Behandeling van bezwaarschriften 2025 en Jaarverslag commissie bezwaarschriften 2025

Collegebesluit

Onderwerp Behandeling van bezwaarschriften 2025 en Jaarverslag commissie bezwaarschriften 2025 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2026/164054 Wienen, J. 6.2 Gemeentelijk bestuur JZ Kapel, M.E. mkapel@haarlem.nl De bestuursorganen van de gemeente Haarlem hebben een (externe) commissie ingesteld voor de behandeling van bezwaarschriften. De commissie bezwaarschriften adviseert als onafhankelijk orgaan de raad, het college en de burgemeester over het op het bezwaar te nemen besluit. Het college heeft het jaarverslag over 2025 ontvangen en besproken met de voorzitter van deze commissie. In 2025 zijn er 1.116 bezwaren ingediend tegen besluiten van de gemeente Haarlem. Er zijn 1.108 bezwaren afgehandeld. Van alle afgehandelde bezwaren is 57% binnen de wettelijke termijn afgerond. Als één grote zaak met 111 bezwaren (die te laat is afgehandeld) niet wordt meegeteld, komt dit percentage uit op 63%. Dat is beter dan in voorgaande jaren. In het jaarverslag staan ook aanbevelingen om besluiten van de gemeente juridisch beter te maken. Het college heeft kennis genomen van aanbeveling 1 en zal de uitvoerbaarheid hiervan nader onderzoeken. Het college neemt de aanbevelingen 2 tot en met 7 over en verzoekt de organisatie hieraan uitvoering te geven. Daarnaast heeft het college gekeken naar de manier waarop bezwaren door ambtenaren worden afgehandeld. Het laten horen van bezwaarmakers door ambtenaren kan goed werken bij eenvoudige bezwaren, zoals bezwaren tegen het verwijderen van fietsen.

Tot slot is in 2025 verder gewerkt met de Passende Aanpak. Dit betekent dat de gemeente vroegtijdig met mensen in gesprek gaat om samen tot een oplossing te komen. Deze aanpak kost veel tijd, maar wordt door bezwaarmakers en hun vertegenwoordigers als positief ervaren. Bij 68% van de bezwaren die via deze

Kenmerk: 2026/164054

1/7

aanpak zijn behandeld, is het probleem opgelost zonder dat een formele procedure nodig was.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt het jaarverslag 2025 van de commissie bezwaarschriften en dit collegebesluit met daarin informatie over de ambtelijk afhandeling van bezwaren ter kennisname naar de Commissie Bestuur.

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 26 mei 2026

Niet van toepassing Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. kennis te nemen van het jaarverslag 2025 van de commissie bezwaarschriften; 2. de uitvoerbaarheid van aanbeveling 1 nader te onderzoeken; 3. de aanbevelingen 2 tot en met 7 uit het jaarverslag 2025 over te nemen. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding De bestuursorganen van de gemeente Haarlem hebben een commissie ingesteld voor de behandeling van bezwaarschriften. De commissie bezwaarschriften adviseert als onafhankelijk orgaan de raad, het college en de burgemeester over het op het bezwaar te nemen besluit. De Verordening voor de behandeling van bezwaarschriften gemeente Haarlem 2025 (hierna: verordening) regelt hoe de gemeente Haarlem bezwaarschriften behandelt. Volgens artikel 16 van de verordening brengt de commissie bezwaarschriften na afloop van ieder kalenderjaar verslag uit van haar werkzaamheden aan de bestuursorganen. De commissie bezwaarschriften heeft het jaarverslag in de jaarvergadering op 24 maart 2026 vastgesteld. Dit jaarverslag geeft inzage in het aantal behandelde bezwaarschriften, de uitkomsten van de advisering en welke onderwerpen het betreft. Het college heeft het jaarverslag op 7 april 2026 besproken met de voorzitter van de commissie bezwaarschriften. In aanvulling op het Jaarverslag van de commissie bezwaarschriften is er informatie over de ambtelijke behandeling van bezwaarschriften. Deze leent zich niet voor opname in het jaarverslag

Kenmerk: 2026/164054

2/7

van een externe commissie, omdat de ambtelijke behandeling niet door de commissie wordt uitgevoerd. De bevindingen met deze werkwijzen worden weergegeven in dit collegebesluit. Het betreft de toepassing van de Passende Aanpak en de toepassing van het ambtelijk horen bij de behandeling van bezwaarschriften. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de bestuurlijke agendazaak 2025/527130 “Toezegging Opnemen informatie over ambtelijk horen in volgende jaarverslag commissie bezwaarschriften Bestuurlijke agendazaak 2025/527130”. 2. Beoogd resultaat De kwaliteit van de gemeentelijke besluitvorming en de uitvoering van het proces tot afhandeling van bezwaarschriften bevorderen met de focus op het terugbrengen van de beslistermijnen. 3. Onderbouwing voorstel Aanbevelingen Vanuit de bezwaren en de bestreden besluiten die aan de commissie bezwaarschriften ter advisering worden voorgelegd doet de commissie bezwaarschriften aanbevelingen waarmee de (juridische) kwaliteit van de primaire besluitvorming en de uitvoering van het proces tot afhandeling van bezwaarschriften kan worden verbeterd. De commissie bezwaarschriften benadrukt dat structurele verbeteringen in proces en organisatie nodig blijven om de beslistermijnen te verkorten en achterstanden te voorkomen. Meer specifiek doet de commissie bezwaarschriften in het jaarverslag 2025 de volgende zeven aanbevelingen: 1.

Artikel 39.1.3 van het bestemmingsplan ‘Parapluplan behoud omgevingskwaliteiten Haarlem’ buiten toepassing te laten. 2. Bij besluiten op grond van de Participatiewet de volledige onderliggende berekeningen mee te sturen, zowel bij terugvorderingen als bij het vaststellen van de hoogte van de bijzondere bijstand. 3. In alle primaire besluiten de juridische grondslag op te nemen waarop het besluit is gebaseerd. 4. In besluiten waarin gebruik wordt gemaakt van een intern of extern advies uitdrukkelijk uitvoering te geven aan de vergewisplicht. 5. De verrichte zoekslag bij Woo-besluiten inzichtelijker te maken. 6. Aanvraag, onderzoek, besluitvorming en uitvoering in het kader van de Wmo niet binnen dezelfde externe organisatie te beleggen. 7. Zorg bij besluiten op aanvragen voor gehandicaptenparkeerkaarten dat het volledig en actueel medisch dossier wordt betrokken bij de beoordeling van deze aanvragen. Het college heeft kennis genomen van aanbeveling 1 en zal de uitvoerbaarheid hiervan nader onderzoeken.

Kenmerk: 2026/164054

3/7

Het college neemt de aanbevelingen 2 tot en met 7 over en verzoekt de organisatie hieraan uitvoering te geven.

Ambtelijk horen In de vergadering van de commissie Bestuur van 5 juni 2025 heeft de portefeuillehouder toegezegd om in het volgende jaarverslag van de Commissie bezwaarschriften op te nemen: • de aantallen bezwaarschriften die met ambtelijk horen zijn afgedaan; • hoe het ambtelijk horen functioneert; • wat de kwaliteit van deze behandelvorm is. In 2025 zijn uitsluitend bezwaren tegen het verwijderen van fietsen aangewezen voor ambtelijke afdoening. Er zijn geen bezwaarden ambtelijk gehoord. Wel is er over vier bezwaarschriften ambtelijk advies uitgebracht, zonder horen, omdat bezwaarden hebben aangegeven dat zij niet gehoord willen worden. Van horen kan onder andere worde afgezien indien een bezwaarde heeft afgezien van het recht te worden gehoord of als een bezwaarschriften kennelijk ongegrond is. Deze aantallen zijn te laag om wat te kunnen zeggen over de kwaliteit van de behandelvorm of hoe het functioneert. De gemeente Haarlem is voornemens om ambtelijk horen gefaseerd in te voeren en uit te breiden. Hiervoor zijn voorbereidingen gaande. In 2025 is een nieuwe verordening voor de behandeling van bezwaarschriften vastgesteld. Hierin is de bevoegdheid om categorieën besluiten aan te wijzen waarbij het horen ambtelijk kan plaatsvinden aan de bestuursorganen toebedeeld. Per categorie vindt afstemming plaats met de vakafdelingen.

Dit vraagt tevens om een aangepaste werkwijze, onder meer omdat de beslistermijnen korter zijn en Juridische Zaken sneller over inhoudelijke stukken en standpunten moet beschikken. In algemene zin geldt dat ambtelijk horen met name geschikt is voor eenvoudige bezwaren en weinig complexe en niet gevoelige zaken, zoals bezwaren tegen het verwijderen van fietsen en de weigeringen van parkeervergunningen. De voorgenomen uitbreiding van de mogelijkheid om in bepaalde categorieën besluiten ambtelijk te horen, biedt volgens de commissie bezwaarschriften kansen. Deze vorm van horen kan de doorlooptijden verkorten en de belasting voor zowel burgers als organisatie verminderen, mits de zorgvuldigheid van het proces gewaarborgd blijft. Passende aanpak De gemeente Haarlem streeft ernaar om bezwaren waar mogelijk op een snelle, persoonlijke en mensgerichte manier af te handelen. Dit is vastgelegd in de Verordening voor de behandeling van bezwaarschriften gemeente Haarlem 2025 en sluit aan bij de kernwaarden uit het Organisatiekompas: open, gedreven en betrokken.

Kenmerk: 2026/164054

4/7

De passende aanpak geeft hieraan concreet invulling door vanaf het begin in gesprek te gaan met de bezwaarde en te zoeken naar een zorgvuldige en praktische oplossing, zonder de formele kaders uit het oog te verliezen. Sinds de invoering van het gedachtegoed Passend Contact met de Overheid werkt Haarlem al met een informele benadering in bezwaarzaken. Deze werkwijze is de afgelopen jaren verder ontwikkeld, met name binnen het sociaal domein. In 2023 is dit versterkt via het project Robuuste rechtsbescherming, met als doel de passende aanpak structureel onderdeel te maken van de bezwaarbehandeling. Na vaststelling van het plan van aanpak is per 6 juni 2024 gestart met deze werkwijze voor bezwaren op grond van de Participatiewet en Wmo 2015, later uitgebreid met de Jeugdwet en woonurgenties. De passende aanpak verschilt van de traditionele procesgerichte aanpak doordat niet standaard de formele procedure wordt doorlopen. De bezwaarbehandelaar zoekt vroegtijdig contact met de bezwaarde en verkent samen met de vakafdeling welke oplossing passend is, mede gelet op de persoonlijke omstandigheden, het motief van bezwaar en de juridische mogelijkheden. Dit kan leiden tot uitleg, heroverweging van het besluit, alternatieve oplossingen of – indien nodig – alsnog een formele behandeling. De ervaringen over 2025 zijn positief.

De aanpak leidt vaker tot informele oplossingen, meer begrip bij bezwaarden en een kortere doorlooptijd. In 2025 is 71% van de zaken binnen de passende aanpak tijdig afgedaan, tegenover 50% bij de procesgerichte aanpak. Daarnaast is 68% van de passende aanpak zaken informeel opgelost, tegenover 27% bij de procesgerichte werkwijze. Bezwaarden en gemachtigden waarderen het persoonlijke en oplossingsgerichte contact. Deze werkwijze kan volgens de commissie bezwaarschriften bijdragen aan snellere, constructievere en minder formele oplossingen van bezwaarzaken. Een bredere implementatie binnen de organisatie kan volgens de commissie bijdragen aan meer consistentie, hogere effectiviteit en een verdere afname van de bezwareninstroom. 4. Risico’s en kanttekeningen Tijdige afhandeling van bezwaarschriften De tijdige afhandeling van bezwaarschriften blijft ook in 2025 een punt van aandacht, hoewel sprake is van verbetering. In 2025 is 57% van de bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn afgehandeld, tegenover 50% in 2023 en 2024. Wanneer de 111 samenhangende bezwaarschriften over het asielzoekerscentrum als één zaak worden meegeteld, stijgt dit percentage naar 63%.

Kenmerk: 2026/164054

5/7

Niet‑tijdige afhandeling brengt risico’s met zich mee, zoals verminderd vertrouwen in de overheid, beroepsprocedures en financiële consequenties. In 2025 zijn 67 ingebrekestellingen ingediend en is 52 keer een dwangsom verbeurd voor een totaalbedrag van € 47.627. De prestaties stonden onder druk door personeelswijzigingen en het wegwerken van bestaande achterstanden. In reactie hierop zijn maatregelen genomen, waaronder externe inhuur en versterking van de ondersteuning. Daarnaast wordt via de passende aanpak een lagere instroom van bezwaren verwacht. In 2026 wordt het bezwaarproces verder geëvalueerd en geoptimaliseerd. De verwachting is dat de ingezette stijgende lijn in het tijdig afhandelen van bezwaarschriften wordt doorgezet. Passende aanpak en tijdigheid Zaken die na de passende aanpak worden overgedragen naar de commissie, worden in 41% van de gevallen tijdig afgedaan. In sommige gevallen leidde het streven naar een oplossing tot een langere doorlooptijd. Verder is ervaren dat de groep bezwaarbehandelaars die zich bezighouden met de passende aanpak te klein is, waardoor het niet altijd mogelijk is om de doelstellingen van de passende aanpak te halen in het geval van verlof of ziekte. Het streven is om op termijn de groep bezwaarbehandelaars uit te breiden.

Ambtelijk horen en tijdigheid Het invoeren van ambtelijk horen vereist een zorgvuldige selectie van zaken, voldoende capaciteit en duidelijke werkafspraken. Een gefaseerde invoering en voortdurende monitoring van resultaten en ervaringen zijn daarom essentieel. Bij ambtelijk horen is de beslistermijn korter dan bij het horen door een commissie. Deze werkwijze vraagt derhalve om een snelle aanlevering van stukken en inhoudelijke standpunten door vakafdelingen. Bij onvoldoende capaciteit of prioritering kan dit juist leiden tot vertraging en het risico op termijnoverschrijding. Consequenties overnemen aanbevelingen voor de organisatie De aanbevelingen om besluiten beter te onderbouwen door het opnemen van volledige berekeningen, expliciete juridische grondslagen en een aantoonbare uitvoering van de vergewisplicht versterken de kwaliteit en transparantie van besluitvorming. Tegelijkertijd leiden deze stappen tot extra uitvoeringsdruk bij vakafdelingen en juridische ondersteuning. De aanvullende inhoudelijke uitwerking en documentatie vragen meer tijd en capaciteit, wat gevolgen kan hebben voor doorlooptijden en prioritering van werkzaamheden. Scheiding van rollen binnen de Wmo Het college heeft reeds uitvoering gegeven aan de aanbeveling om aanvraag, onderzoek, besluitvorming en uitvoering binnen de Wmo niet bij één externe organisatie te beleggen, door de

Kenmerk: 2026/164054

6/7

besluitvorming weer binnen de gemeentelijke organisatie te beleggen. Hiermee is een duidelijkere scheiding aangebracht tussen uitvoering en besluitvorming. Beoordeling aanvragen gehandicaptenparkeerkaarten De aanbeveling om bij de beoordeling van aanvragen voor gehandicaptenparkeerkaarten het volledige en actuele medische dossier te betrekken, is gericht op het versterken van de zorgvuldigheid en kwaliteit van besluitvorming. Deze aanbeveling wordt betrokken in de lopende gesprekken met de sociaal‑medische adviesorganisatie en zal tevens worden meegenomen in de nieuwe aanbestedingsprocedure. Uitvoering geven aan de vergewisplicht Binnen het sociaal domein wordt al uitvoering gegeven aan de vergewisplicht. Deze aanbeveling heeft echter een bredere reikwijdte en ziet op toepassing binnen de gehele gemeentelijke organisatie. 5. Consequenties en uitvoering Niet van toepassing. 6. Bijlagen 1. Jaarverslag 2025 van de commissie voor de behandeling van bezwaarschriften.

Kenmerk: 2026/164054

7/7