Afronden initiatieffase en vaststellen uitgangspunten ontwikkeling Stationsgebied - getekend raadsbesluit

Raadsbesluit

Gemeente Haariem

Onderwerp Afronden initiatieffase en vaststellen uitgangspunten ontwikkeling Stationsgebied Nummer

2024/827658

Portefeuillehouder

Roduner, F.J.

Programma/beleidsveld

4.3 Aantrekkelijke leefomgeving / 4.4 Ruimtegebruik

Afdeling

PCM

Auteur

Dieben, G.C.

Telefoonnummer Email

wdieben@haarlem.nl

Kernboodschap

De gemeente wil het stationsgebied herontwikkelen met duurzaam openbaar vervoer, aantrekkelijke nieuwbouw en een aantrekkelijk ingerichte openbare ruimte. Op 1 juli 2021 is de lntegrale Toekomstvisie Stationsgebied Haarlem vastgesteld. ln de eerste helft van 2024 is een participatietraject doorlopen over varianten voor de herinrichting van het Stationsplein en de verkeerscirculatie aan de zuidzijde van het station. Het college heeft alles overwegende een voorkeur voor de variant Jansweg (variant Spreiden) vanwege de betere bereikbaarheid voor fietsers uit de oostkant van de stad en een betere spreiding van het busverkeer. Nu worden aan de raad de volgende uitgangspunten voor het vervolg van het project voorgesteld: —

Het station is zowel via de Kruisweg als Jansweg met de fiets goed bereikbaar;

—

Fietsparkeerplekken bij het station zijn zowel vanaf de Kruisweg als de Jansweg toegankelijk;

—

De fietskelder onder het Stationsplein wordt uitgebreid;

—

Er wordt rekening gehouden met een toekomstige fietsparkeerkelder aan de noordzijde van het station;

—

Het Stationsplein wordt heringericht met nieuwbouw in de plaats van het Beresteyncomplex en een nieuw busstation;

—

De Kruisweg blijft opengesteld voor busverkeer.

Ook wordt onderzocht of snelheidsbeperkende maatregelen voor busverkeer op de Jansweg, Kruisweg en Stationsplein mogelijk zijn. Hiermee wordt de initiatieffase van het project afgesloten. ln 2025 wordt de inrichting van het Stationsplein verder uitgewerkt. En er wordt een Programma van Eisen

voor

de

Leefomgeving

(PvEL)

voor

het

gebied

gemaakt

met

beeldkwaliteitseisen voor de nieuwbouw en de openbare ruimte. De uitvoering zal daarna in deelprojecten worden opgepakt, eerst aan de zuidzijde en daarna aan de noordzijde van het station. Behandelvoorstel voor

De commissie Ontwikkeling wordt verzocht advies te geven aan de raad over het

commissie

voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het

Kenmerk: 2024/827658

1/8

raadsstuk in de raadsvergadering. De commissie Beheer wordt uitgenodigd voor de besDreking. Relevante eerdere

—

Collegebesluit (2023/1859554): Stationsgebied: start van de participatie over varianten. Besproken in de commissie Ontwikkeling van 7 december 2023;

besluiten —

lntegrale toekomstvisie 2020-2040 stationsgebied vaststellen (gewijzigd besluit) (2021/222848). Vastgesteld in de gemeenteraad van 1 juli 2021.

—

Collegebesluit (2024/0164288): Toekomst OV lijnen in Haarlem, perspectiefop het openbaar vervoer. Besproken in de commissie Beheer van 7 maart en 23 mei 2024.

Besluit college

1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast.

d.d. 17 december 2024 de burgemeester,

de secretaris,

Ontwerp-besluit raad

De raad der gemeente Haarlem,

d.d........ . 7 FEB 2O5 Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, ßesiuit: 1.

De volgende uitgangspunten voor het stationsgebied vast te stellen: a. Het station is zowel via de Kruisweg als iansweg met de fiets goed bereikbaar; b. Fietsparkeerplekken bij het station zijn zowel vanaf de Kruisweg als de Jansweg toegankelijk; c. De fietskelder onder het Stationsplein wordt uitgebreid; d. Er wordt rekening gehouden met een toekomstige fietsparkeerkelder aan de noordzijde van het station; e. Het Stationsplein wordt heringericht met nieuwbouw in de plaats van f

het Beresteyncomplex en een nieuw busstation; De Kruisweg blijft opengesteld voor busverkeer.

de voorzitter,

er,

Kenmerk: 2024/827658

2/8

/-:-

1. lnleiding Met de groei van het aantal woningen in de stad wordt het drukker in Haarlem. De ontwikkeling van drie OV knooppunten in Haarlem (Stationsgebied, Oostpoort en Haarlem Nieuw-Zuid) draagt bij aan toekomstige bereikbaarheid van de stad en de mobiliteitstransitie. De bedoeling is dat Haarlemmers zoveel mogelijk gebruik maken van duurzame vormen van vervoer, zoals lopen, fietsen, de trein en de bus. Het is belangrijk dat het stationsgebied een goed functionerend regionaal knooppunt voor het openbaar vervoer blijft. En daarnaast een fijne plek met een aantrekkelijke entree naar het centrum. Op i juli 2021 ¡s de lntegrale Toekomstvisie Stationsgebied Haarlem vastgesteld. Daarop voortbouwend worden keuzes gemaakt voor de inrichting aan de zuidzijde van het station en daarvoor zijn de volgende varianten geschetst waarover is geparticipeerd: •

de Jansweg-variant waar de verkeersstromen worden gespreid over Jansweg en Kruisweg, en

•

de Kruisweg-variant waar fietsers en voetgangers hoofdzakelijk de Kruisweg gebruiken en bussen heen en weer rijden over de Jansweg.

Er is een participatietraject doorlopen met stakeholders, Haarlemmers en reizigers. Daarvan is een verslag gemaakt dat als bijlage 1 bij dit voorstel is gevoegd. Er blijkt onder Haarlemmers en reizigers tevredenheid over beide varianten met een lichte voorkeur voor de Kruisweg-variant. Stakeholders hebben een voorkeur voor de Kruisweg-variant. lnwoners van de Jansweg en Parklaan willen niet dat het aantal bussen door hun straat flink toeneemt en hebben een voorkeur voor de Jansweg-variant. Het voorstel van het college aan de raad is om te kiezen voor betere bereikbaarheid van het station voor fietsers uit de oostzijde van de stad. De consequentie is dat de Kruisweg opengesteld blijft voor busverkeer. Dit wordt in 2025 uitgewerkt in een Programma van Eisen voor de Leefomgeving (PvEL) voor het stationsgebied. Dan wordt ook de inrichting van het Stationsplein, met nieuwbouw in de plaats van het Beresteyncomplex en een nieuw busstation, nader uitgewerkt. Ook wordt onderzocht of snelheidsbeperkende maatregelen voor busverkeer op de Jansweg, Kruisweg en Stationsplein mogelijk ziin. De ontwikkeling van het gebied wordt in delen uitgevoerd, eerst aan de zuidzijde en daarna de noordzijde van het station. 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1.

De volgende uitgangspunten voor het stationsgebied vast te stellen: a. Het station is zowel via de Kruisweg als Jansweg met de fiets goed bereikbaar; b. Fietsparkeerplekken bij het station zijn zowel vanaf de Kruisweg als de Jansweg toegankelijk; c.

De fietskelder onder het Stationsplein wordt uitgebreid;

d. Er wordt rekening gehouden met een toekomstige fietsparkeerkelder aan de noordzijde van het station;

Kenmerk: 2024/827658

3/8

e. Het Stationsplein wordt heringericht met nieuwbouw in de plaats van het f.

Beresteyncomplex en een nieuw busstation; De Kruisweg blijft opengesteld voor busverkeer.

3. Beoogd resultaat Het stationsgebied wordt een aantrekkelijk, veilig en toegankelijk openbaar vervoersknooppunt dat nu en in de toekomst goed kan functioneren. En een gemengd woon-werkgebied met uitnodigende functies, aantrekkelijke nieuwbouw en hoogwaardige werkgelegenheid op een perfect bereikbare locatie. Het busstation wordt efficiënt en comfortabel ingericht en de infrastructuur voor fietsers rondom het station wordt verbeterd. Route fietsers

Over de Jansweg kunnen fietsers tussen Stationsplein en Parklaan in twee

_________________ richtingen rijden. Het fietspad in twee richtingen op de Kruisweg blijft ook. De fietskelder onder het Stationsplein wordt uitgebreid en optioneel komt er Fietsparkeren een tweede ingang. Ook vanaf de Jansweg blijven fietsparkeerplekken bereikbaar. Op de lange termijn wordt rekening gehouden met een fietskelder ten noorden van het station. Busstation/

Het busstation wordt efficiënt en comfortabel ingericht met een gladde

Stationsplein

bestrating om trillingshinder tegen te gaan. Op het Stationsplein komt ruimte voor groen en plekken waar je kunt zitten. Het Beresteyncomplex wordt gesloopt en er komt nieuwbouw met ruimte voor wonen, werken en ontspannen. Onderzocht wordt of op het Stationsplein zowel een busstation als een stadsplein kan komen.

Route lijn bussen

De rijroute voor bussen aan de zuidzijde van het station wijzigt niet. Bussen blijven naar het station rijden door de Jansweg en terug door de Kruisweg. Er wordt onderzocht of en hoe de snelheid van het busverkeer op de Jansweg,

_________________ Kruisweg_en het_Stationsplein_kan worden_beperkt. Bij voorkeur wordt de opstelplek voor de touringcars die rijden tijdens treinNS vervangend vervoer

stremmingen, verplaatst naar de noordzijde van het station.

4. Argumenten 4.1 Beide varianten zijn mogelijk en kennen voor- en nadelen Positieve aspecten van de Kruisweg-variant zijn de scheiding van verkeersstromen en het beperken van de ruimte die het busverkeer inneemt, ten gunste van een stadsplein. Een nadeel dat met name de bewoners van de Jansweg ervaren, is dat er meer bussen door hun straat rijden. Een voordeel van de Jansweg-variant is dat fietsparkeerplekken bij het station vanuit alle windrichting bereikbaar zijn. Ook wordt het verdelen van het busverkeer over twee straten door omwonenden als eerlijker ervaren. Een nadeel is de ruimte die het busverkeer blijft innemen op het Stationsplein.

Kenmerk: 2024/827658

4/8

4.2 Op het Stationsplein komen alle functies samen en wordt iedere reiziger een voetganger Het Stationsplein wordt daarom nadrukkelijk ontworpen als plek voor de voetganger met een hoge belevingswaarde, logische oriëntatie en alzijdige bereikbaarheid. Ontspannen toegangsroutes dragen, samen met aantrekkelijke nieuwbouw en het historische stationsgebouw, bij aan de identiteit van de plek en bevorderen de bruikbaarheid en levendigheid. Ook het busstation wordt ingericht vanuit het oogpunt en de behoefte van de voetganger. De ruimte wordt door de reiziger immers als voetganger ervaren. 4.3 Verkeersdeelnemers passen hun snelheid aan, aan het stedelijk weefsel Dat is nodig om de leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en verkeersveiligheid in het gebied te verenigen. De doorstroming van verkeer moet niet ten koste gaan van prettig verblijven. Door de snelheid omlaag te brengen wordt toegankelijkheid en veiligheid voor alle verkeersdeelnemers beter. Zo wordt het busverkeer op het Stationsplein als minder dominant ervaren, worden Kruisweg en Jansweg beiden aantrekkelijke routes tussen station en centrum en wordt het fietsverkeer beter verdeeid.

4.4 Ten zuiden van het station wordt de bestaande inrichting van de openbare ruimte verbeterd Binnen de vastgestelde uitgangspunten maken de gemeente en de vastgoedeigenaar afspraken over een passend ontwerp voor de herontwikkeling van het Beresteyncomplex en de inrichting van het busstation en de openbare ruimte. Afhankelijk van het te kiezen ontwerp ontwikkelt ieder op eigen grond of zal grond worden geruild. Grondruil is echter niet randvoorwaardelijk om het project tot een goed einde te brengen. Door aan te sluiten bij de huidige inrichting en verkeerscirculatie, zijn de doelen met kleine aanpassingen aan de Jansweg en Kruisweg haalbaar en is herinrichting van beide straten niet perse niet noodzakelijk. 4.5 Er is een participatietraject doorlopen en er is een participatieverslag gemaakt Uit het participatietraject en verslag (zie bijlage 1), blijkt: —

Zowel Haarlemmers als reizigers beoordelen de voorgestelde herinrichtingsvarianten positief, met iets meer tevredenheid over het scheiden van bus- en langzaam verkeer;

—

Bewoners van de Jansweg en Parklaan zijn het niet eens met het weren van busverkeer van de Kruisweg vanwege zorgen over veiligheid en leefbaarheid in hun straat;

—

Betrokken stakeholders (provincie, NS, proRail, vastgoedeigenaar) hebben een voorkeur voor het weren van bussen uit de Kruisweg en het verplaatsen van het busstation naar de oostzijde van het plein, om zo een aantrekkelijk stadsplein te creëren. NS en proRail hebben een voorkeur voor uitbreiding van de ondergrondse fietsenstalling richting het zuiden met een nieuwe entree ter plekke van de uitbreiding;

—

Haarlemse belangengroepen benadrukken het belang van verkeersveiligheid, toegankelijkheid voor iedereen, meer groen en het voorkomen van overlast door busverkeer. De meeste belangengroepen hebben geen specifieke voorkeur voor een variant.

Voor de volgende stap van het project, het maken van een PvEL, wordt opnieuw een participatie en

Kenmerk: 2024/827658

5/8

¡nspraakplan gemaakt en uitgevoerd. Dat sluit aan bij het Haarlemse participatiebeleid en de participatieverordening.

4. & Duurzaamheidsparagraaf Een duurzame gebiedsontwikkeling is een belangrijk uitgangspunt. De ambities staan in de vastgestelde visie en worden verder uitgewerkt in het PvEL. De uitbreiding van fietsenstallingen en de toegankelijkheid van het openbaar vervoer dragen bij aan de keuze voor milieuvriendelijkere vervoerswijzen. Daarnaast wordt bij de verdere ontwikkeling van het gebied rekening gehouden met klimaatadaptatie, gebruik van duurzame energie, circulaire economie en biodiversiteit, wat de kwaliteit van de leefomgeving bevordert en de stad veerkrachtiger maakt tegen klimaatverandering.

4. 7 Groenparagraaf Groen - bomen, struiken en planten - bevordert de esthetische waarde van de omgeving en draagt bij aan de biodiversiteit en de klimaatadaptatie van de stad. Een groene omgeving vergroot de leefbaarheid en bevordert de gezondheid en het welzijn van de inwoners. Door te vergroenen ontstaan aantrekkelijkere mogelijkheden voor recreatie, ontspanning en ontmoeting, wat de sociale cohesie versterkt en bijdraagt aan een levendige en duurzame gemeenschap. Het Stationsplein is een erg versteende plek en gevoelig voor hittestress. Ondanks dat rondom het station veel ruimte nodig voor de verkeersafwikkeling, worden de kansen om het Stationsplein te vergroenen onderzocht in de volgende fase van het project. Een aanpak om hittestress tegen te gaan maakt deei uit van het PvEL.

4.8 Financiën ln de Programmabegroting ¡s budget opgenomen voor 1.700 fietsparkeerplekken en de herinrichting van het Stationsplein en het busstation. Voor een fietsenkelder aan de noordzijde en de herinrichting van het Kennemerplein is nog geen budget beschikbaar. Dat is nu ook nog niet nodig omdat de plannen gefaseerd worden uitgevoerd: eerst de zuidzijde, daarna de noordzijde. De s1oop van het Beresteyncomplex en nieuwbouw zijn voor rekening van de eigenaar.

4.9 Samenwerking binnen de aanpak Bereikbare Steden Binnen de aanpak Bereikbare Steden werkt de gemeente samen met de MRA, de provincie NoordHolland en het Rijk. Doelen zijn onder andere de aanpak van het woningtekort, optimaliseren van OVbereikbaarheid, stimuleren van werkgelegenheid, verduurzaming, klimaatadaptatie en investeren in leefbaarheid. Het Rijk heeft cofinanciering beschikbaar gesteld voor de uitbreiding van het fietsparkeren en de herinrichting van het busstation onder de voorwaarde dat in 2027 wordt gestart met de uitvoering. Ook moet de bouw van een flink aantal woningen binnen een ruime straal rondom het station versneld wordt aangepakt.

4.10

Trillingsoverlast is aangepakt door het wegdek van het busstation te vervangen door glad asfalt

Omwonenden van het Stationsplein, met name bewoners van de Jansweg, ervaarden namelijk trillingsoverlast als gevolg van het slechte wegdek. Om de klachten te verminderen wordt het wegdek hersteld en vervangen door glad asfalt. De werkzaamheden aan de rijbanen zijn al uitgevoerd. Het

Kenmerk: 2024/827658

6/8

wegdek van de halteplaatsen op het busstation wordt vervangen door asfalt wanneer het weer het toelaat; vermoedelijk in het vroege voorjaar van 2025. Het wegdek op de Jansweg zeif bestaat uit vlakke betonplaten en is geen bron van trillingsoverlast. 5. Risicos en kanttekeningen 5.1 Als er vertraging is dan loopt de gemeente mogelijk de middelen van het Rijk mis Het Rijk heeft voor het beschikbaar stellen van de cofinanciering de voorwaarde gesteld dat in 2027 wordt gestart met de uitvoering van de projecten. Als het niet lukt om tijdig te starten dan is het risico dat (een deel van) de cofinanciering komt te vervallen. 5.2 Herinrichting van het Kennemerp/ein (ten noorden van het station) is gewenst ln juni van dit jaar is een proef gedaan met het tijdelijk afsluiten van de autorichtingen noord - west en west - noord op de kruising N200 - Kennemerplein. De conclusie van de proef is dat het afsluiten van de rijrichtingen niet tot een onacceptabele verkeerssituatie leidt. De ruimte die vrijkomt door het afsluiten van de voorsorteerstroken kan benut worden ten behoeve van: -

Verbreden fietspad en ingang voor een nieuw te realiseren fietskelder onder het Kennemerplein; Haiteplek voor trein vervangend vervoer (NS bussen), zodat deze bussen niet meer op de Jansweg hoeven te staan;

-

Halteplek voor BRT;

-

Vergroening (bomen, struiken, planten).

Dit wordt meegenomen in het op te stellen PvEL. Op welke termijn de ingrepen daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd is nog niet bekend. 5.3 Er wordt vooralsnog geen ingrijpende herinrichting van Jansweg en Kruisweg gepland Aan de voorwaarde om in twee richtingen te kunnen fietsen op de Jansweg kan worden voldaan door fietsen vanaf het Stationsplein richting het zuiden op de rijbaan toe te staan. Net zoals dat nu al geldt voor het deel van de weg tussen Lange Herenstraat en Parklaan. Dat kan omdat op de Jansweg niet veel verkeer van noord naar zuid rijdt, het busverkeer hier niet toeneemt en de snelheid beperkt is. Er moet ook een veilige fietsoversteek komen om de fietsenstallingen bij het station te bereiken. Voor het overige deel van de weg is er op dit moment geen onderhoudsbehoefte, de weg is in 2012 heringericht. ln de toekomst kunnen grotere ingrepen overwogen worden, zoals bijvoorbeeld: -

Versmallen van de rijbaan door het laten vervallen van één rijrichting, waardoor een vrij liggend dubbelzijdig fietspad ingepast kan worden;

-

Het bestaande vrijliggende fietspad laten vervallen en aan één zijde van de weg een royaal trottoir realiseren waar fietsen is toegestaan.

Een alternatief voorstel van omwonenden om éénrichtingsverkeer voor bussen in te stellen van Parklaan tot Bolwerken blokkeert de toegang tot het Stationsplein voor bussen uit Haarlem Noord en wordt daarom afgewezen.

Kenmerk: 2024/827658

7/8

5.4 ProRail gaat het spoor en de spoorbruggen nabij het station renoveren Het gaat om de spoorbruggen over de Jansweg, Kruisweg en Kinderhuisvest. Daarnaast gaat ProRail renovatiewerkzaamheden uitvoeren in de ontvangsthal en reizigerstunnels in het stationsgebouw. Ook worden de sporen, wissels en seinen op het station vervangen en tenslotte wordt één van de perrons verlengd. De werkzaamheden zijn nodig vanuit het oogpunt van onderhoud en om het spoor toekomstbestendig te maken. proRail brengt de verkeershinder en overlast als gevolg van de uitvoering van de werkzaamheden in beeld en neemt maatregelen om deze te beperken. De uitvoering van deze ingrijpende plannen is voor rekening en risico van proRail en maakt geen onderdeel uit van het op te stellen PvEL voor het stationsgebied. proRail zorgt voor afstemming over hun plannen met Haarlem en omringende gemeenten en met de provincie, de vervoerregio en de nood- en hulpdiensten. 6

Uitvoering

Ø1

Het project doorloopt de fases van het Haarlems Ruimtelijk Planproces. Met het vaststellen van de uitgangspunten wordt de initiatieffase voor dit project afgerond. Daarna start de definitiefase van het project en wordt een Programma van Eisen voor de Leefomgeving (PvEL) opgesteld. Het PvEL vormt de basis voor het maken van ontwerpen voor de verschillende onderdelen van de gebiedsontwikkeling. Bevoegdheid

Planning

Collegebesluit start participatie over varianten

College

Q4 2023

Raadsbesluit vaststellen uitgangspunten

Gemeenteraad

Q1 2025

Vrijgeven PvEL voor inspraak

College

Q3 2025

Vaststellen PvEL

Gemeenteraad

O4 2025

Vrijgeven voorbereidingskrediet

Gemeenteraad

Q4 2025

Ontwerp openbare ruimte/inrichtingsplan

Gemeenteraad

Q2 2026

Ontwerp fietsenstalling

College

Q2 2026

Gebouwontwerp

Ontwikkelaar

Q2 2026

Vrijgeven uitvoeringskrediet

Gemeenteraad

2026/2027

Fase

Product

lnitiatieffase Definitiefase

Ontwerpfase

Voorbereidingsfase

Realisatiefase

Vergunningsprocedures

2026

Aanbesteding

2027

Bouw

2027 e.v.

7. Bijlagen Bijiage 1: Participatieverslag transformatie Stationsgebied, 2 december 2024

Kenmerk: 2024/823658

8/8