Beëindiging lidmaatschap burgerleden Omgevingstafel OV knooppunt Spaarnepoort

Aan: College van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad van Haarlem Cc aan het projectteam OV-knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid

Geachte bestuurders en volksvertegenwoordigers, Hierbij laten wij, de burgerdeelnemers aan de Omgevingstafel OV-knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid (nu Spaarnepoort geheten), u weten dat wij ons collectief terugtrekken uit dit informele orgaan voor participatie van burgers bij de planvorming voor het betreffende ruimtelijk project. Wij staan de gemeente Haarlem en/of het projectteam ook niet toe om, zowel intern als extern, in schriftelijke en mondelinge uitingen de Omgevingstafel waaraan wij hebben deelgenomen te kwalificeren als ‘zinvolle’, ‘effectieve’ of anderszins betekenisvolle uitwerking van de in de Omgevingswet genoemde verplichting tot burgerparticipatie. Dit geldt met nadruk al direct bij de communicatie rond het op 16 oktober aanstaande te nemen Raadsbesluit over genoemd OV-knooppunt en de één week eerder te beleggen bijeenkomst van de Commissie Beheer. Het is niet de eerste keer dat wij ons misnoegen uiten over de gemeentelijke handelwijze rond de burgerparticipatie bij het OV-knooppuntproject en de (te voorziene) samenhang met aanpalende ruimtelijke projecten in dit stadsdeel. Wij beperken ons daarom tot de argumenten die doorslaggevend zijn geweest voor ons terugtreden, zonder voor de zoveelste maal te wijzen op de projectinhoudelijke argumenten.

Onze eerder ingediende zienswijze op het voorlopig ontwerp omschrijft in detail onze bezwaren betreffende (sociale) veiligheid, leefbaarheid, scheiding van stadsdelen, en overlast als gevolg van de veranderde verkeerssituatie. In een gesprek met de verantwoordelijke wethouder hebben wij onze zorgen ook op bestuurlijk niveau gedeeld. Helaas heeft dit bij de gemeente Haarlem en/of het projectteam niet geleid tot een betere invulling van burgerparticipatie bij dit complexe en voor Haarlem belangrijke project. Waar in de onderstaande hoofdlijnen sprake is van ‘de gemeente’, heeft dit meestal óók betrekking op de uitvoerende marktpartij binnen het projectteam. Wij adresseren echter in eerste instantie de gemeente omdat zij als opdrachtgever volledig verantwoordelijk is en blijft voor wat onder haar regie door derden wordt uitgevoerd. Onze bevindingen op hoofdlijnen 1. Het ontbreken van de vaste wil om omgevingspartijen betekenisvol te laten deelnemen aan het proces. * De Omgevingstafel is door de gemeente Haarlem ingesteld als reactie op de

bezorgdheid en het ongenoegen onder de bewoners van de betrokken woonwijken over de top-down wijze waarop zij zijn betrokken bij de ontwikkeling van het nieuwe OVknooppunt aan de Schipholweg. De bewoners werden pas ‘geïnformeerd’ nadat de Omgevingsvisie al door de gemeenteraad was vastgesteld. De informatiebijeenkomsten bleken niet te zijn bedoeld om ook ideeën en meningen van bewoners te horen. Vragen van bewoners konden niet plenair worden gesteld en zijn maar zeer ten dele beantwoord. Dit staat ver af van de letter en geest van de Omgevingswet, die bij kerninstrumenten als de Omgevingsvisie en de daaruit voortkomende plannen en programma’s participatie van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties voorschrijft. Deze partijen moeten – voorafgaand aan de besluitvorming – actief worden betrokken bij het inventariseren van belangen en voor het ontvangen van ideeën en suggesties. * De gemeente heeft niets ondernomen om ons, burgerleden van de Omgevingstafel, te faciliteren in onze vertegenwoordigende rol als ambassadeurs van de betrokken wijken. Na een teleurstellende ‘kick-off’ hebben wij om ondersteuning verzocht, als onderdeel van een voorstel om samen met de gemeente een inhaaltraject te doorlopen om de gemiste participatie bij de Omgevingsvisie te kunnen compenseren. (Zie ingediende informele zienswijze 30 oktober 2023). Dit voorstel is door de gemeente genegeerd.

* Verslagen van Omgevingstafelbijeenkomsten verschenen gemiddeld pas na anderhalve maand in de vorm van memolijstjes die geen recht deden aan wat door de burgerleden ter tafel was gebracht. 2. Defensieve grondhouding bij gemeente en extern uitvoeringsbureau Onze indruk is dat boven de Omgevingstafel permanent de onuitgesproken gemeentelijke opdracht heeft gehangen om elk risico op verandering te voorkomen. Vermoedelijk – denken wij – vanwege de vrees voor vertraging, extra kosten of de noodzaak van grotere ambtelijke inzet. Tijdens de bijeenkomsten toonden de van gemeentewege aanwezige personen zich soms belangstellend, maar meestal op hun hoede, bekritiseerd, aangevallen of geplaagd. Weliswaar is de houding van het projectteam redelijk coöperatief en welwillend geweest, maar onze inhoudelijke inbreng is nooit echt onderdeel geworden van het proces. De participatieladder van de gemeente Haarlem had voor ons als betrokken burgers alleen een onderste sport. Van de zijde van de gemeente bleef het vooral bij ‘informatie verschaffen’. 3.

Bewuste keuze van het projectmanagement om zich te verschansen achter de veiligheid van formele kaders en bekende routes, resulterend in de onwil om eenmaal gemaakte keuzes nog eens te toetsen aan andere dan de eigen inzichten De onder punt 2 genoemde grondhouding werd manifest bij de gang van zaken rond de door ons ingediende Zienswijze op het Voorlopig Ontwerp van het OV-Knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid (KHNZ). Met zorg geformuleerde verbeteringsvoorstellen in de

Zienswijze zijn tijdens een reguliere Omgevingstafelbijeenkomst kortweg afgedaan als ‘In strijd met wat al is vastgesteld’. Dit heeft ons diep gegriefd. Stappen die wij hebben ondernomen om onze inzichten en zorgen rechtstreeks met de raadsfracties te delen, zijn door de projectorganisatie tegengewerkt, dan wel gesmoord door de herhaaldelijke bewering dat in het voorliggende ontwerp KHNZ ‘veel is overgenomen van de aanbevelingen van de burgerleden aan de Omgevingstafel’. Wij herkennen ons hier niet in. Tot slot: wat bewoners van de betrokken woonwijken nu dagelijks in de openbare ruimte ervaren, versterkt alleen maar onze bevinding dat bestuurlijk Haarlem voortvarend bouwt aan toekomstplannen (waarvoor hulde), maar geen oog heeft voor de belangen van de (huidige) bewoners. Hoe is het anders te verklaren dat: • de ‘groene gemeente Haarlem’ nog vóórdat een Definitief Ontwerp is vastgesteld nagenoeg alle te verwijderen bomen al heeft gekapt en andere voorbereidende werkzaamheden is gaan uitvoeren. Rond welk deel van de Omgevingsvisie en het Voorlopig Ontwerp stonden van meet af aan al piketpaaltjes ter vrijwaring van burgerbemoeienis? Was er een oprechte intentie om participatie en inspraak serieus te nemen? • nu al, tijdens de voorbereidende werkzaamheden, fouten zich opstapelen bij het regelen van de verkeersstromen, vooral van fietsers en voetgangers.

Wij zien geen adequate regie op de verkeersaanwijzingen rond de diverse deelprojecten, waardoor op meerdere punten gevaarlijke situaties zijn ontstaan. Het ontbreken van die regie valt maar één partij te verwijten: de bestuurlijk verantwoordelijken voor goed omgevingsmanagement.

Als burgerdeelnemers aan de Omgevingstafel passen wij ervoor nog langer als schaamlap te worden gebruikt om deze en andere tekortkomingen te verhullen. Burgerleden van de Omgevingstafel OV-KHNZ