Bijlage 1 05 Conceptcirkel woningcorporaties

Centrum Schalkwijk Fase 3 Visie op de sociale opgave Vliegwiel voor alle wijken

Elan Wonen, Pré Wonen & Ymere 10 september 2024

Centrum Schalkwijk fase 3 Voorwoord

Schalkwijk staat aan de vooravond van een belangrijke transitie. Het centrum van Schalkwijk, met zijn ambitieuze plannen voor een nieuw winkelcentrum en een mix van wonen, retail en commerciële functies, heeft de potentie om het kloppend hart van de wijk te worden. Als woningbouwcorporaties zijn wij enthousiast over deze ontwikkelingen en zien wij de kansen die dit biedt voor zowel de huidige als nieuwe bewoners.

Onze visie is dat het nieuwe centrum niet alleen een plek moet zijn voor nieuwe Schalkwijkers, maar vooral ook voor de bestaande bewoners en diegenen die een volgende stap in hun wooncarrière willen maken. Het is van essentieel belang dat ook de huidige Schalkwijkers dit nieuwe centrum omarmen en hier een plek van herkenning kunnen vinden. Zo kan het nieuwe centrum een sleutelrol vervullen voor een veerkrachtig, vitaal en dynamisch Schalkwijk. De drie coöperaties hebben veel bezit in de omliggende wijken van het centrum en werken hard aan sociale en fysieke projecten in de directe omgeving van Centrum Schalkwijk. Het verbinden van deze sociale en fysieke ingrepen aan de ontwikkelingen in het centrum van Schalkwijk is de kans om een vliegwiel voor de wijkontwikkeling in Schalkwijk te realiseren. In dit document presenteren wij onze visie op de sociale opgave voor het vernieuwde centrum. Daarnaast benoemen we een aantal essentiële ruimtelijke en programmatische uitgangspunten die moeten helpen om deze visie te realiseren. Door het toepassen van deze uitgangspunten willen wij een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het nieuwe centrum zodat onze huidige en toekomstige huurders in Schalkwijk hier prettig zullen wonen. We benadrukken het belang van een goede mix zodat het nieuwe centrum een verbindende en inspirerende plek wordt voor iedereen in Schalkwijk.

Elan, Pré en Ymere hebben samen met de gemeente Haarlem, Triple Threat (TTT) en Buurts deze visie opgesteld. Door samen met de huidige en toekomstige eigenaren en gebruikers, de gemeente én de ontwikkelaars te werken aan de transitie van het centrum van Schalkwijk gaan wij staan voor het realiseren het nieuwe hart voor Schalkwijk. 2

Vliegwiel voor alle wijken De visie samengevat Wij zien als corporaties de sociale opgave voor Centrum Schalkwijk fase 3 in samenhang met de opgaven in de omliggende wijken van Schalkwijk. Het toevoegen van (sociale) woningbouw in fase 3 is de kans om het centrum als katalysator, als centraal vliegwiel, te laten dienen voor de grotere gebiedsopgave van heel Schalkwijk. Zo willen we de veerkracht en leefbaarheid van Schalkwijk als geheel vergroten. De essentiële ingrediënten van de visie zijn als volgt: •

Voorstel corporaties: Vastgoedstrategie voor het centrum in samenhang met omliggende wijken; lager aandeel sociale huur Centrum Schalkwijk in verband met een hoog aandeel in de rest van Schalkwijk.

•

Voorstel corporaties: Doorstroom creëren vanuit omliggende wijken door complementair aanbod in het centrum. Aanbod sociale huur in Centrum Schalkwijk gericht op ouderen, jongeren en kleine gezinnen.

•

Groen als drager voor de verbinding van het centrum en de rest van Schalkwijk. Groenstructuren zijn herkenbaar en doorlopend van en naar het centrum en dragen bij aan de klimaatadaptatie.

•

Wonen als integraal onderdeel van het centrum.

•

Integrale wijkaanpak: sociaal en fysiek. Oprichten van een kernteam waarvan corporaties onderdeel van zijn met thematische werkgroepen

3

Centrum Schalkwijk fase 3 Inhoudsopgave - Voorwoord - De visie samengevat - Locatie 1. Inleiding •

Aanleiding

•

Opgave

•

Visie

2. Concept •

Conceptdragers

3. Doelgroep •

Persona´s

4. Woonprogramma & Ontwerpuitgangspunten 5. Groene netwerken & Mobiliteit

4

Centrum Schalkwijk Locatie

Schalkwijk Centrum

5

Centrum Schalkwijk

Centraal gelegen tussen omliggende wijken

Boerhaavewijk

Europawijk

Centrum Schalkwijk

Meerwijk Molenwijk

6

Centrum Schalkwijk Fase 3

Boerhaavewijk

Fase 3 Europawijk

Fase 1+2

Meerwijk

Fase 3

Molenwijk

1 Inleiding

Aanleiding

Een vernieuwd centrum voor Schalkwijk Centrum Schalkwijk, gebouwd in de jaren '70, is ontworpen als monofunctioneel hoofdwinkelcentrum voor het nieuwe stadsdeel. De ruimtelijke opzet van Schalkwijk bestaat uit vier molenwieken. Elke molenwiek heeft een herkenbare ruimtelijke opzet met kenmerkende jaren ’60 hoogbouw, laagbouw uit de jaren ‘70 en elk een eigen voorzieningen cluster. Tussen de wijken is een scheg met voorzieningen, kantoren en het winkelcentrum. Corporatiebezit en grote projecten (sociaal en fysiek)

Schalkwijk blijft ten opzichte van de rest van Haarlem al jaren achter op het gebied van leefbaarheid. We zetten ons als corporaties in voor de sociale en fysiek opgaven in deze verschillende wijken. Ondanks dat de leefbaarheid hier onder druk staat, wordt Schalkwijk gewaardeerd door haar bewoners. Er is een “stille trots”. De stedenbouwkundige ruime opzet, de aanwezigheid van veel groen, de goede bereikbaarheid en de aanwezige voorzieningen worden gewaardeerd door de bewoners. Het winkelcentrum is, net als andere delen van de scheg, meermaals vernieuwd, maar met de start van de eerste fase wordt er gewerkt aan de transformatie van het winkelcentrum tot een gebied dat aantrekkelijk zal zijn voor heel Haarlem. Het (sociale) woningbouw-programma én de geprogrammeerde voorzieningen laten zien dat er met ambitie en lef ontwikkeld wordt. Met de planvorming voor fase 3 in voorbereiding willen wij, als corporaties, graag een actieve bijdrage leveren, zodat het nieuwe hart van Schalkwijk nóg vitaler kan worden. 9

Voorkeursmodel d.d. juni 2024 (Rijnboutt)

Opgave

Sociale opgave corporaties Woningcorporaties spelen een cruciale rol bij het aanpakken van de woningnood en het verbeteren van de leefbaarheid in gemeenschappen. Ons doel is om te zorgen voor voldoende betaalbare huurwoningen voor mensen met een laag inkomen of die om andere redenen moeilijk een huurwoning kunnen vinden. We willen hier vaart mee maken, want de woningnood is groot. Met drie corporaties werken we aan haalbare plannen voor betaalbare woningen voor de lagere inkomens. In Schalkwijk hebben we in totaal ca. 8.300 woningen in bezit en in Centrum Schalkwijk Fase 2 zullen we betaalbare woningen toevoegen, inclusief middeldure huur.

We zien dat de leefbaarheid en veerkracht in heel Schalkwijk onder druk staat en dat het aandeel sociale woningbouw hier veel hoger is dan elders in Haarlem. Het effect van dit verhoogde aandeel is dat ook veel kwetsbare bewoners dicht bij elkaar wonen. Daarnaast zien we een mismatch tussen het woningaanbod en de bewoners door bijvoorbeeld vergrijzing, maar ook dat kansrijke Schalkwijkers moeilijk een plek kunnen vinden in de wijk. Naast de benodigde technische verduurzaming van ons vastgoed zijn herstructureringsingrepen, waardoor er verdichting mogelijk is, ook middelen die we onderzoeken om de veerkracht en leefbaarheid in heel 10 Schalkwijk te verbeteren..

Opgave Schalkwijk

Twee ontwikkelzones en hoog aandeel sociale huur Aandeel corporatiebezit (%)

De gemeente Haarlem heeft acht Ontwikkelzones benoemd waarin de groei ambitie van zo'n 10.000 woningen gewaarborgd is.

Er is een onderscheid gemaakt in de verdeling van sociale huur – middeldure huur - vrije sector: aan de oostkant van het Spaarne is de verdeling: 40 – 40 – 20, aan de westzijde is dit 50 – 50. Dit heeft mede te maken met het feit dat in Schalkwijk een aanzienlijk hoger aandeel sociale huur is dan in de rest van Haarlem, t.w. 53% in Schalkwijk ten opzichte van 30% in heel Haarlem. Binnen Schalkwijk varieert het aandeel sociale huur van 39% in Molenwijk tot 76% in Meerwijk. Centrum Schalkwijk is onderdeel van de Ontwikkelzone Europaweg; daarnaast ligt Ontwikkelzone Schipholweg in het noordelijk deel van Schalkwijk.

Ontwikkelzones Haarlem

Opgave Centrum Schalkwijk fase 3 Uitgangspunten Gemeente Haarlem • Ca. 1,500 woningen in fase 3. • Programma vanuit beleid: 40/24/16/20 (sh/mh laag/ mh hoog/vs) met geldende spelregels. • Vanuit Haarlems perspectief ook meer (betaalbare) koop. • Inzet is meer stabiele bewoners, meer binding, meer samen en langere woonmogelijkheden (niet elk half jaar andere bewoners) • Kernbegrippen: leefbaarheid, gemeenschap, duurzaamheid en omkijken naar elkaar. • Woongroepen met gemeenschappelijke ontmoetingsruimten en/ of voorzieningen op verdieping en op blokniveau. • Doelgroepen complementair aan fase 1 en 2: Authentieke Schalkwijkers op leeftijd, Plakkers/blijvers, Verplicht Schalkwijkers, Schalkwijkse buurtondernemers en Starters. • Co-creatie en gemeenschapsvorming.

12

Visie sociale opgave

Centrum als katalysator voor heel Schalkwijk Met fase 3 als sluitstuk van de herontwikkeling van Centrum Schalkwijk wordt de transformatie van monofunctioneel winkelcentrum naar een gemengd stedelijk woonmilieu afgerond. Om dit succesvol te kunnen laten functioneren, moet het wonen als integraal onderdeel van het centrum worden gezien. Ook de aantrekkelijkheid, herkenbaarheid en de verbondenheid, sociaal en fysiek, met de omliggende wijken zijn essentieel. Als corporaties zien we de opgave voor fase 3 in samenhang met de opgaven in de omliggende wijken. Wij zien de vernieuwing van Centrum Schalkwijk fase 3 als als katalysator voor heel Schalkwijk. Zo zien wij bijvoorbeeld mogelijkheden om door goede en passende woningen in het centrum toe te voegen, die complementair zijn aan onze bestaande woningvoorraad, een doorstroom vanuit de omliggende wijken op gang te brengen. Met name daar waar een mismatch is tussen onze huurder en de huidige woning. Daarmee kunnen we meer ruimte bieden aan grotere gezinnen en sociale stijgers, die nu moeilijk aan een passende woning komen. We willen vraag en aanbod van woningenzoekenden en woningen beter op elkaar aansluiten. De toevoeging van nieuwe voorzieningen, passend bij onze doelgroep, vergroot de stijgingskansen en faciliteert ontmoeting. Zo willen we de veerkracht en leefbaarheid van Schalkwijk als 13 geheel vergroten.

Proces

Visie & Uitvoeringsagenda Elan Wonen, Pré Wonen en Ymere beschrijven in deze visie de opgave voor Centrum Schalkwijk Fase 3 vanuit het perspectief van de sociale huurder. Het is ons kader voor de sociale opgave tot 2040, waar we de komende decennia stap voor stap naartoe werken. Dit document is bedoeld voor professionals bij gemeente en corporaties, onze maatschappelijke partners, ontwikkelaars en andere actoren in en rondom Centrum Schalkwijk, waarmee we met elkaar in staat zijn om het goede gesprek over onze drijfveren voor fase 3 in Schalkwijk te voeren. Bij deze visie hoort een uitvoeringsagenda met concrete werkafspraken tussen de drie corporaties en gemeente. Deze uitvoeringsagenda stellen we op per ontwikkelfase en evalueren en actualiseren we om de paar jaar.

14

Centrum Schalkwijk

Ontwikkeling door de jaren heen Centrum Schalkwijk is sinds de opening in de jaren ´70 enkele malen getransformeerd: van regionaal hoofdwinkelcentrum voor het nieuwe stadsdeel, naar overdekt, naar een gridstad met hoogbouw in fase 1 en 2.

1970

1990

Fase 1 + 2

Fase 3

Hoofdwinkelcentrum voor het nieuwe stadsdeel en regio, zonder woonfuncties volgens modernistische principes. Goed bereikbaar met de auto, doch autovrij, openlucht voetgangersgebied.

Van open naar overdekt winkelcentrum

Gedeeltelijke herontwikkeling zuidzijde als gridstad met hoogbouw

Gemengd stedelijk gebied als hart van de wijk

15

Ligging in de stad

Centraal gelegen tussen in zichzelf gekeerde eilanden

Haarlem centrum Schalkwijk is opgezet als vier molenwieken en een scheg, elk met een ruime opzet, pe wijk in zichzelf gekeerd naar het centrum van de eigen buurt. Schalkwijk is omzoomd door groen en water. De bereikbaarheid tenAmsterdam Centrum opzichte van de rest van Haarlem en omliggende gebieden is goed, zowel met auto als OV.

16

Centrum Schalkwijk Fase 3 Ruimtelijke modellen

Het zogenaamde Voorkeursmodel d.d. april 2024 is opgesteld op basis van o.a. de feedback van de drie corporaties op de eerdere drie studie modellen, met aanbevelingen voor een Voorkeursmodel. Deze is in april 2024 door Rijnboutt uitgewerkt.

Model 1

Model 2

Model 3

Voorkeursmodel

Centrumstedenbouw

Stadsblokken

Herinterpretatie Schalkwijkse woonkwaliteit

Juni 2024

Stedenbouwkundig ontwerp

Ruimtelijke principes Voorkeursmodel Het Voorkeursmodel d.d. juni 2024 van Rijnboutt is gebaseerd op de volgende ruimtelijke principes:

1. Goed aansluiten op het bestaande 2. Een robuuste (centrum)structuur 3. Een openbare ruimte die verschillende type ontmoeting stimuleert 4. Een interessante stad op ooghoogte In het voorkeursmodel worden o.a. de entreegebieden en straten logisch gepositioneerd ten opzichte van de lange routes van en naar omliggende wijken. De verbondenheid wordt verbeterd door twee nieuwe langzaam verkeer-bruggen naar Meerwijk en Boerhaavewijk.

We onderschrijven deze ruimtelijke principes en vullen deze aan met onze ontwerpuitgangspunten, specifiek toegespitst op het (sociale) woningbouwprogramma.

Voorkeursmodel

Ymere in de Nieuwe kern

19

2 Concept

Een Schalkwijks centrum Vliegwiel voor alle wijken

Een Schalkwijks centrum Vliegwiel voor alle wijken

Centrum Schalkwijk fase 3 is een plek waar Schalkwijk samen komt en die wij samen gaan maken. Een nieuw, herkenbaar Schalkwijks stadshart. Een duurzaam en vernieuwd winkelcentrum om te verblijven, om te gaan wonen en je thuis te voelen. Het nieuwe centrum is waar je graag wil zijn, voor gezelligheid en ontmoeting, sport en ontspanning en om te winkelen natuurlijk. Een plek om trots op te zijn. Schalkwijk is ooit ontworpen als een molenwiek met vier aparte woonwijken en een scheg met bedrijvigheid en voorzieningen. In de jaren 60 en 70 was de gedachte dat wonen en voorzieningen los van elkaar moesten functioneren. Maar nu is het tijd voor verbinding: Het nieuwe centrum is als centrale spil zeer goed verbonden met de omliggende wijken, zowel fysiek als sociaal. Er wordt straks voor het eerst gewoond in Centrum Schalkwijk. Dit is de kans - het vliegwiel - om de vitaliteit in Schalkwijk weer te hervinden voor deze en de komende eeuw.. Door een aantrekkelijk woonmilieu te creëren kan er dynamiek ontstaan, waarmee heel Schalkwijk in beweging komt. Dit vergt een actieve betrokkenheid van iedereen: van bewoners, oude én nieuwe Schalkwijkers, gemeente en corporaties. Samen brengen we Schalkwijk in beweging! 22

Concept

Centrum Schalkwijk als spil Onze huurders wonen straks graag in Centrum Schalkwijk vanwege de nieuwe woningen die passend zijn bij hun behoefte en die voldoen aan de hedendaagse eisen, maar ook de aantrekkelijkheid van het nieuwe centrum, goede bereikbaarheid, fijne voorzieningen en prettige verbindingen van en naar het omliggende groen. De woningen zijn een bijdrage aan de benodigde vernieuwing van de woningvoorraad van de corporaties. Voor onze doorstromende huurders vanuit de omliggende wijken is de centrale ligging en het aanbod van voorzieningen zeer aantrekkelijk. Voor gezinnen komen er woningen vrij nabij scholen en andere voorzieningen in de omliggende wijken. Centrum Schalkwijk is voor hen een herkenbare plek: er is een diversiteit aan bewoners, net zoals in de rest van Schalkwijk, en er is ruimte voor lokale ondernemers. Nieuwe bewoners en doorstromers vanuit Schalkwijk vinden hier hun nieuwe thuis. Gekenmerkt door hoge stedelijkheid met haar eigen karakter. Fijn wonen in een wijk om trots op te zijn. Met het comfort van nieuwbouw met altijd een rustige zijde om je terug te trekken. Dit is de kans om met dit stadshart, een gemengd, inclusief woonmilieu te creëren. Met aan de basis een fijne, comfortabele en betaalbare woning. 23

Concept

Kernwaarden sociaal & fysiek Diversiteit en Verbinding Stadshart voor iedereen uit alle windhoeken van Schalkwijk. Een cool centrum met diverse smaken en nationaliteiten. Het nieuwe centrum is goed verbonden met de omliggende wijken en het groen, met prettige routes gericht op actieve mobiliteit.

Talent en Groei Het aanwezige talent, de creativiteit en vindingrijkheid wordt verder ontplooid en wordt gezien en gehoord Nieuwe woningen bieden kansen voor een nieuwe generatie Schalkwijkers en voor doorstoom uit omliggende wijken.

Schalkwijks en Stedelijk Onmiskenbaar Schalkwijks! Schalkwijkers komen hier graag naartoe, voor alles wat dit centrum te bieden heeft. Levendig woon- en winkelmilieu. Wonen in herkenbare buurtjes met rustige binnenzijden.

Samen Trots Nieuwe bewoners en Schalkwijkers zijn trots op hun woonomgeving. Het centrum biedt verschillende aantrekkelijke, betaalbare en beschikbare mogelijkheden om te verblijven en elkaar te ontmoeten, voor iedereen. 24

Concept Beelden

Schalkwijk fase 3

25

“Geef Schalkwijk de kans om te worden wat het wil zijn.” Stipo

26

Conceptdragers

Gehechtheid aan Centrum Schalkwijk Centrum Schalkwijk is langzaam maar zeker in beweging aan het komen om te veranderen van monofunctioneel winkelgebied naar een gemixt centrum, voor oude en nieuwe bewoners van Schalkwijk. Om Schalkwijk te laten worden wat het wil zijn, bieden we ruimte en creëren we kwaliteiten en condities om de bewoners allereerst te verleiden naar het centrum te komen en zich vervolgens te kunnen laten hechten aan hun nieuwe woonplek en gemeenschap: 1. Ruimtelijke condities plekken van betekenis te maken door o.a. •

Gastvrij en inclusief (voor iedereen) te zijn.

•

Ontwerpen te maken met aandacht voor de menselijke maat, comfort en schoonheid.

•

Ruimte te creëren in de (woon)omgeving die door bewoners is toe te eigenen.

2. Sociale condities aanwezigheid van sociale structuren door o.a. •

Ontmoetingen te faciliteren door o.a. ontwerp van de woongebouwen en inrichting van de openbare ruimte.

•

Ruimte om eigenaarschap te organiseren.

•

Nieuwe woonvormen en woonconcepten mogelijk te maken.

3. Voorzieningen passend bij behoefte van bewoners door o.a. •

Te voorzien in niet-commerciële verblijfsplekken, maar ook buurtgerichte functies.

•

Mogelijkheid te bieden tot economische participatie zoals werk en ontplooiing.

Conceptdragers

Gehechtheid aan Centrum Schalkwijk

Ruimtelijke condities

Sociale condities

Voorzieningen

Conceptdragers

Centrum Schalkwijk ten opzichte van de omgeving •

Vanuit het centrum zijn er groene en logische wandel- en fietsverbindingen van en naar de omgeving (volg de olifantenpaadjes). Het centrum is de plek waar heel Schalkwijk elkaar kan ontmoeten.

•

Het is in Centrum Schalkwijk stedelijker dan in de rest van Schalkwijk, het heeft een eigen (herkenbare) identiteit met een menselijke maat. Dit is bijvoorbeeld ook de plek waar Triple Threat haar activiteiten organiseert en waar de bibliotheek, sport en cultuur te vinden zijn.

•

Hier vormt het wonen een integraal onderdeel van het centrum, dichtbij andere functies. Het wonen draagt bij aan de levendigheid en sociale veiligheid. Wonen, voorzieningen en buitenruimte zijn in samenhang ontworpen en zorgen voor identiteit en leesbaarheid.

•

Het woningaanbod is gericht op diversiteit in inkomensgroepen, woonproducten en woonmilieus zodat we kansen bieden aan zowel "oude" als nieuwe Schalkwijkers. Dit is waar iedereen zich kan thuisvoelen in verschillende woonmilieus, boven en nabij de winkels en voorzieningen.

Conceptdragers

Wonen in het centrum

Fortwoningen, Vijfhuizen

•

Het wonen staat zoveel mogelijk in verbinding met de straat: woningen starten direct boven de plint en waar mogelijk aan bijvoorbeeld de randen cq in aanloopstraten liggen woningen op de begane grond.

•

Volwaardige woningentrees: het fijn thuiskomen begint al bij binnenkomst in de entreehal. Deze zijn op logische plekken gesitueerd, niet weggestopt in het straatbeeld, maar dragen bij aan de dynamiek van het centrum.

•

De fietsenbergingen zijn op maaiveldniveau, makkelijk te bereiken vanuit de entree en zijn logisch gesitueerd ten opzichte van het fietsnetwerk.

•

Verschillende typen van ontmoetingen in en rondom het gebouw worden gefaciliteerd die goed zichtbaar en bereikbaar zijn. Prettige plekken met goede zitgelegenheid, een fijn verblijfsklimaat, voldoende beschut maar toch in zicht. Met name de binnentuinen zijn een belangrijke plek voor de bewoners om elkaar te ontmoeten.

•

Menselijke maat van het woongebouw om anonimiteit te voorkomen: gezien worden en hulp kunnen krijgen.

•

In het ontwerp is goed rekening gehouden met het microklimaat.

Conceptdragers Woning

Het centrum biedt betaalbare en goede woningen: •

De woning heeft enerzijds zicht op de reuring op straatniveau, anderzijds altijd een geluidsluwe, rustige zijde met zicht op groen. De vormgeving en materialisering aan binnenzijde bouwblokken is van belang, evenals de inrichting van de binnentuinen.

•

Zoveel mogelijk daglicht

•

Ruim en goed indeelbaar (niet te smal)

•

Goede buitenruimte, die ruimte biedt voor toe-eigening en zelfexpressie

•

Voldoende bergruimte

•

De leefomgeving als geheel moet de "oude" Schalkwijkers helpen te verleiden om naar het centrum te verhuizen, met passende woningen voor ouderen waar men prettig oud kan worden, dichterbij de winkels en voorzieningen.

3 Doelgroep

Doelgroepen Onze huurders

In Centrum Schalkwijk fase 3 willen wij woningen toevoegen voor een brede sociale doelgroep. Van startende singles of stellen tot gezinnen en senioren. We bieden met drie corporaties samen een goede mix aan woonproducten voor deze groepen woningzoekenden. Vanzelfsprekend hebben bijzondere doelgroepen onze specifieke aandacht. Huis van Hendrik, Haarlem

We zien dat onder de sociale huurders de groep kleine huishoudens groeit. Dit zijn vooral veel woonstarters (30-minners) en ouderen (60-plussers). Met name de verdubbeling van ouderen van 85+ valt op, maar ook het aantal gezinnen in Schalkwijk neemt toe. Ouderen willen graag in een veilige omgeving wonen, in een comfortabele woning met lift en met het ziekenhuis en voorzieningen om de hoek. Ook de wekelijkse markt en de bibliotheek zijn belangrijk. Met het feit dat zij nog in de buurt van hun oude wijk kunnen blijven wonen, maar dichterbij de voorzieningen. Dit zal naast een fijne toekomstbestendige woning en levendige omgeving, helpen te verleiden om te verhuizen naar in het vernieuwde Centrum Schalkwijk. Hierdoor kan de doorstroom vanuit en in de omliggende wijken op gang komen. 33

Doelgroepen Onze huurders Foto huis van hendrik

Huis van Hendrik, Haarlem

Plaatje starter

Voor starters is het de mogelijk in Schalkwijk te gaan wonen of te blijven wonen. In een hoogstedelijke sfeer waar altijd wat te doen is en goed verbonden met het groen in de omgeving. Een plek om zelf vorm te geven met je vrienden en je buurtbewoners. Kleine gezinnen vestigen zich aan de randen in de luwe straatjes met veelal entrees aan de straat, waar gespeeld kan worden. Er zijn goede verbindingen met de fiets en te voet naar het groen in de omgeving en er staan bomen in de straat. En op loopafstand een plons in het zwembad of boekje in de bibliotheek. Voor grotere gezinnen zien we betere mogelijkheden in de omliggende wijken, vanwege ons huidige bezit met eengezinswoningen en grote appartementen. Maar ook vanwege een ruim opgezette woonomgeving en de voorzieningen, zoals bijvoorbeeld het scholen- en voorzieningenaanbod rondom de Floris van Adrichemlaan in Boerhaavewijk.

34

Doelgroepen

Kwetsbare huurders Ook kwetsbare groepen moeten zich thuis kunnen voelen in Centrum Schalkwijk. Voor hen is een eigen woonplek met zorg op maat de basis voor een goed herstel en deelname aan de maatschappij. Verhuizen naar een wijk in ontwikkeling, waar bovendien voor het eerst gewoond wordt, vraagt veel van deze huishoudens. Daarom voelen wij ons als corporaties extra verantwoordelijk voor een goede inbedding van deze doelgroep. De ervaring leert dat het succes op een goede start toeneemt als vooruitlopend op de verhuizing al goede afspraken worden gemaakt tussen de corporatie, de gemeente, de huurder en, bij zelfstandig wonen met begeleiding, zijn of haar woonbegeleider. Hier zetten we ook voor Centrum Schalkwijk op in. Het is belangrijk dat we met de gemeente in overleg gaan over de opgave voor Schalkwijk en hoe wij hier het beste invulling aan kunnen geven. Dit geldt ook voor voorzieningen voor deze doelgroep, zoals bijvoorbeeld dagbesteding en een supermarkt met een 'kletskassa'.

35

Maatschappelijk programma Woonconcepten

Om woonconcepten goed te laten slagen is intensieve samenwerking met zorgpartijen en de gemeente nodig. Ook besteden we veel aandacht aan het beheer, het verbinden en ontmoeten. Zo helpen we onze bewoners, zeker in de beginfase, op weg in hun nieuwe omgeving en ondersteunen we bewonersinitiatieven. We zouden graag met de gemeente verkennen welke mogelijkheden er zijn om maatwerk te leveren als het gaat om woningtoewijzing, voor deze bijzondere woonvormen om zo de succeskansen te vergoten. We willen werken aan de langere termijn binding van onze huurders met deze nieuwe woonplek. We denken als corporaties hierbij aan het betrekken van zogenaamde Community builders, omdat dit een actieve inzet vergt, zeker in het begin. Ook kan worden gedacht aan woonvormen met gedeelde voorzieningen, waar reguliere huurders van allerlei leeftijden en gezinssamenstellingen samen wonen en voorzieningen zoals een binnentuin en een collectieve ruimte delen. Onder begeleiding van een zorgpartij kunnen er ook huurders wonen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Een voorbeeld hiervan is De Eenhoorn van Ymere in Amsterdam. De Eenhoorn, Amsterdam

36

Persona’s

Centrum Schalkwijk fase 3 Naam: Sien Leeftijd: 78 jaar Belevingswereld: gezellige bewoner (geel) Woning: 3 kamer appartement Sien is geboren Indonesische, maar voelt zich een getogen Schalkwijkse en is trots op haar wijk. Samen met haar hondje Jackie verruilde ze haar eengezinswoning in Molenwijk voor een appartement met ondersteuning in Centrum Schalkwijk. Haar kleinkinderen vinden het maar wat cool dat ze bij de bioscoop woont en boven de winkels en bij Triple Threat is altijd iets te doen. Daarom ook de extra slaapkamer met logeerbed en haar handwerkcollectie. Ze is blij met haar mooie woning en met de winkels en voorzieningen nog dichterbij. Toch is ze door de verbeterde voetpaden zo weer bij de Molenplas om Jackie uit te laten en oude bekenden te zien, al ziet ze die ook regelmatig in het centrum. Het geeft haar en haar kinderen rust dat de ondersteuning er is, met name voor de toekomst. Ook doet ze vaak mee met allerlei activiteiten voor de bewoners of ze gaat naar het wijkcentrum en de bibliotheek. Hier kan Sien gerust oud worden!

Persona’s

Centrum Schalkwijk fase 3 Naam: Ray Leeftijd: 28 jaar Belevingswereld: actieve bewoner (oranje) Woning: 2 kamer appartement Wie Ray zegt, zegt Schalkwijk. Hij heeft er zijn hele leven gewoond, zelfs in alle vier de wijken, en wil er wat hem betreft nooit meer weg. Natuurlijk ziet hij ook de mindere kanten van de wijk, zelf was hij ook geen lieverdje, maar hij is trots op de wijk en met name het verborgen talent van de jeugd. Hij heeft zich ten doel gesteld om zich voor de wijk in te zetten door als vrijwilliger sportactiviteiten te organiseren voor de jeugd. Ray en zijn vriendin woonden lang noodgedwongen thuis bij hun ouders, maar zijn heel blij met hun woning in het nieuwe centrum. Op langere termijn denken ze wellicht aan gezinsuitbreiding, maar of dat allemaal gaat passen zien ze dan wel. In ieder geval zijn ze blij midden in Schalkwijk te kunnen blijven wonen.

Persona’s

Centrum Schalkwijk fase 3 Naam: Amanda Leeftijd: 32 jaar Belevingswereld: gezellige bewoner (geel) Woning: 3 kamer appartement

Plaatje speelplek

Amanda is blij met een eigen thuis voor haar en Bibi. Het is best een pittige tijd geweest, maar nu kunnen ze rustig naar de toekomst kijken. Het fijnste is dat ze in de buurt kan blijven wonen, waardoor Bibi naar dezelfde school en bso kan blijven gaan in de Boerhaavewijk, de wijk waar Bibi´s vader nog woont en waar ze om de week slaapt. Amanda kan gelukkig prima blijven werken als gastvrouw in het ziekenhuis, waar ze met veel plezier al jaren werkt en een vertrouwd gezicht is achter de balie. Amanda is blij dat de oversteek aan de noordzijde verbeterd zal gaan worden, net als de aanpak rondom de Floris van Adrichemlaan. Bibi zal daardoor in de toekomst heel goed zelf veilig kunnen oversteken van/ naar school, haar vader en afspreken met vriendjes en vriendinnetjes. Wonen boven de winkels, bieb en zwembad is heel handig en qua woning is het fijn dat ze een rustige zijde hebben waar Bibi heerlijk veilig kan spelen.

Persona’s

Centrum Schalkwijk fase 3 Naam: Bert en Hilda Leeftijd: 68 en 66 jaar Belevingswereld: actieve bewoner (oranje) Woning: 3 kamer appartement Bert en Hilda zijn enthousiast over hun nieuwe plek in Haarlem. Ze zijn blij met hun lichte appartement met balkon. Hilda heeft jarenlang als vrijwilliger gewerkt in een buurtcentrum in Amsterdam. Bert, tot zijn pensioen geluidstechnicus voor bandjes in Amsterdam en heeft een passie voor muziek en geluidstechniek. Het stel waardeert de levendigheid en diversiteit van hun nieuwe woonomgeving. Ze zijn vastbesloten om nieuwe mensen te leren kennen en deel te nemen aan lokale activiteiten. Ze gaan graag naar het centrum van Haarlem en naar de nabijgelegen bieb en bioscoop. Op de fiets verkennen ze de omgeving, van Vijfhuizen tot het cultuurfort en met de HOV-bus kunnen ze makkelijk naar hun kinderen en kleinkinderen in Hoofddorp reizen. Hoewel ze hun stad Amsterdam achterlaten zijn Bert en Hilda klaar voor dit nieuwe hoofdstuk in hun leven!

4 Woonprogramma & Ontwerpuitgangspunten 41

Principes programma sociale huur Centrum als vliegwiel voor heel Schalkwijk

Wij zien de toevoeging van (sociale) woningbouw Centrum Schalkwijk in fase 3 als versterkend vliegwiel voor de aanpak van heel Schalkwijk. Het indicatieve sociale woningbouwprogramma, aantallen woningen en woningtypen, is onderdeel van de uitvoeringsagenda per ontwikkelfase en stemmen we onderling en met de gemeente af. In deze visie zijn de principes geformuleerd die ten grondslag liggen aan het bepalen van het programma: • Vastgoedstrategie voor het centrum in samenhang met omliggende wijken: Wij stellen een lager aandeel sociale huur in het centrum voor in verband met een hoog aandeel in de rest van Schalkwijk. Met de specifieke kwaliteiten van het centrum in combinatie met de juiste toevoeging van verschillende (meer) passende woonproducten willen we huurders verleiden om te verhuizen naar het centrum en een doorstroom van onze huurders vanuit de omliggende wijken op gang brengen. Dit vergt actieve inzet en nieuwe ideeën rondom toewijzen • Het (sociale) woningbouwprogramma wordt enerzijds benaderd vanuit het huurders- en plekperspectief zodat we huurders kunnen verleiden door te stromen. Anderzijds is het aanbod complementair aan onze sociale woningbouwvoorraad in héél Schalkwijk. Dit zorgt voor een goede balans die direct bijdraagt aan de leefbaarheid en veerkracht van het centrum zelf en indirect aan die van de omliggende wijken.

Met drie corporaties kunnen we een breed woonprogramma realiseren voor een diverse doelgroep, van jongeren, singles, (startende) stellen, kleine gezinnen tot senioren. • In de omliggende wijken werken we actief aan de leefbaarheid en veerkracht, maar willen daarnaast ook kansen bieden aan grotere gezinnen en sociale stijgers, die bijvoorbeeld op zoek zijn naar een eengezinswoning met een tuin. 43

Programma

Woonproducten (indicatief) Voor Centrum Schalkwijk Fase 3 willen wij graag woningen voor een brede doelgroep huurders (sociaal en middelduur) •

1-2 pers. huishoudens (26-55 jaar): ca 40-60 m2 GBO, 2-3 kamers.

•

1-2 pers. Huishoudens( 55+): ca 55-70 m2, 3 kamers

•

Kleine gezinnen: ca 60-75 m2 GBO, 3 kamers

Verdeling 2- en 3-kamer woningen en omschrijving plattegrond en grootte: •

Minimaal 2/3 3-kamer van minimaal 65-70 m2 GBO

•

Maximaal 1/3 2-kamer van minimaal 50 m2 GBO

Zie document `Samengevat programma van eisen t.b.v. Schalkwijk Centrum Fase 3 t/m 6´ (d.d. 12-7-2024) voor een samenvatting van de algemene bindende, minimale eisen.

Beheer en Verhuur Aandachtspunten

• De corporaties stemmen beheer- en leefregels voor de complexen af. • Het is van belang bij dit nieuwe leefmilieu om het proces van community building samen vorm te geven en onderling goed af te stemmen. • Indien er gemeenschappelijke voorzieningen worden beoogd, wordt dit van tevoren gezamenlijk overwogen en afgestemd met de corporaties. • In VVE: Fietsenstalling, buitenruimtes, parkeren, ontmoetingsruimte, binnengebieden (woninggebonden) en eventueel communitybuilder. Entrees liever niet in VVE. • De binnentuinen verdienen extra aandacht in beheer en gebruik, met name indien deze onderdeel zijn van een gezamenlijke VVE met andere woonsegmenten. Ze kunnen bijdragen aan gemeenschapsvorming, bijvoorbeeld door deze samen vorm te geven en/ of te onderhouden.

Thuiskomen in de buurt Het complex •

Maximaal 80-100 sociale huur woningen in 1 gebouw.

•

Bij gemengde doelgroepen in 1 project (sociale huur, midden huur, vrije sector); scheiden van verschillende eigendom situaties. Ieder een eigen entree.

•

Maximaal 40 woningen op 1 lift en maximaal 10-20 woningen op 1 ontsluiting.

•

Het gebouw is van veraf in verschijning een woongebouw (bijvoorbeeld door de aanwezigheid van balkons).

•

Bij het wonen in de eerste 5 lagen voel je nog aansluiting met het maaiveld. Voor het wonen op verdiepingen daarboven is het van belang om te ontwerpen met aandacht voor ontmoeting op de verdieping.

•

Hoe hoger je woont, hoe groter ook de behoefte aan bergruimte in de eigen woning of op de gang, omdat de tijd en moeite om naar beneden te gaan steeds groter wordt.

•

Hoe hoger je woont, hoe groter het belang van een goede individuele of collectieve buitenruimte omdat de afstand, tijd en moeite tot de openbare ruimte steeds groter wordt.

Thuiskomen in de buurt De plint •

De druk op de plint is met alle techniek en installaties enorm, dit vraagt om extra aandacht voor de stad op ooghoogte; zorg voor het realiseren van een aantrekkelijk straatbeeld met zoveel mogelijk open plinten waar gewoond of gewerkt wordt.

•

Het thuiskomen in de buurt begint in de plint: De entree en andere gemeenschappelijke ruimtes faciliteren ontmoeting.

•

Microklimaat (valwind) op straat en in de individuele en de collectieve buitenruimtes is een belangrijk aandachtspunt; laat altijd een windhinderonderzoek uitvoeren.

•

Er is ook aandacht nodig voor wind in het gebouw; bij veel wind kan het in het gebouw suizen en tochten. Dit kan met de juiste materiaalkeuze en toepassing voorkomen worden.

•

In hoogstedelijke buurten is geluidsoverlast ook een aandachtspunt waar altijd onderzoek naar moet worden gedaan. En waar vervolgens met goede isolatie en de juiste materiaalkeuze rekening gehouden kan worden.

Thuiskomen in de buurt Overgang prive-openbaar •

De plinten zijn zoveel mogelijk open en toegankelijk.

•

Indien er gewoond wordt in de plint; zorg voor een margestrook tussen de woningen in de plint en de straat.

•

-

Door het optillen van de eerste laag of door wat afstand tussen woning en straat te creëren.

-

Het kunnen toe-eigenen van een plekje voor je voordeur vergroot ook het eigenaarschap van bewoners en stimuleert binding met de buurt.

Entree; herkenbaar en duidelijk zichtbaar van het woongebouw. De uitstraling, herkenbaarheid, afmeting en expressie van de entree wordt gerelateerd aan het aantal te ontsluiten woningen.

5 Groene netwerken en mobiliteit

Groene netwerken

Groen als nutsvoorziening •

Met het groen in Centrum Schalkwijk wordt een missende schakel toegevoegd aan de bestaande groene infrastructuur. De groene verbindingen worden onderdeel van het grotere groene (en blauwe) netwerk van Schalkwijk, voor mens én dier. Het is makkelijk om vanuit het centrum naar de groene randen rondom Schalkwijk te gaan.

•

We houden rekening met klimaatadaptieve maatregelen als waterretentie en het tegengaan van opwarming.

•

We zorgen voor een prettig microklimaat door rekening te houden met wind, zon, regenen geluid.

52

Mobiliteit

Duurzame mobiliteit •

Collectieve fietsenbergingen liggen op een logische plek dichtbij de woningentrees en takken aan op het omliggende fietsnetwerk.

•

Er is voldoende rekening gehouden met oplaadpunten voor bijvoorbeeld elektrische fietsen en scootmobiels.

•

De routing tussen de woning en (H)OV-haltes is logisch en comfortabel.

•

Onderzoek of publiek en sociaal parkeren kan worden gecombineerd en wat de rol van deelmobiliteit kan zijn.

Centrum Schalkwijk fase 3 Visie op de sociale opgave Colofon

Deze visie is tot stand gekomen in samenwerking met: Gemeente Haarlem Triple Threat Buurts Rijnboutt

Auteurs

Barbara Sluimers, Jean-Paul Hitipeuw (Ymere | Team Conceptontwikkeling)

Team

Elan

Anouk Corel

Pré Wonen

Maartje Brand, Thomas Ravesteijn

Ymere

Ruben van der Spek, Siebe van Doorne, Anneke Verhagen, Mare Veltman

Versie datum

10 september 2024