9 Bijlage 8 Adviesrapport ARK, Zaak 22040242 Prinses Beatrixplein, d d 9 oktober 2023

Zaak 22040242 / Prinses Beatrixplein

Prinses Beatrixplein MOOI nummer Zaaknummer partij Omschrijving Aantal voorgaande behandelingen Gemeente Zaakbeheerder Objecttype Beoordelingskader Bestemmingsplan

22040242 SPvE Prinses Beatrixplein 3

Haarlem Annamaria van Enk Overig NRK Anders

Behandeling 09-10-2023 Bevindingen Herontwikkeling Prinses Beatrixplein, Parkwijk. Het stedenbouwkundig programma van eisen (SPvE) is afgerond, vastgesteld en uitgewerkt in een concept Stedenbouwkundig Plan (SP), een concept Beeldkwaliteitsplan (BKP) en een voorlopig ontwerp Inrichtingsplan Openbare Ruimte (IP). Deze drie documenten liggen ter bespreking met de commissie voor. Fase in proces De inspraak over alle drie de documenten is afgerond, de planvorming wordt gedragen door de buurt. De bestemmingsplanprocedure loopt parallel, de anterieure overeenkomst en koopovereenkomsten worden ook al afgerond. Het BKP wordt beoordelingskader voor de aanvragen omgevingsvergunning (en na 1 januari ook het SP en IP en het tijdelijke omgevingsplan). Doel van deze bespreking Deze bespreking met de commissie heeft tot doel om de opmerkingen mee te kunnen nemen in de afronding van deze documenten, dan wel mee te kunnen nemen in het DO Openbare Ruimte. De gemeente heeft daarnaast het standpunt van de commissie gevraagd m.b.t. een aantal dilemma’s. De opstellers van de deeldocumenten, architect en tevens supervisor namens De Zwarte Hond voor het SP en BKP en de landschapsarchitect namens De Urbanisten voor het IP, geven gezamenlijk een uitgebreide presentatie, gemakshalve wordt hier naar verwezen.

De commissie heeft kennis kunnen nemen van het SP, het BKP en het IP, maar niet van deze presentatie die later is aangeleverd. De procesmanager en stedenbouwkundige van de gemeente wonen de bespreking bij. In de presentatie wordt ingegaan op de vier kernwaarden, 6 leidende principes (en de afwijkingen van het SPvE), en op welke wijze het vorige advies van de ARK is verwerkt in de verschillende documenten. Onderwerpen bijvoorbeeld: geen hoge wanden maar stadshoogte, HUB (parkeergebouw) opgewaardeerd, adressen aan de openbare ruimte, Pagina 2 van 8

klimaat en duurzaamheid. Architectonische kwaliteiten zijn geborgd in het BKP met 5 uitgangspunten voor de gevels (w.o. balkons integraal onderdeel van de architectuur) en gebouwen staan op de grond (geen open hoeken). Er is nog een aantal discussiepunten, zoals de kleurstelling (in het BKP is sprake van een lichte roodbruine baksteen) en de vormgeving van de plint. In elk geval komen er geen uitstekende balkons op de verdieping. Verdere dilemma's van de gemeente: ·Het Inrichtingsplan Openbare Ruimte gaat uit van de regel “groen tenzij”. Het plan wordt nog een keer doorgelopen op een consequente doorvoering van dit principe. De breedte van paden in het plan wordt daarom nog eens kritisch bekeken. ·In de plint-laag (BG en 1e verdieping) zijn in het BKP geen uitkragende buitenruimtes toegestaan. Deze opzet is gekozen om een royale plint te maken en is voor het hele gebied gedefnieerd t.b.v. het ensemble. Op veel plekken in het gebied past het programma (commercieel, maisonnettes) goed bij een tweelaagse plint en de bijbehorende beeldkwaliteitsregels. Op enkele plekken/hoeken zou het echter voor kunnen komen dat op de 1e verdieping appartementen komen die hierdoor alleen een loggia kunnen hebben of een buitenruimte gecombineerd met de galerij aan de binnenzijde. Vanwege kosten en woonkwaliteit is dit (voor de corporatie) niet wenselijk.

De gemeente is van mening dat er voldoende opties zijn om tot een kwalitatieve oplossing te komen en wil vast houden aan de geformuleerde regels. ·Twee woonblokken aan de Prins Bernhardlaan hebben een verhoogd maaiveld waardoor een prettige overgang tussen de stadsstraat en de woningen kan worden gemaakt. Het verhogen van één zijde van het woonblok brengt echter een constructieve uitdaging met zich aangezien de bebouwing aan de tussenstraten op maaiveldniveau/niveau van de Dreef blijft liggen. De constructieve oplossing is kostenverhogend. De gemeente hecht grote waarde aan een goede overgang tussen het gebouw en de vrij drukke Bernhardlaan. Een verhoogd maaiveld is hiervoor een goed middel. Daarnaast ontstaat door een op de situatie aangepaste overgang openbaar-privé een gevarieerd woonmilieu in het gebied. Samenvatting van het gesprek In het algemeen heeft de commissie waardering voor de gedegen documenten, ook goed bruikbaar als beoordelingskader. De belangrijkste vragen, opmerkingen en bespreekpunten van de commissie zijn: ·Zijn de essentiële kwaliteiten van de zo belangrijke HUB op deze belangrijke centrale plek voldoende geborgd, ook in fnanciële zin? Antwoord: er zijn sociale functies opgenomen en de kosten worden gedeeld (en zijn geborgd). En er is een pagina in het BKP over de special HUB opgenomen waarin deze kwaliteiten worden geregeld.

·Is de gronddekking op het parkeerdek voldoende en goed geborgd? Antwoord: een goede gronddekking op dek gewaarborgd (45 cm.) en doorsnedes zijn onder de aandacht. ·Ten aanzien van de fetsparkeer-locaties in de diverse gebouwen, wordt gevraagd om in het IP aan te geven en vast te leggen waar geen blinde gevels mogen komen. Daarbij ook de sociale veiligheid/sociale

Pagina 3 van 8

Welstandsadvies Behandelwijze Aanvraagsoort

kwaliteit in acht nemen. ·De opsteller van het SP en BKP is ook als supervisor aangesteld. Het proces van architectenselectie wordt besproken. Antwoord: Er zullen meerdere architecten worden geselecteerd (2 blokken worden door de Zwarte Hond ontworpen, er wordt één architect voor de Dreef aangesteld en één voor de Bernhardlaan). De Zwarte Hond blijft supervisor en er is sprake van een aanbesteding en waarbij de school als eerste wordt aanbesteed. De commissie adviseert om een gesprek te organiseren over de wijze van aanbesteding en selectie. Als suggestie wordt meegegeven een prijsvraag te organiseren voor de HUB als special en relatief nieuw gebouwtype. ·Is de verplichting van de setback op de bovenste laag goed geborgd? Er volgt nog een check of dit ook in het bestemmingsplan (BP) is geregeld. De commissie vraagt in het algemeen aandacht voor de doorvertaling van SP naar het BP. Geantwoord wordt dat deze principes integraal worden opgenomen in het BP. Omdat de commissie voor de vergadering nog geen kennis heeft kunnen nemen van de presentatie, gaat zij in het advies alsnog in op de dilemma’s: ·Consequente doorvoering van het principe 'groen, tenzij...' Antwoord: mee eens om daar de routing op na te lopen; maar tel ook de groene daken er bij op! ·Uitkragende balkons op de verdieping in de tweelaagse plint.

Antwoord: Eens met de uitspraak van "geen uitstekende buitenruimtes in de plint”, dat levert een rustige, robuuste wand op. ·Een verhoogd maaiveld en de benodigde constructieve oplossingen die kostenverhogend werken. Antwoord: Eens dat deze verhoging t.o.v. het maaiveld bij deze drukke weg wèl nodig is. Als opmerking ten overvloede vraagt de commissie aandacht voor de (potentiële) diepte van de waterberging bij de wadi (60 cm) en de toegankelijkheid voor kleine kinderen in verband met verdrinkingsgevaar bij stevige regenbuien. Als oplossing stelt zij voor om een drempel in de oever te ontwerpen. Collegiaal overleg Grote commissie Projecten Haarlem

Behandeling 28-08-2023 Bevindingen Herontwikkeling Prinses Beatrixplein, Parkwijk. Het stedenbouwkundig programma van eisen (SPvE) is afgerond, vastgesteld en uitgewerkt in een concept Stedenbouwkundig Plan (SP), een concept Beeldkwaliteitsplan (BKP) en een voorlopig ontwerp Inrichtingsplan Openbare Ruimte (IP). Deze drie documenten liggen ter bespreking met de commissie voor. Fase in proces De inspraak over alle drie de documenten is afgerond, de planvorming wordt gedragen door de buurt. De bestemmingsplanprocedure loopt parallel, de anterieure overeenkomst en koopovereenkomsten worden ook al afgerond. Het BKP wordt beoordelingskader voor de aanvragen omgevingsvergunning Pagina 4 van 8

(en na 1 januari ook het SP en IP en het tijdelijke omgevingsplan). Doel van deze bespreking Deze bespreking met de commissie heeft tot doel om de opmerkingen mee te kunnen nemen in de afronding van deze documenten, dan wel mee te kunnen nemen in het DO Openbare Ruimte. De gemeente heeft daarnaast het standpunt van de commissie gevraagd m.b.t. een aantal dilemma’s. De opstellers van de deeldocumenten, architect en tevens supervisor namens De Zwarte Hond voor het SP en BKP en de landschapsarchitect namens De Urbanisten voor het IP, geven gezamenlijk een uitgebreide presentatie, gemakshalve wordt hier naar verwezen. De commissie heeft kennis kunnen nemen van het SP, het BKP en het IP, maar niet van deze presentatie die later is aangeleverd. De procesmanager en stedenbouwkundige van de gemeente wonen de bespreking bij. In de presentatie wordt ingegaan op de vier kernwaarden, 6 leidende principes (en de afwijkingen van het SPvE), en op welke wijze het vorige advies van de ARK is verwerkt in de verschillende documenten. Onderwerpen bijvoorbeeld: geen hoge wanden maar stadshoogte, HUB (parkeergebouw) opgewaardeerd, adressen aan de openbare ruimte, klimaat en duurzaamheid. Architectonische kwaliteiten zijn geborgd in het BKP met 5 uitgangspunten voor de gevels (w.o. balkons integraal onderdeel van de architectuur) en gebouwen staan op de grond (geen open hoeken).

Er is nog een aantal discussiepunten, zoals de kleurstelling (in het BKP is sprake van een lichte roodbruine baksteen) en de vormgeving van de plint. In elk geval komen er geen uitstekende balkons op de verdieping. Verdere dilemma's van de gemeente: ·consequente doorvoering van het principe 'groen, tenzij...' ·uitkragende balkons op de verdieping in de tweelaagse plint ·een verhoogd maaiveld en de benodigde constructieve oplossingen die kostenverhogend werken. Samenvatting van het gesprek In het algemeen heeft de commissie waardering voor de gedegen documenten, ook goed bruikbaar als beoordelingskader. De belangrijkste vragen, opmerkingen en bespreekpunten van de commissie zijn: ·Zijn de essentiële kwaliteiten van de zo belangrijke HUB op deze belangrijke centrale plek voldoende geborgd, ook in fnanciële zin? Antwoord: er zijn sociale functies opgenomen en de kosten worden gedeeld (en zijn geborgd). En er is een pagina in het BKP over de special HUB opgenomen waarin deze kwaliteiten worden geregeld. ·Is de gronddekking op het parkeerdek voldoende en goed geborgd? Antwoord: een goede gronddekking op dek gewaarborgd (45 cm.) en doorsnedes zijn onder de aandacht. ·Ten aanzien van de fetsparkeer-locaties in de diverse gebouwen, wordt gevraagd om in het IP aan te geven en vast te leggen waar geen blinde gevels mogen komen.

Daarbij ook de sociale veiligheid/sociale kwaliteit in acht nemen. ·De opsteller van het SP en BKP is ook als supervisor aangesteld. Het proces van architectenselectie wordt besproken. Antwoord: Er zullen

Pagina 5 van 8

meerdere architecten worden geselecteerd (2 blokken worden door de Zwarte Hond ontworpen, er wordt één architect voor de Dreef aangesteld en één voor de Bernhardlaan). De Zwarte Hond blijft supervisor en er is sprake van een aanbesteding en waarbij de school als eerste wordt aanbesteed. De commissie adviseert om een gesprek te organiseren over de wijze van aanbesteding en selectie. Als suggestie wordt meegegeven een prijsvraag te organiseren voor de HUB als special en relatief nieuw gebouwtype. ·Is de verplichting van de setback op de bovenste laag goed geborgd? Er volgt nog een check of dit ook in het bestemmingsplan (BP) is geregeld. De commissie vraagt in het algemeen aandacht voor de doorvertaling van SP naar het BP. Geantwoord wordt dat deze principes integraal worden opgenomen in het BP.

Welstandsadvies Behandelwijze Aanvraagsoort

Omdat de commissie voor de vergadering nog geen kennis heeft kunnen nemen van de presentatie, zal ze deze nog bestuderen en daarbij nader ingaan op de dilemma’s. Collegiaal overleg Grote commissie Beleidsadvisering

Behandeling 08-05-2023 Bevindingen De externe stedenbouwkundigen en opdrachtgevers zijn aanwezig. Namens de gemeente zijn de procesmanager en stedenbouwkundige aanwezig. Het betreft een collegiaal overleg over het concept Stedenbouwkundig Plan (SP) voor het Prinses Beatrixplein. Het Stedenbouwkundige Plan van Eisen (SPvE) is in oktober 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. De kernwaarden (open, comfortabel, zorgzaam en herkenbaar) en principes uit het SPvE en Ambitiedocument (maart 2021) vormen de basis voor het SP. Sinds de vorige behandeling zijn onder meer de volgende wijzigingen doorgevoerd in het plan: ·Geen hoge wanden aan de randen maar hoogteaccenten (10-12 lagen) binnen het gebied. ·De programmering van de mobiliteitshub wordt opgewaardeerd met een fetsenstalling, en sociale onderneming en indien mogelijk, sport en bewegen, pakketpunt en fetsenmaker? ·Op verzoek van het college is de internationale talenklas (ITK) vergroot. Voor de beeldkwaliteit zijn de volgende drie leidmotieven geformuleerd: 1.Gebouwen vormen een herkenbaar ensemble met één kleurtoon. 2.Het karakter van de openbare ruimte is leidend voor ontwerp van de gebouwen. 3.Klimaat en duurzaamheid zijn een integraal onderdeel van het plan. De uitwerking van de twee noordelijke blokken (1A en 1B) wordt op een later moment voorgelegd.

Pagina 6 van 8

Welstandsadvies Behandelwijze Aanvraagsoort

Bevindingen De commissie is positief over het defniëren van het plein als centrale ontmoetingsplek en het articuleren van De Dreef als verbinding naar het plein, waardoor de bebouwing als geheel zich beter verhoudt tot zijn omgeving. Daarnaast heeft de commissie de volgende opmerkingen: ·Zij krijgt graag een beeld van hoe het plan zich presenteert aan de Prins Bernhardlaan, ondanks eventuele afwaardering van het (verkeers-) profel in de toekomst. ·Zij waarschuwt voor te veel optimisme met betrekking tot de collectieve groene binnenzones in relatie tot de stijgende bouwkosten en adviseert deze ondubbelzinnig te borgen. ·Zij vraagt om de installaties op de platte daken vanaf het begin af aan zorgvuldig mee te ontwerpen en de daken te zien als vijfde gevel, aangezien een deel van de bewoners hierop uitkijkt. ·Zij adviseert expliciet aan te geven wat gewenste kleurstelling(en) is en waarschuwt voor de kans op vervuiling bij licht gekleurd materiaalgebruik. ·Zij vraagt aandacht voor het opnemen van de buitenruimtes en reclame-uitingen in het SP. De commissie ziet een volgende fase van het plan met belangstelling tegemoet. Collegiaal overleg Grote commissie Beleidsadvisering

Behandeling 25-04-2022 Bevindingen De externe stedenbouwkundigen zijn aanwezig voor overleg. De gemeente is vertegenwoordigd door de stadsarchitect, de procesmanager en betrokken stedenbouwkundigen. Voor ligt het concept Stedenbouwkundige Programma van Eisen voor de herontwikkeling van het Prinses Beatrixplein en omgeving. Het plangebied ligt in Parkwijk ten noorden van het Reinaldapark en kenmerkt zich door een rijkheid aan sociaal-maatschappelijke voorzieningen en commerciële functies. De zuidwestelijke hoek, waaronder het verzorgingscentrum Reinaldahuis, valt buiten de plangrenzen maar is wel betrokken bij het project. Het opdrachtgeverschap ligt in handen van Pré-wonen, Dreef beheer en de gemeente Haarlem. Als werktitel voor de totale ontwikkeling wordt 'BEA' gebruikt. In overleg met diverse stakeholders is een viertal kernwaarden voor het gebied geformuleerd: 'open', 'comfortabel', 'herkenbaar' en 'zorgzaam''. Deze kernwaarden resulteren in twaalf concrete ambities en zes leidende ruimtelijke principes: 1.De dreef als identiteitsdrager 2.De wijk als podium; met het Huis van de Wijk als centrale plek aan de dreef 3.Levendig hart 4.Veelzijdig verbonden Pagina 7 van 8

5.Autoluw door parkeren langs de randen en een mobiliteitshub 6.Intiem en menselijk van schaal Het programma voorziet tevens in het toevoegen van ca. 570 nieuwe woningen met name aan de westkant die worden vormgegeven als losstaande volumes ('Palazzo's') variërend in hoogte met een mix van woningtypen en doelgroepen. Voor de inrichting van de openbare ruimte geldt de ambitie 'groen tenzij'; bestaand groen wordt zoveel mogelijk gerespecteerd en waar het kan wordt verharding vervangen door groen. Alle ambities zijn vastgelegd in een spelregelkaart met een aantal streefeelden voor de beeldkwaliteit.

Welstandsadvies Behandelwijze Aanvraagsoort

Bevindingen De commissie spreekt haar waardering uit voor de grote opkomst bij de 'social talks' en de input die daarmee is opgehaald voor het plan. Zij heeft de volgende opmerkingen: ·De commissie waardeert het vergroten van de projectscope met het Reinaldahuis. Zij is nog wel benieuwd naar hoe het plan zich verhoudt tot een nog groter schaalniveau, zoals het Reinaldapark. Is het mogelijk om bepaalde ruimtelijke vraagstukken buiten het plangebied op te lossen en tegelijkertijd in te zetten als ontwerpmiddel? Bijvoorbeeld de waterbergingsopgave. ·Naar aanleiding van de kernwaarde 'open' vraagt de commissie om een overzicht te maken van de ruimten en voorzieningen die daadwerkelijk open zijn of alleen openbaar toegankelijk om de kernwaarde in het gebruik nader te preciseren. ·De commissie is bezorgd over de dichtheid van de bouwblokken aan de noordkant en het efect daarvan op de kwaliteit van de openbare ruimte. ·De commissie is positief over de hoeveelheid groenvoorzieningen in het plan maar vraagt ook om in een vroeg stadium een beheerplan uit te werken omdat deze ambitie anders te kwetsbaar is. De procesmanager geeft aan dat het beheerplan is opgenomen in de stafnota. ·De mobiliteitshub is nog te mager geprogrammeerd. De commissie ziet kansen om met het programma een bijdrage te leveren, onder andere aan de energietransitie.

·Sowieso de energietransitie relatief onderbelicht. De procesmanager geeft aan dat er wel gesprekken zijn met de nutsbedrijven. ·Het spreiden van commerciële functies en sociaal-maatschappelijke voorzieningen brengt ook risico's met zich mee. De commissie vraagt aandacht voor voldoende levendigheid in het hele plangebied. ·De ervaring leert dat de invulling van plinten vaak onder druk komt te staan in de uitwerking. De commissie adviseert om fetsenbergingen vroegtijdig mee te nemen omdat deze veel ruimte in beslag nemen op de begane grond. Dat kan ten koste gaan van de kwaliteit van de openbare ruimte. De commissie ziet een volgende fase van het plan met belangstelling tegemoet. Collegiaal overleg Grote commissie Beleidsadvisering

Pagina 8 van 8