6 Bijlage 5 Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater Haarlem
Tekst van het document
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater Riolering behouden, verbeteren en nieuw aanleggen
Uitwerking van het plan Stedelijk water in Haarlem 2024-2033
Inhoud 1 Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater 3
2
3
1.1
Inhoud van dit uitvoeringsprogramma
3
1.2
Rioleringsbeheer 2018-2023
4
1.3
Wettelijk kader
5
1.4
Leeswijzer
6
Stedelijk afvalwater en hemelwater
7
2.1
Waar hebben we het over?
7
2.2 Technische staat van de objecten
9
2.3 Functioneren van het systeem
10
2.4 Wat zijn de opgaven?
10
Beleidsuitwerking
12
3.1
Doelenboom
12
3.2 Stedelijk afvalwater
12
3.3 Hemelwater
12
3.4 Nieuwbouw
14
3.5 Bestaande bouw
15
Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Auteur Document referentie
4
5
Onderzoek, onderhoud en vervanging
16
4.1
16
Onderzoeken
4.2 Onderhoud
17
4.3 Vervangingen
18
4.4 Uitgaven stedelijk afvalwater & hemelwater
19
Monitoring en evaluatie
21
5.1
21
Resultaten en ijkpunten
Bijlage 1: Tabellen Evaluatie
22
30129769 Uitvoeringsprogramma stedelijk afvalwater en klimaatadaptatie 5101-4953 Gemeente Haarlem Elwin Leusink, Carl Geuljans Uitvoeringsprogramma stedelijk afvalwater en hemelwater O2_ND_CG_EL
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
2
1 Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater 1.1
Inhoud van dit uitvoeringsprogramma
Als gemeente zijn we wettelijk verplicht stedelijk afvalwater in te zamelen en af te voeren naar de waterzuivering. Daarnaast moeten we hemelwater opvangen en verwerken. Dat gebeurt hoofdzakelijk via ruim vijfhonderd kilometer riool en tientallen pompgemalen. Dat systeem beheren is een grote opgave, die alleen maar ingewikkelder wordt. De komende jaren zullen er vaker veel zwaardere regenbuien vallen. Dat bleek onlangs nog uit de meeste recente scenario’s van het KNMI. Daar is het overwegend gemengde rioolstelsel van Haarlem, waar afval- en hemelwater samenkomen, nog niet op berekend. Bij de verwerking van afval- en hemelwater dienen we het grond- en oppervlaktewater zo min mogelijk te verontreinigen. Het plan is daarom onder meer
om in de komende decennia de helft van het gemengde riool te scheiden in aparte riolen voor afvalwater en hemelwater. Voor de afvoer van hemelwater is bovendien genoeg oppervlaktewater nodig, zoals grachten, singels en sloten. De Omgevingsvisie gaat daarom ook uit van meer ruimte voor water. Hoe het waterbeheer van Haarlem in zijn werk gaat en welke rol klimaatverandering daarbij speelt, staat in het plan Stedelijk water in Haarlem. Onder dit plan vallen vier uitvoeringsprogramma’s, waarvan dit programma, Stedelijk afvalwater en hemelwater, er een is. De andere zijn Grondwater, Oppervlaktewater en Klimaatadaptatie. Dit uitvoeringsprogramma is de opvolger van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) 2018-2023.
Plan Stedelijk water in Haarlem
Organisatie en financiën
Uitvoerings programma Stedelijk afvalwater en hemelwater
Uitvoerings programma Oppervlaktewater
Uitvoerings programma Grondwater
Uitvoerings programma Klimaatadaptie
Figuur 1.1 Structuur beleidsplan Stedelijk water in Haarlem en bijbehorende uitvoeringsprogramma’s.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
3
Dit programma beschrijft wat we de komende jaren gaan doen aan beheer en onderzoek van het rioleringsstelsel. Waar is onderhoud nodig en waar vervanging? Wat zijn de kosten die dat met zich meebrengt? Dit vormt de basis voor de berekening van de rioolheffing.
- Het tekort aan personele capaciteit: terwijl het aantal werkzaamheden toenam, is het aantal medewerkers aan riolering enige tijd afgenomen.
Hoe dit programma samenhangt met de andere uitvoeringsprogramma’s, is weergegeven in figuur 1.1.
Een overzicht van voornemens in het vGRP 2018-2023 is te vinden in bijlage 1.
1.2 Rioleringsbeheer 2018-2023 Een terugblik op het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) 2018-2023, biedt een goed houvast voor de nieuwe planperiode. Op meerdere locaties zijn oude riolen ‘gerelined’. Daarbij worden rioolbuizen van afstand voorzien van een nieuwe binnenvoering, wat minder overlast geeft en goedkoper is dan graven en repareren of vervangen. Daarnaast zijn er gescheiden rioolstelsels, wadi’s (groene greppels), infiltratieriolen en waterpasserende verharding aangelegd. Verder is geparticipeerd in de regionale samenwerking en bij herinrichtingsprojecten is meegedacht over berging voor water. Riolen zijn onderhouden en een groot deel van de diepriolen (riolen dieper dan 3 meter) is gerelined. De afkoppelopgave – gemengde riolen scheiden – is goed onderweg, maar loopt wel achter op de planning. Er is intensief samengewerkt met de beheerpartner (DBC-partner) Ciboor. In 2022 is in een nieuw contract vastgelegd hoe Ciboor het onderhoud van de rioleringsvoorzieningen uitvoert. In 2023 is gesproken over het benodigde budget voor deze taken. Bij het beheer en onderhoud zijn de afgelopen jaren zijn een aantal aandachtspunten naar voren gekomen: - De werkvoorraad riolering is opgelopen tot tien jaar.
Dit komt door een ouder wordend rioolstelsel en een toename van ingewikkelde projecten (die meer tijd vragen om uit te voeren, doordat ze integraal worden aangepakt en er meer afstemming nodig is). - Het databeheer wordt steeds belangrijker, omdat meer werkzaamheden digitaal verlopen en de basis daarom goed moet zijn. De beheersoftware is echter niet geschikt voor de gebruikelijke uitwisselingsstandaarden. Ook worden aanpassingen niet altijd snel genoeg verwerkt in het databestand. Ook worden meldingen nog niet op
een manier opgeslagen die goed bruikbaar is om analyses te doen.
1.2.1
amenwerking met HoogheemraadS schap van Rijnland
De samenwerking met het Hoogheemraadschap van Rijnland is over het algemeen goed verlopen. Er is regelmatig overleg en er is afstemming over vele onderwerpen, met een samenwerkingsagenda voor verschillende projecten. De Optimalisatie Afvalwater Systeem (OAS) Waarderpolder moet meer inzicht geven in de afvalwaterketen. Afspraken tussen de gemeente en het hoogheemraadschap over de verwerking van afvalwater worden vastgelegd in een afvalwaterakkoord. Wat beter kan, zijn de uitwisseling van data en plannen en de afstemming binnen de afvalwaterketen (dit gebeurt binnen de OAS). Zo had het hoogheemºraadschap behoefte aan een duidelijkere planning voor het afkoppelen van verhard oppervlak (wanneer hemelwater niet langer via gemengde riolen naar de waterzuivering gaat, maar afstroomt naar oppervlaktewater of infiltreert in de bodem), om hiermee de capaciteit van de RWZI’s (rioolwaterzuiveringsinstallaties) beter te plannen. En de gemeente had behoefte aan meer informatie over de capaciteit van gemalen en de RWZI’s, om te beoordelen hoe enkele wateroverlastlocaties het best kunnen worden aangepakt. Door dit soort informatie uit te wisselen wordt het overleg makkelijker. In de praktijk worden riolering en RWZI’s vaak als één systeem bekeken.
Organisatie en financiën Tijdens de planperiode van het GRP is er veel veranderd in de organisatie van de Haarlemse rioleringszorg. De ambtelijke fusie tussen Haarlem en Zandvoort zorgde voor een andere manier van werken, waarbij een deel van de taken werd uitbesteed. Het heeft tijd gekost om te wennen aan deze nieuwe manier van werken. In dezelfde periode ontstond een personeelstekort, waardoor werkzaamheden niet of beperkt werden uitgevoerd. Dat tekort zijn we aan het wegwerken, maar de bemensing van het rioleringsbeheer is nog niet op volle sterkte.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
4
De afgelopen jaren zijn de prijzen in de GWW-sector (Grond-, weg- en waterbouw) aanzienlijk gestegen. De CBS- cijfers geven voor Civieltechnische werken en bouw van civieltechnische werken voor vloeistoffen (4221) een stijging van 33 procent tussen 2018 en 2023. Tabel 1.1 Prijsindex in de GWW-sector Grond, - weg- en waterbouw – CBS
4221 Civieltechnische werken en bouw van civieltechnische werken voor vloeistoffen, 2015=100
2018 januari
107,2
2023 januari
142,8
Inflatiecorrectie 2018-2023
33,2%
In de ontwikkeling van de rioolheffing is te zien dat een deel van de voorgenomen werkzaamheden niet is uitgevoerd. Gecorrigeerd voor de inflatie ligt het tarief in 2023 namelijk zo’n 65 euro lager dan was verwacht in het vGRP.
1.3 Wettelijk kader Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, bescherming van het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Hiervoor zijn de ondergrondse rioolbuizen onmisbaar, maar ook de bovengrondse inrichting is belangrijk. De gemeente heeft daarvoor wettelijke zorgplichten. De invoering van de Omgevingswet heeft invloed op de wettelijke verplichtingen. De zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater blijven bestaan. De verplichting om een GRP op te stellen vervalt, maar beleid voor het waterbeheer in de gemeente blijft noodzakelijk. Met het beleidsplan Stedelijk water in Haarlem lopen we vooruit op de eisen uit de Omgevingswet en het bijbehorende plansysteem.
van Afvalwater (IBA) of een geoorloofd alternatief. Het waterschap heeft op grond van artikel 2.4 uit de Waterwet de verplichting om het afvalwater te zuiveren (of te laten zuiveren door een andere partij). Hemelwater Vanuit de Waterwet artikel 3.5 (straks Omgevingswet artikel 2.16 lid 1-a1) zijn gemeenten verplicht om zorg te dragen voor een doelmatige inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater, maar alleen als degene die zich ervan wil ontdoen niet redelijkerwijs het water zelf kan verwerken op het eigen perceel, door het in de bodem of in het oppervlaktewater te brengen. Alle percelen binnen de bebouwde kom zijn daarom aangesloten op (vrijverval)riolering of er is bij aanleg voorzien in een alternatief (bijvoorbeeld direct lozen op een watergang). Er zijn landelijke regels voor het lozen van afvalwater. Deze staan onder andere in het Besluit lozing afvalwater huishoudens (Blah), het Besluit lozen buiten inrichtingen (Blbi) en het Activiteitenbesluit. Deze besluiten verdwijnen en keren straks deels terug in het Besluit Activiteiten Leefomgeving (Bal) bij de Omgevingswet. De regels die buiten de Bal blijven, komen terecht in het omgevingsplan. Over die regels moet voor 2032 worden besloten tot handhaving, aanpassing of verwijdering. Dit leidt tot meer decentrale afwegingsruimte en minder vergunningsplichten.
We vervullen onze wettelijke zorgplichten als volgt: Stedelijk afvalwater Op grond van de Wet milieubeheer artikel 10.33 (straks Omgevingswet artikel 2.16 lid 1a-3) is elke gemeente verantwoordelijk voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt van de in de gemeente gelegen percelen. Alle percelen binnen de bebouwde kom zijn daarom aangesloten op (vrijverval)riolering. Buiten de bebouwde kom zijn alle percelen aangesloten op vrijvervalriolering, drukriolering, op een installatie voor Individuele Behandeling
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
5
1.4 Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige situatie, het functioneren van het stelsel en de opgave. Hoofdstuk 3 beschrijft de beleidsuitwerking van wat in het beleidsplan Stedelijk water in Haarlem is beschreven. Hoofdstuk 4 gaat over het beheer, het onderhoud, de vervangingsmaatregelen en de onderzoeken voor de komende planperiode. Hoofdstuk 5 beschrijft de ijkmomenten om de voortgang te monitoren.
Hoofdstuk 1: Uitvoerings-programma
Inleiding Terugblik Wettelijk kader
Hoofdstuk 2: Stedelijk afvalwater en hemelwater`
Overzicht areaal Toestand en functioneren objecten
Hoofdstuk 3: Beleidsuitwerking
Uitgangspunten beleid en werkzaamheden
Hoofdstuk 4: Onderzoek onderhoud en vervangingen
Beheer Onderzoek Uitgaven
Hoofdstuk 5: Monitoring komende jaren
IJkmomenten Bijstellen plannen
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
6
2 Stedelijk afvalwater en hemelwater 2.1
Waar hebben we het over?
Dit onderdeel van het uitvoeringsprogramma beschrijft welke voorzieningen en objecten we hebben en welke aandachtspunten er zijn.
2.1.1
Totaaloverzicht aanwezige voorzieningen
Voor de vervulling van onze gemeentelijke watertaken hebben we allerlei objecten in beheer. Een samenvatting is weergegeven in Tabel 2.1.
Het meest omvangrijke onderdeel van het riool systeem is de zogenoemde vrijvervalriolering (508 km), rioolbuizen die onder een lichte helling zijn aangelegd, zodat het water door natuurlijk verloop in de juiste richting stroomt. In de volgende grafiek is weergegeven in welke periode het stelsel is aangelegd en welk type het is. Figuur 2.2.1 Aanlegjaar vrijvervalriolen per decennium
Tabel 2.1 Overzicht areaal in beheer bij gemeente Haarlem
Onderdeel
Aantal Eenheid
Vrijvervalriolering* – Gemengd – DWA – HWA
408 km 44 km 56 km
Totaal
508 km
Duikers Drainage Watergangen Rioolgemalen Minigemalen Bergbezinkbassins Tunnelgemalen Pers- en drukleidingen Drainagemalen Poldergemalen Peilbuizen
8,7 km 300 km 230 km 26 stuks 106 stuks 14 stuks 6 stuks 22 km 35 stuks 8 stuks 235 stuks
Infiltratievoorzieningen - Wadi’s (186 m2) - Waterdoorlatende verharding - Infiltratieriolen
5 stuks 20.000 m2 1,9 km
* Alleen vrijvervalriolering in de openbare ruimte beheerd door de gemeente Haarlem. De lengte is exclusief duikers, drainage, buiten gebruik zijnde riolen, huis- en kolkaansluitleidingen, aanzuigleiding, blusleiding en ontluchtingsleiding.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
7
Figuur 2.3 Stelseltype riolering per wijk
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
8
2.2 Technische staat van de objecten
2.2.6 Bergbezinkbassins
Met het uitvoeren van inspecties krijgen we een beter inzicht in de technische staat van de riolering. De inspectieresultaten worden gebruikt om te bepalen waar reparatie-, renovatie- of vervanging nodig is.
De bergbezinkbassins worden periodiek geïnspecteerd. Ze zijn over het algemeen in goede staat.
2.2.1
Vrijvervalriolering
De technische staat van de vrijvervalriolering is relatief goed. De afgelopen jaren is door middel van reparaties veel hersteld. Voor de locaties waar de kwaliteit echt onvoldoende is, zijn investeringsvoorstellen opgesteld. Er is een achterstand in het uitvoeren van deze investeringsvoorstellen.
2.2.2 Huis- en kolkaansluitingen Doordat het inspecteren van huis- en kolkaansluitingen tijdrovend is, hebben we de kwaliteit niet goed in beeld. De ervaring leert dat deze leidingen vaak in slechtere staat zijn, omdat de materialen verzwakken (ze zijn voornamelijk van gres en pvc) en ze te lijden hebben van bovengrondse druk, wortel-ingroei en werkzaamheden in de omgeving. Het aantal klachten en meldingen hierover neemt toe. De eigendomssituatie is niet altijd duidelijk, wat het onderhoud lastiger maakt.
2.2.7 Zinkers De zinkers (rioolleidingen die een watergang ondergronds kruisen) zijn lastig te inspecteren, daarom is er beperkt informatie over de staat van de zinkers. Waar we risico’s zagen, hebben we maatregelen getroffen. Een belangrijke en complexe leiding om te relinen was de zinker onder het Spaarne, die in 2023 is aangepakt.
2.2.8 Schuiven en spindels De staat van de schuiven en spindels (gebruikt om de waterdoorgang van riolen en afwateringskanalen te reguleren) hebben we nog niet goed in beeld.
Figuur 2.4 Overzicht gemalen
2.2.3 Diepriolen Verspreid door de gemeente liggen vele riolen die meer dan 3 meter diep liggen (diepriolen). Vervanging hiervan is kostbaar en ingrijpend voor de omgeving, daarom worden ze waar nodig gerelined. Inmiddels is zo’n 5,4 kilometer aan diepriolen gerelined en zijn 93 putten gerenoveerd.
2.2.4 Gemalen De pompen van de gemalen (mechanisch-elektrisch) in de riolering zijn redelijk goed in beeld. Onderhoud vindt plaats op basis van een jaarlijks uit te voeren conditiemeting. Hierbij wordt ook gekeken naar de bouwkundige staat. Het gemalenbesturingssysteem is verouderd: de leverancier stopt de ondersteuning. Er wordt gezocht naar een nieuw systeem.
2.2.5 Persleidingen De technische staat van de persleidingen is niet goed genoeg in beeld. Ze zijn lastig te inspecteren, doordat ze niet goed toegankelijk zijn.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
9
2.3 Functioneren van het systeem
2.4 Wat zijn de opgaven?
Met onderzoeken, metingen en toetsingen controleren we de werking van het systeem. Ook bekijken we de meldingen.
De belangrijkste opgaven voor de komende jaren worden samengevat in het beleidsplan Stedelijk water in Haarlem. Hieronder volgt een opsomming voor stedelijk afvalwater en hemelwater.
2.3.1
Een groot areaal aan riolering beheren
Resultaten BRP++
Het hele systeem is in 2023 hydraulisch getoetst in het Basisrioleringsplan (BRP++). Dit BRP++ geeft inzicht in het rioolsysteem en de werking van het rioolsysteem in de huidige en toekomstige situatie. In de hele gemeente functioneert het rioolstelsel goed onder de huidige omstandigheden. Er zijn berekeningen gedaan en maatregelen doorgerekend om Haarlem in de toekomst bestand te maken tegen klimaatbuien. De risicogebieden met potentiële waterschade in woningen zijn berekend met klimaatbuien van 70 mm in 1 uur en 90 mm in 1 uur. Vervolgens zijn er maatregelen voorgesteld per risicogebied.
2.3.2 Databeheer Rioleringsgegevens zijn opgeslagen in het beheersysteem GeoVisia en grotendeels openbaar beschikbaar op kaart.haarlem.nl/app/map/18. Van de vrijvervalriolen staat meer dan 95 procent goed in het systeem. Er wordt nog niet gewerkt volgens de GWSW-standaard (Gegevens Woordenboek Stedelijk Water). Gegevens zijn in het verleden niet altijd helder vastgelegd. Er lopen trajecten om het databeheer te verbeteren.
2.3.3 Klachten en meldingen Klachten en meldingen over riolering en wateroverlast worden bijgehouden in het meldingssysteem MOR+. MOR+ kan die meldingen niet koppelen aan de werking van het systeem.
Als gemeente zijn we wettelijk verplicht om stedelijk afvalwater in te zamelen en af te voeren naar de zuivering (Omgevingswet art. 2.16 lid 1-a3). Hiervoor is het huidige systeem van riolen en bijbehorende onderdelen een belangrijke basis. Door het in stand te houden kan water naar de juiste plek worden gebracht. Het is een grote opgave om ruim 500 kilometer riolen en tientallen gemalen naar behoren te laten werken.
Hemelwater goed verwerken Als gemeente zijn we wettelijk verplicht om ons in te spannen om hemelwater in te zamelen en te verwerken (Omgevingswet art. 2.16 lid 1-a1). Kleinere buien verwerken we zoveel mogelijk lokaal in de ondergrond. We willen wateroverlast zoveel mogelijk beperken.
Nieuwbouw mag omgeving niet belasten Bij nieuwe ontwikkelingen moet er voldoende rekening worden gehouden met stedelijk afvalwater en hemelwater. Het moet worden ingezameld, afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) en/of op een andere goede manier worden verwerkt. Hierbij kan vooral het hemelwater een grote belasting geven op de directe omgeving, omdat het bij nieuwe ontwikkelingen gaat om grote verharde oppervlakken waarover het hemelwater naar het laagste punt stroomt. Nieuwe ontwikkelingen moeten mogelijk zijn, zonder dat ze de druk op de omgeving verhogen.
Ontlasten watersysteem voor klimaatbestendige inrichting We moeten het stedelijk watersysteem (riolering en oppervlaktewater) ontlasten en de stad daarmee klimaatbestendiger maken. We proberen overstortingen (overtollig rioolwater in het oppervlaktewater lozen) zoveel mogelijk te beperken.
Drukte in de ondergrond Het inzamelen gebeurt meestal via ondergrondse riolen. Dit vraagt om voldoende ruimte in de ondergrond voor de benodigde riolen en aansluitleidingen. Ook is er voldoende sturing nodig om de ondergrondse inrichting op orde te hebben. Er komen namelijk steeds meer kabels, leidingen en netten te liggen, met allemaal aftakkingen richting panden.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
10
Daarbij nemen ook afvalcontainers en bomen ondergronds ruimte in.
Hemelwater laten (her)gebruiken We willen dat nieuwbouwprojecten rekening houden met hergebruik van hemelwater voor bijvoorbeeld huishoudelijke toepassingen of bewatering van vegetatie. Dit vermindert de belasting van hemelwater op de directe omgeving.
Hemelwater op eigen terrein laten verwerken
Voorkomen-scheiden-zuiveren De gemeente heeft ook de wettelijke verplichting om water zo min mogelijk te verontreinigen en als het dan toch gebeurt gescheiden te houden van schoner water en pas na zuivering in het milieu te brengen (Wet milieubeheer, art. 10.29a). Verontreinigingen van waterstromen wordt zoveel mogelijk voorkomen. Als dat niet lukt, wordt vuil water gescheiden van schoon water. Pas na zuivering wordt vuil water weer teruggebracht in het milieu.
Door foute aansluitingen en verkeerde lozingen kan het riool dichtslibben of vervuild water op straat of in watergangen terechtkomen. Als grote oppervlakken verhard worden, kan afstromend hemelwater wateroverlast veroorzaken in de directe omgeving. Het is daarom belangrijk dat bewoners en ondernemers hun best doen om hemelwater dat valt op eigen terrein zelf te verwerken. Dat is immers ook wettelijk hun verantwoordelijkheid, wanneer dit redelijkerwijs van hen gevraagd kan worden.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
11
3 Beleidsuitwerking 3.1
Doelenboom
In een doelenboom hebben we uitgewerkt wat de belangrijkste doelen zijn voor stedelijk afvalwater en hemelwater en hoe we die denken te bereiken. We geven erbij aan hoe we invulling geven aan deze doelen. De doelenboom staat op de volgende bladzijde.
3.2 Stedelijk afvalwater Beheer rioleringsvoorzieningen Het beheer is erop gericht dat het rioolsysteem naar behoren blijft werken. Beheerders bepalen welke werkzaamheden hiervoor nodig zijn en plannen die in. Het is belangrijk dat zij een goed overzicht hebben van het te beheren gebied. Waar die gegevens ontbreken, proberen we die te krijgen.
Aansluiten op rioleringsstelsel We willen alle panden en woonboten aansluiten op de riolering, net zoals het Hoogheemraadschap van Rijnland dat ook wil. Ook nieuwe panden krijgen een rioolaansluiting. De kosten van nieuwe aansluitingen zijn voor rekening van de initiatiefnemer. De wettelijke mogelijkheid bestaat om te kiezen voor Individuele Behandeling van Afvalwater (IBA) in plaats van een rioolaansluiting. Wij hebben liever dat vuilwaterstromen op het gemeentelijk stelsel worden aangesloten. Zo houden we beter zicht op waar vuilwater terechtkomt.
Duidelijke eigendomsgrenzen Voor effectief rioolbeheer, is het belangrijk dat we de riolen onder openbare grond in eigendom hebben. Het wordt namelijk steeds drukker in de ondergrond en zo kunnen we inrichtingskeuzes makkelijker maken. Veel perceelaansluitleidingen zijn eigendom van de perceeleigenaar, ook het deel tussen de perceelsgrens en de rioolbuis. In de praktijk beheren we deze perceelaansluitleidingen wel. We willen ernaartoe dat de gemeente uiteindelijk eigenaar wordt van alle perceelaansluitleidingen die onder openbare grond lopen. In dat geval plaatsen we een ontstoppingsput op de erfgrens om de overgang van particulier naar gemeentelijk eigendom te markeren.
Rioolheffingsmaatstaf We willen een eerlijke kostenverdeling in de rioolheffing. Dat kan onder meer door te kijken naar het waterverbruik en het aantal bewoners per perceel
en door onderscheid te maken tussen particulieren en bedrijven.
Vergunningsverlening, toezicht en handhaving (VTH) Voor lozingen van afvalwater zijn vergunningverlening, toezicht en handhaving de verantwoordelijkheid van de gemeente en de Omgevingsdienst IJmond (ODIJ). De gemeente heeft de Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) gemachtigd voor het toezicht en de handhaving bij deze vergunningen. Ook werken we samen met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG), die namens de provincie opereert. Deze instanties controleren de bedrijven waaraan vergunningen verleend zijn. Ook werken we samen met het Hoogheemraadschap van Rijnland. De milieu-inspecteurs van het HHR bezoeken met geregeld de bedrijven. Verkeerde lozingen en foutieve aansluitingen zorgen voor milieuschade, een slechter functionerende RWZI en beschadigingen in het riool. Via onze website informeren we bewoners en bedrijven hierover.
Circulariteit We houden zoveel mogelijk oog voor circulaire oplossingen. Waar mogelijk verminderen we grondstofgebruik, gebruiken we hernieuwbare grondstoffen en verlengen we de levensduur van objecten.
3.3 Hemelwater Vasthouden, bergen en afvoeren Hemelwater moet zo veel mogelijk op eigen terrein worden verwerkt (infiltratie en als dat niet kan berging). Bij voorkeur laten we het hemelwater van het perceel vervolgens oppervlakkig afstromen naar de openbare ruimte. Bij grotere ontwikkelingen gaat onze voorkeur uit naar de aanleg van infiltratievoorzieningen in de openbare ruimte, zodat het beheer kan worden gewaarborgd door het over te dragen aan de gemeente.
Nieuwe rioolstelsels Bij een normale bui moeten (hemelwater)riolen in staat zijn om water op straat te voorkomen. In het verleden is de riolering altijd berekend op het verwerken van bui 08 (20 mm per uur). Nieuwe rioolstelsels worden ontworpen om bui 09 (29 mm per uur) te kunnen verwerken. Bij zwaardere buien (70 mm per uur) proberen we zo veel mogelijk te
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
12
Doelenboom: Stedelijk afvalwater en hemelwater
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
13
voorkomen dat hemelwater schade veroorzaakt. Bij zeer zware buien (90mm per uur) proberen we vitale gebouwen en infrastructuur beschikbaar te houden.
bestaande gemengde stelsel. Grote ontwikkelingen krijgen altijd een gescheiden stelsel.
Verminderen riooloverstortingen
Bij nieuwbouw moet worden voldaan aan de hemelwaterverordening van de gemeente en de Keur (dit wordt de waterschapsverordening) van het hoogheemraadschap. Beide stellen eisen aan de berging van hemelwater, maar hebben een ander doel en daarmee pakken de te nemen maatregelen iets anders uit. Samen met het hoogheemraadschap hebben we uitgewerkt hoe daarmee om te gaan. Ook toetsen we de plannen in goed overleg.
Riooloverstortingen zorgen ervoor dat bij hevige neerslag het riool wordt ontlast. Hierdoor komt het rioolwater niet in woningen of op straat omhoog, maar komt het wel in het oppervlaktewater terecht. We willen het aantal overstortingen en het overstortvolume zo laag mogelijk krijgen, maar hebben de mogelijkheid tot overstortingen wel nodig en willen aanpassingen alleen doen als het doelmatig is. Daarom werken we op lange termijn, bij rioolvervanging, toe naar een gescheiden rioolstelsel. Dit zal door ruimtegebrek en hoge kosten niet overal lukken. Daarom toetsen we de riooloverstorten op het (milieu)effect dat ze hebben op het water waarin ze terechtkomen. Als dit effect onwenselijk groot is, zoeken we naar een doelmatige oplossing, zoals het bouwen van extra berging in het rioolstelsel of beheermaatregelen in het watersysteem.
(Her)gebruik van hemelwater We stimuleren het (her)gebruik van hemelwater. We staan open voor ideeën voor projecten waarin hemelwater wordt hergebruikt.
Hemelwaterverordening Om wateroverlast en schade zoveel mogelijk te voorkomen, moet overtollig hemelwater in de openbare ruimte snel worden verwerkt. Alle herinrichtingen in de openbare ruimte worden daarom inmiddels klimaatbestendig uitgevoerd, maar dat is niet voldoende. Het grootste gedeelte van Haarlem bestaat namelijk uit privaat terrein waar ook hemelwater kan worden opgevangen. Waar eerder waterbergende maatregelen slechts een richtlijn waren voor nieuwbouw, zijn die nu verplicht. Zo dragen nieuwbouwontwikkelingen en grootschalige verbouwingen voortaan bij aan een klimaatadaptief Haarlem.
3.4 Nieuwbouw Aansluiten op rioolstelsel Alle nieuwbouw moet worden aangesloten op het riool op kosten van de initiatiefnemer. Individuele kleine zuiveringen (IBA’s; bij bebouwing buiten de bebouwde kom en verder dan veertig meter van een bestaand riool) zijn toegestaan als die op lange termijn een even goed zuiveringsrendement behalen als de RWZI. Vanwege de gevoeligheid van deze systemen hebben ze niet onze voorkeur. Kleine inbreidingen mogen worden aangesloten op het
Voldoen aan de verordeningen
Via de BRC-regeling (Berging Rekening Courant) mag oppervlaktewater dat lastig aan te leggen is, elders worden gecompenseerd. Deze regeling gaan we zo aanpassen dat oppervlaktewater dat nodig is voor een klimaatadaptieve inrichting er komt, ook als de aanleg ervan ingewikkeld is.
Toekomstbestendige nieuwbouw Alle nieuwbouw en herontwikkelingen willen we toekomstbestendig aanleggen. De eisen hiervoor liggen vast in de hemelwaterverordening, het kader voor klimaatadaptieve inrichting en nadere uitwerkingen hiervan. Deze eisen spiegelen we aan regionale en landelijke maatstaven, zodat ze gangbaar en passend zijn. Initiatiefnemers vragen we om bij de toelichting van een nieuw bestemmingsplan of een aanpassing van het omgevingsplan aan te tonen dat ze hieraan voldoen. Daarom vragen we naast de ‘Watertoets’ ook om een ‘Klimaattoets’. Het hoogheemraadschap kijkt hierbij mee.
Ontstoppingsput op perceelgrens Voor huisaansluitingen leggen we altijd een ontstoppingsput (overnamepunt) aan op de perceelgrens of dicht bij de perceelgrens in de openbare ruimte. Dit is de scheiding tussen het eigendom van de perceeleigenaar en dat van de gemeente. Deze ontstoppingsput helpt bepalen of een verstopping op particulier terrein of op gemeentelijk terrein zit. We leggen eigendomsverhoudingen van huisaansluitingen goed vast. Dit voorkomt onduidelijkheden bij de reparatie of vervanging van huisaansluitingen.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
14
3.5 Bestaande bouw Van gemengd naar gescheiden stelsel Als we het riool vervangen gaan we standaard afkoppelen, tenzij: • Er binnen korte afstand geen oppervlaktewater is. • Er geen mogelijkheid is tot infiltreren. • Er in de straat geen ruimte is om hemelwater te verwerken. • Het afstromend oppervlak de waterkwaliteit te nadelig beïnvloedt. • De kosten van maatregelen – naar verwachting - te hoog worden. Hiervoor houden we aan dat het afkoppelen tot 40 euro per m2 verhard oppervlak mag kosten. Als het duurder is, dan moet er een goede reden zijn om toch af te koppelen.
Afkoppelen van bebouwing Naar schatting de helft van de panden en verharding kan tegen redelijke kosten en met beperkte effecten voor de omgeving worden afgekoppeld.
Dit betekent dat particulieren, bedrijven. mede-overheden en maatschappelijke organisaties zoveel mogelijk voorzieningen moeten treffen die hemelwater op eigen terrein opvangen. Dit kan onder andere bereikt worden door het ontstenen van tuinen, infiltratiekratten onder particulier terrein en groene daken.
Gemeente stemt maatregelen af De gemeente is verantwoordelijk voor het openbaar gebied en particulieren voor het eigen terrein. De gemeente heeft een sturende rol. Wij laten inwoners en ondernemers weten hoe ze zich kunnen voorbereiden en aanpassen op te veel water op straat. Dan is autorijden bijvoorbeeld even niet mogelijk en is een verzekering tegen schade aan te raden. Verder is er een calamiteitenorganisatie om in te grijpen en te waarschuwen. Ook schadeherstel is een aandachtspunt: bij extreem weer worden de ‘zwakke plekken’ zichtbaar, daarom is het belangrijk dat de gemeente en eigenaren deze plekken herstellen en waar mogelijk verbeteren.
Bij afkoppelprojecten nemen we zoveel mogelijk de voorkant van woningen mee. Bij voorkeur laten we het hemelwater van het perceel oppervlakkig afstromen naar het nieuw aangelegde hemelwater-stelsel (HWA-stelsel). Bij verbouwing en nieuwbouw moeten perceeleigenaren hun hemelwater verplicht afkoppelen. Vanwege de werkzaamheden die dan al plaatsvinden, is het relatief makkelijk om het hemelwater af te koppelen.
Informeren over verantwoordelijkheden Om ervoor te zorgen dat iedereen weet wat een goede omgang is met stedelijk afvalwater en hemelwater, informeren we bewoners en ondernemers hierover. De eigenaar van het terrein waarop het hemelwater valt, is om te beginnen zelf verantwoordelijk voor het verwerken van het hemelwater. De gemeente hoeft in principe alleen het hemelwater afkomstig van particulier terrein te verwerken, als het niet redelijk is om van de houder van het verzamelde hemelwater te verlangen het hemelwater zelf te verwerken.
Figuur 3.1 Vuilwaterput Haarlem
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
15
4 Onderzoek, onderhoud en vervanging 4.1 Onderzoeken We hanteren een structureel onderzoeksbudget van € 200.000 per jaar. De onderstaande onderzoeken zijn – voorlopig – gepland en gebudgetteerd. Jaarlijks wordt bekeken welke onderzoeken nodig zijn. Tabel 4.1 Overzicht onderzoeken
Onderzoeken stedelijk afvalwater en hemelwater
Jaar
Budget
- Meetplan riolering o.a. overstorten
2024-2025
€ 50.000
- Actualiseren kwaliteits-indicatie voor beoordelen inspectieresultaten rioolleidingen
2024-2025
€ 50.000
- Actualiseren technisch Programma van Eisen
2024
€ 20.000
- Beheerprogramma infiltratievoorzieningen
2025-2026
€ 10.000
- Verbeteren functioneren gemalend door analyse datagebruik TMX, en kansen voor besparing
2026
€ 50.000
- Ontwikkelen dashboard pompsturing
2025/2026
€ 65.000
- Incidenten/calamiteitenplan
2024-2025
€ 20.000
- Onderzoek personele capaciteit en samenwerking met VTH (handhaving en vergunningverlening)
2025-2026
€ 20.000
-O nderzoeken en actualiseren verordeningen: rioolheffingsverordening en mogelijke lozingsverordening
2024
€ 10.000
- Communicatie goede aanleg en gebruik riolering
jaarlijks
€ 10.000
- Eigendom van riolen onder particulier terrein
2024-2025
€ 40.000
- Aanpak perceelaansluitleidingen
2024-2025
€ 20.000
- Onderzoek welke straten afgekoppeld kunnen worden
2024-2025
€ 5.000
- Evaluatie en voortgangsmonitoring Uitvoeringsprogramma
2025-2026
€ 15.000
- Actualiseren beleid stedelijk afvalwater en hemelwater
2028
€ 40.000
Verbeterd rioolbeheer:
Communicatie en regelgeving:
Verbeterd databeheer:
Voortgangsbewaking:
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
16
Verbeterd rioolbeheer
Databeheer
Om het rioolbeheer te verbeteren, is meer onderzoek nodig naar de huidige staat en het functioneren van het stelsel. Daarvoor gaan we de meetgegevens in de waterketen gestructureerd verzamelen, verwerken en analyseren. Ook gaan we onze inspectieresultaten grondiger beoordelen, en onze infiltratievoorzieningen beter beheren.
We zijn bezig om met de DBC-partner data grondiger te verwerken. Storingen worden binnenkort automatisch uitgewisseld met GeoVisia. Ook willen we meldingen uit MOR+ beter opnemen voor analyses. Zo hopen we meer te weten te komen over de locaties en frequenties van bepaalde meldingen.
Communicatie en regelgeving Om ruimer binnen de bestaande regelgeving te blijven, moet de kwaliteit van de vergunningsverlening, het toezicht en de handhaving (VTH) omhoog. Ook gaan we onze verordeningen bijwerken en duidelijker delen met bewoners.
In het DBC-contract met Ciboor is afgesproken dat elke jaar 1/14e deel van de vrijvervalriolering wordt geïnspecteerd, geclassificeerd en beoordeeld. Elk jaar wordt 1/7e deel van het stelsel gereinigd. Per kwartaal krijgt de gemeente een voortgangsrapportage van Ciboor.
Verbeterd databeheer
Kolken en lijngoten
Het beheersysteem wordt bijgewerkt. We gaan duidelijk vastleggen welke riolen onder gemeentelijk terrein liggen en welke onder particulier terrein en wat dit betekent voor de verantwoordelijkheden en kosten.
Voor de kolken en lijngoten geldt een resultaatverplichting en geen vaste onderhoudsfrequentie. Het toetsingskader hiervoor is te vinden in de DBC-contracten. Per kwartaal wordt een voortgangsrapportage opgeleverd.
Voortgangsbewaking
Huisaansluitingen
Dit uitvoeringsprogramma wordt na twee tot drie jaar geëvalueerd en over vijf jaar geactualiseerd.
Ciboor verzorgt correctief onderhoud (het verhelpen van gebreken en storingen) in het gemeentelijk deel van de huisaansluitingen. Waar nodig worden deze vervangen.
4.2 Onderhoud
Vrijvervalriolering
Dagelijks beheer
Pers- en drukleidingen
Het onderhoud van ons rioleringsstelsel hebben we via een Dagelijks Beheer Contract (DBC) uitbesteed aan onze DBC-partner Ciboor (BAM Infra en vandervalk+degroot). Wij blijven als gemeente eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van ons stelsel. In regelmatige rapportages geeft Ciboor inzicht in de uitgevoerde werkzaamheden en bereikte resultaten.
Pers- en drukleidingen reinigen we alleen als de capaciteit van een leiding terugloopt of de leiding verstopt raakt.
Binnen het DBC-contract is per onderdeel van het stelsel afgesproken wat de onderhoudsstrategie is. Verder zijn er eenduidige afspraken gemaakt over het aantal rapportages, de wijze van rapporteren, het beoordelen van de kwaliteit, het voorstellen van maatregelen en de informatieoverdracht naar de gemeente. Dit geeft ons de mogelijkheid te sturen wanneer dit noodzakelijk is.
Risicogestuurd beheer Het plan is om het beheer van ons stelsel risicogestuurd te maken, zodat we het beheer verantwoord kunnen uitvoeren. Daarvoor zijn uitgangspunten nodig. Waar zitten de zwakke punten in het systeem en wat kan daarvan de invloed op de omgeving zijn? En wat betekent dat voor het beheer? We hebben onze beheerpartner (DBC-partner) Ciboor gevraagd met een voorstel te komen.
Figuur 4.1 Pompkelder gemaal Schalkwijk
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
17
Het voornemen is om de grotere persleidingen actiever te gaan beheren. Dit verhoogt de betrouwbaarheid van ons stelsel en verkleint het risico op een calamiteit.
Gemalen Onze gemalen worden jaarlijks gereinigd. Daarbij controleren we jaarlijks de kwaliteit van de mechanisch/elektrische onderdelen en de bouwkundige staat van het gemaal. Het correctief onderhoud stemmen we hierop af. Om ons inzicht in het functioneren van de gemalen te verbeteren gaan we de gemalen voorzien van een geautomatiseerd besturingssysteem. We doen onderzoek naar een voor ons geschikt systeem en implementeren dit in 2025/ 2026. Om de bereikbaarheid en het onderhoud van drainagegemalen te verbeteren, kijken we of gemalen verplaatst kunnen worden naar de rand van de wijk, op het moment dat een wijk toch al wordt aangepakt. Het telemetriesysteem (TMX) wordt ook onderhouden door Ciboor.
Zinkers De zinkers in ons stelsel reinigen we één keer per jaar. De zinkers onder het Spaarne hebben in ons stelsel een belangrijke taak. Om ervoor te zorgen dat de zinkers ook in de toekomst blijven functioneren, hebben we deze gerelined. Het onderhoud van de zinkers is opgenomen in het DBC-contract. De zinkers in ons stelsel zijn onderdelen met een verhoogd risico, want een calamiteit leidt snel tot een groot probleem. Het onderhouden van de zinkers is lastig. Gezien deze ervaring nemen we ons voor het gebruik van zinkers te beperken.
Schuiven en spindels De schuiven en spindels in ons stelsel zijn de afgelopen jaren in kaart gebracht en duidelijker in bestanden en planningen vastgelegd. Voor afsluiters na bouwjaar 1976 wordt de schuif jaarlijks gereinigd en geïnspecteerd.
Randvoorzieningen Randvoorzieningen (bergbezinkbassins (BBB), bergbezinkleidingen (BBL), overstorten en wadi’s inclusief pompen, installaties en sensoren) worden eens per vier jaar geïnspecteerd. Regelmatig worden voortgangsrapportages opgeleverd. We onderhouden de bergbezinkvoorzieningen gedurende de levensduur van zestig jaar. Na het verstrijken van de levensduur kijken we of de voorziening nog een functie heeft binnen het rioolstelsel. Is dit het geval, dan blijven we de bakken onderhouden.
Drainage Drainage wordt minimaal eens in de drie jaar doorgespoten. Verstoppingen worden in kaart gebracht en geregistreerd in GeoVisia. De drainage in parken (cultuurtechnische drainage) beheren en onderhouden we niet. Er moet in kaart worden gebracht welke drainagesystemen, bijvoorbeeld in groenvoorzieningen of bij kademuren, momenteel niet onderhouden worden, maar waar wel een noodzaak voor is. Daarna moeten ook deze voorzieningen worden opgenomen in het onderhoudsplan.
Infiltratievoorzieningen Op dit moment hebben we slecht zicht op onze infiltratievoorzieningen. Het is buiten niet altijd duidelijk wanneer een groenvoorziening de functie van infiltratievoorziening (zoals wadi) heeft. Om het beheer en de verantwoording goed te regelen, gaan we een ‘beheerprogramma infiltratievoorzieningen’ opstellen.
Straatvegen We vegen de straten regelmatig, waardoor er minder zand en slib in het riool terechtkomt. Een deel van de kosten voor het straatreinigen verrekenen we daarom via de rioolheffing. Het idee hierachter is dat we door het periodiek reinigen van de straten, geld besparen op het reinigen van de rioolbuizen.
4.3 Vervangingen Als uit inspectieresultaten en na doelmatigheidsafwegingen blijkt dat vervanging (of relining) van een rioleringsonderdeel nodig is, dan wordt dit opgenomen in het MJGP. Daarnaast kijken we ook naar andere plannen die op de riolering van invloed zijn zoals plannen voor klimaatadaptatie, ruimtelijke ontwikkelingen, wegen, groen en de energietransitie. We stemmen renovatie- en vervangingswerken af op andere werken in de openbare ruimte. We sluiten aan bij de buurtgerichte aanpak. Dit vermindert de overlast en bespaart kosten.
Buurtgerichte aanpak Binnen de gemeente is een buurtgerichte aanpak afgesproken. Elke buurt gaat eens in de veertig jaar op de schop en dan worden zoveel mogelijk werkzaamheden tegelijk uitgevoerd. Vooral de aanpak van vrijvervalriolen is hierbij belangrijk, want dit is kostbaar en heeft veel invloed op de omgeving. Op basis van inspectieresultaten schatten we de technische levensduur van de vrijvervalriolering op 80 jaar. Dit kan betekenen dat een riool iets eerder of ruim later wordt aangepakt. Iets eerder vervangen willen we zoveel mogelijk voorkomen, want het is kostbaar om een nog goed functionerend riool te vervangen.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
18
Later vervangen kan alleen als er reparaties worden uitgevoerd.
Rioolinspecties Als een buurt aan de beurt is, betekent dat we op basis van rioolinspecties kijken welke riolen worden vervangen. Riolen die naar verwachting binnen vijf jaar aan vervanging toe zijn worden vervangen. Riolen die binnen vijf tot tien jaar toe zijn aan vervanging, worden alleen vervangen als er gegronde redenen voor zijn. Als de vervanging meer dan tien jaar naar voren wordt gehaald, dan moet er versneld worden afgeschreven en dat kan niet uit rioolheffing worden betaald. Daarom moeten we bij de buurtaanpak de riolen aanpakken die echt aan vervanging toe zijn.
Projectplanning MJGP tot en met 2028 Voor de jaren t/m 2028 gebruiken we de projectplanning BBOR als basis voor de vervangingsplanning van vrijvervalriolen. Hierin staat aangegeven welke projecten we de komende jaren gaan oppakken. Voor het jaar 2024 sluiten we precies aan bij de programmabegroting.
Vrijvervalriolering in buurtgerichte aanpak vanaf 2029 We hebben een strategische vervangingsplanning opgesteld om in grote lijn te kunnen zien wat er op ons afkomt. De uitgangspunten hiervan zijn: • De vervangingswaarde is berekend voor alle rioolstrengen en aan de hand daarvan is het jaarlijks benodigde budget geraamd. • De eenheidsprijzen per meter vervanging zijn gebaseerd op de kosten-kengetallen van Gemeente Haarlem en geïndexeerd naar januari 2023. Deze zijn inclusief huis- en kolkaanlsluitleidingen en inclusief kosten voor herbestrating van de verharding. • De technische levensduur van de riolering wordt geschat op tachtig jaar. • We gaan ervan uit dat we in de eerste ronde van de buurtgerichte aanpak (komende veertig jaar) veertig procent van de riolering vervangen en in de tweede ronde (over veertig tot tachtig jaar) de andere zestig procent van de riolering wordt vervangen.
buurtaanpak gereserveerd voor incidentele straataanpak. • Omdat het programma ‘relinen vrijvervalriolen’ overlap heeft met de strategische vervangingsplanning van de vrijvervalriolen, wordt dit gecorrigeerd van 2041 t/m 2103. Zo wordt voorkomen dat deze kosten dubbel worden meegenomen.
Afkoppelen Voor het afkoppelen is ervan uitgegaan dat 50 procent van de buurt is af te koppelen. Dit gebeurt gelijktijdig met het vervangen van het riool tegen een toeslag van 35 procent op de vervangingskosten.
Programma relinen vrijvervalriolen (vooral diepriolen) We zetten het programma relinen vrijvervalriolen voort, hiervan moet nog 15 kilometer worden uitgevoerd. Ook voegen we de resterende 20 kilometer diepriool toe aan het programma en daarom verlengen we het programma tot 2040. We gaan uit van 2 kilometer relinen per jaar met een eenheidsprijs van € 1.440,- per meter. Dit komt neer op een bedrag van € 2,9 miljoen per jaar. Jaarlijks wordt bepaald welke diepriolen worden aangepakt.
Pers- en drukleidingen Voor de pers- en drukleidingen is een vervangingsplanning gemaakt op basis van leeftijd en kosten-kengetallen van stichting Rioned.
Gemalen Voor de vervangingskosten gemalen zijn de budgetten uit het vorige GRP geïndexeerd.
4.4 Uitgaven stedelijk afvalwater & hemelwater De kostendekkingberekening voor de rioolheffing is te vinden in het beleidsplan Stedelijk water in Haarlem. Deze paragraaf beschrijft de investeringsuitgaven en jaarlijkse uitgaven vanuit het domein afvalwater en hemelwater. In de kostendekking berekening van de rioolheffing zijn ook de kosten meegenomen voor de domeinen grondwater, oppervlaktewater en klimaatadaptatie.
• Er is een post opgenomen: ‘Correctiebedrag incidentele straataanpak’. Als de buurtaanpak leidend is, dan kan het toch voorkomen dat een keer een straat wordt aangepakt buiten de buurtaanpak. Om hier budget voor te hebben is tien procent van het jaarlijkse bedrag van de
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
19
Tabel 4.4 Overzicht investeringsuitgaven t/m 2040 voor stedelijk afvalwater en hemelwater Geplande riool projecten
Vervangen Vervangingen volgens gebieds buiten gerichte- aanpak gebiedsge richte aanpak
Afkoppelen
Programma relinen vrijverval riolen
Gemalen
Pers- en druk leidingen
2024 € 10.326.000
Totaal
€ 10.326.000
2025 € 7.647.000
€ 2.900.000
€ 190.713
€ 10.737.713
2026
€ 7.804.100
€ 2.900.000
€ 210.719
€ 10.914.819
2027
€ 7.580.100
€ 2.900.000
€ 175.536
€ 10.655.636
2028
€ 7.223.100
€ 2.900.000
€ 187.954
€ 10.311.054
2029
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 182.435
€ 12.261.705
2030
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 196.922
€ 12.276.192
2031
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 234.864
€ 12.314.134
2032
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 461.136
€ 12.540.407
2033
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 261.078
€ 12.340.349
2034
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 164.499
€ 12.243.769
2035
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 401.809
€ 12.481.079
2036
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 216.928
2037
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 265.217
€ 12.344.488
2038
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 184.504
€ 12.263.775
2039
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 174.846
€ 27.034
€ 12.281.151
2040
€ 7.030.931
€ 781.215
€ 1.367.125
€ 2.900.000
€ 188.643
€ 226.099
€ 12.494.013
€ 98.765
€ 12.394.963
4.4.1 Investeringsuitgaven komende jaren
4.4.2 Jaarlijkse uitgaven
De onderbouwing van de investeringsuitgaven is beschreven in paragraaf 4.3. De totale geraamde investeringsuitgaven voor stedelijk afvalwater en hemelwater zijn te zien in de tabel hieronder. Deze uitgaven worden in de kostendekkingberekening gekapitaliseerd en langjarig afgeschreven.
Jaarlijkse uitgaven voor stedelijk afvalwater en hemelwater bestaan uit onderzoek, exploitatie en kapitaallasten. Jaarlijks wordt een onderzoeksbudget gereserveerd van € 200.000 per jaar (zie paragraaf 4.1). Daarnaast is een groot deel van de exploitatie bestemd voor stedelijk afvalwater en hemelwatertaken.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
20
5 Monitoring en evaluatie 5.1 Resultaten en ijkpunten Voor de voortgang van het uitvoeringsprogramma is het belangrijk goed bij te houden wanneer werkzaamheden uit dit plan worden uitgevoerd en wanneer projecten worden doorgeschoven. We houden ook bij of de geraamde inkomsten uit dit plan overeenkomen met de werkelijke kosten in de uitvoering. Wanneer nodig stellen we zo de eenheidsprijzen bij. We stellen na drie jaar een terugblik op. Eens in de zes jaar zullen we dit combineren met de verplichte klimaatstresstest vanuit het Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA).
De terugblik bevat de eerste drie jaar van de planperiode: • Een korte risicoanalyse: hoe staan de risico’s ervoor? • Een interne evaluatie over de werking van de basisveiligheidsniveaus. • Gesprekken met de samenwerkingspartners over de samenwerking. • Terug- en vooruitblik over de planning van het onderhoud. Het uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater wordt na vijf jaar weer geactualiseerd. Daarin evalueren we de eerder genomen maatregelen en beschrijven we de nieuwe maatregelen. Ook actualiseren we de kostendekkingsberekening van de rioolheffing.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
21
Bijlage 1: Tabellen Evaluatie Voornemen
Resultaat
Opnemen in nieuwe GRP
Onderzoeken naar kwaliteit van drainagestelsel en de werking van gemalen
Alle gebieden zijn gereinigd, inspecties uitgevoerd, functionele werking van gemalen niet bekeken. De technische werking van gemalen is geborgd, maar niet het functioneren.
Er is onderzoek nodig naar functioneren van gemalen (doen ze wat er nodig is voor het systeem) en naar drainagepompen in stelsel, want ze staan nu vaak in het midden van wijk en zouden aan rand moeten staan.
Rekenmodellen actualiseren en uitbreiden met bovengrond
Uitgevoerd in BRP++
Onderzoek naar hogere efficiency van de gemalen
Uitgevoerd
Transitie inzetten naar risicogestuurd beheer
Nog niet ingezet. Voor eind 2023 komt er een voorstel vanuit Ciboor.
Gemiddeld jaarlijks 4 km vervangen of renoveren
Uit GeoVisia blijkt dat er de afgelopen 5 jaar gemiddeld 4 km per jaar aangelegd is, maar dit is Gemengd+HWA+DWA en inclusief nieuwe aanleg. Er is dus niet gemiddeld 4 km per jaar vervangen.
De komende 10 jaar 21 km diepriolen relinen
Hier is ongeveer 6 km van uitgevoerd, de moeilijk delen zijn eerst aangepakt zoals de zinker onder het Spaarne. Dit ligt op schema
Gemiddeld jaarlijks 4 km drainage vervangen
Uit GeoVisia blijkt dat er de afgelopen 5 jaar gemiddeld 2,2 km is aangelegd. Dit is nieuwe aanleg inclusief vervanging
De komende 30 jaar 80 km drainage aanleggen
In iedere vervanging gaat drainage mee waar nodig. Echter, bij weinig vervanging is er minder aanleg van drainage. Er is 11 km aangelegd de afgelopen 5 jaar.
Beginnen met Haarlem klimaatproof maken
Er is een begin gemaakt.
De komende 30 jaar 184 km gemengd riool vervangen voor gescheiden
Uit GeoVisia blijkt dat er 9 km HWA is aangelegd de afgelopen 5 jaar.
1. Opzetten en beheren landelijk Waterloket in overleg met VSA-regiogemeenten Rijnland en PWN
Niet uitgevoerd I.v.m. het landelijke waterloket wat minder werd ontwikkeld.
2. Verlengen meetprogramma Schalkwijk en Oost
Uitgevoerd
Transitie benoemen.
Het programma relinen diepriolen wordt voortgezet en uitgebreid.
Aanleg van drainage wordt voorgezet volgens schema.
Niet meer nodig
Grondwater 3. Aanbesteden Haarlems grondwatermodel
De aanbesteding loopt. Er is een andere opzet nodig.
4. Verzamelen gegevens drainage en verwerken in beheersysteem
Dit loopt en maakt onderdeel uit van dagelijks beheer
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
22
Voornemen
Resultaat
Opnemen in nieuwe GRP
5. Actualiseren wijkgerichte drainageplannen op basis van klimaatstudie en klachten
Er zijn twee plannen gedaan en twee Overige drainageplannen nog uitgesteld. Dit is ook een lopend proces. opstellen Er wordt nu gewerkt aan het koppelen van hemelwaterplan en drainageplan, zodat alles over water samenkomt.
6. Benodigde capaciteit drainagepompen bepalen op basis van erop aangesloten drainagestelsel
Moet nog worden gedaan. Alleen bij Kleverparkbuurt in onderzoek.
Dit wordt bijgevoegd bij het eerdergenoemde onderzoek functioneren gemalen
7. Uitwerken resultaten onderzoek 2017 Loopt. Is gekoppeld aan nieuw grondnaar klimaatbestendig maken drainage watermodel. 8.Grondwateronderzoek systeemknelpunten en verbeteringen
Loopt. Is gekoppeld aan nieuw grondwatermodel.
9.Digitaal beschikbaar maken peilbuismetingen voor derden
Ja, is beschikbaar op Haarlem Open Data.
10. Opstellen regionaal grondwaterNiet gebeurd. Bloemendaal en model met buurgemeenten, Rijnland en Heemstede hebben al wel een gezaPWN menlijk model.
Voor komende planperiode opnemen dat Haarlem en Zandvoort meedoen
Riolering 11. Aanbesteden Haarlems rioolmodel
Uitgevoerd
12. Invoeren data en inspecties in beheersysteem en uitvoeren beoordeling
Loopt, wel meer aandacht voor nodig.
13. Inventariseren chemische industrie en actualiseren afkoppelkaart Waarderpolder
Uitgevoerd.
14. Implementeren pompsturing fase 3 (en verder), ter vermindering aantal storingen
Stilgelegd i.v.m. kosten. Bij nieuwe centrale post opnieuw beschouwen wat nodig is.
15. Opstellen 2D-3D-rioolmodel
Uitgevoerd.
16. Verdiepingsonderzoek waterstress-locaties met rioolmodel
Uitgevoerd.
17. Analyse datagebruik TMX en kansen voor besparingen door gebruik beschikbare data
Niet uitgevoerd. Nieuwe centrale hoofdpost nodig (i.v.m. stilvallen huidige) en daar een onderdeel van.
18. Verbeteren meldingensysteem voor uitvoeren analyses
Uitgevoerd.
19.Eigen kwaliteitsindicatie opzetten voor rioolleidingen
Nog niet uitgevoerd. Komt nog, nieuw onderzoek.
20. Haarlemsebeek, onderzoeken hoe/ of huislozingen overgezet kunnen worden op riolering
Niet uitgevoerd. B&W nota geeft kader dat dit een particuliere taak is.
21. Diverse kleine onderzoeken en aansluitadviezen en verbeteringen
Uitgevoerd
Opnemen in onderzoek functioneren gemalen
Nieuw onderzoek opnemen
Duurzaamheid 22. Opstellen kansenkaart Riothermie
Uitgevoerd.
23. Verbeteren rendement pompinstallaties (mogelijkheden gelijkstroom en duurzame energie)
Niet uitgevoerd.
24. Slimme waterberging en vertraagd afvoeren in openbare ruimte
Loopt, afgerond in 2023.
Meenemen in onderzoek naar functioneren gemalen.
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
23
Voornemen
Resultaat
Opnemen in nieuwe GRP
25. Opstellen kansenkaart vergroenen openbare ruimte
Wel uitgevoerd, maar niet voldoende concreet.
26. Opstellen Programma van Eisen voor duurzaam riool- en grondwaterbeheer
Nog niet uitgevoerd.
Onderzoek opnieuw opnemen in lijst
27. Ontwikkelen dashboard pompsturing, ter vermindering aantal storingen, fase 4
Nog niet uitgevoerd.
Onderzoek opnieuw opnemen in lijst
28. Communicatie: aanbieden hemelen grondwaterinformatie inwoners
Start waarschijnlijk in 2023.
29. Afkoppelen met bewoners en wijkraden/ afkoppelcoach
Niet uitgevoerd.
Wel opnemen als nieuw onderzoek, maar waarschijnlijk in andere vorm.
30. Water- en groenplannen maken met omwonenden
Op een aantal locaties uitgevoerd.
Weer opnemen, maar waarschijnlijk in andere vorm.
Beleid 31. Omgevingswet water/riolering, teksten en regelgeving aanpassen
Dit loopt en maakt onderdeel uit van dagelijks beheer
32. Uitvoeren ketenschouw met Rijnland, PWN en regiogemeenten
Projecten worden uitgevoerd.
33. Uitwerken acties in kader samenDeels uitgevoerd. Bijvoorbeeld een werking in afvalwaterketen (lozingsver- lozingsverordening is gezamenlijk ordening, afkoppelbeleid) opgesteld. 34. Bepalen lozingen op basis van drinkwaterverbruik en werkelijke lozingen bedrijven
Uitgevoerd.
35. Actualiseren verhard oppervlak
Uitgevoerd in BRP++.
36. Actualiseren stroomgebieden Waarderpolder en Schalkwijk
Uitgevoerd in BRP++.
37. Tussentijdse evaluatie financiën en opstellen DoFeMaMe
Niet uitgevoerd
38. Opstellen vGRP voor periode 2024 t/m 2029
In uitvoering.
Samenwerking gaat verder.
Naar kijken in nieuw GRP
Uitvoeringsprogramma Stedelijk afvalwater en hemelwater | Plan voor 2024-2033
24