 Budgettair effect; v (-) is voordelig; n is nadelig Omschrijving a Begrotingssaldo 2024 na Kadernota 2025 b Verwerking Raadsbesluiten: Referendum parkeren Referendum parkeren campagne-activiteiten Uitvoeren maatregelen jeugd zomer 2024 Noodvoorziening duurzaamherstelplan Kenter jeugdhulp Subtotaal c Bestuursrapportage 2024: d Begrotingssaldo na vaststellen Bestuursrapportage 2024:
2024 -3.092 v 650 n 105 n 2.458 n 1.244 n 4.457 n -9.024 v -7.659 v
NB: de som van bedragen kan afwijken wegens afrondingsverschillen
Het begrotingssaldo na de Kadernota 2025 (voortgangsrapportage 2024) is € 3,1 miljoen voordelig. Het positieve saldo dat voortvloeit uit voorliggende Bestuursrapportage 2024 bedraagt € 9 miljoen. Dit is het resultaat na saldo dotaties en onttrekkingen reserves. Het begrotingssaldo na vaststelling van de Bestuursrapportage 2024 bedraagt € 7,7 miljoen voordelig. Het bijstellen van het budget voor opvanglocaties asielzoekers zorgt voor een dotatie aan en beklemming van de algemene reserve van € 2,5 miljoen.
Overzicht wijzigingen in baten, lasten en reserves 2024 Budgettair effect; v (-) is voordelig; n is nadelig Omschrijving
2024
Baten Lasten Subtotaal
-32.495 v 6.044 n -26.451 v
Toevoeging reserves Onttrekking reserves Subtotaal
48.084 n -30.656 v 17.427 n
Budgettair effect Bestuursrapportage 2024 NB: de som van bedragen kan afwijken wegens afrondingsverschillen
-9.024 v
De voorstellen tot budgetoverheveling hebben het grootste effect op de reserves, in totaal wordt voorgesteld € 11,4 miljoen door te schuiven naar 2025 en verder. Binnen de voorstellen tot budgetoverheveling zijn de overhevelingen in verband met Impuls opschalen Zonnewarmtenet (€ 2,5 miljoen), het overhevelen van de surplus in 2024 naar 2027 om het budget te matchen met het te verwachten moment van de uitgaven (€ 3,6 miljoen) als onderdeel van de Routekaart Duurzaamheid en de overheveling in verband met Verbetering Veerplas (€ 1 miljoen) het grootst. 4
Er vindt een neutrale verschuiving van € 28,7 miljoen plaats tussen reserves. Dit betreft € 26,7 miljoen overheveling van de reserve Opvang, Wonen en Herstel naar de nieuwe reserves Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen en Regio Aanpak Huiselijk Geweld/Vrouwenopvang. Daarnaast wordt € 2 miljoen van de reserve Bodemprogramma en € 20.000 van de reserve Rekenkamercommissie overgeheveld naar de Algemene reserve.
Grootste wijzigingen Bestuursrapportage 2024 Budgettair effect; v (-) is voordelig; n is nadelig Pr. Omschrijving budgettaire wijzigingen
4 4 7
Verslechteringen Verbeteracties Parkeren Verhuisbudget depot voor het Frans Halsmuseum spreiden Premie verzekeringen
div Overige verslechteringen per saldo Subtotaal verslechteringen
2024
600 n 349 n 280 n 536 n 1.765 n
Verbeteringen 2 Bijstellen budgetten voorzieningen volwassenen 3 Vrijval deel van Rijksbijdrage Energietoeslag 7 Treasury voordeel door rentevoordeel en hogere dividenden 7 Verrekening algemene uitkering voorgaande jaren 7 Bijstelling dekking overhead agv de hogere investeringsvolume div Meicirculaire 2024
-750 v -3.000 v -1.128 v -693 v -400 v -3.819 v
div Overige verbeteringen per saldo Subtotaal verbeteringen
-998 v -10.788 v
Resultaat Bestuursrapportage 2024
-9.024 v
Het grootste nadeel betreft de verbeteracties parkeren (€ 600.000). De bijstelling Verbeteracties bestaande parkeerexploitatie vloeit voort uit de eerder vastgestelde informatienota (2023/1750578). De grootste voordelen komen voort uit de verwerking van het bij de Kadernota 2025 genomen besluit (2024/916971) om de niet bestede middelen Energietoeslag te laten vrijvallen (€ 3 miljoen) en daarnaast vanuit de behaalde treasuryvoordelen (€ 1,1 miljoen). Een nadere specificatie van deze voordelen is opgenomen bij de toelichting in programma 7.
1.2 Samenvatting beleidsrealisatie en hoofdstukken
In hoofdstuk 2 wordt per programma aangegeven wat de geprognosticeerde beleidsrealisatie voor het huidige begrotingsjaar is. Daarnaast geven een aantal hoofdstukken inzicht in de voortgang op specifieke onderwerpen (hoofdstukken 3 en 4). Hier wordt kort samengevat wat de stand van zaken is. Voor gedetailleerde informatie wordt verwezen naar de betreffende paragrafen en hoofdstukken. Voortgang doelen en prestaties: 76% wordt gehaald De beleidsmatige rapportage sluit aan bij de doelen en prestaties die in de Programmabegroting 2024-2028 zijn vastgesteld. De stand van zaken voor wat betreft de uitvoering en realisatie van beleid wordt bij elk van de 7 programma’s door middel van een "verkeerslicht" (groen, geel, rood) 5
weergegeven. Voor groene verkeerslichten geldt dat de realisatie conform doelstelling verloopt. Gele verkeerslichten geven aan dat de realisatie twijfelachtig is en voor rode verkeerslichten geldt vermoedelijk geen realisatie. Uit deze Bestuursrapportage blijkt dat 76% van de vastgestelde prestaties gehaald gaan worden. Bij de betreffende programma’s wordt per doel en prestatie de voortgang benoemd. Uit deze bestuursrapportage blijkt dat 76% van de vastgestelde prestaties binnen het Sociaal Domein gehaald gaan worden (groen of licht groen), bij het cluster Fysiek is dit 76% en bij het cluster Burger & Bestuur is dit eveneens 76%. Voortgang investeringen: prognose 82% realisatie Tot op heden werd altijd gerapporteerd over de netto investeringen. Om een beter beeld te geven van het realiserend vermogen van de gemeente (en de stijgende hogere verwachte subsidies en bijdragen van derden) wordt met ingang van deze Bestuursrapportage 2024 in P&C-documenten gerapporteerd over de bruto investeringen. Tot en met juni van dit jaar is € 33 miljoen geïnvesteerd. Dit is 27% van de jaarschijf zoals geraamd bij de Kadernota 2025 en 33% van de huidige (bijgestelde) jaarschijf. De realisatie per eind juni is hoger dan in de afgelopen jaren het geval was. In 2023 lag de besteding per eind juni op € 26 miljoen, de bestedingen over heel 2023 bedroegen uiteindelijk € 72 miljoen.
Het is gebruikelijk dat de investeringen in de tweede helft van het jaar hoger liggen dan in de eerste helft. Om dit jaar in totaal € 101 miljoen aan investeringen te realiseren moet er in de tweede helft van het jaar € 35 miljoen meer worden geïnvesteerd dan in de eerste zes maanden (totale investering tweede helft van het jaar € 68 miljoen) . De realisatie van investeringen heeft een prognose van 82% ten opzichte van de voortgangsrapportage 2024 en de daarin eerder geactualiseerde investeringsramingen. Voortgang inhuur Naar verwachting wordt er in 2024 voor ruim € 29,8 miljoen ingehuurd. Dit is een verhoging van € 11,4 miljoen ten opzichte van eerdere ramingen 2024. Na aanpassing is de inhuur over 2024 nagenoeg gelijk aan de werkelijke inhuur over 2023. De hogere kosten van inhuur worden gedekt uit de onderschrijdingen (= overschotten) op de loonsom van de vaste formatie vanwege vacatures en beschikbaar gestelde extra middelen.
1.3 Leeswijzer
Voor de herkenbaarheid van de informatie is de indeling van de bestuursrapportage gelijk aan de begroting. In hoofdstuk 2 wordt per programma gerapporteerd over beleidsrealisatie en de financiële wijzigingen groter dan € 100.000. In de paragrafen 2.8 en 2.9 worden budgetoverhevelingen en reservemutaties toegelicht. Paragraaf 2.10 bevat de door de raad vast te stellen begrotingswijziging die volgt uit de voorstellen in deze Bestuursrapportage 2024. hoofdstuk 3 geeft de realisatie van investeringen weer en hoofdstuk 4 bevat de ontwikkelingen die zich in de bedrijfsvoering van de organisatie voordoen. Hoofdstuk 5 biedt het overzicht van besluitpunten van voorstellen in deze bestuursrapportage. Tevens is een aantal bijlagen bijgevoegd: Bijlage 1 bevat een overzicht van aan- en verkopen onroerend goed. Bijlage 2 wordt in gerapporteerd over de voortgang van grote projecten.
6
1.4 Financiële ontwikkeling Sociaal Domein 2024
In deze paragraaf wordt ingegaan op een aantal financiële ontwikkelingen in het Sociaal Domein. De financiële analyse is gebaseerd op de verwachte uitgaven tot einde jaar. Ten opzichte van de bijgestelde begroting (verwerking mutaties Kadernota 2025/Voortgangsrapportage 2024) zijn de financiële bijstellingen beperkt.
Wmo Maatwerkvoorzieningen
Op basis van circa vier tot vijf maanden aan facturatiedata is een prognose opgesteld voor 2024 voor de Wmo maatwerkvoorzieningen. Daaruit blijkt dat de kosten (vooralsnog) incidenteel lager uitvallen. De uitgaven volgen grotendeels de trend die in de Kadernota 2025 is opgenomen. Er zijn twee ontwikkelingen die van invloed zijn op het saldo Wmo: 1. Dalende uitgaven huishoudelijke ondersteuning (er is sprake van 2,5% volumegroei in plaats van de 4% waarmee gerekend is en er is sprake van iets lagere gemiddelde kosten per cliënt dan geraamd); 2. Hogere uitgaven op het collectief vervoer (hoger dan verwachte volumegroei, aanbestedingseffect en zero-emissie bonus). De ontwikkelingen leiden in totaal tot een incidenteel voordeel van € 750.000. Gezien het beperkt aantal maanden aan facturatie die beschikbaar is voor de prognose, kent de bijstelling een onzekerheid en wordt het risicoprofiel op de Wmo maatwerkvoorzieningen verhoogd.
Wmo Beschermd Wonen
De verwachte uitgaven voor beschermd wonen liggen in 2024 circa € 3,7 miljoen lager dan begroot, voornamelijk nog ontbrekend passend aanbod voor specifieke groepen en Beschermd Thuis mogelijkheden. In de regionale aanbesteding MO en BW Zo thuis mogelijk die dit jaar is afgerond zijn hier meer mogelijkheden voor gecreëerd. In deze prognose is al rekening gehouden met het aanbestedingseffect (hogere tarieven) van € 2,9 miljoen voor de tweede helft van 2024 en € 600.000 aan innovatie uitgaven. Daarnaast wordt € 3,6 miljoen uit de reserve Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen (GO BW) onttrokken ter dekking van het resterende exploitatietekort op de Maatschappelijke Opvang (dit in lijn met de Ontwerpbegroting GO BW 2025-2028). Dit is circa € 135.000 hoger dan verwacht, onder andere door de uitbreiding van het aantal plekken bij het Anton Pieckhofje en een verandering in werkwijze bij de BCT (één van de adviezen vanuit het AEF-rapport). Verder valt door een bijdrage vanuit het Rijk de dekking op de preventie aanpak Schiphol € 127.000 voordeliger uit dan verwacht, waardoor dit bedrag gedoteerd kan worden aan de reserve Opvang Wonen en Herstel. Tot slot wordt er € 600.000 onttrokken vanuit de reserve Regio Aanpak Huiselijk Geweld/Vrouwenopvang ten behoeve van frictiekosten en een project m.b.t. wachtlijstvrijwerken bij Veilig Thuis.
Opvang Oekraïners
In de Voortgangsrapportage 2024 is de begroting voor de opvang van Oekraïense ontheemden bijgesteld. Er is circa € 20,7 miljoen aan lasten voor 2024 geraamd en - in afwachting van de Rijksbijdrage - is hetzelfde bedrag als (nog te ontvangen) baten geraamd. Op basis van de huidige verwachtingen is tot het einde van het jaar circa € 500.000 meer nodig om de kosten voor de Oekraïense vluchtelingen te dekken, met name door een toename van de kosten voor opvang zelf en -als gevolg daarvan - leefgeld. Dit bedrag wordt ook gedeclareerd bij het Rijk en daarom wordt de begroting hier budgetneutraal voor zowel de lasten- als batenkant op aangepast. 7
Eigen bijdrage Meerderjarige Oekraïners met een eigen inkomen, die in de gemeentelijke opvang verblijven, moeten een eigen bijdrage gaan betalen en krijgen geen leefgeld meer. Vanaf 1 juli 2024 mogen gemeenten deze eigen bijdrage innen. Vanaf 1 januari 2025 is dit verplicht. Tot die tijd krijgen gemeenten de tijd om hier een administratie voor in te richten en onder meer inkomstengegevens te verkrijgen via het UWV. De gemeente Haarlem is afhankelijk van een wijziging in het softwarepakket voor het inrichten van deze administratie en het administratieve proces, een situatie die voor vrijwel alle gemeenten geldt. Inning van de eigen bijdrage vindt nu dus niet plaats. Het college wil daarbij Oekraïense ontheemden niet belasten met een eigen bijdrage met terugwerkende kracht over mogelijk zes maanden, daarom worden voor heel 2024 geen bijdragen geïnd en worden er ook dus ook geen inkomsten geraamd. Voor de gemeente zijn dit overigens geen extra inkomsten, de opbrengsten uit de eigen bijdrage moeten in mindering gebracht worden op de kosten die bij het Rijk gedeclareerd mogen worden.
Opvang statushouders en asielzoekers
Voor de crisisnoodopvang in de Beijneshal (asielzoekers) en de tussenvoorziening aan de Laan van Decima 1 (statushouders) geldt dat de gemeente Haarlem de kosten financiert en deze in 2024 declareert op basis van een forfaitaire vergoeding bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). In de Voortgangsrapportage 2024 zijn deze baten begroot en zijn de kosten gelijk gehouden. Op basis van de huidige facturen is de verwachting dat de kosten circa € 2,7 miljoen lager zijn. Voor 2024 maken de Internationale Taalklas (ITK) en de Internationale Schakelklas (ISK) kosten voor de doelgroepen asielzoekers, statushouders en vluchtelingen, welke nog niet financieel gedekt zijn. Het voorstel is om € 280.000 (voor psycholoog ITK, traumasensitief onderwijs ITK en ISK en gemeentelijke bijdrage per leerling ITK) en € 20.000 aan extra inzet Buurts rondom (start) opvanglocaties van de overtollige middelen hierop in te zetten. Het restant van circa € 2,4 miljoen wordt gedoteerd aan de algemene reserve.
Jeugd
De druk op de jeugdzorg blijft hoog. De wachtlijsten in de jeugdzorg blijven fors. Daarmee blijft er een spanningsveld tussen de financiën die beschikbaar zijn gesteld aan de consortia, de budgetplafonds in Perceel 2 en de alsmaar toenemende vraag naar jeugdzorg. In financiële zin liggen de uitgaven inclusief de verwachting tot einde jaar redelijk in lijn met de begroting. Ten opzichte van de begroting is er een stijging van uitgaven op de maatwerkovereenkomsten, die afgesloten worden om de meest urgente gevallen zorg te kunnen bieden (buiten de overeenkomsten met de consortia). De uitgaven voor jeugdbescherming, jeugdreclassering en de landelijke ingekochte zorg (LTA), liggen lager dan begroot. Dat is in lijn met het beeld in 2023. Mogelijk wordt hier een effect zichtbaar van de landelijke maatregelen om dit zorgaanbod zoveel mogelijk af te bouwen en is er mogelijk sprake van substitutie/verschuiving van uitgaven naar ander zorgaanbod (bij de consortia en/of maatwerk). Met de verruiming van de budgetplafonds naar 100% is de aanname dat de begrote middelen in Perceel 2 ook volledig besteed gaan worden. De uitgaven voor de PGB’s lijken iets hoger te liggen dan geraamd. In de verordening Jeugdhulp is opgenomen dat Zorg in Natura een voorliggende voorziening voor jeugdhulp is.
PGB wordt alleen als keuze aan de inwoners voorgelegd op het moment dat inwoners daadkrachtig genoeg zijn om het budget te hanteren. Voor de zomer zijn door de gemeenteraad extra middelen voor de consortia beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn in deze bestuursrapportage verwerkt. De incidentele middelen die beschikbaar zijn gesteld voor implementatiekosten zijn begin augustus aan de consortia overgemaakt, met als
8
voorwaarde dat daarmee de wachtlijsten aangepakt worden. De middelen voor innovatie zijn direct beschikbaar als er door de consortia goede voorstellen voor aanwending worden ingediend. Tenslotte is ook de gemeentelijke bijdrage in de noodvoorziening Kenter (BBV 2024/862909) volledig in 2024 in de bestuursrapportage opgenomen (als voorziening), de uitgaven kennen naar verwachting een ander patroon (in 2024 en 2025). Risico’s Jeugd In 2023 is er binnen de regio discussie geweest over de verdeelsleutel, uiteindelijk is begin 2024 een verdeelsleutel afgesproken voor 2023, en wordt deze sleutel voorlopig ook voor 2024 gehanteerd. Op basis van die verdeling is de bijdrage Haarlem in de totale lumpsum nu begroot. Het voorstel om de verdeelsleutel ook voor 2024 en 2025 toe te passen, is voor de zomer 2024 niet door het portefeuillehoudersoverleg vastgesteld. De bestuurlijke opvattingen over profijt versus solidariteit lopen binnen de regio uiteen. De kans blijft bestaan dat er toch nog aanpassingen in de verdeling 2024 komen die van invloed zijn op de bijdrage Haarlem. Binnen de regio is in 2023 al afgesproken dat gemeenten zelf de kosten voor excessieve casussen dragen (zorg > € 1.000.000). Voor de zomer 2024 is aanvullend afgesproken dat ook extreem dure casussen (> € 300.000) ook voor rekening van de gemeenten komt.
Er bestaat dus een kans dat Haarlem zelf de kosten voor een excessieve of extreem dure casus zelf moet betalen. Er is nu één verzoek vanuit de GI’s ingediend.
BUIG
Het macro-budget BUIG is in de nadere voorlopige beschikking (publicatie begin mei 2024) met ongeveer € 120 miljoen naar beneden bijgesteld. De nieuwe werkloosheidsraming van het CPB is lager dan de raming die in september 2023 werd verwacht. De raming van de uitgaven 2024 wordt hierdoor landelijk naar beneden bijgesteld. Daarnaast liggen de werkelijke uitgaven 2023 lager dan geraamd, dat leidt nu tot een neerwaartse bijstelling van het macro-budget. Voor Haarlem betekent dit dat de baten BUIG met € 770.606 verlaagd worden. Begin oktober wordt de definitieve beschikking 2024 gepubliceerd. Daarna kan een goede prognose van het saldo BUIG worden opgesteld, de baten zijn dan bekend en de verwachte lasten zijn dan goed in beeld. De financiële bijstelling van baten en lasten wordt in de Decemberrapportage 2024 verwerkt. Aangezien het klantenbestand nog steeds een dalende lijn vertoont, is de verwachting dat er eind 2024 sprake zal zijn van een positief saldo op de BUIG. Gelet op het landelijke beeld (lagere uitgaven 2023), landelijk een toename van de instroom in Q1 en Q2 2024 (CBS-gegeven augustus 2024) en de verwachte ontwikkeling van de arbeidsmarkt (blijvende krapte, CPB verkenning augustus 2024), blijft inzet op het totale bestand (lage instroom en realiseren uitstroom) van belang.
Omvang bestand De omvang van de flexibele schil Werk en Inkomen herijkt is gebaseerd op de 0-stand op 1-1-2021. De omvang van het bestand waartegen de benodigde hoogte van de flexibele schil wordt gemeten is een klantenbestand van 4.018 (totaalbestand Haarlem en Zandvoort) waar een formatie van 88 fte tegenover staat. Sinds deze peildatum blijft het bestand afnemen. Op 1 augustus 2023, was de omvang 3.621, op 1 februari 2024 3.597 en sindsdien is het bestand nog iets verder gedaald tot 3.574 op de peildatum 1 augustus 2024:
9
10
2 Beleidsrealisatie en Financiële wijzigingen Programma 1 Maatschappelijke participatie Omschrijving Budgettaire wijzigingen Bijstelling verhuurbaten Indexatie SRO opnemen Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Baten regionale programmastructuur opvang L Baten regionale programmastructuur opvang B Bijstellen begroting EU life budget in verband met B Europese subsidie gemeente Amsterdam Bijstellen begroting EU life budget in verband met L Europese subsidie gemeente Amsterdam Bijstellen begroting voor GALA en IZA uitgaven B Bijstellen begroting voor GALA en IZA uitgaven L Bijstellen budget voor opvang Oekraïners L Bijstellen budget WEB en ophogen formatie L taalhuis coördinator Bijstellen budget WEB en ophogen formatie B taalhuis coördinator Budgetneutrale aanpassing Programma L Transformatie Sociaal Domein Budgetneutrale aanpassing Programma B Transformatie Sociaal Domein Formatie afdeling Programma- en L Gebiedsmanagement Formatie voor de uitvoering van het Integraal B Zorgakkoord Formatie voor de uitvoering van het Integraal L Zorgakkoord Lobby en belangenbehartiging inzet subsidiebureau L Uitvoering geven aan de ZONMW subsidie B Uitvoering geven aan de ZONMW subsidie L Wijzigingen met een effect op reserves Bijstellen budgetten opvanglocaties Jaarlijkse bijstelling begroting Gemeenschappelijke Regeling schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten regio
Zuid-Kennemerland en IJmond Meicirculaire 2024 Budgetoverhevelingen zie paragraaf 2.8 Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
-166 v 153 n
v v
v n
v v
v v
50 n -50 v
v v
n v
v v
v v
-32 v
v
v
v
v
32 n
v
n
v
v
-2.492 v 2.492 n -75 v
v v v
v n v
v v v
v v v
503 n
v
n
v
v
-507 v
v
v
v
v
130 n
v
n
v
v
-98 v
v
v
v
v
64 n
v
n
v
v
-106 v
v
v
v
v
80 n
v
n
v
v
-18 v -45 v 45 n
v v v
v v n
v v v
v v v
300 n
v
n
v
v
36 n
v
n
v
v
43 n
v
n
v
v
-1.300 v
1.200 n
100 n
0 n
0 n
-962 v
1.200 n
100 n
0 n
0 n
1.300 n
-1.200 v
-100 v
0 n
0 n
0 n
0 n
Toevoegingen / onttrekkingen reserves Mutatie per reserve en onderwerp Budgetoverhevelingen zie paragraaf 2.8 Jaarlijkse bijstelling begroting Gemeenschappelijke Regeling schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten regio Zuid-Kennemerland en IJmond Onttrekking Reg. middelen arbeidsmarktbeleid
Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
-36 v
302 n
11
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Bijstelling verhuurbaten Door indexering op de huren zijn de opbrengsten voor medegebruik en verhuur gestegen. Dit vraagt om een structurele bijstelling van de baten van € 166.000. Indexatie SRO opnemen SRO Kennemerland B.V. (SRO) ontvangt jaarlijks een (exploitatie)vergoeding voor de dienstverlening. De jaarlijkse indexatie op deze vergoeding verschilt de verschillende aangesloten gemeenten, waaronder ook de aandeelhoudende gemeente Amersfoort en Haarlem. Er afgesproken om vanaf 2023 een nieuw gewogen index toe te passen die zowel Haarlem als Amersfoort aanhouden. Voordeel van deze gewogen index is dat deze beter aansluit bij de kostenstructuur van SRO. Het gewogen indexpercentage 2024 voor SRO bedraagt 6,33%. In de Haarlemse begroting is tot nu toe rekening gehouden met een index van 4,8%, conform de eigen begrotingsrichtlijnen. Dit betekent dat: 1. de te betalen exploitatiebijdrage aan SRO van 4,8% wordt verhoogd naar 6,33%; 2. de door SRO aan de gemeente te betalen kostprijsdekkende huur wordt verhoogd van 4,8% naar 6,33% (in de Voortgangsrapportage 2024 al als voordeel opgenomen). Het effect voor de gemeentebegroting van deze aanpassingen is per saldo nihil. De door de gebruikers van de accommodaties te betalen vergoedingen aan SRO stijgen indexmatig met 6,33%.
Neutrale wijzigingen Baten regionale programmastructuur opvang De provincie Noord-Holland stelt in 2024 een financiële bijdrage van € 50.000 ter beschikking voor de organisatie en ondersteuning van de regionale regietafels en regionale coördinatie rondom opvang en asiel. Hiervoor wordt de begroting budgetneutraal aan zowel de lasten- als batenkant aangepast. Bijstellen begroting EU life budget in verband met Europese subsidie gemeente Amsterdam De gemeente Haarlem heeft -samen met andere gemeentes- een subsidie toegekend gekregen voor EU-LIFE Green Pitches vanuit de Europese Commissie. De gemeente Amsterdam heeft als projectleider voor dit jaar een voorschot op deze subsidie van € 32.000 uitgekeerd. Bijstellen begroting voor GALA en IZA uitgaven Door deze mutatie worden de budgetten budgetneutraal bijgesteld voor de IZA en GALA uitgaven in 2024. Bijstellen budget voor opvang Oekraïners In de Voortgangsrapportage 2024 is de begroting voor de opvang van Oekraïense ontheemden bijgesteld. Er is circa € 20,7 miljoen aan lasten voor 2024 geraamd en in afwachting van de Rijksbijdrage is hetzelfde bedrag als baat opgenomen. Op basis van de huidige verwachtingen is tot het einde van het jaar circa € 500.000 meer nodig om de kosten voor de Oekraïense vluchtelingen te dekken.
Dit bedrag wordt ook gedeclareerd bij het Rijk en daarom wordt de begroting hier budgetneutraal voor zowel de lasten- als de batenkant aangepast. Het betreft: - Verlaging geraamde subsidiekosten (circa € 75.000) in programma 1; - Verhoging geraamde opvang-gerelateerde kosten (circa € 420.000) in programma 2; - Verhoging van de geraamde kosten voor leefgeld in de gemeentelijke opvanglocaties en particuliere opvang (circa € 155.000) in programma 3. 12
Bijstellen budget WEB en ophogen formatie taalhuis coördinator De verwachte regionale uitgaven voor het WEB-participatiebudget liggen voor het jaar 2024 rond de € 2 miljoen. Hiermee wordt naar verwachting de gehele specifieke uitkering, afkomstig van het ministerie OCW, en het restant van 2023 uitgeput. De middelen worden uitgegeven aan verschillende cursussen rondom taal, rekenen en digitale vaardigheden voor volwassenen met lage basisvaardigheden. Sinds 2024 zijn er meerdere nieuwe partners aangesloten bij de taalhuizen. Ook is de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid van start gegaan in Haarlem. De Digitaal Sterk! Centra zijn uitgebreid naar Zandvoort, Heemstede en Bloemendaal en TopTaal draait een recordaantal taalklassen. Dat leidt tot een toename van de besteding van middelen. De neutrale bijstelling van het budget 2024 bedraagt € 507.000. Sinds de taalhuiscoördinator in dienst is gekomen van de gemeente Haarlem zijn de taken verder uitgebreid. Dit heeft geresulteerd in het aantrekken van extra partners bij de taalhuizen, een vergroting van het aantal bereikte deelnemers en de totstandkoming van meer samenwerkingsverbanden. Dit leidt tot een formatie uitbreiding van de taalhuiscoördinator van 0,1 fte (€ 14.581) welke gedekt wordt binnen het WEBparticipatiebudget.
Budgetneutrale aanpassing Programma Transformatie Sociaal Domein Vanuit de regio en derden ontvangt Haarlem bijdragen (circa € 78.000) ten behoeve van de regionale voorbereidingskosten (externe kwartiermaker) van de regiodeal 'MRA West Beter in Balans' die door het Rijk aan de regio is toegekend. De voorbereidingskosten voor de inzet van de regionale kwartiermaker worden ten laste gebracht van het programmabudget Sociaal Domein en volgens een verdeelsleutel verrekend met de deelnemende partijen in de regio. Het Haarlemse aandeel (circa € 32.000) wordt bekostigd vanuit programma 4. Door deze mutatie worden de baten en lasten voor 2024 budgetneutraal bijgesteld. Daarbij is er een subsidie vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid ontvangen van € 20.000 voor een pilot rondom informele/passende aanpak bezwaarafhandeling in het Sociaal Domein. Dit is een onderdeel van het project Versterken rechtsbescherming. Deze budgetneutrale aanpassing van de begroting wordt hier direct in meegenomen. Formatie afdeling Programma- en Gebiedsmanagement De afdeling Programma- en Gebiedsmanagement voert zeer uiteenlopende werkzaamheden uit en de formatie van de afdeling is nog niet bijgesteld naar de huidige werkzaamheden. Nu worden enkele budgetneutrale wijzigingen in de formatie doorgevoerd.
Formatie voor de uitvoering van het Integraal Zorgakkoord Met deze mutatie worden beschikbare middelen in 2024 ingezet ten behoeve van de regionale uitvoering van het Integraal Zorgakkoord. Dit betreft 2,8 fte aan medewerkers ontwikkeling II-A formatie, schaal 11a voor de periode van 1 oktober 2024 t/m 31 december 2027. Lobby en belangenbehartiging inzet subsidiebureau Verwezen wordt naar de toelichting in programma 7. Uitvoering geven aan de ZONMW subsidie De subsidieaanvraag bij ZonMw inzake 'Jong en Oud, dan heb je goud' is gehonoreerd. Het gaat om een project waarin jongeren gezamenlijke activiteiten met ouderen ondernemen. Door deelname aan het project zetten de deelnemers zich in voor de samenleving, ontwikkelen ze hun talenten en ontmoeten ze anderen. Het gaat om een bedrag van € 45.000 voor 2024.
13
Reservemutaties Bijstellen budgetten opvanglocaties Voor de crisisnoodopvang in de Beijneshal (asielzoekers) en de tussenvoorziening aan de Laan van Decima 1 (statushouders) geldt dat de gemeente Haarlem de kosten financiert en deze in 2024 declareert op basis van een forfaitaire vergoeding bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). In de Voortgangsrapportage 2024 zijn deze baten begroot en zijn de kosten gelijk gehouden. Op basis van de huidige facturen is de verwachting dat de kosten circa € 2,7 miljoen lager zijn. Voor 2024 maken de Internationale Taalklas (ITK) en de Internationale Schakelklas (ISK) kosten voor de doelgroepen asielzoekers, statushouders en vluchtelingen, welke nog niet financieel gedekt zijn. Het voorstel is om € 280.000 (voor psycholoog ITK, traumasensitief onderwijs ITK en ISK en gemeentelijke bijdrage per leerling ITK) en € 20.000 aan extra inzet Buurts rondom (start) opvanglocaties van de overtollige middelen hierop in te zetten. Het restant van circa € 2,4 miljoen wordt gedoteerd aan de algemene reserve. Jaarlijkse bijstelling begroting Gemeenschappelijke Regeling schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten regio Zuid-Kennemerland en IJmond Elk jaar worden de rijksbudgetten aan het einde van het kalenderjaar definitief vastgesteld.
Als gevolg hiervan moet de begroting van de GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten zowel voor het lopende kalenderjaar als voor de meerjarenbegroting worden herzien en vastgesteld. Meicirculaire 2024 Verwezen wordt naar de toelichting over de Meicirculaire 2024 in programma 7.
14
Beleidsrealisatie 1 Maatschappelijke participatie
Toelichting
1.1 Onderwijs 1 Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang
a Uitvoeren onderwijskansenbeleid
b Uitvoeren ‘Vervolgaanpak bestrijding voortijdig schooluitval’
Uitvoering van de aanpak en uitvoering m.b.t. meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en de peuteropvang lopen volgens planning. Begin 2024 is de actualisatie van de Onderwijskansennota Haarlem vastgesteld door de raad. Hoewel er sprake is van personeelstekorten in het onderwijs en kinderopvang, belemmert dit vooralsnog niet de uitvoering van de doelen zoals genoemd in de nota. Bij de vervolgaanpak bestrijding voortijdig schooluitval zijn nog niet alle streefcijfers bereikt. In vergelijking met de landelijke cijfers zijn de cijfers met betrekking tot deze aanpak zodanig dat de resultaten in deze regio in de beste categorie behoren. De regionale aanvullende maatregelen 2022-2023 hebben bijgedragen aan de aanpak om dit resultaat te bereiken, zeker gezien de effecten van corona en de gunstige arbeidsmarkt waardoor jongeren zonder diploma's gaan werken en dus hierdoor invloed heeft op het aantal jongeren dat de school zonder diploma verlaat.
2 Voldoende onderwijsvoorzieningen
De uitvoering van het jaarlijks onderwijshuisvestingsplan loopt.
a Uitbreiden en (ver)nieuwbouw schoolgebouwen
Er zijn projecten die langer duren dan gepland omdat zij bijvoorbeeld onderdeel zijn van een ontwikkelzone. De projecten worden wel gerealiseerd.
De verwachting is dat dit doel gerealiseerd wordt.
1.2 Sport 1 Meer Haarlemmers sporten of bewegen a Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma’s, ook voor kwetsbare groepen
2 Haarlemmers zijn tevreden over sportvoorzieningen
a Zorg voor voldoende en goed onderhouden sportaccommodaties
b Stimuleren van bewegen en sporten in de openbare ruimte
Beweeg- en sportprogramma’s worden volledig uitgevoerd en verlopen volgens plan. De focus ligt op laagdrempelige programma’s en activiteiten gericht op inwoners voor wie sporten en bewegen niet vanzelfsprekend is. Er ontstaat ook nieuw aanbod op basis van de behoeften van kwetsbare inwoners. De samenwerking met zorg-, welzijns-, en onderwijspartners in de wijk is daarbij groeiende. Ditzelfde geldt voor de rol van uitvoeringspartner SportSupport, die nog vaker voor advies rondom sport en bewegen wordt ingezet. Uit de inwonerspeiling is de waardering die SRO krijg van haar gebruikers een 7.6. Het onderhoud en de renovatie/vervanging van de sportvelden en kleedkamers is volgens planning uitgevoerd door SRO Kennemerland BV. Dit in nauw overleg met de verenigingen en gebruikers. Er is onderzoek gedaan, waaruit een beleids- en uitvoeringsplan is opgesteld, wat in 2024 wordt voorgelegd aan de raad. Hierna kan gericht geïnvesteerd worden om de openbare ruimte daadwerkelijk beweegvriendelijker in te richten. Inmiddels is er een hardlooproute Schoterbos, een Pop up freerunpark in het Nelson Mandela park en is de ontwerp- en participaties fasen van ’T Landje en Cruijff court Roosje Vospad gestart.
15
1.3 Sociale basis
Op basis van de voortgang op de prestaties wordt dit doel naar verwachting volledig gerealiseerd. Buurts biedt samen met verschillende partijen volop ondersteuning aan Haarlemmers op het gebied van meedoen en redzaam zijn. Dit aanbod is gebiedsgericht. Zo zijn er in ieder gebied diverse ontmoetingsplaatsen die worden beheerd door Buurts en wordt het activiteiten en voorzieningenaanbod doorontwikkeld. Uit de effectmeting die onder de deelnemers gehouden wordt blijkt dat inwoners dit ook als effectief en kwalitatief goed ervaren.
b Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning t.b.v. een zinvolle daginvulling die bijdraagt aan de ontwikkeling van het arbeidsvermogen
2 Meer kansen in het onderwijs voor volwassenen
De gemeente zorgt in samenwerking met Buurts voor participatie op maat. In overleg met de inwoner wordt een passende voorziening gezocht, zoals vrijwilligerswerk of arbeidsmatige dagbesteding. Om inwoners goed te begeleiden naar de juiste voorziening zit aan elk wijkteam een jobcoach gekoppeld. De uitvoering van het taalbeleid aan volwassenen loopt.
a Uitvoeren beleid taalonderwijs aan volwassenen
Het doel was om minstens 310 mensen te laten slagen voor de formele taaleducatie. In de praktijk hebben 293 mensen een certificaat behaald. Oorzaak hiervoor is dat TopTaal nog niet genoeg groepen kon starten door personeelstekort. Inmiddels is dat opgelost en zijn er meer groepen dan voorheen.
3 Haarlemmers zetten zich in voor elkaar en voor hun buurt, wijk of stad
a Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning t.b.v. 1) vrijwillige inzet, 2) mantelzorgers en 3) realisatie van initiatieven
Dit doel wordt naar verwachting grotendeels gerealiseerd. Wel zijn er zorgen of het percentage mantelzorgers dat aangeeft overbelast te zijn dit jaar de gewenste streefwaarde haalt (<12%). Er wordt volop gewerkt aan voldoende ondersteuning ten behoeve van vrijwillige inzet en de realisatie van initiatieven. Zo heeft VWC-BUUV in nauwe samenwerking met de 60 partners binnen Buurts én alle overige partners (zoals verenigingen en stichtingen) een actieplan ontwikkeld. De activiteiten in dit plan zijn gericht op het maximaliseren van het aantal Haarlemmers dat zich vrijwillig inzet én op het behoud van het grote aantal waardevolle vrijwillige initiatieven die Haarlem van oudsher kent. Mantelzorgers worden ondersteund door middel van individuele begeleiding en groepsgericht aanbod (zoals lotgenotengroepen).
1 Haarlemmers doen mee in de samenleving a Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning t.b.v. het hebben van voldoende sociale contacten
4 Haarlemmers worden niet belemmerd in functioneren
Verder is er extra aandacht voor kortdurend verblijf om mantelzorgers te ontlasten. Zo is kortdurend verblijf sinds dit jaar laagdrempelig beschikbaar als algemene voorziening. Ook is er in samenwerking met Hospice Haarlem een positieve business case opgeleverd om een logeerhuis in Haarlem (of de nabije omgeving te realiseren). Op basis van de voortgang op de prestaties wordt dit doel naar verwachting volledig gerealiseerd.
16
a Zorg voor voldoende ondersteuning (1) lichamelijk of (2) psychisch functioneren
b Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. omgang met instanties
5 Haarlemmers ervaren een goede gezondheid
a Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. ervaren gezondheid
6 Haarlemmers voelen zich verbonden
Vanuit de opdracht Gewoon in de Wijk zet Buurts zich in om ondersteuning zo dicht mogelijk bij inwoners te bieden. De wijkteams spelen hierin een belangrijke rol. Zij bieden begeleiding en ondersteuning en kijken wat er collectief vanuit de wijk geboden kan worden. Vanuit bestaand of vanuit nieuw te ontwikkelen aanbod. Voor bewoners die meer specialistische ondersteuning nodig hebben wordt co-begeleiding ingezet samen met specifieke zorgaanbieders. De collectivisering als beweging van individueel naar collectief is in alle gebieden ingezet. Het collectiviseren is een grote opgave. De sociaal makelaars maken sinds vorig jaar deel uit van de wijkteams. Mede daardoor kunnen zij de verbinding leggen tussen individuele ondersteuningsvragen bij het wijkteam en (het organiseren van) collectieve activiteiten in de wijk. Er worden verschillende activiteiten en ondersteuningsvormen voor hulp aan inwoners ten behoeve van de omgang met instanties gefaciliteerd. Aanvullend wordt er gewerkt aan nieuw aanbod dat uitgebreider is en meer in de wijk. Bijvoorbeeld door de uitbreiding van de Buurtplaatsen. Hier worden inwoners op een laagdrempelige manier geholpen met vragen over geld, papieren en activiteiten.
Ook wordt er vanuit de ‘Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK)middelen’ extra inzet gepleegd zodat inwoners snel en eenvoudig de weg naar juridisch advies en ondersteuning kunnen vinden. De activiteiten voor onafhankelijke cliëntondersteuning worden uitgevoerd door de organisaties MEE & deWering en Cliëntenbelang en verlopen volgens planning. Dit is voor inwoners onafhankelijk gepositioneerd van Gewoon in de Wijk. Hierbij worden de ontwikkelde resultaten van het landelijke koploperproject voortgezet. Het percentage inwoners dat zijn/haar gezondheid (zeer) goed noemt is gestegen van 73% naar 75%. Bij de jeugd ligt dit percentage iets hoger (80%). Hiermee wijkt Haarlem niet af van de landelijke cijfers. Met name op het mentale vlak is er nog steeds een hoog percentage jongeren/jongvolwassenen dat aangeeft problemen te ervaren. Inwoners worden ondersteund op het gebied van een gezonde leefstijl. Met name bij het stoppen met roken en een gezond gewicht. Hierbij wordt intensief samengewerkt tussen het medisch en sociaal domein. Voor ouderen is het aanbod aan valpreventie flink toegenomen, waarmee ingezet wordt op vitaal ouder worden.
Omdat te zien is dat veel jongeren/jongvolwassenen uitdagingen kennen op het gebied van mentale gezondheid worden extra interventies uitgevoerd zodat mentale problemen zoveel mogelijk kunnen worden voorkomen en de jeugd beter in staat is om gezonde keuzes te maken. Tenslotte is te zien een duidelijke link tussen armoede en gezondheid. Er zijn grote gezondheidsverschillen tussen gebieden/wijken. Daarom wordt extra ingezet op die wijken waar de gezondheidsachterstanden het grootst zijn (ongelijk investeren). Op basis van de voortgang in de prestaties wordt dit doel naar verwachting volledig gerealiseerd en zal minimaal 45% van de Haarlemmers aangeven dat Haarlemmers met verschillende achtergronden plezierig met elkaar omgaan.
17
a Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. inclusie
7 Versterken preventieve ondersteuning ouders
a Versterken zelfredzaamheid ouders door voorlichting en ondersteuning CJG
In overleg en in samenwerking met de regenboogpartners worden de acties uit het actieplan Haarlem Regenboogstad vormgegeven. Een van de wensen vanuit de LHBTI+ community opgenomen in het actieplan is een eigen veilige plek voor ontmoeting en waar alle regenboogpartners hun diensten kunnen aanbieden. In september wordt het eerste Haarlemse Regenbooghuis Lavender geopend. Naast een veilige queer uitgaanslocatie wordt het een plek waar films, debatten en exposities komen, gericht op meer acceptatie en bewustwording van de LHBTI+ gemeenschap. Ter preventie van discriminatie is er ook dit jaar extra aandacht voor het slavernijverleden en de doorwerking daarvan in het hedendaags racisme. In de stad is opnieuw uitgebreid stil gestaan bij de herdenking en viering van KetiKoti. Verder organiseert Buurts, in samenwerking met de wijkraden en vrijwilligersorganisaties, veel activiteiten gericht op het verbinden van buurtbewoners met verschillende achtergronden, zoals buurtmaaltijden en wijkfeesten. Dit doel wordt naar verwachting grotendeels gerealiseerd. De CJG coaches werken op een coachende manier, ze sluiten aan bij wat ouders en kinderen en jongeren zelf kunnen en versterken dat. Met de inzet wordt de hulpvraag van het gezin of de jongere opgelost of hanteerbaar gemaakt met behulp van het eigen netwerk en kunnen zij zelfstandig door.
De ondersteuning van het CJG is erop gericht dat ouders, kinderen en jongeren de touwtjes van hun leven zelf in handen houden of weer krijgen. Er was een lichte daling van het aantal vink registraties (informatie en advies) en een lichte stijging van de instroom bij de POH-jeugd.
18
Programma 2 Ondersteuning en Zorg Omschrijving Budgettaire wijzigingen Bijstellen budgetten voorzieningen volwassenen (inclusief PGB’s en eigen bijdrage) Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Bijstellen budget voor opvang Oekraïners L Bijstellen budget voor opvang Oekraïners B Claim stelpost mee-adem L Lobby en belangenbehartiging inzet subsidiebureau L Wijzigingen met een effect op reserves Bijstellen budgetten opvanglocaties Bijstelling regionale budgetten Opvang, Wonen en Herstel Meicirculaire 2024 Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
-750 v
v
v
v
v
420 -500 40 -6
n v n v
v v v v
n v n v
v v v v
v v v v
-2.755 v
v
v
v
v
398 n
v
n
v
v
71 n
v
n
v
v
-3.082 v
0 n
0 n
0 n
0 n
0 n
0 n
0 n
0 n
Toevoegingen / onttrekkingen reserves Mutatie per reserve en onderwerp Bijstellen budgetten opvanglocaties Dotatie Algemene reserve Bijstelling regionale budgetten Opvang, Wonen en Herstel Dotatie Opvang, wonen en herstel Regio Aanpak Huiselijk Geweld Onttrekking Vrouwenopvang Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Dotatie Wonen Meicirculaire 2024 Regio Aanpak Huiselijk Geweld Dotatie Vrouwenopvang Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Dotatie Wonen Overhevelen middelen Reserve Opvang, Wonen en Herstel naar nieuwe reserves Regio Aanpak Huiselijk Geweld Dotatie Vrouwenopvang Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Dotatie Wonen Onttrekking Opvang, wonen en herstel
-26.727 v
Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
2.559 n
2.455 n 127 n -600 v 75 n 10 n 3.574 n
4.371 n 22.355 n
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Bijstellen budgetten voorzieningen volwassenen (inclusief PGB’s en eigen bijdrage) Op basis van circa vier tot vijf maanden aan facturatiedata is een prognose opgesteld voor 2024 voor de Wmo maatwerkvoorzieningen. Daaruit blijkt dat de kosten (vooralsnog) incidenteel lager uitvallen. De uitgaven volgen grotendeels de trend die in de Kadernota 2025 is opgenomen. Er zijn twee ontwikkelingen die van invloed zijn op het saldo Wmo: 19
1. Dalende uitgaven huishoudelijke ondersteuning (er is sprake van 2,5% volumegroei in plaats van de 4% waarmee gerekend is en er is sprake van iets lagere gemiddelde kosten per client dan geraamd); 2. Hogere uitgaven op het collectief vervoer (hoger dan verwachte volumegroei, aanbestedingseffect en zero-emissie bonus). De ontwikkelingen leiden in totaal tot een incidenteel voordeel van € 750.000. Gezien het beperkt aantal maanden aan facturatie die beschikbaar is voor de prognose, kent de bijstelling een onzekerheid en wordt het risicoprofiel op de Wmo maatwerkvoorzieningen verhoogd. Neutrale wijzigingen Bijstellen budget voor opvang Oekraïners In de Voortgangsrapportage 2024 is de begroting voor de opvang van Oekraïense ontheemden bijgesteld. Er is circa € 20,7 miljoen aan lasten voor 2024 geraamd en in afwachting van de Rijksbijdrage is hetzelfde bedrag als baat opgenomen. Op basis van de huidige verwachtingen is tot het einde van het jaar circa € 500.000 meer nodig om de kosten voor de Oekraïense vluchtelingen te dekken. Dit bedrag wordt ook gedeclareerd bij het Rijk en daarom wordt de begroting hier budgetneutraal voor zowel de lasten- als de batenkant aangepast.
Het betreft: - Verlaging geraamde subsidiekosten (circa € 75.000) in programma 1; - Verhoging geraamde opvang-gerelateerde kosten (circa € 420.000) in programma 2; - Verhoging van de geraamde kosten voor leefgeld in de gemeentelijke opvanglocaties en particuliere opvang (circa € 155.000) in programma 3. Claim stelpost mee-adem Verwezen wordt naar de toelichting in programma 7. Lobby en belangenbehartiging inzet subsidiebureau Verwezen wordt naar de toelichting in programma 7. Reservemutaties Bijstellen budgetten opvanglocaties Voor de crisisnoodopvang in de Beijneshal (asielzoekers) en de tussenvoorziening aan de Laan van Decima 1 (statushouders) geldt dat de gemeente Haarlem de kosten financiert en deze in 2024 declareert op basis van een forfaitaire vergoeding bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). In de Voortgangsrapportage 2024 zijn deze baten begroot en zijn de kosten gelijk gehouden. Op basis van de huidige facturen is de verwachting dat de kosten circa € 2,7 miljoen lager zijn. Voor 2024 maken de Internationale Taalklas (ITK) en de Internationale Schakelklas (ISK) kosten voor de doelgroepen asielzoekers, statushouders en vluchtelingen, welke nog niet financieel gedekt zijn.
Het voorstel is om € 280.000 (voor psycholoog ITK, traumasensitief onderwijs ITK en ISK en gemeentelijke bijdrage per leerling ITK) en € 20.000 aan extra inzet Buurts rondom (start) opvanglocaties van de overtollige middelen hierop in te zetten. Het restant van circa € 2,4 miljoen wordt gedoteerd aan de algemene reserve. Bijstelling regionale budgetten Opvang, Wonen en Herstel Met dit voorstel worden de regionale budgetten op het beleidsveld Opvang, Wonen en Herstel bijgesteld. Dit betreft voornamelijk een onttrekking van € 3,6 miljoen uit de reserve Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen (GO BW) ter dekking van het resterende exploitatietekort op de Maatschappelijke Opvang, conform de Ontwerpbegroting GO BW 202520
2028. Dit is ca. € 135.000 hoger dan verwacht, onder andere door de uitbreiding van het aantal plekken bij het Anton Pieckhofje en een verandering in werkwijze bij de BCT (één van de adviezen vanuit het AEF rapport). Tegelijkertijd liggen de verwachte netto kosten (eg. het saldo van de verwachte zorg geleverd in natura of via een PGB) in 2024 circa € 3,7 miljoen lager dan begroot, voornamelijk door een gebrek aan voldoende passende Beschermd Wonen plekken. Daarbij is rekening gehouden met een aanbestedingseffect van € 2,9 miljoen voor de tweede helft van 2024 en € 600.000 aan innovatie uitgaven. Verder valt door een bijdrage vanuit het Rijk de dekking op de preventie aanpak Schiphol € 127.000 voordeliger uit dan verwacht, waardoor dit bedrag gedoteerd kan worden aan de reserve Opvang Wonen en Herstel. Tot slot wordt er € 600.000 onttrokken vanuit de reserve Regio Aanpak Huiselijk Geweld/Vrouwenopvang ten behoeve van frictiekosten en een project m.b.t. wachtlijstvrijwerken bij Veilig Thuis. Meicirculaire 2024 Verwezen wordt naar de toelichting over de Meicirculaire 2024 in programma 7.
Overhevelen middelen Reserve Opvang, Wonen en Herstel naar nieuwe reserves Zoals besloten in de Voortgangsrapportage 2024 worden middels deze mutatie de beginsaldi overgeheveld van de reserve Opvang, Wonen en Herstel naar de nieuwe reserves GO Beschermd Wonen en Regio Aanpak Huiselijk Geweld/Vrouwenopvang.
21
Beleidsrealisatie 2 Ondersteuning en zorg
Toelichting
2.1 Voorzieningen volwassenen 1 Haarlemmers kunnen zo zelfstandig mogelijk functioneren en thuis wonen
a Verstrekken materiële en/of immateriële voorzieningen
Waar mogelijk wordt ondersteuning ingezet vanuit de sociale basis. Als dat niet toereikend is wordt een maatwerkvoorziening ingezet om de inwoner in staat te stellen om zoveel mogelijk zelfstandig te functioneren en participeren. Tijdige afhandeling van meldingen voor maatwerkvoorzieningen en snelle inzet van ondersteuning blijft een aandachtspunt. Hier worden gerichte maatregelen op ingezet, maar de organisatie is deels ook afhankelijk van derden (leveranciers, medisch adviseurs, aannemers en zorgaanbieders). Inwoners ontvangen zoveel als mogelijk de ondersteuning op tijd (binnen de wettelijke termijn). Bij dringende ondersteuningsvragen die niet kunnen wachten wordt met spoed ondersteuning ingezet. Bij meerdere ondersteuningsvragen wordt, waar mogelijk, ondersteuning deels gestart. Inwoners moeten bij bepaalde ondersteuning, zoals huishoudelijke ondersteuning, helaas langer wachten tot de ondersteuning start. Dit wordt veroorzaakt door personeelstekorten bij de aanbieders. Uit het cliëntervaringsonderzoek blijkt dat de inwoners hier weinig last van ervaren. De inwoners voelen zich snel geholpen en de ondersteuning wordt als goed en effectief ervaren.
2.2 Voorzieningen jeugd 1 Betere aansluiting bieden op sociale basis/jeugdhulp
a Normalisatie van opvoedvragen. Licht waar kan, zwaar waar moet
2 Jongeren groeien zo veel mogelijk thuis op, in een gezinsvervangend verblijf
a Het bieden van meer passend en toereikend aanbod voor gezinsvervangende zorgvormen
De uitstroom uit de kleinschalige woonvormen wordt bemoeilijkt doordat passende vervolgzorg met wonen onvoldoende beschikbaar is. Ook is de geplande uitbreiding van kleinschalige woonvormen on hold gezet. Er zijn onvoldoende middelen om nieuwe plekken te realiseren.
3 Vermindering jeugdbeschermings- en jeugdreclassingsmaatregelen
Met het project Samenwerken aan veiligheid, waarin CJG en de gecertificeerde instellingen nauw samenwerken, wordt gestreven naar duurzame oplossingen in het vrijwillig kader en worden gedwongen maatregelen voorkomen. Dit past ook bij de transitie die het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming voor staat richting het Regionale Veiligheidsteam. Met het preventieplan Echtscheidingen wordt geprobeerd zo vroeg mogelijk te interveniëren en daarmee te voorkomen dat kinderen in het OTS komen. Ook wordt op de beschermingstafel
Het CJG werkt gebiedsgericht als onderdeel van de sociale basis en om deze te versterken. De coaches beschikken over actuele kennis over vrij toegankelijke steun in elk gebied en kennen de partners. In gesprekken met gezinnen is normaliseren en het versterken van het normale leven het uitgangspunt. Als er sprake is van complexe en meervoudige problematiek waarin samenwerking noodzakelijk is vinden de professionals elkaar. Door de huidige lange wachtlijsten bij specialistische hulp lukt het niet altijd om tijdig passende hulp in te zetten. Hierdoor komt het voor dat problematiek verergert. Daarnaast moet het CJG dan langer betrokken blijven ter ondersteuning in de overbrugging, waardoor zij deze capaciteit niet kunnen inzetten op preventie. Het bieden van meer passend en toereikend aanbod voor gezinsvervangende zorgvormen wordt bemoeilijkt.
22
regelmatig terugverwezen naar het vrijwillig kader, waarmee een beschermingsmaatregel voorkomen wordt. a Herstellen veiligheid en voorkomen (verdere) ontsporing jongeren
De gemeenten hebben samen met de veiligheidspartners het samenwerkingsprotocol veiligheid geëvalueerd. De komende tijd wordt verder uitgewerkt wie wanneer verantwoordelijk is voor kinderen die op de wachtlijst staan en wie wanneer regie heeft. Hierdoor kan de veiligheid binnen gezinnen door heldere afspraken in samenwerking met de hulpverlening aangescherpt en hersteld worden. Hiernaast wordt in het Regionaal Expertise Team vastgelopen zorg en complexe casuïstiek besproken met de zorgaanbieders. Vanwege de complexiteit van de hulpvraag en tekorten aan plekken loopt de wachtlijst op.
Op basis van de voortgang in de prestaties wordt dit doel naar verwachting grotendeels gerealiseerd. Het aantal meldingen en adviezen wordt door de regio samen met Veilig Thuis (VT) gemonitord om wachtlijsten zoveel als mogelijk te voorkomen. Helaas lukt dit niet altijd. VT maakt onderdeel uit van het samenwerkingsnetwerk binnen het Sociaal Domein dat erg onder druk staat, door wachtlijsten bij met name de jeugdhulp. Het realiseren van een nieuwe locatie voor de Vrouwenopvang in Haarlem-Noord komt steeds dichterbij. Hiermee wordt verwacht te voldoen aan de vraag. Het Centrum Seksueel Geweld Noord Holland heeft net als alle centra in het land te maken met een groeiende vraag naar advies en hulp. Het bieden van hulp en ondersteuning bij huiselijk geweld en kindermishandeling aan de inwoners maakt onderdeel uit van het reguliere aanbod van de samenwerkingspartners. In de laatste actieagenda die hoort bij de regiovisie Geweld Hoort Nergens Thuis (GHNT) wordt het verhelderen van casusregie uitgewerkt. In aansluiting op de actiepunten uit het coalitieakkoord over het herkennen en erkennen van huiselijk geweld is de Stichting Somaliërs Haarlem & Omgeving (SSHO) met subsidie van de gemeente gestart met een project “ huiselijke vrede”. In de regio Haarlem zijn voldoende maatschappelijke opvangplekken beschikbaar. De druk op de maatschappelijke opvang blijft echter hoog.
Met de zorgaanbieders, regiogemeentes en woningcorporaties wordt met de Regionale Aanpak Dakloosheid (RAD) ingezet op de beweging van maatschappelijke opvang naar wonen eerst. In 2024 wordt het actieprogramma Housing First uitgevoerd. Daarnaast wordt gewerkt aan het verbeteren van de toegang en wordt met de MOen BW-aanbieders samen gewerkt aan het verbeteren van de ondersteuning aan dak- en thuisloze inwoners. Dak- en thuisloze inwoners krijgen begeleiding gericht op herstel en een passend uitstroomperspectief. Alle inwoners die gebruikmaken van de opvang krijgen trajectbegeleiding. Voor cliënten met een Beschermd Wonen-indicatie, die daar nog niet kunnen verblijven, wordt een overbruggingszorg ingezet. Dakloze inwoners die buiten de MO verblijven worden verwezen naar het wijkteam of aangemeld bij één van de OGGZ partijen, zoals de GGD. Met de corporaties en zorgaanbieders is actief samengewerkt aan het optimaliseren van het Pact voor Uitstroom, zodat cliënten tijdig kunnen uitstromen naar een eigen woonruimte met passende begeleiding en er sprake is van een zachte landing in de wijk.
2.3 Opvang, wonen en herstel 1 Haarlemmers zijn veilig in hun huis a Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. veilig zijn in eigen huis
2 Indien er geen sprake is van een (veilig) thuis, is er opvang
a Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. opvang
23
Programma 3 Werk, inkomen en schulden Omschrijving Budgettaire wijzigingen Vrijval deel van Rijksbijdrage Energietoeslag
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
-3.000 v
v
v
v
v
-1.715 v
v
v
v
v
1.715 n
v
n
v
v
155 n 125 n
v v
n n
v v
v v
147 n
v
n
v
v
-147 v
v
v
v
v
317 n -317 v
v v
n v
v v
v v
Wijzigingen met een effect op reserves Meicirculaire 2024
2.199 n
v
n
v
v
Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
-521 v
0 n
0 n
0 n
0 n
-521 v
0 n
0 n
0 n
0 n
Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Begroting aanpassen aan beschikking Rijk SPUK B inburgering Begroting aanpassen aan beschikking Rijk SPUK L inburgering Bijstellen budget voor opvang Oekraïners L Claim stelpost mee-adem L Opvoeren baten en lasten Onderwijsroute L beschikking Rijk Opvoeren baten en lasten Onderwijsroute B beschikking Rijk Rijksbijdrage Regionaal Mobiliteitsteam L Rijksbijdrage Regionaal Mobiliteitsteam B
Toevoegingen / onttrekkingen reserves Niet van toepassing Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Vrijval deel van Rijksbijdrage Energietoeslag In de Kadernota 2025 is besloten € 3 miljoen van de niet-bestede middelen Energietoeslag (resultaatbestemming Jaarrekening 2023) vrij te laten vallen. Hiermee wordt dit besluit verwerkt. Het bij de Kadernota 2025 toegezegde totaaloverzicht inkomsten en uitgaven energietoeslag 20222024 zal niet tijdens deze bestuursrapportage worden gepresenteerd, maar wordt doorgeschoven naar de decemberrapportage. Neutrale wijzigingen Begroting aanpassen aan beschikking Rijk SPUK inburgering Jaarlijks stelt het ministerie van SZW de voorlopige bijdrage vast voor de Specifieke Uitkering Inburgering 2021. In 2024 ontvangt Haarlem een voorschot ter hoogte van € 1,7 miljoen. Baten en lasten worden op basis van deze beschikking geraamd.
24
Bijstellen budget voor opvang Oekraïners In de Voortgangsrapportage 2024 is de begroting voor de opvang van Oekraïense ontheemden bijgesteld. Er is circa € 20,7 miljoen aan lasten voor 2024 geraamd en in afwachting van de Rijksbijdrage is hetzelfde bedrag als baat opgenomen. Op basis van de huidige verwachtingen is tot het einde van het jaar circa € 500.000 meer nodig om de kosten voor de Oekraïense vluchtelingen te dekken. Dit bedrag wordt ook gedeclareerd bij het Rijk en daarom wordt de begroting hier budgetneutraal voor zowel de lasten- als de batenkant aangepast. Het betreft: - Verlaging geraamde subsidiekosten (circa € 75.000) in programma 1; - Verhoging geraamde opvang-gerelateerde kosten (circa € 420.000) in programma 2; - Verhoging van de geraamde kosten voor leefgeld in de gemeentelijke opvanglocaties en particuliere opvang (circa € 155.000) in programma 3. Claim stelpost mee-adem Verwezen wordt naar de toelichting in programma 7. Opvoeren baten en lasten Onderwijsroute beschikking Rijk Jaarlijks stelt het ministerie van SZW de voorlopige bijdrage vast voor de Specifieke Uitkering Onderwijsroute. Haarlem ontvangt uit deze beschikking een voorschot over 2024 van € 147.498. Baten en lasten worden op basis van de beschikking geraamd.