Bijdrage aan behoud Museum van de Geest - getekend raadsbesluit

Raadsbesluit

Gemeente Haarlem

Onderwerp Bijdrage aan behoud Museum van de Geest Nummer

2024/2013456

Portefeuillehouder

Loenen, D. van

Programma/beleidsveld

4.2 Economie, toerisme en cultuur

Afdeling

ECDW

Auteur

Spek, E. van der

Telefoonnummer Email Kernboodschap

evanderspek@haarlem.nl Het noodiijdende Museum van de Geest heeft een bijgestelde exploitatie voor 2025-2028 gepresenteerd. Het structureel sluitende plan voorziet onder meer in extra bijdragen van deelnemende GGZ instellingen en het vergroten van eigen inkomsten. Op termijn dragen de GGZ instellingen € 570.000 per jaar bij. Aan de gemeente Haarlem wordt een kwijtschelding van de resterende lening en van de huur over 2024 gevraagd, evenals incidentele bijdragen voor 2025 en 2026. Met de door het museum voorgestelde maatregelen en de bijdrage van de gemeente Haarlem wordt het museum een nieuwe kans geboden op een levensvatbare toekomst.

Behandelvoorstel voor commissie

De commissie ontwikkeling wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Relevante eerdere

-

Oplossing liquiditeitsproblemen museum het Dolhuys (2020/245854) in gemeenteraad 23 aprii 2020

besluiten -

Raadsinformatiebrief Financiële positie Museum van de Geest (2024/1587964) 3 september 2024

-

Raadsinformatiebrief Museum van de Geest — ondernemingsplan oktober

-

2024 (2024/1882107) in commissie ontwikkeling 17 oktober 2024 RaadsinformatiebriefToezegging gesprek reddingspoging Museum van de Geest (2024/1968245) 31 oktober 2024

Besluit college

1. Het college steit het voorstel aan de raad vast.

d.d. 19 november 2024 de secretaris,

Kenmerk: 2024/2013456

de burgemeester,

1/6

Ontwerp-besluit raad d.d.

OEC2024

(wordt ingevuld door de

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders,

griffie) Besluit: 1. De door het Museum van de Geest verschuldigde resterende aflossingen en rentebetalingen van de door gemeente verstrekte lening uit 2020, totaal € 404.000, kwijt te schelden. De kosten van oninbaarheid van de lening worden opgevangen binnen de begroting van beleidsveld 7.2 (taakveld treasury) 2. De door het Museum van de Geest verschuldigde huur over 2024, totaal € 235.000, kwijt te schelden en de lasten hiervan ten laste van de algemene middelen te brengen en te verwerken in de Decemberrapportage 2024. 3. ln 2025 en 2026 een incidentele subsidie van jaarlijks € 140.000 aan het Museum van de Geest te verstrekken en dit te verwerken bij de Voortgangsrapportage 2025 en Kadernota 2026. de voorzitter,

iffier,

1. lnleiding Het Museum van de Geest (voorheen Dolhuys) heeft de afgelopen periode hard gewerkt aan een nieuw ondernemingsplan voor het noodiijdende museum. De gemeenteraad is begin september geïnformeerd over de financiële problemen. Half oktober heeft de commissie ontwikkeling in een technische sessie vragen kunnen stellen aan het interim-bestuur van het museum, waarna op 17 oktober in de commissie is gesproken over de ontstane situatie en mogelijke oplossingen. De commissie heeft aangegeven dat de eerder door het museum gevraagde steun van in totaal 1,8 miljoen (kwijtschelding, giften, leningen) te hoog is en dat er geen ruimte is voor structurele bijdragen. De wethouder heeft toegezegd samen met de burgemeester in gesprek te gaan met de 'founding fathers' van het museum, om te bezien of een laatste reddingspoging mogelijk is. Met een raadsinformatiebrief d.d. 31 oktober 2024 is de raad geïnformeerd over het gevoerde overleg, en heeft het museum vervolgens de beoogde exploitatie voor 2025-2028 bijgesteld (bijgevoegd).

Kenmerk: 2024/2013456

2/6

'r

Onderdeel van het bijgestelde plan is onder meer een hogere bijdrage uit de GGZ sector. De huidige jaarlijkse bijdrage van de deelnemende insteilingen bedraagt € 370.000. De gepresenteerde begroting laat zien dat de founding fathers en zorginstellingen in 2025 en 2026 € 150.000 extra verstrekken en de bijdrage vanaf 2027 met € 200.000 ophogen. Als gevolg van financiële problemen in 2020 heeft de gemeente ¡n dat jaar een overbruggingslening aan het museum verstrekt. Van de gemeente wordt nu kwijtschelding van de resterende schuld en van de huur 2024 gevraagd, plus eenmalige bijdragen van € 140.000 in 2025 en 2026. Van garantstellingen of (nieuwe of aanvullende) leningen is geen sprake meer. Het museum presenteert een meerjarenbegroting die bestaat uit een mix van incidentele maatregelen door de gemeente, extra structurele bijdragen van deelnemende instellingen, en een voigens het museum realistische inschatting van inkomsten vanuit publiek, onderverhuur en de zakelijke markt. Hiermee verwacht het museum vanaf 2025 een sluitende exploitatie te kunnen gaan realiseren. Voor 2024 wordt van de gemeente geen liquiditeitssteun meer gevraagd. Over dit jaar is door de founding fathers ca € 390.000 aan noodsteun verstrekt, bovenop de reguliere bijdrage. Ook andere GGZ instellingen springen bij. Vier cultuurfondsen verstrekken naar verwachting in totaal € 200.000 aan noodsteun.

Naar aanleiding van het bijgestelde exploitatieplan 2025- 2028 en de genoemde bijdragen van andere partijen, stelt het college voor dat de gemeente Haarlem ook een bijdrage levert aan het behoud van het Museum van de Geest. 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. De door het Museum van de Geest verschuldigde resterende aflossingen en rentebetalingen van de door de gemeente verstrekte lening uit 2020, totaal € 404.000, kwijt te schelden. De kosten van oninbaarheid van de lening worden opgevangen binnen de begroting van beleidsveld 7.2 (taakveld treasury) 2. De door het Museum van de Geest verschuldigde huur over 2024, totaal € 235.000, kwijt te schelden en de lasten hiervan ten laste van de algemene middelen te brengen en te verwerken in de Decemberrapportage 2024. 3. ln 2025 en 2026 een incidentele subsidie van jaarlijks € 140.000 aan het Museum van de Geest te verstrekken en dit te verwerken bij de Voortgangsrapportage 2025 en Kadernota 2026.

Kenmerk: 2024/2013456

3/6

3. Beoogd resultaat Met het kwijtscheiden van schulden en met incidentele bijdragen in 2025 en 2026 blijft het Museum van de Geest behouden en wordt een nieuwe kans geboden op een levensvatbare toekomst. 4. Argumenten 1. Behoud van het Museum van de Geest Met de voorgestelde maatregelen kan het Museum van de Geest naar verwachting behouden biijven. Nog niet lang geleden vond de grootscheepse renovatie en verbouwing van het monumentale complex plaats. Sluiting van het museum — in 2022 nog Europees museum van hetjaar — zou een verarming van het culturele klimaat in Haarlem betekenen. De invulling van het monumentale Dolhuys met een presentatie en programma over mentale gezondheid is uniek. 2. Foundingfathers dragen structureel meer bij Het Museum van de Geest is opgericht door vier psychiatrische ziekenhuizen en ontvangt geen structurele subsidie van de gemeente. Het museum beheert geen gemeentelijke collectie. De founding fathers zijn en blijven als eerste verantwoordelijk voor de instandhouding van het museum, de gemeente kan dit niet overnemen. Nu er evenwel structureel hogere bijdragen zijn toegezegd door de deelnemende instellingen, wil de gemeente incidenteel ook extra steun verlenen. 3. Gevraagde bijdrage gemeente is lager en eenmalig Bij de bespreking in de commissie ontwikkeling op 17 oktoberjl.

werd nog door het Museum van de Geest gevraagd om gemeentelijke steun in de vorm van kwijtscheldingen, leningen en giften ter hoogte van 1,8 miljoen euro. Hoewel nog steeds omvangrijk, komen de nu voorgestelde maatregelen neer op circa € 915.000. Van garantstellingen of leningen is geen sprake, met de voorgestelde maatregelen gaat de gemeente geen nieuw financieel risico aan. De oninbaarheid van de lening is voorzien in 2024 en kan worden opgevangen binnen de begroting van beleidsveld 7.2 (taakveld treasury) door lagere rentelasten van de gemeente over de gehele portefeuille. Die financiële ruimte binnen de begroting is er niet binnen het beleidsveld Cultuur om de verschuldigde huur kwijt te schelden en de incidentele subsidie te verstrekken. Hiervoor is een beroep op de algemene middelen nodig. Bij een faillissement en sluiting van het museum moet de gemeente de resterende lening en de gederfde huurinkomsten 2024 als verlies nemen.

Kenmerk: 2024/2013456

4/6

4. Schone lei Door de schulden kwijt te schelden, krijgt het museum van de gemeente een schone lei en kan het de nieuwe exploitatie met ingang van 2025 gaan waarmaken. Het museum is bezig met het saneren van andere schuiden en verplichtingen. 5. Mogelijkheden onderverhuur ln de nieuwe exploitatie wordt ingezet op meer ondernemerschap en het vergroten van eigen inkomsten, onder meer uit onderverhuur aan samenwerkingspartners uit de zorg. Gemeente en museum hebben de afgelopen tijd de mogelijkheden hiertoe verkend. Behaive een bestemmingsplanprocedure zal door het museum ook een procedure moeten worden doorlopen om eventuele horeca 2 mogelijk te maken. Het museum houdt rekening met de benodigde termijnen, de begrote inkomsten zijn daarom in 2025 lager dan in volgende jaren. De gemeente heeft voorts aangegeven dat onderverhuur mogelijk is mits bij beëindiging van de hoofdhuurovereenkomst de onderhuurovereenkomst ook eindigt. Het museum onderschrijft dit. Het is overigens mogelijk om de te verhuren ruimten een eigen ingang te geven zodat de gemeente bij beëindiging van de hoofdhuurovereenkomst kan beslissen om de verhuur toch te continueren. Daar waar nodig zal een vergunning aangevraagd worden om een eigen ingang bouwkundig mogelijk te maken. 6.

Structureel sluitende exploitatie Een solide en structureel sluitende exploitatie is een belangrijke voorwaarde voor het verlenen van gemeentelijke steun. De extra bijdragen van de deelnemende instellingen bieden een grotere kans op een levensvatbare toekomst voor het museum. Met een eenmalige bijdrage voor externe inhuur heeft de gemeente bijgedragen aan het mogelijk maken van een nieuw ondernemingsplan. Met de interim-bestuurder en externe adviseur is ambtelijk en bestuurlijk uitgebreid gesproken over het realisme van de nieuwe exploitatie. Het museum geeft aan dat de gepresenteerde begroting reëel is, met haalbare bezoekersaantallen en inkomsten. De locatie in Amsterdam blijft alleen behouden zolang deze geld oplevert ten behoeve van de vestiging in Haarlem. Het personeel is teruggebracht tot iets minder dan 7 fte. Ook vertegenwoordigers van het Cultuurfonds en Cultuur+Ondernemen schoven aan bij het bestuurlijk overleg eind oktober en hebben hun vertrouwen uitgesproken in de gepresenteerde exploitatie. ln het dekkingsplan wordt een onderscheid gemaakt tussen gegarandeerde bijdragen en toezeggingen die afhankelijk zijn van steun door de gemeente. Als deze gerealiseerd zijn, resteert voor het museum een jaarlijkse wervingsopgave van € 145.000 euro bij zakelijke partners, fondsen en/of donateurs.

Kenmerk: 2024/2013456

5/6

7.

Professionele organisatie en sterker toezicht Om de nieuwe exploitatie waar te kunnen maken, moet de organisatie over voldoende zakelijke stevigheid beschikken. De interim-bestuurder stelt een nieuw organisatie- en personeelsplan op, op basis waarvan de personele organisatie van 2025 wordt ingericht. Eenmalige transitie- en reorganisatiekosten (inclusief fysieke investeringen) zijn meegenomen in de museumbegroting voor 2025 en 2026. Bij het verstrekken van de lening in 2020 zijn door het museum verwachtingen over de exploitatie gewekt die niet zijn waargemaakt. De raad van toezicht van het Museum van de Geest en de founding fathers hebben laten weten dichter op de bedrijfsvoering van het Museum van de Geest te gaan zitten, en meer dan in het verleden kritisch toe te zien op een gezonde exploitatie. De gemeente benadrukt het belang hiervan, wil het museum niet nogmaals in financiële problemen komen.

5. Risico's en kanttekeningen Beoogde exploitatie wordt niet gerealiseerd Met de voorgestelde maatregelen en de nieuwe exploitatieopzet krijgt het Museum van de Geest een nieuwe kans op een levensvatbare toekomst, maar het is niet gegarandeerd dat het gaat lukken. Mocht in de loop van 2025 blijken dat bepaalde inkomsten of baten tegenvallen, zal het museum zelf maatregelen moeten treffen om de begroting sluitend te houden. De steun van de gemeente is eenmalig. Het komende jaar moet worden aangetoond dat het museum inderdaad levensvatbaar is. ln dat geval kan het museumbestuur eind 2025 laten weten dat het pand gehuurd blijft worden. lndien een solide exploitatie echter niet geborgd is, kunnen de founding fathers en het museum over een jaar laten weten of per 1 januari 2027 de huur wordt opgezegd en de gemeente in 2026 een andere invulling van het pand moet vinden. 6. Uitvoering -

Kwijtschelden lening is voorzien en wordt opgevangen binnen de begroting en kwijtschelden huur 2024 wordt verwerkt in de Decemberrapportage 2024

-

De incidenteie bijdragen 2025 en 2026 worden verwerkt in de komende Kadernota. Het Museum van de Geest ontvangt een subsidiebeschikking van € 140.000 voor 2025.

-

Met dit raadsbesluit over de gemeentelijke steun kan het museum een beroep doen op de

-

toezeggingen van andere partijen. 7. Bijlagen -

Exploitatieoverzicht MvdG 2025-2028 incl aanbiedingsbrief

Kenmerk: 2024/2013456

6/6